II SA/SZ 886/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2024-01-11
NSAAdministracyjneNiskawsa
pomoc społecznadom pomocy społecznejodpłatnośćzwrot wydatkówgminastudentsytuacja rodzinnasytuacja finansowadecyzja administracyjnaprawo procesowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę studentki na decyzję o zwrocie wydatków poniesionych przez gminę za pobyt jej babci w domu pomocy społecznej, uznając, że mimo jej trudnej sytuacji finansowej, obowiązek zwrotu jest uzasadniony, a rozłożenie na raty jest wystarczającą ulgą.

Skarżąca, studentka utrzymująca się z pomocy rodziców, zaskarżyła decyzję o zwrocie wydatków poniesionych przez gminę za pobyt jej babci w domu pomocy społecznej. Zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną analizę jej sytuacji finansowej i prawnej. Sąd administracyjny uznał, że decyzja o obowiązku ponoszenia odpłatności za babcię jest ostateczna, a postępowanie dotyczyło zwrotu wydatków poniesionych przez gminę zastępczo. Mimo że skarżąca nie ujawniła organom swojej nowej sytuacji zawodowej (podjęcie pracy), sąd uznał, że obowiązek zwrotu jest uzasadniony, a rozłożenie należności na raty stanowi wystarczającą ulgę, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi J. G., studentki, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o zwrocie przez skarżącą wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę Miasto Szczecin z tytułu odpłatności za pobyt jej babci w domu pomocy społecznej. Skarżąca kwestionowała prawidłowość analizy jej sytuacji finansowej i prawnej przez organy administracyjne, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i ustawy o pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyjaśnił, że kwestia pierwotnego nałożenia obowiązku ponoszenia odpłatności za babcię nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, gdyż decyzja w tym zakresie jest ostateczna. Postępowanie dotyczyło zwrotu wydatków poniesionych przez gminę, gdy skarżąca nie wywiązała się z obowiązku. Sąd podkreślił, że skarżąca miała obowiązek informowania organów o zmianach swojej sytuacji finansowej, czego nie uczyniła, mimo podjęcia pracy przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Choć sąd uznał, że nowe okoliczności (podjęcie pracy, wynajem mieszkania) uzasadniały rozłożenie należności na raty, uznał zarzuty skargi za niezasadne i oddalił ją, wskazując na prawidłowość orzeczenia o zwrocie wydatków.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, obowiązek zwrotu jest uzasadniony, a rozłożenie należności na raty stanowi wystarczającą ulgę, nawet jeśli skarżąca nie ujawniła organom swojej nowej sytuacji finansowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pierwotna decyzja o obowiązku ponoszenia odpłatności jest ostateczna. Postępowanie dotyczyło zwrotu wydatków poniesionych przez gminę. Mimo że skarżąca nie poinformowała organów o podjęciu pracy, co mogłoby wpłynąć na ocenę jej sytuacji, sąd uznał, że obowiązek zwrotu jest zasadny, a rozłożenie na raty jest odpowiednią formą ulgi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.s. art. 61 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

Określa krąg podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

u.p.s. art. 61 § ust. 3

Ustawa o pomocy społecznej

Reguluje kwestię zastępczego ponoszenia opłat przez gminę i prawa gminy do dochodzenia zwrotu poniesionych wydatków.

u.p.s. art. 96 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

Określa krąg podmiotów zobowiązanych do zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej.

u.p.s. art. 104 § ust. 3

Ustawa o pomocy społecznej

Stanowi, że wysokość należności z tytułu wydatków podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.p.s. art. 109

Ustawa o pomocy społecznej

Nakłada na stronę obowiązek powiadomienia organu o zmianie okoliczności faktycznych mających wpływ na nałożony obowiązek.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

K.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

K.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

K.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcia organu odwoławczego.

K.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony w postępowaniu administracyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek zwrotu wydatków poniesionych przez gminę jest uzasadniony. Rozłożenie należności na raty stanowi wystarczającą ulgę dla skarżącej. Skarżąca miała obowiązek informowania organów o zmianach swojej sytuacji finansowej, czego nie uczyniła.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów K.p.a. przez dowolną interpretację pojęcia 'strony'. Naruszenie przepisów K.p.a. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Niewłaściwe zastosowanie art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Niezastosowanie art. 61 ust. 2f u.p.s. Niezastosowanie art. 104 ust. 4 u.p.s.

