II SA/Sz 890/22

II SA/Sz 890/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 134 par. 1, art. 119 pkt 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 51, art. 67 ust. 1, art. 72 ust. 1, art. 52 ust. 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2019 poz 1206
par. 16 ust. 1 pkt 1, par. 28
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania  pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 2 pkt 23
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia części praktycznej egzaminu w zakresie prawa jazdy kat. B oddala skargę.
Uzasadnienie
Marszałek Województwa Z. decyzją z dnia [...] marca 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej "k.p.a.") oraz art. 67 ust. 1 pkt 4 i art. 72 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.) unieważnił egzamin praktyczny w zakresie prawa jazdy kategorii B, przeprowadzony w dniu [...] lutego 2022 r. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w S. - Oddział Terenowy w B., przez egzaminatora państwowego D. D. - dla zdającej egzamin R. S..
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że R. S. w dniu [...] lutego 2022 r. przystąpiła do egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii B. Egzamin zakończony został przez egzaminatora przed wykonaniem przez egzaminowaną wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań - z powodu niezachowania szczególnej ostrożności, w wyniku którego ww. nie ustąpiła pierwszeństwa przejazdu na skrzyżowaniu, na którym ruch odbywał się wokół wyspy, co doprowadzić miało do bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego.
W skardze na wynik i przebieg egzaminu państwowego na prawo jazdy, R. S. podniosła, że pojazd, któremu nie ustąpiła pierwszeństwa znajdował się w wystarczającej i bezpiecznej odległości od pojazdu egzaminacyjnego, a nadto opuścił skrzyżowanie skręcając w prawo – wlotem, z którego wyjeżdżał pojazd egzaminacyjny.
Egzaminator prowadzący egzamin w notatce służbowej wskazał, że sposób obserwacji warunków ruchu przez zdającą oraz niewielka odległość pojazdu egzaminacyjnego od pojazdu znajdującego się na skrzyżowaniu stwarzały bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego. W związku z tym na podstawie art. 52 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami przerwał egzamin wystawiając wynik negatywny.
Również egzaminator nadzorujący przeprowadzanie egzaminów w wyniku porównania sytuacji opisanej skardze i notatce egzaminatora z zarejestrowanym w toku egzaminu nagraniem audiowizualnym stwierdził, że egzaminowana jadąc drogą podporządkowaną nie zachowała szczególnej ostrożności w czasie dojeżdżania do skrzyżowania (brak reakcji na powstałe zagrożenie) - co mogło skutkować kolizją drogową.
Organ I instancji na podstawie analizy nagrania audiowizualnego z przebiegu egzaminu ustalił, że zdająca poruszając się drogą jednojezdniową dwukierunkową zbliżała się do skrzyżowania, na którym ruch odbywał się wokół wyspy. Przed wlotem na skrzyżowanie ustawiony został znak C-12 (ruch okrężny) wraz ze znakiem A-7 ustąp pierwszeństwa przejazdu. W związku z tym zobowiązana była do jazdy wokół wyspy na skrzyżowaniu, a przed wjazdem na nie do zachowania szczególnej ostrożności oraz ustąpienia pierwszeństwa pojazdom znajdującym się na skrzyżowaniu. W nagraniu widoczny jest pojazd znajdujący się po przeciwnej stronie skrzyżowania, któremu - w ocenie egzaminatora - skarżąca powinna ustąpić pierwszeństwa przejazdu oraz wobec którego egzaminator podjął reakcję polegającą na awaryjnym zatrzymaniu pojazdu egzaminacyjnego. Organ ustalił również, że pojazd poruszający się po skrzyżowaniu opuścił je skręcając w prawo wlotem, z którego wyjeżdżał pojazd egzaminacyjny. Zatem pojazd ten nie znalazł się na torze kolizyjnym z pojazdem egzaminacyjnym, czego prawdopodobnie nie przewidział egzaminator.
