II SA/SZ 883/06

II SA/Sz 883/06 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2006-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Makowska /przewodniczący/
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Kazimierz Maczewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk–Meder Asesor WSA Kazimierz Maczewski /spr./ Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2006r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
[...] wnioskami z [...] H. S. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie pomocy finansowej na: [...].
Decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta, odmówił przyznania H. S. wnioskowanej pomocy finansowej. Uzasadniając odmowę przyznania pomocy organ I instancji wskazał, że w [...] wnioskodawca został już objęty pomocą społeczną w postaci [...] zasiłków celowych w wysokości po [...]zł, na zakup [...], w łącznej wysokości [...] zł. Ponadto organ podniósł, że wnioskodawca nadal nie podejmuje działań, zmierzających w kierunku poprawy własnej sytuacji bytowej, tłumacząc swoją postawę faktem, iż zajęcia związane z prowadzeniem wielu spraw sądowych (toczących się w wyniku złożonych [...] wniosków) uniemożliwiają wnioskodawcy podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet jeśli byłoby to zatrudnienie w ramach prac społecznie użytecznych i tylko przez dwa dni w tygodniu.
Organ I instancji wskazał także, iż pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb wnioskodawcy, zgłoszonych we wnioskach złożonych w [...], oraz podkreślił, że ośrodek pomocy społecznej musi mieć na uwadze trudną sytuację bytową wielu rodzin i nie może dopuścić do sytuacji, w której jedna osoba korzysta ze świadczeń na różne cele, podczas gdy inna nie otrzymuje ich z powodu braku możliwości finansowych ośrodka. Decyzja organu I instancji została doręczona stronie w dniu [...].
Na powyższą decyzję H. S. w dniu [...] wniósł odwołanie, dotyczące nieprzyznania pomocy na utrzymanie nieruchomości (zapłatę [...]), a następnie, w dniach [...], złożył kolejne pisma zatytułowane "odwołanie", dotyczące odpowiednio: pomocy na zakup [...]. Ponadto w dniu [...] złożył odwołanie w zakresie nieprzyznania środków na zakup [...].
Odwołujący się podniósł, że pomoc finansowa jest mu niezbędna na wskazane w tych pismach cele (będące powtórzeniem - z pominięciem artykułów [...] – celów wskazanych we wnioskach).
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , powołując się na art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że H. S. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, zarejestrowaną w UP od [...], prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawca jest właścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego, [...], zajmując w nim jedno pomieszczenie. W budynku tym nie ma [...]. Strona spędza tam tylko noce, a w ciągu dnia przebywa w domu rodzinnym. Mimo złych warunków mieszkaniowych H. S. odmawia wszczęcia starań o lokal zastępczy.
W uzasadnieniu decyzji wskazano dalej, ze wnioskodawca nie podejmuje jakichkolwiek działań (twierdząc, że jest chory [...], a także ma nie w pełni sprawną nogę – jednak bez ustalenia stopnia niepełnosprawności) w kierunku poprawy własnej sytuacji bytowej, a wręcz przeciwnie – zdaniem organu odwoławczego - strona świadomie unika takich działań w tym zakresie.
Organ II instancji wskazał także, iż H. S. otrzymał w roku [...] zasiłek [...] w łącznej kwocie [...] zł oraz zasiłek [...] za [...] w kwocie [...] zł.
Powołując się na art. 39 ustawy o pomocy społecznej Kolegium podkreśliło, że zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, jednakże potrzeby te powinny być uwzględnione wtedy, gdy odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium, niewątpliwie nie może być uznane za niezbędną potrzebę bytową zakup materiałów budowlanych na budowę domu, czy też zapłata podatku od nieruchomości. Pomoc społeczna nie jest bowiem w stanie zabezpieczyć potrzeb wszystkich starających się o nią osób, przede wszystkim ze względu na niewystarczające środki finansowe, przy czym osoby ubiegające się o pomoc powinny nie tylko oczekiwać na wsparcie ośrodka pomocy społecznej, ale również podejmować działania zmierzające do zmiany swojej sytuacji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie H. S. wniósł m. in. o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o przyznanie mu zasiłku stałego w kwocie [...]zł miesięcznie, zarzucając wymienionym decyzjom stronniczość, prowadzącą do pauperyzacji skarżącego oraz szkodzenie jego zdrowiu, poprzez odmowę pomocy na artykuły higieny i środki czystości.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, iż decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję – w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia – poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargę należało uwzględnić, chociaż z innych powodów niż podniesione w skardze.
