II SA/Sz 859/24

II SA/Sz 859/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 737
art. 39 ust.4 pkt 1, art. 39 ust.4a
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art.2, art.7, art.70 , art. 69
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 146 par.1, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. N. na czynność Wójta Gminy z dnia 5 września 2024 r. nr czynność nr OSGN.7242.2.2024 w przedmiocie odmowy zapewnienia bezpłatnego dowozu dziecka do placówki edukacyjnej specjalnej, ponadpodstawowej I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącej A. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 12 sierpnia 2024 r. wpłynął do Urzędu Gminy B. wniosek A. N. (dalej "skarżąca" lub "strona") z dnia 8 sierpnia 2024 r. o zapewnienie jej dziecku D. N. dowozu z miejsca zamieszkania do Niepublicznej Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy mieszczącej się w G. .
W dniu 4 września 2024 r. podczas wizyty pracowników Gminy B. w miejscu zamieszkania skarżącej, strona okazała organowi orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego syna z dnia 23 lipca 2024 r., z którego to treści pracownicy zrobili notatkę.
Następnie pismem z dnia 5 września 2024 r. Wójt Gminy B. odmówił skarżącej zapewnienia dowozu dziecka do ww. placówki. Organ po zacytowaniu treści art. 39 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe wskazał, że z posiadanego przez syna skarżącej orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 23 lipca 2024 r. Nr [...] wydanego na okres nauki w szkole ponadpodstawowej wnika, że posiada on niepełnosprawność sprzężoną [...], niepełnosprawność w stopniu lekkim, w związku z tym Gmina nie ma obowiązku zapewnienia mu transportu do szkoły ponadpodstawowej. Nie zaistniała bowiem żadna z przesłanek, o których mowa w art. 39 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe. Chłopiec ma niepełnosprawności sprzężone, w tym niepełnoprawność intelektualną w stopniu lekkim. Przywołana regulacja nie przyznaje jednak prawa do bezpłatnego transportu w przypadku występowania niepełnosprawności sprzężonych, bowiem wymaga niepełnosprawności ruchowej (w tym afazji) lub też niepełnosprawności intelektualnej w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Stąd chłopiec nie ma prawa do bezpłatnego transportu do szkoły ponadpodstawowej. Ponadto organ nadmienił, że mając na uwadze dobro dziecka zdecydował się o jego dowożeniu do wskazanej przez skarżącą placówki do czasu rozpatrzenia złożonego przez skarżącą wniosku. Jednakże od dnia 9 września
2024 r. Gmina nie będzie już świadczyła transportu jej syna do przedmiotowej placówki szkolnej. Jednocześnie organ wniósł o dostarczenie kserokopii orzeczenia z dnia 23 lipca 2024 r. o potrzebie kształcenia specjalnego. Żądana kserokopia wpłynęła do organu w dniu 26 września 2024 r.
Skarżąca zaskarżyła ww. czynność Wójta Gminy B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o stwierdzenie, że podjęta została ona z naruszeniem prawa oraz zobowiązanie Wójta do zorganizowania transportu zgodnie z wnioskiem.
W skardze czynności tej zarzuciła naruszenie:
- art. 39 ust 4 ust 1 a contrario ustawy Prawo oświatowe polegające na uwzględnieniu wniosku skarżącej skierowanego do Wójta w dniu 12 sierpnia 2024 r. w zakresie dowozu syna [...] do Niepublicznej Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy w G. ., zorganizowaniu transportu dziecka do placówki, skutkującego zapisaniem dziecka do placówki i początkowym dowożeniem go sumptem Gminy, a pomimo tego z rezygnacją z takiej decyzji w ciągu kilku dni, a zakomunikowaniem tej decyzji Wójta w drodze pisemnej informacji, że dowożenie małoletniego odbywać się będzie jedynie do 9 września 2024 r., co de facto pozbawiło skarżącą jakiejkolwiek możliwości organizacji transportu zastępczego synowi i skutkowało koniecznością odmowy uczęszczania dziecka do placówki w ramach aktualnie usprawiedliwionej nieobecności, a w razie stanu trwałego - rezygnacji z nauki we wskazanej placówce,
- art 39 ust 4a ustawy Prawo oświatowe poprzez nieskorzystanie, wobec złożenia wniosku przez skarżącą, z fakultatywnej możliwości organizacji takiego transportu przez Wójta Gminy bez uzasadnionych powodów,
- art. 11 k.p.a. poprzez spowodowanie sytuacji niepewności co do przysługujących skarżącej możliwości prawnych, początkowe zorganizowanie dziecku transportu do placówki, by następnie wycofać się z pierwotnych ustaleń, uczynienie tego nagle, bez wyraźnej przyczyny i bez uzasadnienia, a nawet bez wystarczającego uprzedzenia skarżącej o wycofaniu się Wójta z udzielonego wsparcia.
