II SA/Sz 884/25

II SA/Sz 884/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2026-02-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 1043
art. 39 ust. 4 pkt 1, art. 39a ust. 1,4 i 5
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t. j.)
Dz.U. 2026 poz 143
art. 3 par. 2 pkt 4, art. 146,  art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 8 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Szeliga-Rydzewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 r. sprawy ze skargi P. N. na czynność Wójta Gminy D. z dnia 1 października 2025 r. nr DT.4464.9.2025 w przedmiocie odmowy dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. uznaje uprawnienie I. M. reprezentowanego przez matkę P. N. do bezpłatnego transportu i opieki podczas przewozu do Zespołu Szkół nr [...] w K. w roku szkolnym 2025/2026; III. zasądza od Gminy D. na rzecz skarżącej P. N. kwotę 1.177 (jeden tysiąc sto siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 1 września 2025 r. P. N. (dalej "skarżąca"), zamieszkała w [...] złożyła do Wójta Gminy (dalej "organ") wniosek o zapewnienie bezpłatnego dowozu i opieki w czasie przewozu jej syna I. M. do Zespołu Szkół nr [...] w K. w roku szkolnym 2025/2026.
Do wniosku dołączyła: orzeczenie z [...] sierpnia 2025 r. o potrzebie kształcenia specjalnego, zaświadczenie lekarza psychiatry dziecięcego z [...] kwietnia 2025 r. i zaświadczenie z [...] września 2025 r., potwierdzające uczęszczanie dziecka do szkoły.
Pismem z 12 września 2025 r. organ zwrócił się do Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w D. o podanie czy szkoła i kadra pedagogiczna są w stanie zrealizować zalecenia, wynikające z załączonego do pisma orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
Pismem z 17 września 2025 r. Dyrektor Szkoły Podstawowej [...] w D. potwierdził możliwość realizacji zaleceń zawartych w nadesłanym orzeczeniu. Poinformował, że szkoła zapewnia możliwość realizacji zaleceń w postaci:
- kształcenia specjalnego według podstawy programowej kształcenia ogólnego z uwzględnieniem specyfiki funkcjonowania ucznia z całościowymi zaburzeniami rozwoju (autyzm);
- włączania ucznia w zajęcia dodatkowe rozwijające zainteresowania oraz umożliwiające twórcze spędzanie czasu wolnego w grupie rówieśniczej;
- zapewnienia indywidualnego wsparcia ze strony nauczyciela posiadającego kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej lub specjalisty współorganizującego kształcenie specjalne;
- organizacię zajęć rewalidacyjnych ukierunkowanych na rozwijanie umiejętności społecznych, komunikacyjnych i emocjonalnych ucznia;
- udzielenia pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym prowadzenia zajęć korekcyjno-kompensacyjnych rozwijających procesy uwagi, pamięci operacyjnej oraz zdolności do rozumowania ilościowego;
- współpracy szkoły z rodzicami ucznia poprzez poradnictwo i konsultacje w celu spójnego prowadzenia działań edukacyjnych i wychowawczych;
- kształcenia w oddziale integracyjnym (do 20 osób i z nauczycielem współorganizującym kształcenie);
- dostosowania wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb i możliwości ucznia, w tym wydłużanie czasu pracy, stosowanie odpowiednich kryteriów oceniania oraz ograniczenie ilości zadań w zależności od aktualnych możliwości psychofizycznych;
- możliwości zwolnienia z nauki drugiego języka obcego nowożytnego zgodnie z przepisami i na wniosek rodzica;
- systematycznego monitorowania i dokonywania okresowej oceny funkcjonowania ucznia oraz modyfikowania programu pracy zgodnie z jego potrzebami.
Dyrektor Szkoły oświadczył, że ww. działania mogą być realizowane w ramach organizacji pracy szkoły zgodnie z przepisami Prawa oświatowego.