Godne uwagi sformułowania

kwestia nałożenia na skarżącą obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt babci w DPS nie jest przedmiotem niniejszego postępowania skarżąca wobec zmiany okoliczności faktycznych mających wpływ na nałożony na nią obowiązek winna powiadomić o tym organ I instancji na organie administracyjnym nie ciąży nieograniczony obowiązek zbierania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego strona powinna w czynny sposób uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym przez przedkładanie odpowiednich dokumentów, czy składanie wyjaśnień podjęcie pracy przez skarżącą wskazuje, że uzasadnione było orzeczenie wobec niej zwrotu poniesionych zastępczo kosztów

Skład orzekający

Joanna Wojciechowska

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Sokołowska

sędzia

Joanna Świerzko-Bukowska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Niska

Powoływalne dla: "Obowiązek informowania organów o zmianach sytuacji finansowej przez stronę postępowania, nawet jeśli jest studentem i pozostaje na utrzymaniu rodziców."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu wydatków przez gminę i oceny sytuacji finansowej rodziny, co czyni ją mniej uniwersalną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa jest typowa dla prawa administracyjnego dotyczącego pomocy społecznej, ale pokazuje, jak ważne jest aktywne uczestnictwo strony w postępowaniu i informowanie o zmianach swojej sytuacji.

Studentka nie poinformowała urzędu o nowej pracy. Sąd: obowiązek zwrotu pieniędzy za babcię jest!