Zdaniem organu I instancji, zachowanie egzaminowanej nie zagrażało bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego, skoro pojazd, któremu jak założył egzaminator ww. powinna ustąpić pierwszeństwa przejazdu, opuścił skrzyżowanie przed dojechaniem do pojazdu egzaminacyjnego. W związku z tym egzaminowana nie tylko nie musiała ustępować mu pierwszeństwa przejazdu ale również nie było faktycznie takiej potrzeby. Nie zaistniała zatem żadna z okoliczności wymienionych w art. 2 pkt 23 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ani z przesłanek o których mowa w § 28 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r. poz. 1206 ze zm.). Nawet gdyby przyjąć, iż negatywna ocena postępowania egzaminowanej w zaistniałej sytuacji drogowej była zasadna, to ewentualne przerwanie egzaminu i wystawienie wyniku negatywnego dopuszczalne byłoby dopiero po dwukrotnym nieprawidłowym wykonaniu tego samego zadania egzaminacyjnego w omawianej sytuacji wjazdu na skrzyżowanie, na którym ruch odbywa się wokół wyspy.
W konsekwencji - według organu - sytuacja drogowa nie wypełniła znamion zawartych w art. 52 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, gdyż bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa nie nastąpiło, a co za tym idzie decyzja egzaminatora o przerwaniu egzaminu i wystawieniu negatywnej oceny była nieuzasadniona i przedwczesna.
Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie wniósł egzaminator D. D., zarzucając naruszenie: art. 6, art. 77 § 1, art. 109 § 1 k.p.a., art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 3 pkt 2, art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, § 27 pkt 9 rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach, art. 2 pkt 22, 23 i art. 3 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 3 ust. 1 i § 36 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie znaków i sygnałów drogowych.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało
w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając decyzję Kolegium po przytoczeniu treści przepisów znajdujących w sprawie zatasowanie (tj. ustawy o kierujących pojazdami oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach), w całości podzieliło ustalenia organu I instancji.
Analizując znajdujące się w aktach sprawy nagranie organ odwoławczy stwierdził, że R. S. poruszała się drogą jednojezdniową dwukierunkową do skrzyżowania, na którym ruch odbywał się wokół wyspy. Przed wjazdem na skrzyżowanie ustawiony został znak C-12 (ruch okrężny) wespół ze znakiem A-7 (ustąp pierwszeństwa przejazdu). Taka konfiguracja znaków drogowych oznacza pierwszeństwo kierującego znajdującego się na skrzyżowaniu przed kierującym wjeżdżającym (wchodzącym) na to skrzyżowanie (§ 36 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie znaków i sygnałów drogowych). Dojeżdżając do skrzyżowania R. S. poruszała się z prędkością jednostajną i administracyjnie dopuszczalną (egzaminator nie zgłaszał zastrzeżeń co do przekroczenia dopuszczalnej prędkości). W ocenie organu odwoławczego, wykonując manewr wjazdu na skrzyżowanie R. S. nie naruszyła nakazu ustąpienia pierwszeństwa przejazdu pojazdu marki Mercedes, albowiem pojazd ten znajdował się w odległości pozwalającej na bezpieczny i prawnie dozwolony wjazd na skrzyżowanie. Co istotne, pojazd ten nie poruszał się ze znaczną prędkością, a zatem trudno przypisać R. S. niewłaściwe zachowanie - polegające na niezachowaniu szczególnej ostrożności - które miałoby doprowadzić do zmuszenia kierującego pojazdem marki Mercedes do zmiany kierunku lub pasa ruchu albo istotnej zmiany prędkości (co w żadnym razie nie wynika z treści nagrania), pociągając jednocześnie za sobą stworzenie bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego. Organ odwoławczy podzielił zapatrywania organu I instancji, że decyzja egzaminatora o przerwaniu części praktycznej egzaminu na prawo jazdy kat. B została podjęta niezgodnie z przepisami ustawy o kierujących pojazdami, a mianowicie art. 52 ust. 2 tej ustawy w zw. § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób (...), a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik, gdyż w przypadku niepodjęcia tej wadliwej decyzji egzamin byłby kontynuowany i mógłby zakończyć się wynikiem pozytywnym.