Pismem z 1 października 2025 r. organ poinformował skarżącą, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnemu uczniowi bezpłatnego transportu i opieki do najbliższej szkoły podstawowej, w której może być realizowane kształcenie specjalne zgodnie z zaleceniami zawartymi w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Organ przytoczył treść pisma z 17 września 2025 r. Dyrektora Szkoły Podstawowej w D. i wskazał, że szkoła w D. jest najbliższą szkołą, w której możliwa jest pełna realizacja zaleceń zawartych w orzeczeniu, a zatem Gmina D. nie ma obowiązku organizowania synowi skarżącej bezpłatnego transportu do szkoły w K. oraz opieki w trakcie przejazdu, gdyż zapewnia synowi skarżącej spełnienie obowiązku szkolnego w szkole w D. .
W piśmie z 14 października 2025 r. skarżąca wezwała organ do zmiany stanowiska i podała, że szkoła w D. nie zapewnia realizacji wszystkich zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, w tym kształcenia w małych grupach oraz szerokiego wachlarzu zajęć specjalistycznych. Podniosła, że organ zlekceważył wskazania zawarte w orzeczeniu i zaświadczeniu lekarskim o potrzebie kontynuowania nauki w dotychczasowej, wyspecjalizowanej placówce edukacyjnej. Skarżąca powołała się na treść wyroku WSA w Szczecinie z dnia 30 września 2025 r. o sygn. akt II SA/Sz 287/25.
Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. czynność i wniosła o stwierdzenie jej bezskuteczności oraz o uznanie jej uprawnienia do zorganizowania bezpłatnego transportu syna przez Gminę D. do Zespołu Szkół nr [...] w K. w roku szkolnym 2025/2026 oraz opieki w czasie przewozu lub o uznanie jej uprawnienia do zwrotu przez Gminę kosztów dowozu syna do ww. szkoły, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej stawce.
Zarzuciła organowi naruszenie:
1. art. 39 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 127 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043; dalej "u.p.o"), poprzez błędną wykładnię pojęcia "najbliższa szkoła" i uznanie, że Szkoła Podstawowa [...] w D. jest szkołą najbliższą dla jej syna w rozumieniu przepisów u.p.o., pomimo tego, że nie zapewnia realizacji wszystkich zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego;
2. art. 70 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez nieuprawnione ograniczenie prawa dziecka niepełnosprawnego do nauki;
3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy, w tym zupełne pominięcie w działaniach organu mających na celu sprawdzenie, która placówka najlepiej i najpełniej wypełnia zalecenia z orzeczenia jej syna, a także szczególnych potrzeb edukacyjnych dziecka wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego;
4. art. 8 § 2 k.p.a., przez odstąpienie przez organ bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, wyrażające się w arbitralnej zmianie stanowiska organu wobec tej samej strony, polegającej na zawarciu w roku szkolnym 2023/204 umowy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. o zwrot kosztów dowozu jej syna do Zespołu Szkół nr [...] w K., a następnie odmowie zapewnienia bezpłatnego transportu do tej placówki w roku szkolnym 2025/2026, przy braku jakichkolwiek zmian w stanie faktycznym lub prawnym uzasadniającym taką zmianę stanowiska;
4. art. 9 k.p.a., poprzez brak należytego pouczenia jej o przysługujących środkach zaskarżenia, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Zarzuty zostały uszczegółowione w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, gdyż według niego, sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Spór między stronami ma bowiem charakter cywilny. Organ wniósł ewentualnie o oddaleni skargi, wskazując, że szkołą najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 u.o.p. jest szkoła w D. , która w pełni może zrealizować zalecenia wynikając z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Organ podał, że szkoła w D. stale się rozwija, posiada doświadczoną i odpowiednio wykształconą kadrę nauczycielską oraz ma stosowne wyposażenie specjalistyczne i gabinety. Organ wyjaśnił, że do szkoły w D. uczęszczają 64 dzieci z niepełnosprawnościami, w tym 18 uczniów z orzeczeniem autyzmu i zespołu Aspergera. Organ wskazał, że ma obowiązek zapewnić niepełnosprawnemu dziecku bezpłatny transport i opiekę do najbliższej szkoły, realizującej zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, lecz nie wiąże się to z subiektywnym wyborem szkoły przez rodziców dziecka.
