II SA/Sz 869/07

II SA/Sz 869/07 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2008-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak
Barbara Gebel
Iwona Tomaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OZ 938/07 - Postanowienie NSA z 2007-12-12
I OSK 987/08 - Wyrok NSA z 2009-07-10
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151, art 122 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gspodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r, Nr 261, poz 2603 ze zm.)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr /, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi K. K.. J. K. , K. K. oraz E. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości na realizację celu publicznego oddala skargę
Uzasadnienie
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...], na podstawie art. 104 i art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w S. z dnia 28 września 2006 r.;
1) zezwolił na niezwłoczne zajęcie przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w S. nieruchomości, położonej w S. przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów działką nr [...] o powierzchni 15045m2 z obrębu [...], stanowiącej współwłasność: K. K. w udziale 5/8 oraz K. K., J. K. i E. B. w udziale po 1/8, przez zezwolenie Zakładowi Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w S. na realizację celu publicznego pod nazwą "Budowa sieci kanalizacyjnej lewobrzeżnego S.",
2) nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji podniósł, że Zakład Wodociągów
i Kanalizacji Sp. z o.o. w S. wnioskiem z dnia 28 września 2006 r. wystąpił
o wydanie decyzji w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami wraz
z nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej jako działka
nr [...], stanowiącej współwłasność K. K., K. K., E. B. i J. K., przez zezwolenie wnioskodawcy realizacji inwestycji celu publicznego pod nazwą "Budowa sieci kanalizacyjnej lewobrzeżnego S".
Wnioskodawca wskazał, że program "Poprawa jakości wody w S" jest współfinansowanym przez Unię Europejską projektem inwestycyjnym
w dziedzinie ochrony środowiska. Projekt zakłada uregulowanie gospodarki wodno-ściekowej S., który od wielu lat uważny jest za jednego z większych "trucicieli" środowiska naturalnego Odry i Morza Bałtyckiego. Kwalifikowany koszt realizacji przedsięwzięcia wynosi około [...] Euro w tym bezzwrotne środki
z Funduszu Spójności stanowić mają 66 %. Program obejmuje swoim zakresem
19 kontraktów w tym jedenaście na roboty, sześć na usługi inżynierskie i dwa na pomoc techniczną i realizowany jest w oparciu o podpisane przez Komisję Europejską i rząd RP, Memorandum Finansowe regulujące kwestie dotyczące realizacji programu, zasad finansowania i jego rozliczania. Projekt został tak opracowany, aby przynosił efekty ekologiczne o zasięgu transgranicznym oraz umożliwił osiągnięcie standardów określonych prawodawstwem krajowym i unijnym w zakresie jakości wody do picia i oczyszczania ścieków. Jednym z warunków rozliczenia dofinansowania ze środków unijnych jest terminowe zrealizowanie programu. Zgodnie z Memorandum Finansowym oraz zgodnie z obowiązującą zmianą do Memorandum data zakończenia całego programu określona jest na grudzień 2008 r. i jest to data, do której należy dokonać rozliczenia wszystkich kontraktów realizowanych w ramach programu. W przypadku przekroczenia terminu realizacji, zgodnie z zapisami porozumienia o realizacji projektu, zawartego pomiędzy NFOŚiGW w W., a ZWiK Sp. z o.o. w S., spółka może zostać zobowiązana do zwrotu całości lub części kwot określonych w Memorandum Finansowym.
Program – jak podał wnioskodawca – przygotowywany był i realizowany jest przy założeniu terminowego wykonania wszystkich kontraktów. Zgodnie
z podpisanym przez ZWiK Sp. z o.o. w S. kontraktem "Budowa sieci kanalizacyjnej i wodociągowej dla lewobrzeżnej części S." [...], odcinek robót na przedmiotowej działce nr [...] z obrębu [...], miał być przekazany wykonawcy we wrześniu 2006 r.