Stwierdzić należy, że H. S. kwestionując decyzję organu I instancji złożył od niej odwołanie dotyczące nieprzyznania pomocy na utrzymanie nieruchomości, uzupełniając je następnie (w terminie ustawowym) trzema pismami ("odwołaniami") dotyczącymi odrębnie – odpowiednio do złożonych uprzednio wniosków - odmowy przyznania pomocy finansowej na zakup [...].
We wstępie zaskarżonej decyzji wymieniono wprawdzie te wszystkie cele (dodając ponadto artykuły biurowe – nie wymienione w odwołaniach), jednak w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w istocie odniósł się jedynie do kwestii związanych z utrzymaniem nieruchomości, w szczególności z [...] – pomijając pozostałe potrzeby skarżącego, wskazane we wnioskach i odwołaniach. Uchybienie to stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uniemożliwiając także Sądowi dokonanie całościowej oceny przesłanek, którymi kierował się organ odwoławczy przy rozstrzyganiu sprawy.
Odnosząc się do argumentów podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Sąd w pełni podziela pogląd organu odwoławczego, iż środki finansowe z pomocy społecznej nie mogą być przeznaczane na zapłatę [...], prawidłowo zatem organ pouczył skarżącego, że w takiej sytuacji może on złożyć wniosek do organu podatkowego o umorzenie zaległości podatkowej. Podzielić też należy pogląd organu odwoławczego, że celem pomocy społecznej nie jest udzielanie pomocy finansowej na zakup materiałów budowlanych na budowę domu, bowiem w myśl art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej", to jest "w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu [...] – art. 39 ust. 2 ustawy.
Zasadnie również organ odwoławczy wskazał, że pomoc społeczna nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób zgłaszających się po taką pomoc, przede wszystkim ze względu na niewystarczające środki finansowe pozostające w dyspozycji ośrodków pomocy społecznej. Słusznie także wskazano w zaskarżonej decyzji, iż osoby ubiegające się o pomoc powinny nie tylko oczekiwać na pomoc z ośrodka pomocy społecznej, ale powinny również podejmować działania zmierzające do zamiany swojej sytuacji, bowiem w myśl art. 3 ust. 1 omawianej ustawy, pomoc społeczna ma wspierać osoby i rodziny w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb.
Mimo podzielenia przez Sąd przytoczonych argumentów organu odwoławczego, zaskarżoną decyzję należało uchylić, gdyż organ ten, rozpoznający sprawę "od nowa", nie odniósł do zarzutów odwołującego się w zakresie nieprzyznania pomocy na zakup [...], czyli na cele mieszczące się niewątpliwie w zakresie "potrzeb bytowych".
Zważywszy na obowiązki organu odwoławczego wynikające z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności z przepisów art. 7 i art. 77 § 1, przy uwzględnieniu zasady, że postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym (art. 15 k.p.a.), organ II instancji powinien dokonać ponownego rozpatrzenia sprawy w całości. Oznacza to także, iż organ ten powinien rozpatrzyć odwołanie strony w pełnym zakresie i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Niespełnienie takiego wymogu jest więc uchybieniem procesowym, które można uznać za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem taka wada zaskarżonej decyzji uniemożliwia dokonanie prawidłowej oceny jej legalności (zgodności z prawem). Ocena taka będzie więc możliwa dopiero po usunięciu wymienionego uchybienia.
Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze wniosku o przyznanie skarżącemu zasiłku stałego w kwocie [...] zł miesięcznie, należy stwierdzić, że wniosek ten nie mógł być przez Sąd rozpatrywany, bowiem zasiłek taki nie był przedmiotem sprawy w postępowaniu administracyjnym.
Mając wszystko powyższe na względzie zaskarżoną decyzję należało uchylić (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). O niewykonywaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.