Organ przedstawił analizę rocznego kosztu dowozu dziecka skarżącej do szkoły w K. w różnych wariantach.
W piśmie z 22 grudnia 2025 r., skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i podniosła, że rozstrzygnięcie w sprawie leży w kompetencjach sądu administracyjnego. Podniosła, że dopiero na etapie odpowiedzi na skargę organ przywołuje nowe fakty związane z wyposażeniem i kadrą nauczycielską szkoły w D. . Według skarżącej, nowe informacje podane przez organ w istocie nie zmieniają oceny prawnej sprawy. Skarżąca podała, że jej syn z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną: autyzm i niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym posiada zalecenie do: kształcenia w małych grupach (4-6 osób), co minimalizuje nadmiar bodźców rozpraszających; zapewnienia ciągłości oddziaływań terapeutycznych; wsparcia specjalistów z doświadczeniem w pracy z dziećmi z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną sprzężoną; stosowaniem alternatywnych i wspomagających metod komunikacji.
W ocenie skarżącej, mimo podniesienia przez organ argumentu o odpowiednim wyposażeniu szkoły w D. , nie jest on wystarczający do przyjęcia, iż szkoła w D. zrealizuje w sposób właściwy orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego jej syna. Szkoła w D. nie jest bowiem w stanie zapewnić nauczania w małych grupach. Skarżąca ustosunkowała się do zarzutu organu i oświadczyła, że nie jest związana zawodowo z K., ani z Zespołem Szkół nr [...] w K., pracuje w D. i jedynym motywem jej działań jest troska o dobro dziecka.
Zdaniem skarżącej, nieuzasadnione jest również stanowisko organu, wskazujące na zasadę celowości, oszczędności, efektywności i skuteczności wydatkowania środków publicznych. Kwestia dyscypliny finansów publicznych jest sprawą wewnętrzną Gminy i nie może być przerzucana na rodzica dziecka niepełnosprawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Kwestia dopuszczalności rozpoznania sprawy z zakresu art. 39 ust. 4 u.p.o. jako czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków, wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej "p.p.s.a."), przez sąd administracyjny jest jednolicie przyjmowana w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych.
Bezsporne jest, że syn skarżącej posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.
Zgodnie z art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o., obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia.
Stosownie do art. 39a ust.1 u.p.o., obowiązki, o których mowa w art. 32 ust. 6 i art. 39 ust. 4, gmina spełnia poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców.
Zwrot kosztów przewozu, o którym mowa w ust. 1, następuje na podstawie umowy zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami (art. 39a ust. 4). Wójt (burmistrz, prezydent miasta) zawiera z rodzicami umowę, o której mowa w ust. 4, w terminie 14 dni od dnia uzyskania informacji, że dowożenie i opiekę zapewniają rodzice (art. 39a ust.5).
Podkreślić należy, że obowiązek z art. 39a ust. 1 u.p.o. ma charakter alternatywny, lecz wybór spełnienia przez gminę jednego z tych obowiązków należy wyłącznie do rodziców dziecka. Orzecznictwo sądów administracyjnych jest w tym zakresie zgodne (por. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2025 r. o sygn. akt III OSK 1244/22 i przywołane tam wyroki).
Pojęcie "najbliższej szkoły" w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. było także przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Według ww. przepisu, najbliższa szkoła w stosunku do miejsca zamieszkania danego dziecka to nie tylko najbliżej geograficznie położona szkoła, ale taka, spośród innych szkół, najbliżej położona, która umożliwi dziecku realizację obowiązku szkolnego zgodnie z treścią orzeczenia. Wybór szkoły dla dziecka jest uprawnieniem rodziców, lecz należy zgodzić się ze stanowiskiem, że na podstawie ww. przepisu gmina może odmówić dowozu dziecka lub zwrotu kosztów przejazdu dziecka do wybranej przez rodziców placówki wówczas, gdy jej organ wykaże, że nie jest to najbliższa szkoła w stosunku do miejsca zamieszkania dziecka mogąca zapewnić realizację orzeczenia.