Nieterminowe wykonanie któregokolwiek z kontraktów na roboty objęte Programem, przyczynić się może do powstania tzw. efektu domina – jeden nieterminowo zrealizowany kontrakt, wpłynie bezpośrednio na niemożność przejęcia pozostałych obiektów budowlanych w ramach całego Programu (np. brak kolektorów ściekowych uniemożliwi przeprowadzenie próbnej eksploatacji obiektów oczyszczalni ścieków). Taka sytuacja byłaby bardzo niekorzystna – brak możliwości przeprowadzenia próbnej eksploatacji obiektów uniemożliwia rozpoczęcie procedury przekazania obiektu.
Ponadto na skutek zaniedbań w gospodarce ściekowej w mieście S., Marszałek Województwa naliczył kary za korzystanie ze środowiska bez wymaganych pozwoleń wodno-prawnych. Wysokość kar wynosiła [...] PLN.
Jednakże z racji realizacji przez Spółkę programu "poprawy jakości wody
w S.", kary zostały odroczone do końca 2008 r.
Organ orzekający wskazał, że zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w przypadkach określonych w art. 108 Kpa, Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej może w drodze decyzji udzielić osobie, która będzie realizowała cel publiczny zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiłaby realizację celu publicznego.
W ocenie organu charakter realizowanej inwestycji, zagrożenie realizacji całego programu oraz ewentualność zwrotu środków unijnych uzasadnia natychmiastowe zajęcie nieruchomości. Zakończenie inwestycji w tym terminie umożliwi sfinansowanie części kosztów ze środków unijnych, co odciąży budżet Zakładu Wodociągów i Kanalizacjo Sp. z o.o. w S. z konieczności pokrycia całości kosztów inwestycyjnych. Za jak najszybszym zakończeniem inwestycji przemawia zatem ważny interes społeczny oraz ważny interes strony.
Z tych względów organ I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, zaś ważny interes społeczny i ważny interes strony uzasadniał nadanie rygoru decyzji natychmiastowej wykonalności stosownie do art. 108 Kpa.
W odwołaniu od tej decyzji K. K., K. K. i J. K. zarzucili:
1) nieważność decyzji, gdyż została wydana z naruszeniem przepisów
o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 Kpa), przez nie przesłanie odwołania stron zgodnie z art. 133 Kpa organowi odwoławczemu, mimo uznania, że nie zasługuje ono na uwzględnienie i rozpoznania go przez organ I instancji na niekorzyść stron odwołujących się;
2) nieważność wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa na skutek rażącego naruszenia art. 132 Kpa przez wydanie decyzji na niekorzyść stron, mimo nie uwzględnienia w całości wniesionego odwołania;
3) nieważność decyzji, gdyż sprawa jest już rozstrzygnięta ostateczną decyzja
z dnia 10 maja 2006 r. i na mocy art. 156 § 1 pkt 3 Kpa zaskarżona decyzja jest w całości nieważna od dnia jej wydania, wobec czego nie wywołuje żadnych skutków prawnych;
4) nieważność decyzji, ponieważ jej wykonanie spowodowałoby przekroczenie uprawnień funkcjonariusza publicznego, na skutek wydania nowej decyzji, mimo istnienia już prawomocnej decyzji w tej sprawie oraz zmiany decyzji
z dnia [...] na niekorzyść stron po wniesieniu odwołania (art. 156
§ 1 pkt 6 Kpa), co wywołałoby czyn zagrożony karą pozbawiania wolności na mocy art. 231 § 1 kodeksu karnego;
5) naruszenie art. 110 Kpa przez dokonanie zmiany własnej decyzji z dnia
[...] i to na niekorzyść stron odwołujących się, co dodatkowo narusza jeszcze podstawową gwarancję do obrony tzn. "reformationis in peius", że na skutek odwołania strony nie orzeka się na jej niekorzyść;
6) naruszenie art. 124 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ decyzję o tymczasowym zajęciu nieruchomości można wydać tylko wtedy, jeżeli jej właściciel nie godzi się ani na sprzedaż, ani na tymczasowe zajęcie, a strony godziły się na wszystko, pod warunkiem przeprowadzenia rokowań i sporządzenia protokołu na te okoliczności;
7) naruszenie art. 108 Kpa przez bezprawne nadanie klauzuli nieważnej decyzji, w toku postępowania odwoławczego, mimo iż prace przy budowie kolektora
K-2 są wykonywane niezgodnie z harmonogramem z winy inwestora.
Reasumując, odwołujący się wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji
i umorzenie postępowania na podstawie art. 105 Kpa oraz o uchylenie pkt 2 ,3, 4
w decyzji z dnia [...] i odmowę zezwolenia na budowę kolektora K-2 na działce nr [...].
W uzasadnieniu odwołania strony podniosły, że w odwołaniu z dnia [...] napisały, że: "Treść zawarta w pkt 1 zaskarżonej decyzji jest tak sprzeczna, że wzajemnie się wyklucza". Wówczas organ I instancji wydał nową decyzję z dnia [...] ., w której pozostawił tylko zaskarżony uprzednio błędny pkt 2, aby nie było sprzeczności z prawidłowo napisaną treścią w pkt 1, a zatem wydał nową jeszcze gorszą decyzję, bo całkowicie już błędną oraz bez jakiejkolwiek podstawy prawnej nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności .
Organowi I instancji nie wolno było zmieniać swojej decyzji z dnia [...], gdyż z mocy art. 110 Kpa był nią związany od chwili jej doręczenia, organ
I instancji ma prawo zmienić swoją decyzje tylko na podstawie art. 132 Kpa, gdy
w całości uwzględni żądanie stron odwołujących się, wówczas zbędne jest przesyłanie akt do II instancji. W niniejszej sprawie organ nie skorzystał z uprawnień wynikających z art. 132 Kpa i dlatego wydał nieważną decyzję dnia [...]
Odwołujący się wnieśli o umorzenie decyzji z dnia [...], ponieważ
w świetle doktryny "bezprzedmiotowe jest postępowanie prowadzone przez organ niewłaściwy (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 2000 r., str. 479)". W ocenie stron bezsporne jest w sprawie, że organ
I instancji był niewłaściwy do zmiany zaskarżonej decyzji.
W dalszej części uzasadnienia odwołujący się podnieśli, że skoro cała zaskarżona decyzja z dnia [...] jest nieważna, to wymieniona w niej klauzula natychmiastowej wykonalności, stanowiąca jej część składową jest również nieważna. Wskazali też, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności jest całkowicie nieuzasadnione i dlatego rygor został nadany dopiero na skutek zaskarżenia decyzji z dnia [...] z rażącym naruszeniem art. 108 § 1 Kpa.
Nie zachodzi również żadna potrzeba niezwłocznego wdrożenia decyzji wydanej
z rażącym naruszeniem art. 124 § 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zdaniem odwołujących się, ich grunt nie wstrzymuje budowy kolektora K-2, bo jest jeszcze wiele innych gruntów, na których wcześniej musi być wybudowany ten kolektor. Postępowanie przedłużyło się wyłącznie z winy Zakładu Wodociągów
i Kanalizacji, gdyż odwołujący się już w grudniu 2006 r. byli przygotowani do sprzedaży części gruntu na rzecz inwestora. Wyrażali również zgodę na tymczasowe zajęcie gruntu pod warunkiem sporządzenia protokołu rokowań, co jest niezbędne do otrzymania odszkodowania.
Odwołanie od decyzji z dnia [...] wniosła również E. B. domagając się jej uchylenia. Zarzuciła, że decyzja jest nieważna, gdyż już
w ubiegłym roku w tej samej sprawie została wydana prawomocna decyzja.
Wojewoda decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2306 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania K. K., J. K., K. K. i E. B. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy – jak wynika to z uzasadnienia decyzji – nie dopatrzył się zarzucanego skargą naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa. Wskazał, że zgodnie
z art. 133 Kpa organ I instancji przesłał odwołania stron z dnia 31 maja 2007 r.
i 1 czerwca 2007 r. wraz z aktami sprawy w terminie 7 dni od dnia, w którym je otrzymał do rozpatrzenia przez organ II instancji.
Nie został również naruszony art. 132 Kpa. Wniesienie odwołania przez jedną ze stron może być przesłanką do wydania przez organ I instancji nowej decyzji, ale – stosownie do art. 132 § 2 Kpa – tylko za zgodą strony drugiej i w braku takiej zgody organ I instancji jest obowiązany przekazać odwołanie organowi II instancji zgodnie
z art. 133 Kpa (wyrok NSA z dnia 4 września 1981 r., II SA 52/81).
Odnosząc się do kolejnego zarzutu, że zaskarżona decyzja jest nieważna, bowiem "sprawa jest już rozstrzygnięta decyzją ostateczną z dnia [...]", Wojewoda stwierdził, że zarzut ten odnosi się w istocie do postępowania w trybie
art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wykracza poza zakres niniejszego postępowania, które dotyczy udzielenia podmiotowi realizującemu cel publiczny zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ odwoławczy bada więc przesłanki z art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 108 § 1 Kpa i tylko w tym zakresie dokonuje oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja z dnia [...] została wydana na mocy art. 122 ust.1 ustawy
o gospodarce nieruchomościami. Jej przedmiot stanowiło zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Do wydania takiej decyzji niezbędne było wystąpienie jednej
z przesłanek z art. 108 Kpa i jednocześnie zwłoka w natychmiastowym zajęciu, która uniemożliwiłaby realizację celu publicznego, na jaki nieruchomość wywłaszczono. Decyzji tej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż zachodzi jedna z okoliczności z art. 108 § 1 Kpa. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości ma sens wyłącznie wtedy, gdy zostanie nadany jej rygor natychmiastowej wykonalności.
Wojewoda wskazał dalej, że wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy. Jedną z przesłanek nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 108 § 2 Kpa) jest niezbędność niezwłocznego wprowadzenia rozstrzygnięcia w życie. Odwołując się do pojęcia "niezbędność" niezwłocznego działania ustawodawca uznaje, że może to nastąpić wówczas, gdy w danym czasie
i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków,
o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 Kpa (wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 1998 r., V SA 686/97).
W ocenie organu odwoławczego, nie budzi wątpliwości, że budowa sieci kanalizacyjnej lewobrzeżnego S. leży w interesie społecznym, który trafnie przedkładany jest ponad interes stosunkowo niewielkiej grupy osób – współwłaścicieli działki nr [...].
W tych warunkach nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, która ma na celu usunięcie przeszkody w realizacji planowanych zamierzeń inwestycyjnych (budowa sieci kanalizacyjnej), nie może być oceniane jako naruszające prawo (wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1999 r., IV SA 1425/97).
Wojewoda podkreślił, że nieruchomość odwołujących się jest niezbędna
w celu budowy sieci kanalizacyjnej dla lewobrzeżnego S., realizowanej
w ramach programu "Poprawa jakości wody w S.", którego kwalifikowany koszt realizacji wynosi około [...] Euro, w tym 66% stanowią bezzwrotne środki z Funduszu Spójności. Zakończenie programu nastąpi w grudniu 2008 r.. Nie uzyskanie prawa do dysponowania nieruchomością stron na cele budowy sieci kanalizacyjnej z uwagi na termin odbioru wyznaczony na luty 2008 r., spowoduje niemożność wykorzystania środków z Funduszu Spójności, co wywoła niekorzystne skutki dla gospodarki i środowiska regionu, a także o zasięgu transgranicznym.
Odnosząc się do wniosku stron o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji
z dnia [...] i umorzenie postępowania na podstawie art. 105 Kpa, Wojewoda szczegółowo wyjaśnił w jakich sytuacjach występuje bezprzedmiotowość postępowania i uznał, że taki stan nie wystąpił w niniejszej sprawie.
Wojewoda ustosunkowując się do dalszych zarzutów i wniosku o uchylenie pkt 2, 3, 4 decyzji z dnia [...] oraz do odmowy udzielenia Zakładowi Wodociągów i Kanalizacji na budowę kolektora , wskazał, że odnoszą się one do postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a zatem wykraczają poza zakres niniejszego postępowania.
Wojewoda nie podzielił też zarzutu, że strona postępowania E. B. nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania. Z akt spraw wynika, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania wysłano E. B. (pismo z dnia 27 października 2006 r.) do Konsulatu Generalnego RP w M. w celu doręczenia za zwrotnym poświadczeniem odbioru.
Konsulat RP w M. pismem z dnia 29 grudnia 2006 r. zawiadomił organ I instancji, że pisma nie zostały doręczone stronie, ponieważ adresat ich nie odebrał
w wyznaczonym terminie. W tej sytuacji zgodnie z art. 44 § 4 Kpa, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Przewidziane w art. 43 i art. 44 Kpa zastępcze formy doręczenia pism rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi.
Reasumując, Wojewoda stwierdził, że organ I instancji mógł wydać decyzję zezwalającą na natychmiastowe zajęcie nieruchomości z nadaniem jej rygoru natychmiastowej wykonalności, gdyż było to niezbędne dla realizacji inwestycji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł K. K. w imieniu własnym i jako pełnomocnik J. K., K. K. i E. B. zarzucając:
1) naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 Kpa przez utrzymanie w mocy nieważnej
w całości decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...], ponieważ dotyczy ona sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta z dnia [...].;
2) naruszenie art. 132 Kpa i art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, przez utrzymanie w mocy decyzją z dnia [...] zaskarżonej nieważnej w całości decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] z powodu wydania jej na niekorzyść skarżących po wniesieniu przez nich odwołania.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wspólnej na decyzję organu odwoławczego z dnia
[...] i z dnia [...] skarżący podnieśli między innymi, że po wniesieniu odwołania od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta z dnia [...], organ ten wydał natychmiast w dniu [...] nową decyzję, w której zmienił na niekorzyść stron zaskarżoną kuriozalną decyzję z dnia [...] w ten sposób, że pominął z poprzedniej decyzji pkt I i dodał rygor natychmiastowej wykonalności z naruszeniem art. 108 § 2 Kpa, zaś organ odwoławczy utrzymał tę decyzję dotkniętą wadą nieważności w mocy. Zgodnie z art. 132 Kpa, po wniesieniu odwołania wolno zmienić decyzję, ale tylko na korzyść skarżących stron. Skarżący podtrzymali też zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...].
Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Uczestnik postępowania Zakład Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o
w S. wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia tego kryterium trzeba stwierdzić, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wydana w trybie art. 122 ust. 1 ustawy
o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.)
o udzieleniu podmiotowi realizującemu cel publiczny zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami
– w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, może, w drodze decyzji, udzielić podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona. Decyzji tej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Stosownie do ust.3 art. 122 tej ustawy – przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio
w przypadkach ograniczenia korzystania z nieruchomości, o których mowa w art. 124 i art. 124a.
Z przytoczonych wyżej przepisów i art. 108 Kpa wynika zatem, że wydanie decyzji zezwalającej podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, na niezwłoczne zajęcie nieruchomości możliwe jest tylko wówczas, gdy spełniona będzie jedna z poniższych przesłanek:
a) jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego;
b) jest to niezbędne do zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami,
c) jest to niezbędne ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony (osoby, która będzie realizowała cel publiczny), a ponadto zostanie wykazane, że zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiałaby realizację celu publicznego.
Ponadto wydanie, na podstawie art. 122 ust. 1 tej ustawy, decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości możliwe jest jedynie wówczas, gdy już została wydana decyzja o wywłaszczeniu lub o ograniczeniu sposobu korzystania
z nieruchomości.
Z przedłożonych sądowi akt administracyjnych wynika, że Zakład Wodociągów
i Kanalizacji Spółka z o.o. w S. w dniu 28 września 2006 r. złożył wniosek
o zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] w celu realizacji celu publicznego "Budowa sieci kanalizacyjnej lewobrzeżnego S. – Kolektor K-2"
Inwestor wniosek ten uzasadnił między innymi tym, że "nie istnieje w chwili obecnej możliwość ominięcia w/w nieruchomości, w związku z tym niezbędne dla realizacji tej inwestycji jest zajęcie tej nieruchomości ze względu na zagrożenie dla całokształtu kontraktu".
Poza tym, w tym samym wniosku inwestor powołując się na "przedłużający się brak dobrej woli właścicieli i zagrożony w związku z tym harmonogram inwestycji co grozi konsekwencjami finansowymi dla programu współfinansowanego z Funduszu Spójności Unii Europejskiej, wniósł o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności zgodnie z art. 126 ust. 1 i 2, art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w celu ratowania zagrożonej realizacji inwestycji, co pociąga za sobą realną dziś groźbę utraty środków Unii Europejskiej, czyli wystąpienie szkody znacznej wartości".
W tym stanie rzeczy decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami
o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości skarżących oraz decyzja tego organu z dnia [...] wydana na mocy art. 122 ust. 1 tej ustawy zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności, podjęte zostały na wniosek strony, po dokonaniu przez organ analizy okoliczności faktycznych przytoczonych przez stronę we wniosku, których znaczenie dla realizacji celu publicznego zostało trafnie przez organ ocenione i wyważone w aspekcie konkurencji dwóch dóbr chronionych przepisami prawa tj. prawa własności, a z drugiej strony interesu publicznego.
Stawiany skargą zarzut rażącego naruszenia art. 132 Kpa jest bezpodstawny, ponieważ organ I instancji orzekający w niniejszej sprawie przepisu tego w ogóle nie stosował, ani też nie zaistniały okoliczności wskazane w decyzji tego organu, które uzasadniałyby twierdzenie, że postępowanie zakończone decyzją z dnia
[...] de facto było prowadzone w trybie tego przepisu.
Wskazać ponownie należy, że przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją poddaną obecnie kontroli Sądu, była instytucja prawa materialnego jaką jest przewidziane w art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wraz
z przewidzianym w prawie administracyjnym w art. 108 Kpa nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności temu zezwoleniu.
W związku z twierdzeniami skarżących sugerującymi, że organ I instancji niejako na skutek wniesienia przez nich odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, pogorszył ich sytuacją procesową wydając kolejną decyzję, zauważyć trzeba – czego najwyraźniej nie rozróżniają skarżący - że postępowanie w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 u.g.n.) oraz postępowanie o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 122 ust. 1 u.g.n.), są to przewidziane ustawą o gospodarce nieruchomościami postępowania o odrębnych przesłankach, a wydane w ich zakończeniu decyzje administracyjne kończą dwie przedmiotowo odrębne sprawy.
Z woli ustawodawcy – jak była o tym wyżej mowa – w sytuacji wydania chociażby nieostatecznej decyzji w trybie art. 124 u.g.n., właściwy organ na wniosek zainteresowanej strony, jest uprawniony w trybie art. 122 ust. 1 u.g.n., o ile oczywiście spełnione są ustawowe przesłanki, do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W ocenie Sądu, ocena dokonana w zaskarżonej decyzji, prowadząca do stwierdzenia, że przesłanki te wystąpiły, jest prawidłowa i prawa nie narusza.
Nadanie zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości rygoru natychmiastowej wykonalności jest zgodne z art. 108 Kpa i zostało przez organ prawidłowo uzasadnione.
Z tych względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.