II SA/Sz 856/24

II SA/Sz 856/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski /sprawozdawca/
Renata Bukowiecka-Kleczaj
Wiesław Drabik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189f par. 1 pkt 1;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 399
art. 9x ust. 1 pkt 2, art. 9zb ust. 1,  art. 3 ust. 2;
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczone w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi P. Spółka z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 12 sierpnia 2024 r. nr SKO/KU/453/708/2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za mieszanie zebranych selektywnie odpadów komunalnych z niesegregowanymi lub selektywnie zebranych odpadów różnych rodzajów ze sobą oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 12 sierpnia 2024 r. nr SKO/KU/453/708/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej jako: "skarżąca" lub "spółka") od decyzji Wójta Gminy K. z dnia 4 stycznia 2024 r., znak GK.3137.4.2023.MT, w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Jak wyjaśnił organ odwoławczy w dniu 18 października 2023 r. do Wójta Gminy K. wpłynęło pismo Komendanta Straży Gminnej w K. dotyczące zaobserwowanych nieprawidłowości związanych z odbiorem odpadów przez spółkę w miejscowości R. w gminie K.. Wraz z pismem przekazano organowi dokumentację fotograficzną oraz nagrania wideo wskazujące na nieprawidłowości przy odbiorze odpadów w dniach 3 października 2023 r., 10 października 2023 r., 17 października 2023 r. oraz 24 października 2023 r. Nieprawidłowości polegały na mieszaniu selektywnie zbieranych odpadów komunalnych z niesegregowanymi (zmieszanymi) oraz na mieszaniu selektywnie zbieranych odpadów różnych rodzajów ze sobą.
W związku z powyższym organ I instancji pismem z 7 listopada 2023 r., znak GK.3137.4.2023.MT, zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za ww. nieprawidłowości w odbiorze odpadów.
Następnie w dniu 30 listopada 2023 r., do Wójta Gminy K. wpłynęło stanowisko spółki w którym przedstawiono okoliczności sprawy oraz wniesiono o odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu - zgodnie z dyspozycją art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Organ I instancji, pismem z dnia 4 grudnia 2023 r., zawiadomił spółkę o zgromadzeniu materiału dowodowego oraz możliwości wniesienia uwag. Spółka w określonym terminie nie wniosła żadnych uwag.
W związku z powyższym organ I instancji po rozpatrzeniu zgormadzonego materiału dowodowego oraz po rozważeniu możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, decyzją z dnia 4 stycznia 2024 r., wymierzył spółce administracyjną karę pieniężną w wysokości 35.000 zł.
Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając organowi I instancji naruszenie wyszczególnionych norm prawa procesowego i materialnego. Uzasadniając odwołanie skarżąca wydanej decyzji zarzuciła w szczególności niewystarczające zebranie materiału dowodowego oraz brak jego wszechstronnej i wyczerpującej analizy. Powyższe ma się objawiać w szczególności w braku sprawdzenia i zweryfikowania przez organ I instancji, czy odbierane odpady, w odniesieniu do których prowadzone było postępowanie, były prawidłowo (tj. w sposób selektywny) zbierane. Zdaniem skarżącej ustalenie to było niezbędne dla możliwości uznania, że odbiorca odpadów dokonał ich zmieszania.
Kolegium rozpatrując powyższe odwołanie po przywołaniu przepisów mających zastosowanie w sprawie uznało, że zaistnienie faktu zmieszania ze sobą selektywnie zebranych odpadów komunalnych z niesegregowanymi przez przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne zostało stwierdzone bezsprzecznie. Powyższe wynika z przedstawionych organowi I instancji czterech notatek urzędowych sporządzonych przez funkcjonariuszy Straży Gminnej w K. wraz z materiałami wideo sporządzonymi telefonem służbowym, wideorejestratorem samochodu osobowego oraz urządzenia rejestrującego (tzw. fotopułapki). Z uzyskanych w dniach 18 października 2023 r. oraz 25 października 2023 r. materiałów wynika, że niewłaściwy odbiór odpadów komunalnych przez przedsiębiorcę odbierającego odpady miał miejsce w dniach 3 października 2023 r., 10 października 2023 r., 17 października 2023 r. oraz 24 października 2023 r.