W niniejszej sprawie organ uznał, że szkołą najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. dla syna skarżącej jest szkoła w D. , która zrealizuje wytyczne, wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Według organu, szkoła w D. jest stosownie wyposażona i posiada odpowiednią kadrę pedagogiczną.
W ocenie Sądu, okoliczność, że szkoła w D. posiada specjalistyczne wyposażenie i wykształconą kadrę, ani że do szkoły tej uczęszczają inne dzieci z niepełnosprawnościami, nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia, iż w rozpatrywanej sprawie szkoła ta spełni przesłankę "najbliższej szkoły" z art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o.
Zdaniem Sądu, kwestię najbliżej szkoły w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. należy oceniać wyłącznie przez wytyczne, wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z zachowaniem zasady dobra dziecka.
W orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego wskazano, że u syna skarżącej rozpoznano zaburzenia rozwoju (autyzm). Syn skarżącej podejmuje obowiązki szkolne i stara się z nich wywiązywać, choć przychodzi mu to z trudem. Pracuje w wolnym tempie, wymaga stałej kontroli i wsparcia. Ma problemy z koncentracją uwagi i wymaga dodatkowego motywowania. Przy wykonywaniu badania testowego, syn skarżącej z entuzjazmem podchodził do zadań, nie zniechęcał się w przypadku trudności, a niepowodzenia traktował z dużym spokojem bez zbędnej frustracji. Aktualna ogólna sprawność intelektualna syna skarżącej plasuje się na poziomie inteligencji niższej niż przeciętna. Wyniki szczegółowe uzyskane przez dziecko wskazują, że rozwój jego funkcji intelektualnych przebiega nieharmonijnie w obszarze niewerbalnym. Istotną barierą dla funkcjonowania syna skarżącej są wynikające z całościowego zaburzenia rozwoju trudności w relacjach społecznych, w komunikowaniu oraz umiejętności sprawnego adaptowania się do zmian. Może to znacząco zwiększać poziom napięcia, utrudniać dziecku kształtowanie nowych umiejętności edukacyjnych, pozytywne przyjmowanie zmian i możliwość radzenia sobie wśród rówieśników, a tym samym izolować go z otoczenia.
W orzeczeniu ujęto zalecenia w postaci:
1. kształcenia specjalnego według podstawy programowej kształcenia ogólnego uwzględniającego autyzm, które stanowi dla dziecka szansę na wszechstronny rozwój na miarę jego możliwości psychofizycznych oraz na adekwatne dostosowanie form i metod pracy do specyfiki funkcjonowania dziecka;
2. włączania chłopca w zajęcia dodatkowe kształtujące zainteresowania i pozwalające twórczo spędzić wolny czas w grupie rówieśniczej. Pozwoli to dziecku ćwiczyć kompetencje społeczno-emocjonalne, pomoże wypracować adekwatną samoocenę i pewność siebie;
3. indywidualnego wsparcia ze strony dodatkowo zatrudnionej kadry - nauczyciela
posiadającego kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej lub specjalisty w celu współorganizowania kształcenia specjalnego z uwzględnianiem realizacji zaleceń zawartych w niniejszym orzeczeniu. Przedstawiono zakres wsparcia dla dodatkowego nauczyciela;
4. pobudzania rozwoju psychomotorycznego dziecka, szczególnie sfery emocjonalno-motywacyjnej i społecznej, a także poznawczej oraz kompleksowego wspierania jego podczas nabywania nowych umiejętności i zachęcania do podejmowania różnych aktywności podczas zajęć edukacyjnych;
5. zajęć rewalidacyjnych w szkole ukierunkowanych na rozwijanie podstawowych umiejętności budowania relacji z innymi, zdolności komunikacji dwustronnej, w tym umiejętności wyrażania swoich potrzeb w pożądany społecznie sposób, umiejętności radzenia sobie z napięciem emocjonalnym oraz poszukiwania pomocnych chłopcu rozwiązań napotykanych problemów społecznych, z uwzględnieniem specyfiki jego myślenia;
6. objęcia dziecka pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole w formie zajęć korekcyjno-kompensacyjnych w celu ćwiczenia zdolności do rozumowania ilościowego, procesów uwagi oraz pamięci operacyjnej, aby wesprzeć poznawcze funkcjonowanie;
7. udzielania rodzicowi dziecka wsparcia w formie porad/konsultacji, aby działania pomocowe wobec niego miały wspólny kierunek zarówno w szkole, jak i w domu;
8. dostosowania wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb edukacyjnych rozwojowych dziecka oraz jego możliwości psychofizycznych. Szczegółowy zakres wymagań opisano w orzeczeniu, w tym w razie trudności w nauce języków obcych, na wniosek rodzica można zwolnić dziecko z nauki drugiego języka obcego nowożytnego;
9. podczas dokonywania okresowej wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka, uwzględniając ocenę efektywności opracowanego dla niego indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego należy w szczególności monitorować zmiany i postęp we wspomaganych obszarach rozwoju, takich jak: sfera społeczna i emocjonalno-motywacyjna, poznawcza oraz w miarę potrzeb dokonywać modyfikacji programu.