W odniesieniu do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji nie naruszył art. 6, art. 77 i art. 109 § 1 k.p.a., albowiem wydana przezeń decyzja znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego, zaś stan faktyczny sprawy został ustalony w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy. Podkreślono, że stronami postępowania w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy są zdający oraz egzaminator, zaś samo skierowanie decyzji do wiadomości WORD nie stanowi jeszcze o tym, że jednostce tej przyznano status strony postępowania. Nadto wbrew stanowisku egzaminatora, posiadane przez niego uprawnienia, pozwalające na sprawdzenie umiejętności osób poddających się egzaminowi na prawo jazdy w zakresie zgodnego z przepisami, bezpiecznego, energooszczędnego, sprawnego i nieutrudniającego innym uczestnikom ruchu poruszania się, nie uprawniają do arbitralnego, niemożliwego do zakwestionowania stwierdzenia, czy osoba egzaminowana posiada, czy też nie posiada wymaganych kwalifikacji, niezbędnych do kierowania pojazdem mechanicznym. O ile egzaminator - z racji posiadanego doświadczenia oraz kwalifikacji, jak również faktu bezpośrednio uczestnictwa w przeprowadzanym egzaminie, podejmuje decyzję co do przebiegu, jak i wyniku egzaminu - o tyle przyznanie organom administracji publicznej kompetencji nadzorczych nie wyklucza możliwości poddania postępowania egzaminatora ocenie, także w kontekście tych dyskrecjonalnych decyzji.
W końcowej części uzasadnienia Kolegium podniosło, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy, którego źródłem jest przede wszystkim niekwestionowane nagranie przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii B, nie wynika, aby spełnione zostały którekolwiek z przesłanek uprawniających (i obligujących) egzaminatora do jego przerwania, wymienione w § 16 ust. 1 rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób (...). Na marginesie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że potencjalna możliwość stworzenia zagrożenia winna raczej być rozpatrywana w kategoriach przesłanki błędu w wykonaniu danego zadania, nie zaś jako przesłanki przerwania egzaminu praktycznego na prawo jazdy.
D. D. zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze decyzji tej zarzucił:
1) naruszenie przepisów proceduralnych, tj. art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 109 § 1 k.p.a.,
2) naruszenie prawa materialnego, tj.
- art. 51 ust. 2, art. 51 ust. 3 pkt 2, art. 52 ust. 2, art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
- art. 2 pkt 22, art. 2 pkt 23, art. 3 ust. 1, art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym
- § 27 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach,
- § 3 ust. 1 i § 36 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych,
3) niedokładne i błędne wyjaśnienie stanu faktycznego.
W opinii skarżącego, zebrany materiał dowodowy został rozpatrzony nieprawidłowo jak i wyrywkowo, gdyż w ocenie materiału filmowego zostały pominięte wady techniczne, jakie niesie ze sobą wykorzystanie takiego rodzaju kamer. Analiza nagrania została przeprowadzona pobieżnie bez należytej staranności, zwłaszcza, że ze względu na zastosowany duży kąt rejestrowanego przez kamerę obszaru, podczas rejestracji dochodzi do dystorsji, czyli zniekształcenia obrazu, które najczęściej objawiają się zaburzeniami perspektywy. Odległości poszczególnych elementów zarejestrowanego materiału są o wiele większe niż w rzeczywistości, a organy nie przeprowadziły żadnych dowodów pozwalających na określenie nawet przybliżonej odległości między pojazdami. Skarżący podkreślił, że według jego wyliczeń pojazd marki Mercedes poruszał się po skrzyżowaniu z prędkością około 22,8 km/h, to jest około dwukrotnie większą od pojazdu egzaminacyjnego, z kolei czas dzielący od dojazdu pojazdu marki Mercedes do miejsca wjazdu na skrzyżowanie pojazdu egzaminacyjnego to zaledwie około 1,64 s. W tym czasie pojazd egzaminacyjny mógł przejechać ledwie około 5,03 m, przy czym czas reakcji przeciętnego kierowcy, na zagrożenie wynosi około 0,8 s do 1 s. Biorąc pod uwagę nieprawidłowe zastosowanie szczególnej ostrożności przez R. S., dynamikę sytuacji, niewielkie odległości oraz różnicę prędkości pojazdów podjął słuszną decyzję o zatrzymaniu pojazdu egzaminacyjnego. W jego ocenie, nagła zmiana kierunku jazdy