Dane finansowe

WPS: 7026,6 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 886/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-01-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Sokołowska
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 109, art. 61 ust. 1, art. 104 ust. 3,
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 16 sierpnia 2023 r. nr SKO.WT.430/2796/2023 w przedmiocie zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę Miasto Szczecin z tytułu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta S. wydał w dniu 22 maja 2023 r. na podstawie art. 61 ust. 3, art. 96 ust. 1 pkt 1, art. 104 ust. 3 i ust. 4, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901; dalej "u.p.s.") decyzję nr DF.6242-55.2023.EM, w której wobec J. G. (dalej "skarżąca"):
1. orzekł o zwrocie wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę Miasto S. z tytułu odpłatności za pobyt Z. G. w Domu Pomocy Społecznej w S. za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. w łącznej kwocie 7.026,60 zł;
2. odmówił odstąpienia od żądania zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę Miasto S. z tytułu odpłatności za pobyt Z. G. w Domu Pomocy Społecznej w S. za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. w łącznej kwocie 7.026,60 zł;
3. rozłożył należność określoną w pkt 1 w kwocie 7.026,60 zł na 36 miesięcznych rat, tj. 35 rat po 195 zł i ostatnia rata w wysokości 201,60 zł, płatnych do 10-go dnia każdego miesiąca, począwszy od czerwca 2023 r., na rachunek bankowy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S..
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że decyzją nr DI.6242-211.2021.MW z dnia 13 kwietnia 2021 r. skarżąca została zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt babci - Z. G. w Domu Pomocy Społecznej w S. (DPS), poczynając od dnia 1 kwietnia 2021 r. w kwocie 334,60 zł miesięcznie. Z uwagi na niewywiązywanie się przez skarżącą z obowiązku wnoszenia ustalonych opłat należności te pokryła zastępczo Gmina Miasto S., której przysługuje prawo dochodzenia od skarżącej zwrotu wydatków na podstawie art. 63 ust. 3 u.p.s. Organ I instancji wskazał, że pismem z dnia 12 lipca 2021 r. wezwał skarżącą do zapłaty zaległych należności za pobyt babci w DPS za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. w kwocie [...]zł. Skarżąca pismem z dnia 11 sierpnia 2021 r. zwróciła się o odstąpienie od żądania zwrotu ww. należności. Pismem z dnia 19 sierpnia 2021 r. organ I instancji zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie żądania zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę Miasto S. z tytułu odpłatności za pobyt jej babci w DPS. Jednocześnie organ poinformował, że wniosek skarżącej o ulgę zostanie rozpatrzony w toku tego postępowania.
Organ I instancji podał, że skarżąca złożyła odwołanie od decyzji z dnia 13 kwietnia 2021 r. zobowiązującej ją do ponoszenia odpłatności za pobyt babci w DPS, lecz Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniami z dnia 3 grudnia 2021 r. stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 13 kwietnia 2021 r. oraz odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
WSA w Szczecinie postanowieniami z dnia 28 marca 2022 r. o sygn. akt II SA/Sz 145/22 oraz sygn. akt II SA/Sz 146/22 odrzucił skargi J. G. na oba wyżej wymienione postanowienia SKO w S.
Organ I instancji przywołał treść art. 61 ust. 1 i ust. 3, art. 96 ust. 1, art. 104 ust. 1- 4 u.p.s. Organ I instancji przeanalizował sytuację rodzinę i finansową skarżącej. Organ I instancji ustalił, że skarżąca ma 20 lat, mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami E. i R. G. oraz młodszym rodzeństwem. Podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego skarżąca nie zgłosiła problemów zdrowotnych u siebie, poinformowała natomiast, że zarówno jej ojciec, jak i rodzeństwo są pod opieką specjalistów. Zgodnie z zaświadczeniem lekarskim z dnia 27 stycznia 2023 r. ojciec skarżącej jest leczony z powodu chorób przewlekłych. Brat skarżącej choruje przewlekle na [...], jest pod opieką [...] oraz [...]. Siostra skarżącej pozostaje pod stałą opieką Poradni Psychologicznej z powodu [...] i epizodu [...], poza tym jest pod opieką hematologa z powodu [...]. Według oświadczenia matki skarżącej, z powodu licznych problemów zdrowotnych męża i dzieci, również u niej występują objawy [...]. Rodzina oczekuje na termin terapii rodzinnej w Z. Instytucie Psychoterapii.