Według Zespołu Orzekającego najkorzystniejszą formą kształcenia specjalnego dla syna skarżącej jest pobyt w szkole (oddziale) specjalnej, w której przebywa obecnie z uwagi na dobrą adaptację do tej placówki. Kształcenie specjalne może być także realizowane w szkole (oddziale) integracyjnej lub w szkole (oddziale) ogólnodostępnej.
W przypadku znacznych trudności w funkcjonowaniu dziecka wspólnie z oddziałem szkolnym należy rozważyć potrzebę realizacji wybranych zajęć edukacyjnych indywidualnie z uczniem lub w grupie liczącej do 5 uczniów. Zajęcia w formie indywidualnej lub w małej grupie pozwolą na pełniejsze wykorzystanie możliwości poznawczych dziecka, co wpłynie pozytywnie na funkcjonowanie chłopca podczas zajęć edukacyjnych. Stosowne decyzje w tej sprawie podejmuje zespól opracowujący indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny we współpracy z rodzicem.
Zespół Orzekający zaznaczył, że obecnie taka potrzeba nie zachodzi.
Z zaświadczenia lekarza psychiatry dziecięcego wynikało, że zalecana jest kontynuacja nauczania w dotychczasowej wyspecjalizowanej placówce edukacyjnej.
Analizując wytyczne, wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, wskazać należy, że podnoszona przez skarżącą okoliczność o konieczności kształcenia jej syna w małej grupie (5 osób) z uwagi na jego niepełnosprawność nie ma istotnego znaczenia dla rozpoznania sprawy.
Faktem jest, że w mniejszej grupie uczniowi łatwiej się skupić i nauczyciel może poświęcić każdemu z dzieci więcej uwagi. Jednakże z orzeczenia wynika wprost, że obecnie nie zachodzi potrzeba kształcenia syna skarżącej w grupie do 5 osób.
Również kształcenie specjalne syna skarżącej w szkole ogólnodostępnej, takiej jaką jest szkoła w D. nie zostało wykluczone w ww. orzeczeniu.
Jednakże jak wskazano w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego najkorzystniejszą formą kształcenia syna skarżącej jest pobyt w szkole specjalnej, do której obecnie on uczęszcza, tj. Zespołu Szkół nr [...] w K. z uwagi na dobrą adaptację do tej placówki. Potwierdził to także lekarz psychiatra dziecięcy w wydanym zaświadczeniu. Ponadto jak wiadomo z treści ww. orzeczenia syn skarżącej posiada trudności w sprawnym adaptowaniu się do zmian.
Powyższe winno skłonić organ do wnikliwego rozpoznania wniosku skarżącej z uwzględnieniem wszystkich wskazań, wynikających z orzeczenia, mając na uwadze zasadę dobra dziecka.
W realiach rozpoznawanej sprawy nie można w więc uznać, że szkołą najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. jest szkoła w D. , lecz iż jest nią Zespół Szkół nr [...] w K..