Kolegium wskazało też, że w dniu 13 listopada 2023 r. skarżąca zapoznała się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, jednocześnie nie wnosząc uwag. Nadto skarżąca w piśmie z dnia 30 listopada 2023 r. potwierdziła, że podczas świadczenia odbioru odpadów faktycznie doszło do ww. uchybień. Jednocześnie skarżąca wskazała na ich incydentalny charakter, wyciągnięcie konsekwencji wobec pracownika odpowiedzialnego za uchybienia oraz podjęcie szeregu wewnętrznych działań szkoleniowych i informacyjnych, których celem jest zapobieżenie występowania nieprawidłowości przy odbiorze odpadów w przyszłości. Skarżąca wniosła też o odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wskazując zaistnienie przesłanek, o których mowa wart. 189 § 1 pkt 1 k.p.a.
Organ odwoławczy nadmienił, że zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym w czasie odbioru odpadów dochodziło nie tylko do przekładania odpadów z kontenerów przeznaczonych do zbiórki selektywnej do kontenera do zbiórki odpadów zmieszanych, ale również do opróżniania różnych kontenerów do jednej śmieciarki (posiadającej jedynie pojedynczą komorę).
Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż organ I instancji nie wykazał, że w niniejszej sprawie faktycznie doszło do zmieszania ze sobą selektywnie zebranych odpadów komunalnych z niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi oraz selektywnie zebranych odpadów różnych rodzajów organ odwoławczy wskazał, że podmiot odbierający odpady jest odpowiedzialny za zweryfikowanie sposobu ich zbierania, a następnie do stwierdzenia czy możliwy jest ich selektywny odbiór. W przypadku stwierdzenia braku takiej możliwości - zgodnie z § 5 ust. 5 umowy zawartej pomiędzy Skarżącym a Gminą K. - spółka zobowiązana była do sporządzenia raportu zawierającego dokumentację fotograficzną potwierdzającą zaistnienie tego typu zdarzenia (tj. zbierania odpadów w sposób nieselektywny) w sposób umożliwiający jednoznacznie potwierdzenie nieprawidłowości i identyfikację miejsca oraz daty jej zaistnienia. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie zgłaszała organowi gminy nieprawidłowości w zbieraniu odpadów. Bezsprzeczne jest z kolei ich wymieszanie w momencie odbioru przez pracownika spółki. Powyższe okoliczności uzasadniają wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej.
Odnosząc się do innych zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że wbrew zgłaszanym zarzutom z uzasadnienia zaskarżonej odwołaniem decyzji wynika, że organ I instancji rozważył możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu - stwierdzając ostatecznie brak wystąpienia przesłanki o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Nadto odnosząc się do zarzutów skarżącej wskazano, że znikoma waga naruszenia prawa oraz zaprzestanie naruszania prawa stanowią przesłankę łączną wynikającą z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. a dającą możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Zatem chybiony jest zarzut, jakoby organ I instancji nie nadał przesłance zaprzestania naruszania prawa odpowiedniego znaczenia - jest to bowiem wyłącznie składowa przesłanki, którą Wójt Gminy K. zobowiązany był rozważyć łącznie wraz z oceną wagi powstałego naruszenia prawa. Organ I instancji przeprowadził ocenę wagi powstałego naruszenia uznając, że nie była ona znikoma. Podkreślono obligatoryjny charakter kary administracyjnej za naruszenia związane z mieszaniem selektywnie zmieszanych odpadów komunalnych z niesegregowanymi (zmieszanymi) lub selektywnie zebranych odpadów różnych rodzajów ze sobą, co do zasady oznacza, że tego typu naruszenia nie stanowią naruszeń znikomej wagi.