Pięcioosobowa rodzina zamieszkuje w wolnostojącym pięciopokojowym domu z kuchnią, łazienką i wc. Dom jest wspólną własnością rodziców skarżącej. Rodzina utrzymuje się z dochodu z działalności gospodarczej ojca skarżącej prowadzonej na zasadach ogólnych, jego wynagrodzenia z umowy zlecenia, wynagrodzenia za pracę matki skarżącej oraz dochodu z wynajmu dwóch mieszkań w S.. Skarżąca nie pracuje, nie ma własnego dochodu, jest na utrzymaniu rodziców, studiuje dziennie, nie pobiera stypendium. Na dochód rodziny z lipca 2021 r., tj. miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o udzielenie ulgi, składają się: dochód z działalności gospodarczej ojca skarżącej [...] zł, z umowy zleceń [...] zł, wynagrodzenie za pracę matki skarżącej [...] zł, z wynajmu mieszkania [...] zł. Łącznie dochód rodziny wyniósł [...] zł, tj. [...] zł na osobę w rodzinie. Dochód rodziny z listopada 2022 r., tj. miesiąca poprzedzającego podjęcie zawieszonego postępowania, wyniósł łącznie [...] zł, tj. [...] zł na osobę w rodzinie. Zarówno dochód z lipca 2021 r. jak i z listopada 2022 r. znacząco przekroczył kryterium dochodowe, które zgodnie z ustawą
o pomocy społecznej wynosi [...] zł na osobę w rodzinie.
Stałe miesięczne wydatki rodziny to: energia elektryczna, ochrona posesji, woda, telefony, internet, leki siostry, zajęcia sportowe, obiady brata, korepetycje siostry, treningi siostry, leczenie stomatologiczne brata, raty pożyczek, środki czystości i higieniczne. Łącznie stałe miesięczne wydatki rodziny wynoszą ok. [...] zł.
Według oświadczenia ojca skarżącej dom, w którym zamieszkuje rodzina wymaga nakładów w postaci wymiany zepsutej pompy ciepła (szacowany koszt ok. 55 tys. zł), naprawy przeciekającego dachu (szacunkowy koszt ok. 120 tys. zł), osuszenia murów i zacieków na elewacji (szacunkowy koszt ok. 35 tys. zł).
Organ I instancji wskazał, że zgodnie z ewidencją księgową na dzień wydania niniejszej decyzji skarżąca posiada zaległość z tytułu opłat za pobyt babci w DPS za okres od kwietnia 2021 r. do grudnia 2022 r. w łącznej kwocie 7.026,60 zł.
Organ I instancji uznał, że sytuacja materialna rodziny skarżącej jest stabilna i dobra. Rodzice skarżącej posiadają kilka stałych źródeł dochodu, a łączna ich kwota jest wysoka. Na osobę w rodzinie w miesiącu lipcu 2021 r. dochód wynosił [...] zł, zaś w miesiącu listopadzie 2022 r. [...] zł, co stanowi odpowiednio ok. 590% oraz ok. 700% kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej dla osoby w rodzinie. W ocenie organu I instancji, brak jest przesłanek do zastosowania ulgi w postaci odstąpienia od żądania zwrotu należności, gdyż sytuacja finansowa rodziny pozwala na spłatę zaległości w pełnym rozmiarze. Organ I instancji podał, że uzasadnione było zatem orzeczenie o zwrocie wydatków poniesionych oraz odmowa odstąpienia od żądania ich zwrotu. Jednocześnie z uwagi na fakt, iż skarżąca jest studentką, nie osiąga własnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu rodziców, a także z uwagi na występujące w rodzinie problemy zdrowotne oraz konieczność poniesienia wysokich wydatków na naprawę domu, organ I instancji uznał, że spłata zadłużenia w formie jednorazowej byłaby dla niej nadmiernym obciążeniem. Wobec powyższego organ I instancji rozłożył ww. należność na raty.
Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji (wpływ do organu – 27 czerwca 2023 r.).
Zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, a w szczególności:
- art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775; dalej "K.p.a."), przez dowolne interpretowanie pojęcia "strony" w niniejszym postępowaniu administracyjnym, w którym na wstępie wskazuje się na to, że adresatem decyzji i podmiotem zobowiązanym do zwrotu należności jest skarżąca, a następnie - organ analizuje sytuację finansową i materialną rodziców skarżącej, którzy nie są stroną przedmiotowego postępowania;
- art. 80 K.p.a., przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dowolne ustalenie, że skarżąca ma możliwości i winna ponosić koszty pobytu swojej babci w DPS w sytuacji, gdy organ jednocześnie ustala, że zobowiązana nie pracuje, nie ma własnego dochodu, jest na utrzymaniu rodziców, ma 20 lat i status studenta;
- art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., przez jego niewłaściwe zastosowanie i obciążenie skarżącej opłatą za pobyt w domu pomocy społecznej;
- art. 61 ust. 2f u.p.s. poprzez jego niezastosowanie i ustalenie opłaty za pobyt w DPS w sposób naruszający zasadę proporcjonalności w sytuacji, gdy organ przyjmuje i godzi się na to, że opłatę wymierzoną skarżącej faktycznie uiszczał będzie jej ojciec z powodu braku wystarczających środków przez zobowiązaną;