W ocenie Sądu, organ winien mieć także na uwadze uregulowania prawne wiążące Polskę, do których należą Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i Konwencja ONZ o prawach dziecka.
Podkreślić należy, że Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych przyjęta została przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 13 grudnia 2006 r., rząd Polski podpisał ją 20 marca 2007 r., natomiast ratyfikacja Konwencji przez Polskę miała miejsce 6 września 2012 r. (Dz. U. z dnia 25 października 2012 r., poz. 1169).
Celem Konwencji jest ochrona i zapewnienie pełnego i równego korzystania z praw człowieka i podstawowych wolności przez osoby z niepełnosprawnościami na równi ze wszystkimi innymi obywatelami. Polska zobowiązana jest do wprowadzenia w życie zawartych w Konwencji standardów postępowania w celu zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami realizacji ich praw.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ww. Konwencji, Państwa - Strony podejmą wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia pełnego korzystania przez niepełnosprawne dzieci ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności, na zasadzie równości z innymi dziećmi. We wszystkich działaniach dotyczących dzieci niepełnosprawnych należy przede wszystkim kierować się najlepszym interesem dziecka.
Stosownie do art. 24 ust. 1 ww. Konwencji, Państwa - Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do edukacji. W celu realizacji tego prawa bez dyskryminacji i na zasadach równych szans, Państwa - Strony zapewnią włączający system kształcenia umożliwiający integrację na wszystkich poziomach edukacji i w kształceniu ustawicznym, zmierzające do:
(a) pełnego rozwoju potencjału oraz poczucia godności i własnej wartości, a także wzmocnienia poszanowania praw człowieka, podstawowych wolności i różnorodności ludzkiej,
(b) rozwijania przez osoby niepełnosprawne ich osobowości, talentów i kreatywności, a także zdolności umysłowych i fizycznych, przy pełnym wykorzystaniu ich możliwości,
(c) umożliwienia osobom niepełnosprawnym efektywnego udziału w wolnym społeczeństwie.
Ponadto na podstawie art. 24 ust. 2 ww. Konwencji, realizując to prawo, Państwa - Strony zapewnią, że:
(a) osoby niepełnosprawne nie będą wykluczane z powszechnego systemu edukacji ze względu na niepełnosprawność, a także, że dzieci niepełnosprawne nie będą wykluczane, ze względu na niepełnosprawność, z bezpłatnej i obowiązkowej nauki w szkole podstawowej lub z nauczania na poziomie średnim,
(b) osoby niepełnosprawne będą korzystać z włączającego, bezpłatnego nauczania obowiązkowego wysokiej jakości, na poziomie podstawowym i średnim, na zasadzie równości z innymi osobami, w społecznościach, w których żyją,
(c) wprowadzane będą racjonalne usprawnienia, zgodnie z indywidualnymi potrzebami,
(d) osoby niepełnosprawne będą uzyskiwać niezbędne wsparcie, w ramach powszechnego systemu edukacji, celem ułatwienia ich skutecznej edukacji,
(e) stosowane będą skuteczne środki zindywidualizowanego wsparcia w środowisku, które maksymalizuje rozwój edukacyjny i społeczny, zgodnie z celem pełnego włączenia.
Państwa - Strony umożliwią osobom niepełnosprawnym zdobycie umiejętności życiowych i społecznych, aby ułatwić im pełny i równy udział w edukacji i w życiu społeczności (art. 24 ust. 3 ww. Konwencji).
Polskę wiążę także Konwencja ONZ o prawach dziecka - międzynarodowy traktat uchwalony przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 20 listopada 1989 r. i ratyfikowany przez Polskę w 1991 r. (Dz. U. z dnia 23 grudnia 1991 r.).
Jest to najważniejszy dokument poświęcony prawom dziecka. Stanowi fundament działań podejmowanych na rzecz dzieci zarówno przez instytucje międzynarodowe, jak i krajowe, w tym przez Rzecznika Praw Dziecka, którego zadaniem jest czuwanie nad realizacją zapisów Konwencji w polskim systemie prawnym.