Organ odwoławczy zaakceptował także argumentację organu I instancji, iż niewystarczający poziom przygotowania do ponownego użytku i recyklingu odpadów komunalnych (na co może mieć wpływ mieszanie odpadów) może wiązać się z wymierzeniem Gminie K. kary przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w S.. Zdaniem Kolegium w skarżonej odwołaniem decyzji trafnie wskazano na ogólny cel gospodarowania odpadami (w tym selektywnego ich zbierania) jakim jest ochrona środowiska oraz zdrowia i życia ludzkiego. Wskazano również na negatywne oddziaływanie powstałego naruszenia na realizację swoich zadań własnych, tj. utrzymywanie porządku i czystości. Wreszcie zwrócono również uwagę na negatywne oddziaływanie powstałych naruszeń na wizerunek Gminy oraz istnienie uzasadnionych oczekiwać względem profesjonalizmu działalności spółki, która jako podmiot wyspecjalizowany w odbiorze odpadów winna zdawać sobie sprawę z obowiązujących przepisów i dokładać wszelkich starań w celu ich przestrzegania. Brak nadzoru nad pracownikami, czy zaniechanie sporządzania raportów informujących organ gminy o problemach w odbiorze odpadów wskazują na zaniedbania skarżącego.
Kolegium odnosząc się do argumentacji skarżącej stwierdziło, iż z dokumentacji przedmiotowej sprawy wynika, że naruszenia w odbiorze odpadów odnotowano czterokrotnie w ciągu jednego miesiąca, tj. października 2023 r. Powyższe pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że analizowane naruszenia miały miejsce wielokrotnie, a tym samym nie stanowiły jednorazowego incydentu. Nawet jeśli uznać, że wniosek organu I instancji o systematyczności naruszeń oraz stwierdzeniu, że stanowią one "stałą praktykę" skarżącego był przedwczesny, to powyższe nie ma jednak decydującego znaczenia w kontekście wydanego rozstrzygnięcia. Ustawodawca nie uzależnia bowiem możliwości wymierzenia przedmiotowej kary czy jej wysokości od częstotliwości oraz ilości niewłaściwie odebranych odpadów.
W ocenie Kolegium nieprzekonujący jest też argument skarżącej, że zarejestrowane naruszenia "nie mogły doprowadzić do zmieszania ze sobą więcej niż 20 kg odpadów" - zwłaszcza, że nie wskazano żadnej rozszerzonej argumentacji potwierdzającej przyjęte przez skarżącą oszacowanie ilości odpadów. W ocenie odwoławczego organu, należało uznać, że nawet jeśli ilość odpadów bezpośrednio przełożonych przez pracownika pomiędzy kontenerami była niewielka, to w przedmiotowej sprawie dochodziło również do zrzucania różnych kontenerów (do zbiórki selektywnej oraz odpadów zmieszanych) do jednej komory śmieciarki. Zrzucenie różnych frakcji odpadów do jednej komory śmieciarki sprawia zaś, że całość odebranych w ten sposób odpadów jest zebrana w sposób nieprawidłowy oraz niezgodny z podstawową zasadą zbierania i odbioru odpadów (tj. w sposób selektywny).
Końcowo Kolegium wyjaśniło, że wymierzona kara w wysokości 35.000 zł mieści się w ustawowo określonych granicach za tego typu naruszenie wynoszących - zgodnie z art. 9x ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - od 10.000 do 50.000 zł. Wymierzając administracyjną karę pieniężną organ I instancji rozważył wagę powstałego naruszenia oraz stopień jego szkodliwości. Jednocześnie uwzględniono również fakt braku wcześniejszych naruszeń w przedmiotowym zakresie powodowanych przez spółkę — co skutkowało obniżeniem wysokości kary do 70% jej maksymalnej ustawowej wysokości.
Pismem z 18 września 2024 roku spółka wniosła skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję organu odwoławczego zarzucając naruszenie:
1) art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., przez brak należytego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję, w szczególności brak odniesienia się przez organ do zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu, co w konsekwencji uniemożliwiło dokonanie kontroli motywów rozstrzygnięcia i nie pozwala na ocenę słuszności rozstrzygnięcia;
2) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez uznanie za udowodniony fakt, iż doszło do zmieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych z niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi lub selektywnie zebrane odpady różnych rodzajów ze sobą, podczas gdy organ II Instancji w swojej decyzji sam przyznaje, iż kontrola poszczególnych kontenerów na odpady nie została dokonana, bowiem w praktyce nie jest to możliwe do realizacji, co doprowadziło do uznania, iż spółka ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 9e ust. 2 i art. 9x ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.;
3) art. 9x ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 9e ust. 2 u.c.p.g. w zw. z art. 189b k.p.a., poprzez wymierzenie skarżącej administracyjnej kary pieniężnej podczas gdy organy I i II Instancji nie wykazały, że w niniejszej sprawie doszło do spełnienia przesłanek wynikających z ww. przepisu, które warunkowałyby nałożenie kary pieniężnej; ponieważ do bytu naruszania konieczne jest zatem ustalenie, że rzeczywiście w pojemnikach koloru niebieskiego i żółtego znajdowały się odpady różnych rodzajów niż w pojemnikach koloru czarnego - czego jak wskazano powyżej zabrakło w niniejszej sprawie;
4) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz zasady pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.), zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.) i zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), poprzez brak dokonania wszechstronnej i wyczerpującej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie jego wadliwej oceny, a w szczególności:
a) ustalenia, że waga naruszenia prawa nie była znikoma, oraz
b) nienadania odpowiedniego znaczenia przesłance zaprzestania naruszania prawa,
c) przyjęcie przez organ II Instancji, iż ustalenie przez organ I instancji, iż do naruszenia dochodziło systematycznie i wielokrotnie oraz że była to stała praktyka Skarżącej, nie ma decydującego znaczenia w kontekście wydanego rozstrzygnięcia,
co uzasadniałoby odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
5) art. 80 k.p.a. poprzez brak dokonania wszechstronnej i wyczerpującej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (dokonanie jego wadliwej oceny), w szczególności nagrań wideo z 3 października 2023 r., 10 października 2023 r. oraz 24 października 2023 r., i błędne ustalenie, iż:
a) nieprecyzyjne określenie ilości odpadów potraktowanych oraz zagospodarowanych niezgodnie z prawem nie wpływają na wydane rozstrzygnięcie;
b) ilość odpadów potraktowanych oraz zagospodarowanych niezgodnie z prawem nie była znikoma;
co doprowadziło organ I i II Instancji do uznania, iż naruszenie prawa nie miało znikomego i incydentalnego charakteru, a w konsekwencji wydania skarżonej decyzji;
6) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie przez organy podczas gromadzenia materiału dowodowego w sprawie oraz podczas czynienia ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę wydania rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, faktów przedstawionych przez skarżącą w piśmie z dnia 30 listopada 2023 r., podtrzymanych również w odwołaniu, że spółka od października 2023 r. podjęła szereg działań w swoim przedsiębiorstwie, które miały na celu całkowite wyeliminowanie ryzyka wystąpienia niepożądanego mieszania odpadów w przyszłości;
7) art. 189d k.p.a. poprzez jego niezastosowanie oraz przyjęcie przez organ II Instancji, iż ustalenie przez organ I instancji, iż do naruszenia dochodziło systematycznie i wielokrotnie oraz że była to stała praktyka skarżącej, nie ma decydującego znaczenia w kontekście wydanego rozstrzygnięcia, a także iż nieprecyzyjne określenie ilości odpadów potraktowanych oraz zagospodarowanych niezgodnie z prawem nie wpływają na wydane rozstrzygnięcie;
8) art. 189f k.p.a. poprzez wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 35.000 zł, podczas gdy prawidłowe zastosowanie ustawowych dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej winno skutkować odstąpieniem przez organ od nałożenia kary administracyjnej i poprzestaniem na pouczeniu, tym bardziej, iż w ocenie skarżącej w stanie faktycznym sprawy nie doszło do powstania jakiegokolwiek zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz dla środowiska;
9) art. 9x ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 35.000 zł, podczas gdy prawidłowe zastosowanie ustawowych dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej winno skutkować odstąpieniem przez organy od nałożenia kary administracyjnej i poprzestaniem na pouczeniu na podst. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. - w szczególności z uwagi na to, że faktycznie nie doszło do powstania jakiegokolwiek zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz dla środowiska, a spółka od października 2023 r. wdrożyła szereg czynności naprawczych;
10) art. 189f § 2 i 3 k.p.a. poprzez brak należytego rozważenia przez organ II instancji czy odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na tej podstawie i poprzestanie na pouczeniu pozwoli na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna;
11) a także naruszenie zasad postępowania, tj. zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a k.p.a.), zasady równego traktowania, pogłębiania zaufania obywateli i utrwalonych praktyk rozstrzygania spraw (art. 8 k.p.a.), zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.).
Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji obu instancji oraz umorzenie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i § 3 oraz art. 135 p.p.s.a. lub ewentualnie o uchylenie w całości decyli obu instancji, wskazanie organowi I instancji sposobu załatwienia niniejszej sprawy i zobowiązanie go do wydania w określonym terminie decyzji uwzględniającej zgłoszone przez skarżącą wyjaśnienia.
W uzasadnieniu skargi obszernie rozwinięto przywołane wyżej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm. – zwanej dalej: p.p.s.a.).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawą nałożenia kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie był art. 9x ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399 – powoływanej jako: u.c.p.g.) stanowiącym, iż przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który: miesza selektywnie zebrane odpady komunalne z niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi lub selektywnie zebrane odpady różnych rodzajów ze sobą - podlega karze pieniężnej w wysokości od 10.000 zł do 50.000 zł.
Powyższy przepis jest powiązany z art. 9e ust. 2 u.c.g.p. stanowiącym, iż zakazuje się mieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych z niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi odbieranymi od właścicieli nieruchomości oraz selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych rodzajów ze sobą.
Z uwagi na argumentację podnoszoną przez spółkę w sprawie istotne znacznie miał też art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – przywoływany jako k.p.a.). Zgodnie z powyższym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Organ I instancji nie znalazł podstaw umożliwiających odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organy administracji trafnie uznały, iż zgromadzona w aktach dokumentacja - w tym w szczególności fotografie, nagrania wideo (z wideorejstratora i tzw. fotopułapki) oraz notatki urzędowe sporządzone przez funkcjonariuszy Straży Gminnej - dawały podstawy do stwierdzenia, iż przy odbiorze odpadów w dniach 3 października 2023 r., 10 października 2023 r., 17 października 2023 r. oraz 24 października 2023 r. pracownik skarżącej – działającej jako przedsiębiorca zobowiązany do odbioru odpadów dokonywał mieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych z niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi lub selektywnie zebranymi odpadami różnych rodzajów ze sobą, o której mowa w art. 9x ust. 1 pkt 2 oraz art. 9zb ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Znajdujące się w aktach dowody dawały wystarczające podstawy do uznania, że dochodziło zarówno do przekładania odpadów z kontenerów przeznaczonych do zbiórki selektywnej do kontenera do zbiórki odpadów zmieszanych, jak i do opróżniania różnych kontenerów do jednego pojazdu przeznaczonego do odbioru odpadów komunalnych (posiadającego jedynie pojedynczą komorę). Zresztą skarżąca w skardze potwierdza, iż na nagraniach wideo widnieje jej pracownik, który przekłada worki z oznakowanych kolorem niebieskim lub żółtym pojemników, do pojemników oznakowanych kolorem czarnym.
Skarżąca ponosząc, że kontrola poszczególnych kontenerów na odpady nie została dokonana przez organy administracji pomija okoliczność, że z uwagi na charakter działania spółki jako podmiotu odbierającego odpady w ramach swojej działalności gospodarczej, kontrola selektywnego zbierania odpadów ciążyła w pierwszej kolejności właśnie na spółce. Słusznie w tym zakresie dostrzegło Kolegium, iż skoro co do zasady odpady mają być odbierane w sposób selektywny, a w przypadku braku takiej możliwości, podmiot upoważniony odbierając odpady w sposób nieselektywny powinien informować o powyższym fakcie organ gminy, to brak stosownej informacji nie daje podstaw do stwierdzenia, że odpady nie były gromadzone selektywnie w odpowiednich pojemnikach. Gdyby odpady nie były przedstawione do odbioru w odpowiedni sposób, na podstawie §5 ust. 5 umowy zawartej pomiędzy skarżącą a gminą, spółka zobowiązana była do sporządzenia raportu zawierającego dokumentację fotograficzną potwierdzającą zaistnienie tego typu zdarzenia (tj. zbierania odpadów w sposób nieselektywny) w sposób umożliwiający jednoznacznie potwierdzenie nieprawidłowości i identyfikację miejsca oraz daty jej zaistnienia.
Niezależenie od powyższego nie można nie dostrzegać zgromadzonego materiału dowodowego, z którego jednoznacznie wynika, iż pracownik skarżącej przekładał odpady pomiędzy pojemnikami do zbiórki selektywnej a pojemnikami do zbiórki odpadów zmieszanych. Odpady były też umieszczane w jednej komorze pojazdu przeznaczonego do odbioru odpadów komunalnych. Tym samym niewątpliwie doszło do zmieszania odpadów, o którym mowa w art. 9x ust. pkt 1 pkt 2).
Nie sposób przyjmować, iżby po tym jak już doszło do zmieszania zawartości pojemników przeznaczonych do odbioru w ramach różnych frakcji wskutek intencjonalnego działania pracownika spółki - a stan pojemników czy odpadów nie został udokumentowany przed odbiorem - aby rolą organów było dokonywanie ustaleń jakie odpady znajdowały się w pojemnikach koloru niebieskiego i żółtego czarnego przed pomieszaniem. W przypadku odpadów sortowanych jedynie pracownik spółki był w stanie ustalić z dużym prawdopodobieństwem zawartość worków po ich wadze, odgłosach i innych cechach. Bowiem całkiem inne właściwości mają papier, szkło, metale i tworzywa sztuczne itd. Brak przewidzianej umową reakcji pracownika spółki profesjonalnie zajmującej się odbiorem odpadów na zawartość pojemnika, do którego zaglądał, daje wystarczające podstawy do przyjmowania, iż odpady były gromadzone w odpowiednich pojemnikach. Podobnie nie było rolą organów, ustalanie wagi czy ilości odpadów zagospodarowanych niezgodnie z prawem. Zresztą z opisanych wyżej przyczyn powyższe było możliwe jedynie przed zmieszaniem odpadów.
W ocenie Sądu organy trafnie uznały, iż tego rodzaju, jak stwierdzone przez organy naruszenia, nie dają się zakwalifikować jako mające znikomą wagę. Spółka upatruje znikomości naruszenia prawa w szczególności w mierzalnym i możliwym do zweryfikowania faktycznym wpływie działań jej pracownika na środowisko czy na odzysk odpadów. Tymczasem waga tego rodzaju naruszeń musi być także rozpatrywana w innych aspektach np. w kontekście przewidzianego w ustawie obowiązku prowadzenia działań informacyjnych i edukacyjnych w zakresie prawidłowego gospodarowania odpadami komunalnymi, w szczególności w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych (art. 3 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Budowanie poczucia świadomości i odpowiedzialności obywateli w zakresie segregowania odpadów wymaga między innymi ścisłego przestrzegania obowiązków w zakresie weryfikacji odbieranych opadów przez przedsiębiorcę dokonującego odbioru odpadów a prawidłowe raportowanie stwierdzonych nieprawidłowości w powyższym zakresie umożliwia podejmowanie działań przez gminę, czy to o charakterze edukacyjnym, czy to represyjnym. Natomiast ostentacyjne, gdyż mające miejsce w sąsiedztwie instytucji publicznych ([...]) i powtarzające się naruszanie zasad odbioru opadów przez pracownika profesjonalnej spółki w odbiorze społecznym niewątpliwie jest traktowane jako podważanie celowości selektywnego zbierania odpadów oraz lekcjoważenie wysiłku w tym zakresie poniesionego przez obywateli i instytucje publiczne. Widoczne na pierwszy rzut oka nieprawidłowości w działaniu pracownika spółki niewątpliwe musiały wzbudzić w każdym uważnym obserwatorze wątpliwość co do celowości segregowania odpadów, skoro w ostatecznym rozrachunku i tak są one mieszane przez podmiot odbierający odpady, który nawet z takim działaniem się nie kryje. Tego rodzaju działanie jawi się zatem jako szczególnie naganne i nie sposób mu przypisać znikomej wagi. Z tej samej przyczyny całkowicie nieuprawnionym jawi się twierdzenie spółki o braku społecznej szkodliwości opisanych zachowań. Są one bowiem oczywiście szkodliwe społecznie i ich szkodliwość jawi się jako znaczna.
Stwierdzenie aż czterech naruszeń w ciągu zaledwie jednego miesiąca w tej samej lokalizacji nie potwierdza też twierdzeń spółki, iż tego rodzaju zdarzenia miały charakter incydentalny. Nie sposób bowiem wykluczyć, że do podobnych zdarzeń dochodziło w innych miejscach i czasie niż udokumentowane w aktach. W rozpatrywanym przypadku nie doszło w szczególności do poszukiwania przez organ naruszeń w działaniu skarżącej, lecz do prawidłowej reakcji służb komunalnych, które dokumentowały stwierdzane ich w sąsiedztwie i obecności naruszenia zasad odbioru odpadów celem przekazania ich właściwym podmiotom. Odrębną, w żaden sposób nie wyjaśnioną przez skarżącą kwestią pozostaje motyw działania jej pracownika. Doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, iż pracownik, do którego zadań należy odbiór odpadów zmieszanych nie ma racjonalnych podstaw do podejmowania działań jak udokumentowane w badanej sprawie i obciążania się dodatkowymi obowiązkami takimi jak weryfikacja zawartości pojemników nie podlegających aktualnie odbiorowi czy opróżnianie zawartości pojemników innych frakcji niż podlegająca aktualnie odbiorowi. Odbiór odpadów sortowanych następuje bowiem w innym transporcie lub transportach. Powyższe rodzi zatem daleko idące wątpliwości co do prawidłowości organizacji obioru odpadów przez spółkę a wskazywanie przez nią na wyłączną winę pracownika jest nieprzekonujące.
W ocenie Sądu w świetle obowiązujących regulacji organy administracji były uprawnione do stwierdzenia, iż opisane wyżej naruszenie prawa powinno spotkać się z odpowiednio dolegliwą karą w celu wyraźnego zasygnalizowania przedsiębiorcy oraz obywatelom, iż tego rodzaju sytuacje są niedopuszczalne i powinny być eliminowane. Skarżąca opisuje, że spółka "podjęła szereg działań w swoim przedsiębiorstwie, które miały na celu całkowite wyeliminowanie ryzyka wystąpienia niepożądanego mieszania odpadów w przyszłości" jednakże nie jest jasne jakie to były działania i z jakiej przyczyny nie podjęto ich wcześniej stąd. Również powyższe nie daje podstaw do uwzględnienia skargi.
Sąd nie dopatrzył się też podstaw do uwzględnienia zarzutu braku ustosunkowania się przez organy do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, gdyż organ odwoławczy poddał należycie wnikliwej i przekonującej analizie wszystkie istotne jej aspekty a swoje stanowisko należycie uzasadnił. Nadto strona skarżąca zarzucając, iż organy zaniechały zgromadzenia dostatecznego materiału dowodowego nie wskazuje jakie jeszcze dowody miałyby być przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy czym nie sposób też nie dostrzegać, że w toku postępowania skarżąca mogła składać stosowne wnioski, czego jednak nie uczyniła i to mimo, iż była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
W konsekwencji skarga okazała się nieuzasadniona i na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.
Powołane wyżej orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.