II SA/Sz 828/23

II SA/Sz 828/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-04-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Wiesława Achrymowicz
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2625
art. 272 ust. 8, ust. 22-26, art. 300, art. 552 § 2b , art. 16 pkt 59 , art. 269 ust. 1 pkt 1, art. 34 pkt 4, art. 272 ust. 8, art. 272 ust. 10 , art. 272 ust. 17, art. 272 ust. 1-9, art. 16 pkt 59, art. 273a, 273 ust. 1 ,
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 800
art. 63 § 1 i 68 § 1,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 104,  art. 10 § 1, art. 61 § 4,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 1775
art. 3
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2023 r. nr GK.3137.21.12.2022.AŻ w przedmiocie ustalenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
decyzją z 3 lipca 2023 r. nr [...] Wójt Gminy K. orzekł
wobec D. J. (dalej: "strona", "skarżący") dla nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...], obręb W., nr KW [...],
o powierzchni [...] m2 (w tym [...] m2 powierzchni utwardzonej) za okres
od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji w wysokości [...] zł, po [...] zł za każdy kwartał.
Organ 12 maja 2023 r. w drodze informacji ustalił wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej (dotyczy 2022) dla przedmiotowej działki w wysokości [...] zł (informacja dotyczyła dwóch kwartałów: III i IV 2022 r.). Opłata została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wyrażonej w m2 wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej oraz czasu wyrażonego w latach. Informacja za rok 2022 została odebrana 2 czerwca 2022 r.
Strona w piśmie z 15 czerwca 2023 r. zamieściła reklamację, w której zakwestionowała zasadność naliczenia przedmiotowej opłaty. Zwróciła uwagę,
że brak jest normatywnych podstaw do obciążania strony opłatą
za zmniejszenie naturalnej retencji bowiem działka [...], jest nieruchomością
objętą systemem kanalizacji typu otwartego i zamkniętego. Strona podniosła,
że ww. okoliczność została potwierdzona przez organ, który w decyzji
z 12 października 2020 r., nr [...] odstąpił od określenia wysokości opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla działki [...], za okres
od 1 stycznia 2018 r. – 31 grudnia 2018 r.
Strona wskazała, też na opinie w sprawie posadowienia kanalizacji deszczowej zlokalizowanej w obrębie działek nr [...], [...] wraz z mapką obrębu [...] z rozrysowaną siecią kanalizacyjną. Zdaniem strony treść powołanej opinii jest jednoznaczna. Działka nr [...] jest wyposażona w sieć kanalizacji deszczowej. Ponadto sieć kanalizacji deszczowej istniejąca na ww. działce współfunkcjonuje z siecią istniejącą w obrębie ewidencyjnym, konkretnie sieć kanalizacji deszczowej na działce [...] jest podłączona do sieci kanalizacji deszczowej na działkach nr [...] i nr [...], która ma ujście na działce [...] (wyposażonej w sieć kanalizacji deszczowej istniejącej na tej działce) poprzez rów otwarty położony na działce gruntu nr [...], gdzie woda wpada do cieku (woda płynąca) na działce gruntu [...],
skąd dalej płynie przez działkę gruntu nr [...], gdzie wpada do rowu melioracyjnego położonego, także na działce gruntu nr [...] obręb P.. Następnie przez działkę
nr [...] wpada ona do zbiornika naturalnego położonego na działce gruntu [...]
obręb U., który to posiada system kanalizacji przez, który nadmiar wody wydostaje się z niego i płynie dalej do rzeki [...].
Strona nie zgodziła się, również z wysokością opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji. Wątpliwości budzi, w jego opinii, czy organ ustalił powierzchnię czynną biologicznie. Zwróciła uwagę, że organ nie przedłożył żadnych dokumentów na podstawie, których ustalono stan faktyczny.