Zgodnie z art. 23 ust. 1 ww. Konwencji, Państwa-Strony uznają, że dziecko psychicznie lub fizycznie niepełnosprawne powinno mieć zapewnioną pełnię normalnego życia w warunkach gwarantujących mu godność, umożliwiających osiągnięcie niezależności oraz ułatwiających aktywne uczestnictwo dziecka w życiu społeczeństwa.
Państwa-Strony uznają prawo dziecka niepełnosprawnego do szczególnej troski i będą sprzyjały oraz zapewniały, stosownie do dostępnych środków, rozszerzanie pomocy udzielanej uprawnionym do niej dzieciom oraz osobom odpowiedzialnym za opiekę nad nimi. Pomoc taka będzie udzielana na wniosek tych osób i będzie stosowna do warunków dziecka oraz sytuacji rodziców lub innych osób, które się nim opiekują (art. 23 ust. 2) .
Uznając szczególne potrzeby dziecka niepełnosprawnego, pomoc, o której mowa w ustępie 2 niniejszego artykułu, będzie udzielana bezpłatnie tam, gdzie jest to możliwe, z uwzględnieniem zasobów finansowych rodziców bądź innych osób opiekujących się dzieckiem, i ma zapewnić, aby niepełnosprawne dziecko posiadało skuteczny dostęp do oświaty, nauki, opieki zdrowotnej, opieki rehabilitacyjnej, przygotowania zawodowego oraz możliwości rekreacyjnych, realizowany w sposób prowadzący do osiągnięcia przez dziecko jak najwyższego stopnia zintegrowania ze społeczeństwem oraz osobistego rozwoju, w tym jego rozwoju kulturalnego i duchowego (art. 23 ust. 3).
W art. 28 ust. 1 ww. Konwencji, m.in. Państwa-Strony uznały prawo dziecka do nauki na zasadzie równych szans.
Z przepisów obu Konwencji wynika, że organy Państwa - Strony, do których zaliczyć należy również organy Gminy winny zapewnić niepełnosprawnemu dziecku dostęp do edukacji z uwzględnieniem jego indywidualnych potrzeb, okazując niezbędne wsparcie.
Wskazać należy także, że kwestia dowozu uczniów z niepełnosprawnościami do szkół była przedmiotem zainteresowania Rzecznika Praw Dziecka, który w pismach do Ministra Edukacji Narodowej podkreślał, że prawo do nauki stanowi jedno z konstytucyjnie gwarantowanych praw człowieka, a władze publiczne zobowiązane są wspierać funkcjonowanie osób z niepełnosprawnościami w życiu społecznym. Stąd konieczne jest podjęcie zmian mających na celu wsparcie tej grupy dzieci. Kwestie dowozu dzieci z niepełnosprawnościami do przedszkoli, szkół i innych placówek oświatowych są licznie poruszane w zgłoszeniach do Biura Rzecznika, w tym o brak: nałożenia na organy obowiązku informacyjnego w zakresie przysługującej rodzicom procedury odwoławczej, regulacji związanych z zapewnieniem obowiązkowego bezpłatnego transportu do szkoły.
Dostępne na https://brpd.gov.pl/2026/02/17/dowoz-dzieci-z-niepelnosprawnosciami-do-szkoly-rpd-ponownie-apeluje-do-men/.
Malwina Jaworska-Wołyniak w artykule "Pojęcie "dobro dziecka" w praktyce funkcjonowania sądów administracyjnych (Przegląd Prawa i Administracji tom CXXX, Wrocław 2022, str. 157169) wskazuje, że choć w konstytucji RP pojęcie "dobra dziecka" w odróżnieniu od pojęcia "dobra rodziny" nie występuje to jednk z brzmienia art. 72 Konstytucji RP wynika, że stanowi ono samoistną wartość konstytucyjną, uzupełniającą wartość szerszą jaką jest "dobro rodziny". W swoim orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny akcentuje, że "nakaz ochrony dobra dziecka stanowi podstawową, nadrzędną zasadę polskiego systemu prawa rodzinnego, której podporządkowane są wszelkie regulacje w sferze stosunków pomiędzy rodzicami i dziećmi". Zasada "dobra dziecka" to klauzula generalna, której wypełnienie powinno być dokonywane z uwzględnieniem konkretnych okoliczności faktycznych obrazujących sytuację, w jakiej znalazło się dziecko. W postanowieniu z 24 listopada 2016 r. o sygn. akt II CA 1/16 Sąd Najwyższy wskazał, że pojęcie dobra dziecka, z jednej strony, obejmuje całą sferę najważniejszych jego spraw osobistych, przykładowo takich jak rozwój fizyczny i duchowy, odpowiednie kształcenie i wychowanie oraz przygotowanie do dorosłego życia, z drugiej zaś — ma ono wyraźny wymiar materialny. Polega on na konieczności zapewnienia dziecku środków do życia i realizacji celów o charakterze osobistym, a w wypadku, gdy ma ono swój majątek, także na dbałości o jego interes majątkowy.