- art. 104 ust. 4 u.p.s. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu mimo, że zachodzą wszystkie ku temu przestanki, albowiem w sytuacji życiowej i finansowej w jakiej znajduje się zobowiązana, każde obciążenie jest dla niej nadmierne ponieważ sama wciąż pozostaje na utrzymaniu rodziców.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 16 sierpnia 2023 r. decyzję nr [...], w którym utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przytoczył treść art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 2 pkt 1 - 3, art. 61 ust. 3 u.p.s., art. 64 pkt 1-4 u.p.s., art. 104 ust. 3 u.p.s. Organ odwoławczy wskazał, że na skarżącą nałożono obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt babci w DPS decyzją z dnia 13 kwietnia 2021 r., która jest ostateczna. Organ odwoławczy podał, że do obowiązku organu I instancji należało ustalenie uzyskiwania przez skarżącą dochodu w wysokości, o której stanowi przepis art. 61 ust. 2 pkt 2 lit.b u.p.s. jako warunku ustalenia przez organ opłaty za pobyt członka rodziny w DPS. Organ odwoławczy podał, że obowiązki wstępnego osoby skierowanej do domu pomocy społecznej, o ile nie został zwolniony z opłat w trybie art. 64 u.p.s., uzależnione są wyłącznie od jego sytuacji dochodowej. Przepis art. 61 ust. 2 pkt 2 lit.b u.p.s. posługuje się pojęciem "dochodu na osobę w rodzinie", które zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 6 pkt 3 u.p.s. jako dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie. Dochodem rodziny zgodnie z art. 6 pkt 4 u.p.s. jest suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Obowiązkiem organu orzekającego jest rzetelne ustalenie podmiotów zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu członka rodziny w DPS, a następnie zweryfikowanie ich sytuacji dochodowej, w tym prawidłowe ustalenie wysokości dochodu na osobę w rodzinie. Organ odwoławczy przeanalizował sytuację finansową i rodzinną skarżącej i jej rodziny. Na dochód rodziny z lipca 2021 r., tj. miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o udzielenie ulgi, składają się: dochód z działalności gospodarczej ojca skarżącej [...] zł, z umowy zleceń [...] zł, wynagrodzenie za pracę matki skarżącej [...] zł, z wynajmu mieszkania [...] zł. Łącznie dochód rodziny wyniósł [...] zł, tj. [...] zł na osobę w rodzinie. Dochód rodziny z listopada 2022 r., tj. miesiąca poprzedzającego podjęcie zawieszonego postępowania, wyniósł łącznie [...] zł, tj. [...] zł na osobę w rodzinie. Zarówno dochód z lipca 2021 r., jak i z listopada 2022 r. znacząco przekroczył kryterium dochodowe, które zgodnie z ustawą o pomocy społecznej wynosi 600 zł na osobę w rodzinie. Wydatki łączne wynosiły ok. [...] zł. Organ odwoławczy stwierdził, że ww. kwota zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę Miasto S. za pobyt babci skarżącej w DPS została określona prawidłowo. Wobec faktu, że skarżąca jest studentka i nie posiada własnych dochodów, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji postąpił prawidłowo rozkładając na raty przedmiotową należność.
Skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję i wniosła o uchylenie decyzji wydanych przez organy administracyjne obu instancji.
Zarzuciła organowi naruszenie:
1. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy skarżąca ma takie możliwości zarobkowe i jej sytuacja osobista i finansowa pozwala na partycypowanie w wydatkach związanych z pobytem babci w DPS w S.;
b) art. 8 i 107 § 3 K.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnianie dlaczego argumentacja przedstawiona w odwołaniu od decyzji organu I instancji nie zasługuje na uwzględnienie, zaniechanie odniesienia się do niej, w konsekwencji czego brak jest w uzasadnieniu decyzji SKO jakichkolwiek rozważań tego organu, lecz jedynie poprzestano na stwierdzeniu, że decyzja organu I instancji jest rzekomo prawidłowa;
c) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji wydanej przez organ I instancji w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie co najmniej o skierowaniu sprawy do ponownego rozpoznania;
d) art. 28 K.p.a., poprzez dowolne interpretowanie pojęcia "strony" w niniejszym postępowaniu administracyjnym, w którym na wstępie wskazuje się na to, że adresatem decyzji i podmiotem zobowiązanym do zwrotu należności jest skarżąca, a następnie - organ analizuje sytuację finansową i materialną rodziców skarżącej, którzy nie są stroną przedmiotowego postępowania;
2. przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., przez jego niewłaściwe zastosowanie i obciążenie skarżącej opłatą za pobyt w domu pomocy społecznej;
b) art. 61 ust. 2f u.p.s., poprzez jego niezastosowanie i ustalenie opłaty za pobyt w DPS w sposób naruszający zasadę proporcjonalności w sytuacji gdy organ przyjmuje i godzi się na to, że opłatę wymierzoną skarżącej faktycznie uiszczał będzie jej ojciec, z powodu braku wystarczających środków przez zobowiązaną;
c) art. 104 ust. 4 u.p.s., poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie wniosku o odstąpienia od żądania zwrotu mimo, że zachodzą wszystkie ku temu przesłanki, albowiem w sytuacji życiowej i finansowej w jakiej znajduje się zobowiązana, każde obciążenie jest dla niej nadmierne.
Skarżąca wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do niniejszej skargi, tj. umowy najmu okazjonalnego z dnia 11.07.2023 r.;
umowy pożyczki nr [...] z dnia 9.07.2023 r.; zaświadczenia o statusie studenta wraz z wykazem opłat- na okoliczność rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej, niemożności pokrywania kosztów pobytu w domu pomocy społecznej bez uszczerbku dla własnego utrzymania.