Organ decyzją z 3 lipca 2023 r. nr j.w. orzekł dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 (w tym [...] m2 powierzchni utwardzonej) za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji w wysokości [...] zł.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 272 ust. 8,
ust. 22-26 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2022 r. poz. 2625
ze zm.) – dalej: "u.p.w.", § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne
(Dz. U. 2022 r., poz. 2438) – dalej: "rozporządzenie j.s.o.", art. 63 § 1 i 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1977 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2022 r., poz. 2651 ze zm.) – dalej: "o.p." w zw. z art. 300 u.p.w. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: "k.p.a.".
Organ zwrócił uwagę, że w tożsamej sprawie, a mianowicie w określeniu opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej za l i II kwartał 2022 r. tutejszy organ wydał decyzje, które zaskarżone zostały przez stronę do WSA w Szczecinie. Wyrokiem z 15 lutego 2023 r., sygn. akt. II SA/Sz [...] skarga decyzję określającą opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji za II kwartał 2022 r., została oddalona.
Organ wyjaśnił, że bada sprawę od 2018 r., w którym po raz pierwszy naliczono opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla dz. [...], co od początku było przez stronę kwestionowane. W dniu 13 maja 2019 r. z urzędu przeprowadzono wizję w terenie. Oględziny przedmiotowej działki nr [...] odbyły się przy udziale uprawnionego geodety, który wykonał pomiary powierzchni biologicznie czynnej
(na koszt Gminy). W protokole z przeprowadzonego pomiaru powierzchni biologicznie czynnych na działce nr [...] wynika, że wybetonowana powierzchnia wynosiła
[...] m2, co stanowiło ok. 95% całości działki.
Organ podkreślił, że wobec braku oświadczenia strony, o którym mowa
w art. 552 § 2b u.p.w. oraz brakiem przedstawienia dokumentacji dotyczącej wielkości powierzchni utwardzonej na przedmiotowej działce w złożonej reklamacji należało przyjąć przedmiotowe ustalenia organu.
Organ wskazał, że kwestią sporną w sprawie pozostaje zagadnienie ujęcia danej nieruchomości w system kanalizacji otwartej i zamkniętej. W ocenie organu, jednak nie ma wątpliwości, że przedmiotowa działka jest wyposażona w wewnętrzny system kanalizacji, natomiast system ten nie jest w żaden sposób podłączony do gminnej sieci kanalizacji deszczowej. Okoliczność ta przesądza jego zdaniem o konieczności naliczenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej.
Organ wskazał, także na sprzeczne poglądy orzecznictwa w zakresie oceny, czy nieruchomość stanowiąca działkę nr [...], może zostać uznana za znajdującą się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej. Organ uznał, że rozstrzygniecie WSA w Szczecinie dotyczące roku 2018 opierało się na ówczesnym stanie wiedzy
i nie jest wiążące dla organu w odniesieniu do innych lat. Tym czasem aktualny pogląd organu oparty został o najnowsze i jednolite orzecznictwo NSA, które zostało wyrażone w odniesieniu do kilku decyzji wydanych przez tutejszy organ.
W tych okolicznościach organ stwierdził, że w sprawie należało wyjaśnić
definicję "systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej". Organ odwołał się do słownikowego znaczenia tego pojęcia i wskazał, że "system kanalizacji otwartej
lub zamkniętej", którym posługuje się u.p.w. należy rozumieć jako zespół urządzeń służących do odprowadzenia z danego obszaru wód opadowych i roztopowych, którymi mogą być urządzenia kanalizacji deszczowej jak i ogólnospławnej.
W związku z powyższym przedmiotowa nieruchomość, nie jest podłączona do takiego systemu. Ponadto wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności, nawet w przypadku posiadania instalacji/urządzeń do retencjonowania wody. W przypadku posiadania urządzeń do retencjonowania wody (w zależności od ich pojemności) stawka opłaty jest niższa zgodnie z rozporządzeniem j.s.o. Natomiast z pozwolenia wodnoprawnego z dnia 18 stycznia 2008 r., nr [...] odbiornikiem wód opadowych i roztopowych jest ziemia (rów melioracyjny), a nie system kanalizacji deszczowej.
Organ odwołał się również do orzeczenia NSA w Warszawie z 15 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 794/21. Organ podzielił stanowisko tam wyrażone. Zgodnie z nim systemy kanalizacji zamkniętej lub otwartej ustawodawca rozumie organizacje odprowadzania wód opadowych: zarówno jej stronę techniczną, jak i podmiotową. System to nie tylko zespół współpracujących urządzeń, ale również zarządzanie tymi urządzeniami. Nie może przy tym chodzić o system kanalizacji wewnętrznej należący do właściciela nieruchomości i przez niego zarządzanym. Zdaniem NSA z definicji legalnej art. 16 pkt 59 u.p.w. wynika, że przez system kanalizacji zbiorczej należy rozumieć sieć w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zakończoną oczyszczalnią ścieków albo końcowym punktem zrzutu ścieków. Stosownie do powołanego
wyżej art. 2 pkt 7 tej ustawy, sieć to przewody wodociągowe lub kanalizacyjne
wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Należało przyjąć, że sformułowanie "odprowadzanie wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast" zakłada, że odprowadzane wody są ujmowane w system do tego przeznaczony, który transmituje je dopiero do wód. System ten ma służyć przekazaniu wód opadowych z nieruchomości do wód. W przypadku, zatem zmniejszenia retencji nie tyle chodzi o ujęcie wód opadowych do systemu,
ile o nieujęcie całego obszaru w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
W ocenie organu nie jest uzasadnione twierdzenie Strony, że istnienie w terenie rowu melioracyjnego oznacza, że cały obszar ujęty jest w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Istniejąca na nieruchomości kanalizacja z odprowadzeniem wód do rowu melioracyjnego, niestanowiącego elementu zarządzanej i zorganizowanej całości - jest systemem, o którym mowa w u.p.w. Obszar, na którym znajduje
się nieruchomość stanowiąca działkę [...] nie jest podłączona do takiego systemu.
Organ rozwinął, że wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności, nawet w przypadku posiadania instalacji do retencjonowania wody.
Skarżący zaskarżył skargę na ww. decyzję i wniósł o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania,
w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
Skarżący zarzucił organowi:
1. naruszenie przepisów postępowania tj.:
1) art 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że:
- działka nr [...], posiadająca wewnętrzny kanalizacji deszczowej nie jest
w żaden sposób podłączona do systemy kanalizacji otwartej działający na obszarze Gminy podczas, gdy system kanalizacji deszczowej na działce nr [...] jest połączony z systemem kanalizacji deszczowej na działce nr [...], przez który wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego, który to odprowadza dalej wody opadowe i roztopowe z terenu tej nieruchomości oraz wielu innych do rzeki [...] położonej w granicy administracyjnej miasta S., zapewniając odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w szczególności do wód powierzchniowych,
- wody opadowe i roztopowe odprowadzane z działki nr [...] są odprowadzane do ziemi, podczas gdy są one odprowadzane do rowu melioracyjnego, a następnie za jego pośrednictwem są odprowadzane do wód powierzchniowych;
2) art. 77 § 1 k.p.a poprzez brak przeprowadzenia, jakiegokolwiek postępowania dowodowego w zakresie ustalenia przesłanek zastosowania opłaty o jakiej mowa
w art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w. (brak analizy dokumentacji planistycznej gminy, umiejscowienia infrastruktury kanalizacji deszczowej, ustalenia podmiotów zarządzających poszczególnymi jej elementami, opinii biegłego z zakresu geodezji, planistyki tudzież innej specjalizacji niezbędnej dla określenia wskazanych elementów stanu faktycznego);
3) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia
się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
2. Naruszenie prawa materialnego tj.:
1) art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w. poprzez jego błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że dla zwolnienia z obowiązku opłaty wskazanej ww. przepisie jest konieczne, aby wewnętrzny system kanalizacji deszczowej istniejący na działce [...] (znajdujący się w kompleksie 19 działek, które wzajemnie są połączone między sobą systemem kanalizacji deszczowej) był dodatkowo podłączony do zewnętrznego systemu kanalizacji deszczowej podczas gdy ustawodawca nie wprowadza konieczności podłączenia nieruchomości do zewnętrznej kanalizacji deszczowej bezpośrednio, a wymaga aby dana nieruchomość była podłączona do systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej, jaki funkcjonuje na danym obszarze;
2) § 9 pkt 1 rozporządzenia j.s.o. poprzez jego zastosowanie w sytuacji,
gdy działka nr [...], obręb W., nr KW [...] posiada urządzenia do retencjonowania wody;
W uzasadnieniu skargi podniesione w niej zarzuty zostały uszczegółowione.
Do skargi załączono: kopię wyroku WSA w Szczecinie z 27 lutego 2020 r. o sygn. akt II SA/Sz 941/19; kopię decyzji z 12 października 2020 r.; kopię pisma
z 23 listopada 2022 r.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne
sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi,
iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy
nie stanowią inaczej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania,
jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,
albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.
Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd
ją oddala. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje
także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Działając w tak zakreślonych granicach należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do meritum sprawy wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 34 pkt 4 u.p.w., jako szczególne korzystanie z wód kwalifikowane jest wykonywanie na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej
lub zamkniętej.
Stosownie do art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w. opłatę za usługi wodne uiszcza się
za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3.500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Zgodnie z art. 272 ust. 8 u.p.w. wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wyrażonej w m2 wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej oraz czasu wyrażonego w latach.
Jak z kolei stanowi art. 272 ust. 10 u.p.w. ustalając wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-9, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał.
W myśl art. 272 ust. 17 u.p.w. wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-7 i 9, ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne, w formie informacji, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty.
Kwartalny okres rozliczeniowy (określony przez art. 272 ust. 10 u.p.w.)
jest jedynie przepisem technicznym i dotyczy ilości informacji składanych w roku i ilości wymiarów opłaty zmiennej.
W art. 272 ust. 1-9 u.p.w. określono sposoby wyliczania wysokości opłaty,
zaś przepisy ust. 10-17 mają charakter techniczny. Jak ponadto wskazano w wyroku NSA z 23 lutego 2021 r., sygn. aktIII OSK 3286/21 opłata zmienna ma mieć wymiar odpowiadający kwartalnemu okresowi rozliczeniowemu - art. 272 ust. 10 u.p.w.
Sąd zauważa, że w rozpoznawanej sprawie jest to o tyle istotne, że choć poza sporem jest, że dotyczy ona III i IV kwartału 2022 r. to jednakże rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji obejmuje wyliczenie opłaty za okres od 1 stycznia 2022 r.
do 31 grudnia 2022 r. z jednoczesnym wskazaniem, że opłata podzielona została
na IV równe raty po [...] zł za każdy kwartał. Sąd uznał jednak, że skoro w treści rozstrzygnięcia i uzasadnienia organ wprost odwołał się do okresu obejmującego
III i IV kwartał 2022 r. i taki też okres wynikał z Informacji rocznej z 12 maja 2023 r. (Informacje roczne przesyłane odrębnie za poszczególne kwartały) to tak sformułowane rozstrzygnięcie, choć mogące budzić pewne wątpliwości, nie może stanowić samoistnej podstawy wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Zgodnie z § 9 pkt 1 rozporządzenia j.s.o., jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej
wynoszą bez urządzeń do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem - 0,50 zł za 1 m2 na 1 rok.
Sąd orzekający w sprawie podzielił stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 866/21,
w którym podkreślono, że sytuacji, kiedy nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, nie można utożsamiać jedynie z faktycznym zapewnieniem odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z danej nieruchomości. Sama techniczna możliwość odprowadzenia deszczówki z danej nieruchomości nie stanowi podstawy do przyjmowania, że jest to nieruchomość ujęta w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., nie chodzi bowiem o zebranie wód z opadów atmosferycznych (ewentualnie roztopów) do jakiegokolwiek systemu kanalizacji, ale o odprowadzenie ich do takiego systemu, który przewidziany jest na danym obszarze do odbioru wód opadowych i roztopowych (tak m.in. najnowsze wyroki NSA z 26 września 2023 r., sygn. akt III OSK 2873/21, czy z 8 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 1995/21). Przez systemy kanalizacji zamkniętej lub otwartej ustawodawca rozumie w ogóle organizację odprowadzania wód opadowych: zarówno jej stronę techniczną, jak i podmiotową. System to nie tylko zespół współpracujących urządzeń, ale również zarządzanie tymi urządzeniami.
Nie może przy tym chodzić o system kanalizacji wewnętrznej należący do właściciela nieruchomości i przez niego zarządzany (tak też NSA w ww. wyrokach). Z definicji legalnej art. 16 pkt 59 u.p.w. wynika, że przez system kanalizacji zbiorczej należy rozumieć sieć w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zakończoną oczyszczalnią ścieków albo końcowym punktem zrzutu ścieków. Stosownie do art. 2 pkt 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków sieć
to przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące
w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Należy zatem przyjąć, że sformułowanie "odprowadzanie do wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte
lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast" zakłada, że odprowadzane wody są ujmowane w system do tego przeznaczony, który transmituje je dopiero do wód. System ten ma służyć przekazaniu wód opadowych z nieruchomości do wód. W przypadku zmniejszenia retencji nie tyle chodzi o ujęcie wód opadowych do systemu, ile o nieujęcie całego obszaru w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W świetle powyższego nie jest uzasadnione twierdzenie, że istnienie rowu melioracyjnego oznacza, że cały obszar ujęty jest w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. NSA m.in. w cytowanym wyżej wyroku o sygn. akt
III OSK 866/21 nie podzielił poglądu, że istniejąca na nieruchomości kanalizacja z odprowadzaniem wód do rowu melioracyjnego, niestanowiącego elementu zarządzanej i zorganizowanej całości jest systemem, o którym mowa w przepisach u.p.w. W ocenie NSA, obszar, na którym znajdowała się nieruchomość (co dotyczyło działki nr [...]), nie jest podłączona do takiego systemu. Wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych
nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności, nawet w przypadku posiadania instalacji do retencjonowania wody.
Podobne rozważania NSA zawarł w wyroku z 15 marca 2022 r., sygn. akt
III OSK 794/21, dotyczącym działki [...] obręb W., w którym wskazał, że odprowadzanie przez skarżącego wód opadowych i roztopowych do gruntu
(rowu melioracyjnego) przez istniejący na nieruchomości system kanalizacyjny
nie mogło stanowić o wyłączeniu obowiązku uiszczenia opłaty za ograniczenie retencji.
Podkreślić należy, że działki terenu ([...] i [...]) w stosunku do których zapadły powyższe wyroki NSA znajdują się w bardzo bliskim sąsiedztwie działki [...]. Znajdują się zatem na tym samym obszarze, który, jak wyżej wskazano, nie jest podłączony do systemu kanalizacji o cechach wyżej opisanych, będącego własnością gminy lub innego podmiotu prawnego. W tym kontekście nie są przekonujące polemiczne uwagi skarżącego, że Gmina nie ma gminnej sieci kanalizacji deszczowej, zaś skarżąca nie ma możliwości podłączenia się do takiej sieci oraz że rów melioracyjny stanowi system kanalizacji otwartej, ponieważ woda jest odprowadzana dalej rzeką [...] do rzeki Odry. Skarżący kwestionuje przy tym zasadność ustalenia stanu faktycznego sprawy, m.in w oparciu o pozwolenie wodnoprawne z 18 stycznia 2008 r., jednak organ przywołuje ten dokument na okoliczność w zasadzie niesporną pomiędzy stronami, tj. odprowadzania wód do rowu melioracyjnego. Wypada w tym miejscu wskazać, że opłata za zmniejszenie naturalnej retencji wód jest opłatą alternatywną do opłaty za usługi wodne wiążące się z odprowadzaniem do wód, wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 35 ust. 3 pkt 7 u.p.w.).
Przy tym opłaty za odprowadzanie do wód, wód opadowych i roztopowych pobierają Wody Polskie, a za zmniejszenie retencji organ administracji samorządowej
szczebla gminnego.
Tylko na marginesie należy zauważyć, że w reklamacji wskazał, iż system kanalizacji deszczowej na działce [...] podłączony jest do systemu kanalizacji deszczowej na działce nr [...] i [...]. Podkreślić należy jednak, że samo istnienie kanalizacji na działce [...] nie jest przy tym okolicznością sporną w sprawie. Powyższą okoliczność potwierdza przedłożona opinia geodety [...].
Sąd nie podziela argumentacji skargi opartej o decyzję organu z 12 października 2020 r. o odstąpieniu od określenia wysokości spornej opłaty na przedmiotowej działce za 2018 r. Wskazać trzeba bowiem, że ustalając opłatę za 2022 r. organ oparł się na aktualnej interpretacji art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w. i pojęcia systemu kanalizacji otwartej dokonanej przez NSA w wymienionych wyżej wyrokach, którą to interpretację Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela.
Nie są trafne zarzuty dotyczące naruszenia § 9 pkt 1 rozporządzenia j.s.o.
Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby na nieruchomości będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji istniały urządzenia do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem.
Wskazać należy, że Sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według Sądu, w rozpoznawanej sprawie o takim naruszeniu nie może być mowy. Strony toczą kilkuletni spór, w którym zasadniczą kwestią sporną jest sposób interpretacji pojęcia obszarów nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, o których mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 i art. 272 ust. 8 u.p.w., przy uwzględnieniu okoliczności, że na terenie gminy nie istnieje gminna sieć kanalizacji deszczowej, a wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego.
W ocenie, Sądu, organ zebrał materiał dowodowy, dokonał jego oceny i wywiódł z niego logiczne wnioski. Okoliczność, że skarżący nie podziela stanowiska organu, nie świadczy o tym, że organ naruszył przepisy postępowania.
Nietrafne są również zarzuty odnośnie oparcia ustalonej powierzchni biologicznie czynnej na 2022 rok na podstawie protokołu z 18 maja 2019 r. dotyczącego stanu na dzień 13 maja 2019. Sąd zauważa, że został on sporządzony przez uprawnionego geodetę, nie podniesiono pod jego adresem żadnych skutecznych merytorycznych zarzutów. Sąd nie kwestionuje że powierzchnia ta może się zmieniać w czasie, jednak zarzut strony w tym zakresie nie został poparty jakimkolwiek dowodem i stanowi jedynie gołosłowną polemikę z ustaleniami organu.
Sąd wyjaśnia nadto, że na podstawie art. 273a u.p.w., w przypadku złożenia reklamacji, o której mowa w art. 273 ust. 1 u.p.w., przepisów art. 10 § 1 oraz art. 61 § 4 k.p.a., nie stosuje się. Przepis ten wyłącza stosowanie rozwiązań kodeksowych w zakresie czynnego udziału strony w postępowaniu, w szczególności dotyczących możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, a także gdy chodzi o zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego. Przepis ten ma mobilizować stronę do aktywnej postawy w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Ograniczenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wprowadzone przepisami ustawy jest dopuszczalne i znane polskiemu systemowi prawnemu
(por. art. 3 ustawy z dnia z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – Dz. U. z 2022 r. poz.1775).
Sąd dostrzegł, że strona reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika do skargi załączyła: wyrok, decyzję, opinię określając je w treści skargi mianem "dowód". Jednocześnie strona w treści skargi nie zawarła wniosku o przeprowadzenie z nich dowodu. Sąd zatem wyjaśnia, że na postawie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Załączone do skargi dokumenty, jak strona sama wskazuje przedkładała już w ramach postępowania, nadto nie wnioskowała w skardze o przeprowadzenie z nich dowodu. Sąd zaś działając z urzędu nie uznał że przeprowadzenie z nich dowodu byłoby niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości – albowiem takich wątpliwości w sprawie nie powziął.
Mając powyższe na uwadze, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).