Zasada dobra dziecka implikuje z jednej strony obowiązek ustawodawcy do stworzenia szczegółowych unormowań pozwalających na jej urzeczywistnianie, a z drugiej obliguje w procesie wykładni i stosowania wszelkich przepisów prawa do realizacji tej wartości konstytucyjnej. Zasada dobra dziecka stanowi podstawę interpretacyjną aktów prawnych, których podmiotem ochrony jest dziecko, a przedmiotem przysługujące mu prawa. Zasada dobra dziecka ma też zastosowanie w prawie administracyjnym w sferze funkcjonowania organów administracji publicznej, i to nie tylko tych stosujących prawo, ale również powołanych do jego stanowienia w ramach funkcjonowania samorządu terytorialnego i przypisanych w tym zakresie uprawnień lokalnych prawodawców. Pojęcie "dobro dziecka" przywoływane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych przede wszystkim w aspekcie oceny prawidłowości podejmowanych przez organy administracji publicznej rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach.
M. Jaworska-Wołyniak podkreśliła, że sądy administracyjne opowiadają się za szerokim rozumieniem pojęcia dobro dziecka, odnosząc je nie tylko do aspektów materialnych niezbędnych ze względu na aktualną sytuację rodziny, ale również potrzeby ochrony interesów życiowych dziecka pro futuro, w tym w zakresie potrzeby realizacji kształcenia specjalnego względem uczniów niepełnosprawnych (por. wyrok WSA w Białymstoku z 25 października 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 537/18; wyrok WSA w Gliwicach z 14 stycznia 2019 r. sygn. akt IV SA/Gl 646/18).
Z powyższym poglądem w pełni zgadza się Sąd orzekający w sprawie.
Jak wynika z akt, w roku szkolnym 2025/2026 syn skarżącej uczęszcza do [...] klasy szkoły podstawowej w Zespole Szkół nr [...] w K..
Zdaniem Sądu, zmiana otoczenia szkolnego w świetle wytycznych zawartych w orzeczeniu, wyrządziłaby dziecku szkodę. Powyższe przeważyło za przyjęciem, że szkołą najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. jest Zespół Szkół nr [...] w K. i obowiązkiem Gminy jest zapewnienie synowi skarżącej bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ww. szkoły.
Sąd uznał zatem, że organ naruszył art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej "p.p.s.a.") stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.
Sąd, stosując art. 146 § 2 p.p.s.a. uznał zasadność uprawnienia dziecka skarżącej do bezpłatnego transportu i opieki podczas przewozu do Zespołu Szkół nr [...] w K. w roku szkolnym 2025/2026. Uprawnienie to wynika wprost z art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o., zaś kwestia realizacji ww. uprawnienia pozostaje do uzgodnienia pomiędzy Gminą a rodzicami dziecka z niepełnosprawnością, w tym możliwe jest wystąpienie przez rodziców o zwrot kosztów dowozu dziecka do ww. szkoły.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c w zw. z § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz. 215).
Na rzecz skarżącej zasądzono od organu kwotę 1.177 zł, na którą składa się
200 zł wpisu sądowego, 960 zł wynagrodzenia pełnomocnika (stawka podwójna z uwagi na nakład pracy) i 17 zł opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa.
Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.