kierującego pojazdem marki Mercedes wynikała z braku prawidłowej reakcji R. S. na sytuację drogową. W nieprawidłowy sposób wykonywała manewr na drodze, nieprawidłowo zachowała się wobec innych uczestników ruchu drogowego, nie wykazała prawidłowej umiejętności oceny potencjalnych lub rzeczywistych zagrożeń na drodze jak i nie reagowała skutecznie na powstające zagrożenie, a zatem swoim zachowaniem wyczerpała przesłanki § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie egzaminowania (...) do przerwania egzaminu. Nadto samo określenie, że nie zmieniała prędkości stoi w sprzeczności z zasadą zachowania szczególnej ostrożności, do której zachowania zobowiązana była osoba zdająca egzamin, a organy nie podały nawet przybliżonej prędkości pojazdu egzaminacyjnego. W związku z powyższym nie można uznać, że organy dokonały wszelkich niezbędnych czynności pozwalających na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a ocenę materiału dowodowego dokonaną przez SKO trudno uznać za wyczerpującą. Poza tym skarżący zaznaczył, że organy nie posiadają umocowania ustawowego do oceny przebiegu egzaminu państwowego na prawo jazdy. Takie umocowanie ustawowe posiada jedynie egzaminator państwowy. Nadto organy obu instancji pominęły doświadczenie egzaminatora nadzorującego do prawidłowej oceny materiału dowodowego. Z kolei argumentując naruszenie art. 109 § 1 k.p.a. skarżący podniósł, że organ nadzoru może jedynie powiadomić Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego o uprawomocnieniu się decyzji o unieważnieniu egzaminu, a nie doręczać całą decyzję wraz z jej uzasadnieniem jako podmiotowi niebędącemu stroną w postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Pomimo doręczenia przez Sąd skarżącemu i uczestnikowi postępowania odpisu odpowiedzi na skargę zawierającej wskazany wniosek, nie zażądano przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 - dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, czy też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji w trybie uproszczonym (stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.) doprowadziła Sąd do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż akt ten odpowiada prawu.
Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję Marszałka Województwa Z. unieważniającą egzamin praktyczny w zakresie prawa jazdy kategorii B, przeprowadzony w dniu [...] lutego 2022 r. przez skarżącego jako egzaminatora państwowego dla zadającej R. S..
Podstawę materialnoprawną wskazanych wyżej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.).
Zgodnie z art. 51 ustawy o kierujących pojazdami egzamin państwowy jest przeprowadzany w celu sprawdzenia kwalifikacji osoby egzaminowanej, w tym sprawdzenia wiedzy oraz umiejętności w zakresie zgodnego z przepisami, bezpiecznego, energooszczędnego, sprawnego i nieutrudniającego innym uczestnikom ruchu poruszania się, odpowiednio do uprawnienia, o które ubiega się osoba zdająca egzamin, w ruchu drogowym motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z takiego pojazdu i przyczepy oraz tramwajem. Egzamin państwowy składa się z części teoretycznej i praktycznej. Część praktyczna egzaminu przeprowadzana jest na placu manewrowym wojewódzkiego ośrodka ruchu oraz w ruchu drogowym na drogach publicznych.
Na mocy art. 67 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51, w ramach którego: 1) rozpatruje skargi dotyczące egzaminu, 2) kontroluje działalność wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego w zakresie przeprowadzania egzaminów, 3) wydaje zalecenia pokontrolne, 4) unieważnia egzamin, 5) zawiesza przeprowadzanie przez wojewódzki ośrodek ruchu drogowego egzaminów, 6) skreśla egzaminatora z ewidencji egzaminatorów, 7) występuje do zarządu województwa z wnioskiem o odwołanie dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego z zajmowanego stanowiska, 8) prowadzi analizę: kwartalną w zakresie średniej zdawalności osób egzaminowanych w danym ośrodku oraz bieżącą w zakresie skarg złożonych na ośrodek, 9) przerywa egzamin prowadzony niezgodnie z przepisami, 10) kieruje na egzamin egzaminatora skreślonego z ewidencji egzaminatorów.
Według art. 72 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami marszałek województwa unieważnia egzamin w drodze decyzji administracyjnej jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.
Z powołanych przepisów wynika jednoznacznie, że do kompetencji marszałka województwa należy sprawowanie nadzoru nad całością procesu ubiegania się
o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, czego wyrazem jest możliwość unieważnienia egzaminu przeprowadzonego przez egzaminatora państwowego. Uprawnienia nadzorcze obejmują nie tylko czuwanie nad stroną organizacyjno-prawną, ale również nad rzetelnością czynności wykonywanych przez egzaminatora w zakresie sprawdzania wiedzy i umiejętności zdającego (zob. W. Kotowski, Ustawa o kierujących pojazdami. Komentarz, Lex el. 2022). Jak przyjmuje się w orzecznictwie w uprawnieniach nadzorczych marszałka województwa mieści się prawo do weryfikacji prawidłowości wykonania egzaminu, w tym oceny konkretnego zadania egzaminacyjnego. Weryfikacja ta najczęściej odbywa się na gruncie oceny poprawności zastosowania w poszczególnych zadaniach egzaminacyjnych norm z zakresu ruchu drogowego i pozwala ocenić czy egzamin był przeprowadzony zgodnie z przepisami ustawy o kierujących pojazdami, a jeżeli nie, to czy ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 2025/18, dostępny w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zdaniem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 27 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3879/18, wykładnia art. 72 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 67 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami prowadzi do wniosku, że zakresem kontroli jest objęta nie tylko strona formalna samego egzaminu, ale również sposób jego przeprowadzenia oraz postawa i działania egzaminatora w jego trakcie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organy prowadząc postępowanie nadzorcze posiadają umocowanie ustawowe do oceny przebiegu egzaminu państwowego na prawo jazdy. Innymi słowy rzecz ujmując, choć do uprawnień egzaminatora należy podejmowanie decyzji w sprawie egzaminu jak i jego wyniku, tym niemniej organy w ramach przysługujących kompetencji nadzorczych mają prawo do weryfikacji zasadności stanowiska egzaminatora celem stwierdzenia, czy egzamin przeprowadzono zgodnie z prawem.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy organy obu instancji przyjęły, że egzamin został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy o kierujących pojazdami, gdyż nie zaistniały wskazane przez egzaminatora przesłanki, o których mowa w art. 52 ust. 2 ww. ustawy.
Stosownie do tego przepisu część praktyczna egzaminu może zostać zakończona przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań, jedynie w przypadku gdy zachowanie osoby egzaminowanej zagraża bezpośrednio życiu lub zdrowiu uczestników ruchu drogowego.
Szczegółowe zasady przeprowadzania egzaminów praktycznych na prawo jazdy określone są w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r. poz. 1206 ze zm.- dalej "rozporządzenie").
Zgodnie z § 28 rozporządzenia osoba egzaminowana uzyskuje negatywny wynik części praktycznej egzaminu państwowego, jeżeli:
a) dwukrotnie nieprawidłowo wykonała to samo zadanie egzaminacyjne,
b) zachodzą okoliczności, o których mowa w § 16 ust. 1 pkt 1, 3, 4 i 6.
W świetle § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia egzaminator przerywa egzamin państwowy, jeżeli zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 52 ust. 2 ustawy, w szczególności określone w tabeli nr 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia. W tabeli nr 1 pod poz. 10.1 wymieniono nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu na skrzyżowaniu jako zachowanie osoby egzaminowanej zagrażające bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego skutkujące przerwaniem egzaminu państwowego.
Z kolei w myśl z art. 2 pkt 23 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ustąpienie pierwszeństwa przejazdu to powstrzymanie się od ruchu, jeżeli ruch mógłby zmusić kierującego do zmiany kierunku lub pasa ruchu albo istotnej zmiany prędkości, pieszego - do zatrzymania się, zwolnienia lub przyspieszenia kroku, a osobę poruszającą się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch - do zatrzymania się, zmiany kierunku albo istotnej zmiany prędkości.
Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący przerwał egzamin i ogłosił wynik negatywny uznając, że egzaminowana nie ustąpiła pierwszeństwa przejazdu pojazdowi znajdującego się na skrzyżowaniu, na którym ruchu odbywał się wokół wyspy, czym spowodowała zagrożenie bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego.