W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały uszczegółowione.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że kwestia nałożenia na skarżącą obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt babci w DPS nie jest przedmiotem niniejszego postępowania i Sąd nie bada w jego trakcie prawidłowości jej wydania. Decyzja z dnia 13 kwietnia 2021 r. jest ostateczna. Zmiana tej decyzji może nastąpić w innych trybach. Na podstawie art. 109 u.p.s., skarżąca wobec zmiany okoliczności faktycznych mających wpływ na nałożony na nią obowiązek winna powiadomić o tym organ I instancji, który może podjąć stosowne działania.
Niniejsze postępowanie zostało wszczęte z urzędu w przedmiocie zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez gminę z tytułu odpłatności za pobyt babci skarżącej w DPS oraz z wniosku skarżącej o zwolnienie jej z obowiązku zwrotów tych wydatków.
Zgodnie z przepisem art. 61 ust. 1 u.p.s., obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:
1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej
- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
W przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia jej zwrotu poniesionych na ten ceł wydatków (art. 61 ust. 3 u.p.s.). W myśl art. 96 ust. 1 u.p.s. obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej spoczywa na:
1) osobie i rodzinie korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej;
2) spadkobiercy osoby, która korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej - z masy spadkowej;
3) małżonku, zstępnych przed wstępnymi osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej - jedynie w przypadku, gdy nie dokonano zwrotu wydatków zgodnie z pkt 1 i 2, w wysokości przewidzianej w decyzji dla osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej.
Na podstawie art. 104 ust. 3 u.p.s. wysokość należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej.
Wskazać należy, że skarżąca jest adresatem wydanych przez organy obu instancji decyzji, gdyż podstawą ich wydania był fakt nieregulowania przez skarżącą opłat za pobyt babci w DPS, wynikający z decyzji z dnia 13 kwietnia 2021 r. Z uwagi na złożenie wniosku od żądania zwrotu ww. należności, organy zajęły się ustaleniem sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącej, co wiązało się z ustaleniem uzyskiwaniem dochodów przypadających na członka rodziny skarżącej. Fakt, że skarżąca była studentką i nie posiadała wówczas własnych dochodów nie stanowił podstawy do odstąpienia od żądania zwrotu ww. należności przez organ.
Jak wynikało z akt, decyzja nakładająca na skarżącą obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt babci w DPS została wydana, gdyż skarżąca nie kontaktowała się z organem, organ nie był zatem w stanie ustalić jej sytuacji finansowej. Do skargi skarżąca dołączyła umowę o pracę, z której wynika, że podjęła pracę z dniem 15 maja 2023 r. Oznacza to, że już w dniu wydania decyzji przez organ I instancji skarżąca pracowała w banku. O zmianie swojej sytuacji finansowej nie poinformowała organu. Także w odwołaniu skarżąca nie ujawniła powyższej okoliczności, lecz nadal twierdziła, że nie pracuje i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Nie można więc uznać, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania związane z ustaleniem stanu faktycznego, gdy skarżąca nie ujawnia zmian swojej sytuacji finansowej. Zauważyć należy, że na organie administracyjnym nie ciąży nieograniczony obowiązek zbierania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z uwagi na okoliczność, że zazwyczaj to strona dysponuje stosownymi dokumentami, na podstawie których organ mógłby ustalić stan sprawy zgodny z rzeczywistością, to właśnie strona powinna w czynny sposób uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym przez przedkładanie odpowiednich dokumentów, czy składanie wyjaśnień. Zaznaczyć należy, że w toku postępowania skarżąca miała możliwość składania wszelkich stosownych dowodów, które mogły się przyczynić do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja była prawidłowa, choć jej uzasadnienie opierało się na ustalonym uprzednio stanie faktycznym przez organ I instancji, który nie był już aktualny w dniu jej wydania. Jednakże nowe okoliczności, tj. podjęcie pracy przez skarżącą wskazuje, że uzasadnione było orzeczenie wobec niej zwrotu poniesionych zastępczo kosztów przez gminę z tytułu odpłatności za pobyt babci skarżącej za pobyt w DPS. Skarżąca nadal jest studentką, choć obecnie studiuje zaocznie i ponosi koszty tej nauki. Ponadto jak wynikało ze skargi skarżąca obecnie nie mieszka z rodzicami, lecz wynajmuje samodzielnie mieszkanie, co uzasadniało rozłożenia na raty ww. należności.
Mając na uwadze powyższe, mimo zmiany okoliczności faktycznych, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI