II SA/Sz 873/22

II SA/Sz 873/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-01-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska /sprawozdawca/
Patrycja Joanna Suwaj /przewodniczący/
Renata Bukowiecka-Kleczaj
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Sygn. powiązane
I OSK 1037/23 - Wyrok NSA z 2024-12-18
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 119 pkt 2, art. 120, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2204
art. 27 ust. 1
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1990
art. 20 ust. 1, art. 24 ust. 2a, ust. 2b
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
K. K., dalej: "skarżąca", "strona", wystąpiła w dniu 28 marca 2022 r. do Prezydenta Miasta S. z wnioskiem o dostosowanie wpisów w ewidencji gruntów i budynków, poprzez dokonanie czynności technicznej bądź wydanie decyzji, mając na uwadze brzmienie art. 24 ust. 2b lit b, pkt 1 lit. b ustawy
z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2021. poz. 1990 ze zm.), dalej jako "p.g.k.", wobec nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] nr [...].
Zawiadomieniem z dnia 25 kwietnia 2022 r. Prezydent poinformował wnioskodawczynię o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie aktualizacji danych ewidencyjnych w ewidencji gruntów i budynków nieruchomości położonej przy ul. [...] w S., a w dniu 15 czerwca 2022 r., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, wydał decyzję nr [...] [...], w której odmówił aktualizacji danych ewidencyjnych objętych ewidencją gruntów i budynków wyjaśniając, że nieruchomość o wskazanym położeniu, dla której prowadzona jest KW nr [...], stanowiąca własność wnioskodawczyni w ewidencji gruntów i budynków oznaczona jest numerami działek [...], [...], w obrębie ewidencyjnym [...], natomiast w księdze wieczystej nieruchomość oznaczona jest numerem działki [...], w obrębie ewidencyjnym [...] D..
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Prezydent wskazał w szczególności, że występująca rozbieżność pomiędzy zapisami widniejącymi w ewidencji gruntów i budynków i księdze wieczystej nieruchomości wynika z nieujawnienia w księdze wieczystej podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...], na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 1984 r., która to do dnia dzisiejszego nie została uchylona, jest prawnie obowiązująca, swoją treścią wiąże strony oraz organy administracji państwowej i sądy. Decyzję administracyjną wraz z mapą z projektem podziału w skali 1:500 otrzymał W. P. (ówczesny właściciel działki [...], w celu ujawnienia podziału (dokonania wpisu) w księdze wieczystej, czego nie uczynił. A więc rozbieżność pomiędzy zapisami w księdze wieczystej a zapisami w ewidencji gruntów nie wynika z błędu w czynnościach technicznych związanych
z wprowadzeniem zmian do ewidencji gruntów i budynków, a z niedopełnienia obowiązku ówczesnego i kolejnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości.
W ocenie organu I instancji złożony wniosek nie mógł być pozytywnie rozpatrzony bez doprowadzenia treści wpisów w księdze wieczystej nieruchomości do zgodności ze stanem ujawnionym w ewidencji gruntów i budynków.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła Prezydentowi niedostrzeżenie błędu technicznego naprawialnego w trybie przepisów wskazanych we wniosku, jak i okoliczności, że z decyzji z roku 1984 nie wynika, że uprawomocniła się ona i wywołała skutki prawne w niej przewidziane. Do tego, w ocenie wnioskodawczyni, umknął organowi I instancji najistotniejszy fakt, że powierzchnie, położenie, granice i właściciel nieruchomości po 1984 r. nadal pozostały niezmienione. Następowały tylko zmiany właścicieli, wcześniej użytkowników wieczystych.
Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. 735), dalej: "k.p.a." oraz art. 24 ust. 2c w zw. z art. 6a ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 7d pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, dalej jako "p.g.k.", "ustawa", orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy ustalił, po przedstawieniu sprawozdania z dotychczasowego przebiegu postępowania administracyjnego, że
w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Prezydenta Miasta S.
w obrębie ewidencyjnym [...] D. ujawnione są działki ewidencyjne o nr [...]
i [...]. Przedmiotowe działki powstały w wyniku podziału geodezyjnego działki ewidencyjnej nr [...], zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta S. z [...] kwietnia 1984 r. nr [...] Decyzja ta została doręczona ówczesnemu wieczystemu użytkownikowi działki [...] w dniu 20 kwietnia 1984 r. Od decyzji nie złożono odwołania. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, podziału dokonano w celu dobrowolnego odstąpienia na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości przeznaczonej na powiększenie sąsiedniej nieruchomości położonej przy ul. [...]. Załącznikiem do decyzji był projekt podziału w skali 1:500, wykonany zgodnie z ustaleniami Zespołu Realizacyjnego Wydziału Urbanistyki Architektury
i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w S..
W księdze wieczystej [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy S. [...] w S., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych,
w dziale I-O Oznaczenie nieruchomości, ujawniona jest działka ewidencyjna
o numerze [...] o powierzchni [...] ha. W księdze wieczystej brak jest jakiejkolwiek wzmianki o wspomnianej wcześniej decyzji z dnia [...] kwietnia 1984 r.
Na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1997 r., repertorium A nr [...], dokonano zbycia użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną numer [...]. W akcie notarialnym nie zawarto wzmianki
o dokonanym wcześniej podziale działki, zaś notariusz sporządzający akt dysponował jedynie odpisem z księgi wieczystej sporządzonym w dniu [...] listopada 1996 r. i uaktualnionym [...] lutego 1997 r. Z treści aktu notarialnego nie wynika, aby notariusz dysponowała jakimkolwiek dokumentem z ewidencji gruntów i budynków. W treści uzasadnienia decyzji zawarto informację, iż działka ewidencyjna [...], która była przedmiotem wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jest w ewidencji gruntów i budynków opisana jako działki [...]
i [...].
Decyzją z [...] września 2002 r., nr [...], przekształcono prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] w prawo własności. W treści uzasadnienia decyzji zawarto informację, iż działka ewidencyjna [...], która była przedmiotem wniosku
o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest
w ewidencji gruntów i budynków opisana jako działki [...] i [...].
Organ odwoławczy stwierdził, że żądanie wnioskodawczyni obejmuje aktualizację informacji ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków poprzez sprostowanie oznaczenia działek ewidencyjnych [...] i [...], obręb [...] D., zgodnie z oznaczeniem w księdze wieczystej [...], w której ujawniona jest jedna działka ewidencyjna o numerze [...].
Organ II instancji podkreślił, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej
w przypadkach określonych w art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. a - h p.g.k., natomiast w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych wypadkach (art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy).
Ponadto organ wskazał, że w świetle regulacji p.g.k. i Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2021 r. poz. 1390, ze zm. – dalej: "rozporządzenie z 27 lipca 2021 r.") istota prowadzenia ewidencji gruntów i budynków sprowadza się do ciągłej aktualizacji w operacie ewidencyjnym zbioru informacji podmiotowych i przedmiotowych, i to zasadniczo na podstawie dokumentów powstałych poza postępowaniem ewidencyjnym.
Powołując orzeczenia sądów administracyjnych organ odwoławczy podkreślił techniczno-deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków co oznacza, że organ ewidencyjny dokonując aktualizacji zapisów ewidencyjnych nie posiada kompetencji do rozstrzygania sporów prawnych. Przyjmuje się, że przez zmiany
w ewidencji nie można doprowadzić do modyfikacji, czy ustalania spornego stanu prawnego nieruchomości, ale dopiero zmiana lub ustalenie tego stanu w innym przewidzianym przez prawo trybie, np. w postępowaniu administracyjnym lub cywilnym przed sądem powszechnym, powinna znaleźć odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków. Prowadząc ewidencję gruntów i budynków Prezydent Miasta S. rejestruje jedynie stany prawne w oparciu o określone dokumenty i nie może samodzielnie rozstrzygać w kwestii uprawnień objętych tymi dokumentami. Starosta jest zobowiązany do respektowania ostatecznych decyzji administracyjnych, które zostały mu przekazane w trybie art. 23 ust. 3 ustawy.
Według organu II instancji aktualizacja jest procedurą sformalizowaną
w zakresie określania dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu. Formalny i wtórny charakter tej procedury wyznacza też organom administracji publicznej sztywne i ścisłe granice postępowania - rejestracja i zmiany ewidencyjne mogą być dokonywane tylko w sposób przewidziany w ustawie i rozporządzeniu z 27 lipca 2021 r.
Organ odwoławczy wskazał, że obowiązkiem starosty prowadzącego ewidencję gruntów i budynków wynikającym z treści art. 23 ust. 7 p.g.k. jest niezwłoczne wpisanie do operatu ewidencyjnego danych wynikających z przekazanych mu dokumentów, o których mowa w ust. 1-3 ww. przepisu, czyli m.in. danych wynikających z odpisów ostatecznych decyzji administracyjnych. Pochodny charakter informacji znajdujących się w ewidencji w stosunku do źródeł tych informacji wymienionych w ustawie i rozporządzeniu z 27 lipca 2021 r. oznacza, że wszelkie zmiany danych ewidencyjnych powinny mieć charakter bezsporny. Nie powinny też budzić uzasadnionych wątpliwości.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanym przypadku, wbrew twierdzeniom skarżącej, zmiana oznaczenia działek w ewidencji gruntów i budynków nie może być dokonana w oparciu o treść księgi wieczystej. Trzeba bowiem pamiętać, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204, ze zm.), dalej jako "ustawa o księgach wieczystych i hipotece", podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane ewidencji gruntów i budynków. W konsekwencji zatem to dane zawarte w księdze wieczystej w tym zakresie muszą odpowiadać informacjom wynikającym z ewidencji gruntów i budynków, a nie odwrotnie. Stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, że wpisy w dziale I-O (oznaczenie nieruchomości) nie są objęte domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa, ani nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Także wskazane przez skarżącą dokumenty, wymienione w art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. b, ea i g p.g.k., według organu odwoławczego, nie mogą skutkować zmianą oznaczenia działek ewidencyjnych w ewidencji gruntów i budynków, albowiem tymi dokumentami nie można dokonać zmiany oznaczenia działki ewidencyjnej. Dokumenty te odnoszą się bowiem do stanu prawnego działki ewidencyjnej - do danych podmiotowych ewidencji gruntów i budynków, to znaczy m.in. w zakresie właścicieli oraz przysługujących im wielkości udziałów albo samoistnych posiadaczy, opisu prawa własności lub stanu posiadania, daty nabycia prawa własności. Zmiana danych przedmiotowych w zakresie numeru działki ewidencyjnej może być natomiast wprowadzona na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej, którą skarżąca przywołała przez wskazanie art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. d p.g.k. Taką decyzją jest właśnie decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, w której zawarte są numery nowopowstałych działek ewidencyjnych.
W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru dane ewidencyjne w zakresie działek ewidencyjnych numer [...] i [...] są aktualne. Dane te wynikają
z ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] kwietnia 1984 r. nr [...] W tym zakresie skarżąca zarzuca, że przedmiotowa decyzja nie zawiera adnotacji o jej prawomocności. Zarzut ten, w ocenie organu II instancji, jest chybiony, albowiem w świetle obowiązujących ówcześnie jak i obecnie przepisów k.p.a. brak jest obowiązku opatrywania decyzji klauzulą ostateczności czy też klauzulą prawomocności. Stosowanie takich klauzul jest jedynie utrwaloną praktyką organów administracji publicznej, zaś walor ostateczności czy prawomocności decyzja administracyjna uzyskuje z mocy prawa, po upływie terminu określonego do wniesienia środka zaskarżenia. Stąd też decyzja o podziale działki ewidencyjnej o numerze [...] mogła być ujawniona w ewidencji gruntów i budynków.
Ponadto określone organy były i są zobowiązane do przekazywania do ewidencji gruntów i budynków ostatecznych decyzji administracyjnych, które skutkują zmianą informacji zgromadzonych w ewidencji gruntów i budynków. Jeśli chodzi
o decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] kwietnia 1984 r., nr [...], to wojewódzki inspektor nadzoru wskazał na ustalenie,
w dodatkowym postępowaniu wyjaśniającym, że decyzja ta została doręczona stronie postępowania i nie złożono od niej odwołania, co oznacza, że jest decyzją ostateczną.
Wszystkie te okoliczności, według organu II instancji, prowadzą do jednoznacznego wniosku - dane ewidencyjne ujawnione w ewidencji gruntów
i budynków prowadzonej przez Prezydenta Miasta S. w odniesieniu do działek ewidencyjnych [...] i [...] obręb [...] D. są aktualne, zaś nieaktualne w tym zakresie pozostają dane ujawnione w księdze wieczystej [...]
K. K., działając przez adwokata, wniosła skargę na powyższe rozstrzygnięcie zarzucając mu:
- błędną ocenę stanu faktycznego polegającą na przyjęciu, że prawo geodezyjne i kartograficzne zawiera upoważnienie dla organów nadzoru geodezyjnego i kartograficznego dokonywania zmian w oznaczeniu nieruchomości dla których prowadzone są księgi wieczyste poprzez dokonywanie podziałów nieruchomości bez wiedzy i zgody ich właścicieli oraz bez ujawnienia czynności technicznej jakim jest podział nieruchomości na odrębne działki (jednostki ewidencyjne) w księdze wieczystej;
- błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że decyzja Prezydenta Miasta S. z [...] kwietnia 1984 r.,
nr [...], jest prawomocna i mogła wywołać skutki prawne dla nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą KW [...] od [...] roku;
- naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 12, art. 77, art. 79a, art. 80 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie;
- naruszenie przepisów w szczególności art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b w zw. z art. 24 ust. 2 b pkt 1 lit. b, d, g, p.g.k. poprzez ich niezastosowanie.
Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w sprawie w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi strona podając, jej zdaniem, niesporne fakty w sprawie oświadczyła, że jest właścicielem nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...]
W dziale I księgi wieczystej wpisana jest nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...], obręb [...] D., o powierzchni [...] ha. Dla nieruchomości tej Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą od [...] r. Jedyne zmiany dotyczyły wpisów w dziale II księgi wieczystej. Zmiany dotyczące przenoszenia prawa własności i przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dokonywane były w formie aktu notarialnego i prawomocnej decyzji Zarządu Miasta S.. Powierzchnia ani kształt działki nr [...], od dnia pierwszego wpisu w księdze wieczystej w [...] r. do dnia wniesienia wniosku i skargi, nie uległ zmianie. Działka - nieruchomość będąca własnością skarżącej jest ogrodzona, granice trwale oznaczone i niezmienione od dnia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez jej rodziców - spadkodawców.
W ocenie skarżącej stanowisko organów obu instancji jest oparte na błędnie przyjętych założeniach i nierespektowaniu przepisów p.g.k., podczas gdy: 1. nie istnieje jakikolwiek spór prawny dotyczący nieruchomości skarżącej; 2. stan faktyczny - granice, powierzchnia nieruchomości nie uległ zmianie od [...] r. nie są sporne; 3. stan faktyczny jest zgodny z zapisami zawartymi w księdze wieczystej nieruchomości, zgodny jest z treścią dokumentów urzędowych znajdujących się w zbiorze dokumentów księgi wieczystej [...]
Zdaniem skarżącej uwadze obu organów umknęła wyraźna treść stanowiąca
o uprawnieniach i obowiązkach organów prowadzących ewidencję nieruchomości,
o których mowa w art. 24 2b ustawy. Skarżąca wniosła o dokonanie czynności materialno-technicznej, w celu sprostowania błędnej informacji (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d), czyli doprowadzenia zapisów ewidencji nieruchomości do stanu zgodnego ze stanem rzeczywistym i prawnym. Złożyła dokumenty potwierdzające stan rzeczywisty i prawny, w tym prawomocną od 2002 r. decyzję nr [...] Przewodniczącego Zarządu Miasta S. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, odpis KW [...], akt notarialny N. Z. [...] Repertorium A [...] z [...] lutego 1997 r.
Według skarżącej, z sobie znanych tylko powodów organy obu instancji uznały, że dokumenty niewątpliwie prawomocne, ujawnione w zbiorze dokumentów księgi wieczystej i w dokumentach znajdujących się w ewidencji nieruchomości, nie są podstawą do dokonania czynności technicznej sprostowania błędnych danych,
o której stanowi art. 24 p.g.k. Tym bardziej, że decyzja Prezydenta Miasta S.
z [...] kwietnia 1984 r., nr [...], nie tylko nie jest niewątpliwie prawomocna, nie jest ujawniona w zbiorze dokumentów księgi wieczystej i jest co najmniej wątpliwa prawnie.
Zdaniem skarżącej zaznaczenia wymaga, że zgodnie z postanowieniami (§ 15) rozporządzenia z dnia 28 sierpnia 1972 r. (Dz.U.1972.35.242) w sprawie trybu ustalania, rozgraniczania i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego
i zagrodowego na obszarze miast i osiedli, decyzja na którą powołują się organy, powinna zostać przekazana do akt księgi wieczystej (Państwowego Biura Notarialnego) czego, jej zdaniem, nie uczyniono. Brak decyzji z 1984 r. w aktach księgi wieczystej, powinien, w ocenie strony, co najmniej wzbudzić poważne wątpliwości co do jej prawomocności, niezależnie od tego, że podstawa prawna jej wydania i w niej wskazana jest, co najmniej, wątpliwa.
Nie negując, co do zasady, wartości dowodowej - rzetelności, zapisów
w ewidencji nieruchomości, skarżąca zauważa, że po to ustawodawca wprowadził zapisy w ustawie p.g.k. procedurę usuwania niezgodności zapisów w ewidencji nieruchomości ze stanem rzeczywistym i prawnym, a nie na odwrót. Po to określił jakie dokumenty są niezbędne do jej przeprowadzenia i jednoznacznie ustalił hierarchię ich wartości dowodowej by ewentualne niezgodności stanu faktycznego
i stanu prawnego ewidencji nieruchomości dostosować do stanu opisanego
w księgach wieczystych.
W odpowiedzi na skargę organ w szczegółowej argumentacji stwierdził, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie i wniósł
o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.
Skarga okazała się niezasadna, bowiem kontrola legalności zaskarżonej decyzji, dokonana przez Sąd na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 – j.t.), wykazała, że akt ten nie narusza prawa.
Skarżąca domagała się wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, celem doprowadzenia do zgodności widniejących w tej ewidencji danych dotyczących jej nieruchomości z danymi zawartymi w księdze wieczystej.
W toku przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania ustalono, że działka oznaczona nr [...] i pod takim numerem widniejąca w księdze wieczystej została podzielona na dwie działki decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] kwietnia 1984 r. Decyzja ta została doręczona ówczesnemu użytkownikowi wieczystemu, nie wniesiono od niej odwołania, zatem stała się ostateczna i na tej podstawie dokonano stosownych zmian w ewidencji gruntów i budynków ujawniając dwie działki ewidencyjne o numerach [...] i [...].
Skarżąca ustalenia te kwestionuje wywodząc, że działka, którą obecnie włada pozostaje w niezmienionym kształcie od [...] r., decyzji podziałowej brak jest w aktach prowadzonej dla nieruchomości księgi wieczystej, a jednocześnie w jej ocenie decyzja podziałowa nie posiada waloru ostateczności, bowiem brak jest w jej treści stosownej adnotacji na ten temat.
Na wstępie zatem wyjaśnić należy, że – jak trafnie wywiódł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ewidencja gruntów i budynków, stosownie do art. 20 ust. 1 p.g.k. obejmuje informacje dotyczące:
1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;
2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;
3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 24 ust. 2a p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Na podstawie art. 24 ust. 2b p.g.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
W ocenie skarżącej podstawą aktualizacji ewidencji w omawianej sprawie winien być art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. b p.g.k., na skutek czego powinno dojść do doprowadzenia do zgodności danych ujawnionych w ewidencji z danymi widniejącymi w księdze wieczystej.
Wyjaśnić zatem należy, że ewidencja gruntów i budynków stanowi zbiór danych o nieruchomościach gruntowych, budynkach i lokalach, a jej aktualizacja może mieć miejsce tylko w wypadkach i w oparciu o dokumenty wskazane w ustawie. Wynika to stąd, że organ prowadzący ewidencję nie prowadzi postępowań w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, jak również nie rozstrzyga sporów w tym zakresie. Jego obowiązkiem jest prowadzenie rejestru w taki sposób, aby odzwierciedlał on jak najwierniej wszelkie dane dotyczące nieruchomości.
Kwestią sporną na gruncie niniejszej sprawy pozostaje, czy w sytuacji, gdy dane dotyczące nieruchomości zawarte w księdze wieczystej istotnie różnią się od danych widniejących w ewidencji organ posiada legitymację do wprowadzenia zmian i w jakim zakresie, a w konsekwencji jaka powinna być kolejność dokonania zmian w celu usunięcia ewentualnych rozbieżności.
Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że nie wszystkie dane zawarte w księdze wieczystej korzystają z rękojmi wiary ksiąg wieczystych. Dotyczy to danych dotyczących oznaczenia nieruchomości. Sprostowanie tych danych odbywa się – stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy. o księgach wieczystych i hipotece, na podstawie danych z katastru nieruchomości. Zatem to sąd prowadzący księgę wieczystą prostuje dane dotyczące oznaczenia nieruchomości na podstawie danych z ewidencji, a nie odwrotnie. Dane te nie korzystają zatem z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
W badanej sprawie chodzi jednak nie tylko o sprostowanie oznaczenia nieruchomości, ale również o stosunki własnościowe, które powstały po wydaniu przez Prezydenta Miasta S. decyzji z dnia [...] kwietnia 1984 r. o podziale nieruchomości. Decyzją tą dokonano podziału działki oznaczonej nr [...] na dwie działki oznaczone nr [...] pozostającą w użytkowaniu wieczystym W. P. - ówczesnego użytkownika nieruchomości i działkę nr [...] przeznaczoną dla Skarbu Państwa na powiększenie nieruchomości sąsiedniej.
Decyzja stała się ostateczna, jak wynika z poczynionych przez organ ustaleń nikt nie wniósł od niej odwołania. Zatwierdzenie podziału działki nr [...] miało ten skutek, że z chwilą gdy decyzja o podziale stała się ostateczna nieruchomość oznaczona nr [...] przestała istnieć w dotychczasowym kształcie, a w jej miejsce powstały dwie działki – [...] i [...], przy czym jak wynika z treści decyzji podziałowej działka nr [...] została przeznaczona dla Skarbu Państwa.
Oznacza to, że doszło nie tylko do zmian w oznaczeniu działki, ale również do jej podziału i zmian w strukturze własnościowej. W konsekwencji zmiana oznaczenia jakiej domaga się skarżąca oznaczać musiałaby ustalenie kto jest właścicielem działki nr [...], a takich uprawnień organ prowadzący ewidencję nie posiada.
Sąd nie podziela wątpliwości skarżącej co do tego, czy decyzja podziałowa weszła do obiegu prawnego, bowiem z akt postępowania wynika, że została ona doręczona adresatowi – W. P. w dniu 20 kwietnia 1984 r. i od tego dnia biegł termin do wniesienia odwołania. Jak wynika z poczynionych przez organ ustaleń, decyzja nie została zaskarżona, a więc stała się ostateczna, a wynikające z niej skutki prawne zostały uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków. Nie ma przy tym racji skarżąca wywodząc, że brak pieczęci potwierdzającej, że decyzja jest ostateczna świadczy o tym, iż nie wywołała ona skutków prawnych. Przepisy nie wiążą takiego skutku z zamieszczeniem jakichkolwiek adnotacji na decyzji, a z jej prawidłowym doręczeniem i brakiem wniesienia środka zaskarżenia.
Nie ma racji skarżąca, iż w sprawie niniejszej przyjęto, że organ nadzoru geodezyjnego posiada kompetencję do dokonywania podziałów nieruchomości bez wiedzy i zgody ich właścicieli. Jak wynika z przedstawionych wyżej okoliczności ówczesny użytkownik wieczysty nieruchomości miał pełną wiedzę zarówno o dokonanym podziale jak i możliwości zaskarżenia wydanej w tej sprawie decyzji. Przy tym podkreślić należy, że decyzji o podziale nie wydał organ nadzoru geodezyjnego, a Prezydent Miasta S..
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie pozostaje także okoliczność, iż skarżącej przekształcono prawo użytkowania wieczystego co do działki oznaczonej nr [...]. W świetle poczynionych przez organ ustaleń działka ta bowiem nie istnieje.
W tym stanie rzeczy organ zasadnie odmówił wprowadzenia do ewidencji zmian oczekiwanych przez skarżącą, bowiem ich dokonanie bez uprzedniego wyeliminowania z obiegu prawnego decyzji podziałowej i wywołanych przez nią skutków jest niemożliwe.
W ocenie Sądu nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przywoływanych w skardze przepisów postępowania, bowiem organ zgromadził kompletny materiał dowodowy i właściwie go ocenił.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – j.t.), orzekł o oddaleniu skargi.