W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że zamieszkuje w miejscowości K., położonej na granicy województw [...], niekorzystnie skomunikowaną z siedzibą gminy B.. Fakt położenia miejscowości skarżącej i małoletniego u styku 2 województw i powiatów spowodowało, że w ślad za sugestiami wynikającymi z orzeczenia skarżąca zaczęła poszukiwać takich placówek, które w sposób najbardziej kompleksowy zapewnią jej dziecku możliwość przygotowania do dorosłego życia oraz adaptację w bieżącym funkcjonowaniu również w środowisku rówieśniczym i w jej ocenie taką placówką jest Niepubliczna Szkoła Specjalna Przysposabiająca do Pracy w G. . Mając na uwadze niewielką liczbę podobnych placówek w najbliższej okolicy skarżącej, a nadto okoliczność, że prowadzi ona zajęcia dla dzieci o podobnym spektrum schorzeń jak syn, zdecydowała się zapisać dziecko do wskazanej placówki. Oświadczyła, że jedyne wsparcie społeczne jakie uzyskuje to świadczenie pielęgnacyjne związane z rezygnacją z zatrudnienia.
Zaznaczyła także, że posiada pod swoją opieką również dorosłego syna, aktualnie mającego 29 lat, który także dotknięty jest niepełnosprawnością w stopniu znacznym, związanym ze schorzeniem [...]. Starszy syn nie jest osobą samodzielną i zdany jest na stałą opiekę osoby trzeciej. To na niej spoczywa cały ciężar opieki nad synami, z kolei ojciec dzieci wziął na siebie ciężar ekonomicznego utrzymanie rodziny. Skarżąca nie jest w stanie dowozić zatem młodszego syna do placówki oddalonej ok. 60 km od jej miejsca zamieszkania, wracać z placówki do miejsca zamieszkania i po południu pokonywać taką samą trasę z tego powodu, że starszy syn nie może podróżować z taką częstotliwością i na tak duże odległości. Ma on bowiem stwierdzoną [...], która uniemożliwia tak długie podróże i powoduje ryzyko ataku wewnątrz pojazdu. Skarżąca nie może z kolei pozostawić starszego syna bez opieki, ponieważ wymaga on opieki stałej. W tej sytuacji zwróciła się do Wójta Gminy B. z wnioskiem o zorganizowanie dowozu syna do powołanej wyżej placówki, względnie o zwrot kosztów transportu dziecka do placówki właściwej. Po złożeniu wniosku otrzymała ona deklarację, że transport taki zostanie dziecku udzielony wskazując jednocześnie pojazd należący do gminy został zapewniony w tym celu, zabezpieczona została również posada kierowcy. Po otrzymaniu takiego zapewnienia skarżąca zapisała dziecko do placówki, małoletni przygotował się również na płaszczyźnie emocjonalnej do tego że rozpocznie w nowej szkole naukę. Tymczasem w dniu 5 września 2024 r. otrzymała pismo zawierające informację, że dziecko nie spełnia wymogów wskazanych w Prawie oświatowym szczegółowo zacytowanych w treści pisma, a nadto, że transport będzie zapewniany tylko do dnia 9 września, co oznacza, że w zasadzie pozostawiono jej jeden dzień roboczy na zorganizowanie transportu zastępczego. Zaznaczała, że transport pierwotnie został zorganizowany, zaś uchylenie wcześniejszej deklaracji nastąpiło bez szczególnego uzasadnienia oraz wyjaśnienia powodów takiego działania. Wskazała, że w jej przypadku zachodzi potrzeba zastosowania art. 39 ust. 4a ustawy Prawo oświatowe. W ocenie skarżącej, choć przepis ten ma charakter fakultatywny, jednak wobec działania Wójta polegającego na przyznaniu transportu i jego nagłym niezrozumiałym odebraniu, jego zastosowanie jawi się wręcz jako konieczne.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy B. wniósł o jej oddalenie. W argumentacji swojego stanowiska zaznaczył, że Zespół Orzekający Centrum Psychologiczno - Pedagogicznego wskazał na potrzebę kształcenia specjalnego syna skarżącej z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną [...], niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim. Z art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowej jednoznacznie wynika, że przesłanką warunkującą zapewnienie przez gminę bezpłatnego transportu ucznia do szkoły ponadpodstawowej jest orzeczenie niepełnosprawności ruchowej, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, której nie orzeczono u dziecka, dlatego też w przedmiotowym przypadku Wójt nie był obowiązany do zapewnienia transportu. Sama czynność odmowy została dokonana w przewidzianej prawem formie, a pismo z dnia 5 września 2024 r. zawiera szczegółowe wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej odmowy. Nadto podkreślił, iż skarżąca we wniosku o zorganizowanie dowozu z dnia 12 sierpnia 2024 r. nie wskazała rodzaju niepełnosprawności jaka została orzeczona wobec jej syna, jak również nie załączyła dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność. Mając na uwadze powyższe, celem zabezpieczenia interesu małoletniego, organ zapewnił mu bezpłatny transport do szkoły ponadgimnazjalnej, poczynając od dnia 1 września 2024 r., jednocześnie zobowiązując skarżącą do przedłożenia dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego oraz dokonaniu oceny wszystkich istotnych okoliczności sprawy ustalono, że dziecku nie przysługuje prawo do bezpłatnego transportu, o którym mowa w art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, o czym organ zawiadomił stronę skarżącą w piśmie z dnia 5 września 2024 r. Niezależnie od powyższego organ podniósł, że Niepubliczna Szkoła Specjalna Przysposabiająca do Pracy w G. . nie jest to szkołą najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, gdyż w bliższej odległości od miejsca zamieszkania skarżącej zlokalizowana jest Szkoła Specjalna Przysposabiająca do Pracy w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym TPD w M., która również spełnia warunki wskazane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.
Z kolei odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 39 ust. 4a ustawy organ wywiódł, że zapewnienie transportu na podstawie ww. przepisu jest wynikiem wyłącznie indywidualnej decyzji wójta. Wobec tego nieskorzystanie z fakultatywnego uprawnienia przewidzianego w art. 39 ust. 4a u.p.o. nie stanowi naruszenia ww. przepisu.
Na rozprawie, która odbyła się w dniu 16 stycznia 2025 r. skarżąca oświadczyła, że wywodzi jak w skardze, a dodatkowo wnosi o zwrot kosztów postępowania.
Wyjaśniła, że wnosi o zorganizowanie dowozu syna do szkoły przez Gminę, ponieważ nie jest w stanie dowozić syna we własnym zakresie. Ma bowiem pod opieką starszego syna, którego nie może samego zastawić. Syna D. dowozi sama do szkoły, ale wówczas musi zabierać również starszego syna. Obecnie w uzgodnieniu z Dyrektorem szkoły dowozi syna dwa razy w tygodniu z tego względu, że starszy syn po tych wyjazdach zaczął dostawać ataków [...]i, których nie miał od trzech lat. Wyraziła także obawę, że przez to mogą zostać zaprzepaszczone wyniki rehabilitacji osiągnięte u starszego syna, ale musieli pójść na kompromis, w którym polepszenie sytuacji młodszego syna odbywa się kosztem starszego syna. Poszukiwała dla syna D. bliższej placówki w M., jednakże odmówiono przyjęcia syna z uwagi na to, że do szkoły ponadpodstawowej przyjmują tylko młodzież z niepełnosprawnością umiarkowaną i znaczną. Na potwierdzenie czego złożyła pismo z dnia 30 grudnia 2024 r. Dyrektora Ośrodka Szkolno-Wychowawczego TPD w M..
Sąd, postanowił o przeprowadzeniu dowodu z ww. pisma. Skarżąca wskazała, że jedyną placówką do której można zapisać D. to jest ta w G. . Syn chętnie jeździ do tej szkoły bo sam mówi, że ma tam przyjaciół i mimo, że wstaje o 5 rano, to lubi tam jeździć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg także na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem niektórych aktów lub czynności w tym przepisie wymienionych in fine. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że wyrażona przez organ w piśmie z dnia 5 września 2024 r. odmowa zapewnienia bezpłatnego dowozu syna skarżącej D. do placówki edukacyjnej specjalnej, ponadpodstawowej jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że stosownie do art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737 - dalej jako "u.p.o."), obowiązkiem gminy jest:
1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia;
2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą:
a) 24. rok życia - w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna,
b) 25. rok życia - w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.
Na mocy art. 39 ust. 4a u.p.o. gmina może zorganizować dzieciom i młodzieży niepełnosprawnej, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do szkoły ponadpodstawowej oraz ośrodka, o którym mowa w art. 2 pkt 7, również w przypadkach, w których nie ma takiego obowiązku.
Zgodnie natomiast z art. 39a ust. 1 u.p.o. obowiązki, o których mowa w art. 32 ust. 6 i art. 39 ust. 4, gmina spełnia poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców.
Na gruncie niniejszej sprawy skarżąca wniosła o zapewnienie jej niepełnosprawnemu dziecku dowozu z miejsca zamieszkania do Niepublicznej Szkoły Specjalnej Przyspasabiającej do Pracy w G. .
Podkreślenia wymaga, że sprawa wniosku o zapewnienie dowodu dziecka do placówki edukacyjnej nie jest sprawą załatwianą w drodze decyzji administracyjnej, a w konsekwencji nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a. Brak sformalizowanych reguł postępowania nie oznacza jednakże dowolności, gdyż organ - niezależnie od formy załatwienia sprawy - zawsze zobowiązany jest do działania na podstawie i w graniach prawa, co wynika wprost z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Z kolei działanie zgodne z prawem wymaga od organu podjęcia aktywności ukierunkowanej na dokładne wyjaśnienie stanu faktywnego sprawy, należytego zebrania materiału dowodowego, dokonania ich wnikliwej ocen oraz szczegółowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.
Organ jako powód odmowy uwzględnienia wniosku skarżącej podał, że nie zostały spełnione przesłanki, od których przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. uzależnia istnienie po stronie gminy obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki.
W rozpoznawanej sprawie pozostaje poza sporem, że orzeczeniem z dnia 23 lipca 2024 r. nr [...] Centrum Psychologiczno-Pedagogiczne w S. orzekło względem syna skarżącej potrzebę kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną – [...] oraz niepełnoprawność intelektualną w stopniu lekkim. Ponadto dodać należy, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia 7 maja 2024 r. ww. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności o symbolu 12-C (całościowe zaburzenia rozwojowe). W tych okolicznościach zgodzić się z organem, że niepełnosprawność dziecka nie odpowiada warunkom określonym w przepisie art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o., gdyż syn skarżącej nie ma stwierdzonej ani niepełnosprawności ruchowej, w tym z afazją, ani niepełnosprawności intelektualnej w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Przepis ten nie znajdował zatem zastosowania.
Jakkolwiek rację ma organ, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące obligatoryjny dowóz dziecka do placówki edukacyjnej, to należy jednocześnie zwrócić uwagę, iż ustawodawca w art. 39 ust 4a u.p.o. przewidział możliwość zorganizowania dzieciom i młodzieży niepełnosprawnej, bezpłatnego transportu do szkoły ponadpodstawowej, także w przypadkach, w których nie ma takiego obowiązku.
Co prawda analiza ww. przepisu wskazuje na nieobowiązkowy charakter realizacji przez gminę określonego w nim zadania, o czym świadczy użyte w art. 39 ust. 4a u.p.o. sformułowane "może zorganizować", ale nie oznacza to, że z uwagi na charakter tego przepisu, organ zwolniony jest z jego stosowania. Wręcz przeciwnie skoro ustawodawca przewidział możliwość udzielenia wsparcia w przypadkach, w których nie ma takiego obowiązku, to rzeczą organu jest przeanalizowanie sprawy również pod kątem zastosowania art. 39 ust. 4a u.p.o.
Wprawdzie przepis ten nie określa przesłanek, jakimi należy kierować się, ale trzeba mieć na względzie, że zapewnienie przez gminę dowozu niepełnosprawnego dziecka do placówek edukacyjnych jest realizacją konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 Konstytucji RP). Zgodnie z przepisem art. 70 ust. 4 Konstytucji władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów, zaś warunki udzielania tej pomocy w ramach systemu oświaty reguluje właśnie u.p.o.
Istotny jest też art. 69 Konstytucji RP, który stanowi, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Nakaz ten należy niewątpliwie odnosić do obowiązku udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym przez władze publiczne także w takich dziedzinach jak edukacja i także poprzez dążenie do znoszenia wszelkich możliwych barier w dostępie do edukacji uczniów niepełnosprawnych i w ten sposób wyrównywania szans edukacyjnych osób z niepełnosprawnościami (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2023 r., sygn. III SA/Gd 35/23 i z dnia 6 października 2022 r., sygn. III SA/Gd 120/22).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że realizacja przypisanego gminie zadania zorganizowania dojazdu do szkoły powinna odbyć się z poszanowaniem i w zgodzie z konstytucyjną zasadą prawa do nauki oraz gwarancji dostępności do edukacji na zasadach równych szans dla wszystkich uczniów, a co za tym idzie powinna gwarantować realne i pełne wsparcie osoby z niepełnosprawnością przy uwzględnieniu wskazań zawartych w odpowiednim orzeczeniu właściwego organu.
Pamiętać przy tym trzeba, że celem przepisu art. 39 ust. 4 a u.p.o., podobnie jak i art. 39 ust. 4, jest pomoc rodzinom wychowującym uczniów niepełnosprawnych, a zatem ocena potrzeb i możliwości takich osób siłą rzeczy musi być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy i roztropny.
Innymi słowy rzecz ujmując rozpoznanie wniosku skarżącej o dowóz niepełnosprawnego dziecka do szkoły - na tle badanej sprawy - wymagało od organu przede wszystkim kierowania się dobrem niepełnosprawnego dziecka i zaleceniami zawartymi w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.
Nie ulega żadnych wątpliwości, że syn skarżącej D. z uwagi na swoją niepełnoprawność wymaga specjalnego kształcenia. W orzeczeniu z dnia 23 lipca 2024 r. wydanym przez Centrum Psychologiczno-Pedagogiczne w S. wskazano, że powinien być objęty oddziaływaniami dydaktyczno-wychowawczymi w formie kształcenia specjalnego w: szkole specjalnej, szkole integracyjnej, szkole ogólnodostępnej z oddziałami integracyjnymi, szkole ogólnodostępnej z oddziałami specjalnymi, szkole specjalnej w specjalnym ośrodku szkolno - wychowawczym, szkole ogólnodostępnej lub ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym.
Według zespołu orzekającego, najkorzystniejszą formą kształcenia dla D. jest nauka w szkole specjalnej, w której dzięki specjalistycznym oddziaływaniom, dostosowanym do jego niepełnosprawności będzie miał możliwość rozwoju poznawczego i emocjonalno - społecznego, rozwoju umiejętności interpersonalnych, nabierania pewności siebie, budowania własnej tożsamości i pozytywnej samooceny. Jak wyjaśniła skarżąca, kierując się powyższymi zalecaniami zapisała syna do Niepublicznej Szkoły Specjalnej Przyspasabiającej do Pracy w G. . oddalonej o ponad 50 km od miejsca ich zamieszkania. Załączone do akt administracyjnych zaświadczenie Dyrektora tej szkoły potwierdza, że D. jako uczeń o specjalnych potrzebach edukacyjnych będzie w roku szkolnym 2024/2025 realizował obowiązek szkolny w ww. placówce. Nadto podniosła, że poszukiwała bliższej placówki w M., ale odmówiono przyjęcia jej syna. Poza tym z jej oświadczenia wynika, że nie jest w stanie codziennie dowozić dziecka do szkoły, gdyż sprawuje również opiekę nad starszym 29-letnim synem, który ma stwierdzoną niepełnoprawność w stopniu znacznym, więc jest osobą niesamodzielną oraz wymagającą stałej pomocy innej osoby, a występujące u niego schorzenia ([...]) powodują, że nie może odbywać dłuższych podroży, ani nie może pozostawać sam w domu bez opieki. W związku z tym dowozi młodszego syna do placówki jedynie dwa razy w tygodniu, ale odbywa się to kosztem starszego syna.
W ocenie Sądu, brak jest dostatecznych podstaw, aby kwestionować wiarygodność oświadczeń złożonych przez skarżącą. Natomiast jako gołosłowne należy traktować twierdzenia przedstawione w odpowiedzi na skargę, że w bliższej odległości od miejsca zamieszkania skarżącej i jej syna znajduje się Szkoła Specjalna Przyspasabiająca do Pracy w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w M. , która spełnia warunki wskazane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Twierdzenia tego organ w żaden sposób nie udokumentował. Z kolei skarżąca skutecznie je podważyła przedkładając na rozprawie pismo Dyrektora Ośrodka z dnia 30 grudnia 2024 r. potwierdzające, że do tego Ośrodka przyjmowane są jedynie dzieci na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym i znacznym, z wyjątkiem oddziału przedszkolnego, do którego przyjmowane się dzieci z niepełnoprawności w stopniu lekki ze sprzężeniem. Skoro syn skarżącej jest w wieku szkolnym (a nie przedszkolnym) i posiada niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim, to oczywiste jest, że nie kwalifikuje się do tego Ośrodka.
Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że organ w reakcji na złożony przez skarżącą wiosek początkowo zdecydował o dowożeniu syna skarżącej do wskazanej przez nią placówki. Z odręcznych adnotacji na wniosku poczynionych przez pracownika organu wynika, że zapewniono środek transportu oraz kierowcę, o czym poinformowano zainteresowaną. Powyższe dowodzi dwóch istotnych okoliczności. Po pierwsze, że organ posiada możliwości faktyczne i finansowe w celu udzielenia wnioskowanego wsparcia. A po drugie, że skarżąca mogła pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że dowóz będzie wykonywany przez gminę. Tymczasem w dniu 6 września 2024 r. otrzymała pismo, w którym kategorycznie odmówiono uwzględnienia zgłoszonego przez nią żądania pozostawiając jej tylko jeden dzień roboczy (piątek) na samodzielne zorganizowanie transportu.
Zdaniem Sądu, takie działanie organu nie zasługuje na aprobatę. Pomijając nawet kwestię, że skarżąca została zaskoczona nagłą zmianą stanowiska organu, to zupełnie niezrozumiała jest sytuacja, w której organ najpierw decyduje się na zapewnienie dowozu syna skarżącej do szkoły, tłumacząc takie postępowanie dobrem dziecka, by następnie pismem z dnia 5 września 2024 r. odmówić udzielenia wnioskowanej pomocy, zupełnie pomijając już aspekt, który wcześniej zadecydował o zorganizowaniu odpowiedniego wsparcia.
Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że odmowa zapewnienia bezpłatnego dowozu dziecka do wskazanej przez skarżącą placówki nie była uzasadniona.
Sytuacja w jakiej znajduje się bowiem skarżąca jest szczególna, a zatem wymagała obiektywnej i indywidualnej analizy pod kątem możliwości zastosowania art. 39 ust. 4a u.p.o., a czego organ nie uczynił. Nie ustalił też, ani nie rozważył istotnych dla sprawy okoliczności, a nadto zignorował dobro niepełnosprawnego dziecka, które już realizuje obowiązek szkolny w Niepublicznej Szkole Specjalnej Przyspasabiającej do Pracy w G. .
Podsumowując, czynność wyrażona w piśmie z dnia 5 września 2024 r. nie odpowiada prawu, gdyż organ ograniczając rozpoznanie wniosku skarżącej tylko do przypadku określonego w art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o., naruszył tym samym art. 39 ust. 4a u.p.o. oraz ww. przepisy Konstytucji.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Z kolei o kosztach postępowania orzekł w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ stosownie do postanowień art. 153 p.p.s.a, uwzględni stanowisko Sądu i przedstawioną ocenę prawną, a także podejmie odpowiednie działania zmierzające do właściwego załatwienia wniosku strony skarżącej o dowóz dziecka do szkoły.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.