W sprawie bezsporne jest, że przed skrzyżowaniem znajdował się znak C-12 występujący łącznie ze znakiem A-7, który oznaczał pierwszeństwo kierującego znajdującego się na skrzyżowaniu o ruchu okrężnym przed kierującym wjeżdżającym (wchodzącym) na to skrzyżowanie (§ 36 ust. 1 i 2 rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych Dz. U. z 2019 r. poz. 2310 ze zm.). Natomiast kwestią sporną jest, czy egzaminator słusznie uznał, że skarżąca nie dostosowała się do zasad pierwszeństwa na skrzyżowaniu powodując zagrożenie, określone w art. 52 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Zdaniem Sądu, lektura materiału aktowego prowadzi do wniosku, że rację należy przyznać organom, iż ocena egzaminatora w tej mierze była nieprawidłowa, co przekonująco wykazano w uzasadnieniu podjętych decyzji.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że wbrew twierdzeniom skargi w sprawie wyjaśniono wszelkie istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności jak i należycie zebrano oraz rzetelnie rozpatrzono cały materiał dowodowy. Dokonane na jego podstawie ustalenia faktyczne i ich ocena prawna są bezbłędne, a wyciągnięte wnioski prawidłowe.
Zasadnie organy przy czynieniu ustaleń faktycznych oparły się na nagraniach audiowizualnych z przebiegu egzaminu udostępnionych przez Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w S.. Dowód ten w wystarczający sposób zobrazował sytuację panującą na drodze i umożliwił wnikliwe prześledzenie przebiegu egzaminu. Przy czym jest to dowód o charakterze obiektywnym, w odróżnieniu od mogących nosić subiektywne cechy oświadczeń skarżącego, czy zdającej jako zainteresowanych wynikiem sprawy. Co istotne ocena, czy konkretne zachowanie osoby zdającej spełnia przesłanki z art. 52 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami jest dokonywana przez egzaminatora w sytuacji dynamicznej, zależnej od sytuacji na drodze. W tej mierze egzaminator musi dokonać oceny natychmiastowej - inaczej niż organ, który może dokonać tej samej oceny na podstawie nagrania, które można wielokrotnie odtworzyć (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 525/19, CBOSA). W tym miejscu zaakcentowania wymaga, że organy w ramach prowadzonego postępowania nadzorczego są nie tylko uprawnione ale i zobowiązane do dokonania samodzielnej weryfikacji zasadności przerwania przez egzaminatora egzaminu. Z tych też względów pominięcie przez nie stanowiska egzaminatora czy egzaminatora nadzorującego nie może być kwalifikowane jako naruszenie art. 6, art. 7 i art. 77 k.p.a.
Uchybienie przez organy normom zawartym w ww. przepisach, ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego. O dowolności oceny można byłoby mówić wyłącznie w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 712/22, LEX nr 3455458).
Tymczasem analiza nagrania pozwalała organom na wniosek, iż zdająca nie naruszyła nakazu ustąpienia pierwszeństwa przejazdu pojazdu marki Mercedes znajdującego się na skrzyżowaniu o ruchu okrężnym. Oba bowiem pojazdy poruszały się z nieznaczną prędkością, zaś odległość między nimi pozwalała zdającej na bezpieczny wjazd na skrzyżowanie, zwłaszcza, że pojazd marki Mercedes opuścił skrzyżowanie skręcając w prawo wlotem, z którego wyjeżdżała zdająca. Niewątpliwie w zaistniałej sytuacji nie można zarzucać egzaminowanej, że stworzyła bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia uczestników ruchu drogowego. Przedstawione przez skarżącego wyliczenia w żaden sposób nie podważają powyższego stanowiska, gdyż wskazują na przypuszczalną prędkość samochodu marki Mercedes, a także samej zdającej egzamin oraz przypuszczalny czas dojazdu pojazdu marki Mercedes do miejsca wjazdu pojazdu egzaminacyjnego, a co nie znajduje potwierdzenia w jakichkolwiek dowodach. Przy czym organy nie miały obowiązku czynienia ustaleń ani co do przybliżonej prędkości pojazdów oraz odległości między nimi, gdyż wystarczające było zbadanie, czy w kontekście nagrania audiowizualnego manewr wjazdu na skrzyżowanie przez egzaminowaną zagrażałby bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Podkreślenia wymaga przy tym, że nie chodzi tu o jakiekolwiek zagrożenie, lecz wspomniane "bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia" tychże uczestników. Okoliczność, że pojazd egzaminacyjny dojeżdżając do skrzyżowania poruszał się z prędkością jednostajną w żadnym razie nie świadczy o tym, że zdająca nie zachowała szczególnej ostrożności umożliwiającej odpowiednio szybkie reagowanie i bezpieczny wjazd na skrzyżowanie. Wręcz przeciwnie awaryjne hamowanie przez egzaminatora potwierdza, że prędkość była dostosowania do warunków panujących na drodze, zaś zmiana kierunku jazdy kierującego pojazdem Mercedes nie była spowodowana zachowaniem zdającej (co zdaje się sugerować skarżący).
Podkreślenia także wymaga, że konstrukcja skrzyżowania o ruchu okrężnym wymusza na kierowcach redukcję prędkości, zaś skrzyżowanie takiego typu służyć ma upłynnieniu ruchu. Zapis na płycie DVD dowodzi, że sytuacja drogowa, umożliwiała zdającej bezkolizyjny wjazd na skrzyżowanie, podobnie jak to uczynił kilkadziesiąt sekund później biały pojazd dostawczy.
Powodem przerwania egzaminu mogą być wyłącznie zdarzenia wskazujące na możliwość stworzenia zagrożenia dla ruchu drogowego, których interpretacja w świetle zebranych dowodów jest ewidentna. W rozpoznawanej sprawie - jak już wyżej wskazano - taka sytuacja nie miała miejsca. Nie wystąpiły bowiem okoliczności określone w § 16 ust. 1 rozporządzenia. Oznacza to zatem, że egzaminator bezpodstawnie zakończył egzamin przed wykonaniem przez egzaminowaną wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań na prawo jazdy kategorii B, czym naruszył - jak słusznie wskazały organy - przepis art. 52 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie. Właściwa była także ocena, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem osoba egzaminowana nie mogła kontynuować swych zadań. Egzaminator podejmując nieprawidłową decyzję o przerwaniu egzaminu wykluczył tym samym możliwość zaprezentowania przez zdającą swoich umiejętności i uzyskania ewentualnego pozytywnego wyniku egzaminu.
Organ odwoławczy, wbrew twierdzeniom skarżącego, wskazał zatem przepis, który został podczas egzaminu naruszony jak i wykazał wpływ tego uchybienia na wynik sprawy trafnie przyjmując, że zaistniała przesłanka do zastosowania art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami i unieważnienia egzaminu.
Na marginesie jedynie należy zauważyć, że pogląd skarżącego jakoby włącznie egzaminator posiadał umocowanie do oceny przebiegu egzaminu państwowego, pozostaje w sprzeczności z uregulowaniami zawartymi w art. 67 ust. 1 pkt 4 i art. 72 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, które to przyznają marszałkowi województwa uprawnienie do unieważnienia egzaminu. Niewątpliwie - sugerowany przez skarżącego -brak możliwości oceny przebiegu egzaminu w praktyce czyniłby wspomniane uprawnienie Marszałka iluzorycznym, pozostawiając działania egzaminatora w trakcie egzaminu poza jakąkolwiek kontrolą.
Natomiast bez wpływu na wynik sprawy pozostaje podniesiona przez skarżącego okoliczność, iż decyzję o unieważnieniu egzaminu doręczono WORD, który nie był stroną w sprawie. Takie działanie nie skutkuje bowiem tym, że WORD stał się automatycznie stroną postępowania zwłaszcza, że organ, co wynika z całokształtu materiału dowodowego, nie traktował tego podmiotu jako strony. Doręczenie zatem decyzji do wiadomości temu podmiotowi nie sposób kwalifikować jako takiego rodzaju uchybienie prawa, które mogłoby stanowić samoistną podstawę do uchylenia decyzji.
Podsumowując stwierdzić należy, że zarzuty skargi okazały się niezasadne, gdyż przeprowadzone postępowanie jak i wydane decyzje nie zawierają wad skutkujących koniecznością wyeliminowania podjętych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Organy bowiem działały w granicach prawa i powierzonych im uprawnień oraz prawidłowo wyjaśniły stan faktyczny i oceniły materiał dowodowy nie uchybiając przepisom proceduralnym oraz materialnym.
W tym stanie rzeczy, z uwagi na bezzasadność podniesionych przez skarżącego zarzutów, przy jednoczesnym braku okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.