III SA/WR 2/24

III SA/Wr 2/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-05-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Barbara Ciołek /przewodniczący/
Dominik Dymitruk
Katarzyna Borońska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek, Asesor WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Dominik Dymitruk, Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 maja 2024 r. sprawy ze skargi C. S.A. w K. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 31 października 2023 r. Nr HP.906.26.2023.EL w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr HP.906.26.2023.EL z dnia 31 października 2023 r. (dalej: decyzja II instancji) Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu (dalej: organ II instancji), działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 338), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1836), jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 885 z późn. zm.) i po rozpatrzeniu odwołania C. S.A. z siedzibą w K. (dalej: strona, strona skarżąca, pracodawca) z dnia 11 lipca 2023 r. od decyzji nr I – 61/23 Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wałbrzychu z dnia 22 czerwca 2023 r. o stwierdzeniu choroby zawodowej: [...] powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za [...] – [...] (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) u zmarłego M. P. – zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu decyzji podał, że M. P., urodzony dnia [...] r., zmarły dnia [...] r., pracował w latach:
- od 1 września 1978 r. do 22 października 1982 r. w D. w W. (obecnie: G. S.A. w K.1) – jako uczeń praktyki zawodu, [...] w narażeniu na czynniki o działaniu [...] – [...];
- od 8 listopada 1984 r. do 31 stycznia 1995 r. w W.1 w W. (obecnie: Spółka R. S.A. w B.) – jako [...] w narażeniu na czynniki o działaniu [...] – [...] oraz [...];
- od 8 maja 1997 r. do 31 sierpnia 2000 r. w C. Sp.z o.o. w W. (podmiot zlikwidowany) – jako [...] w narażeniu na czynniki o działaniu [...] – [...];
- od 14 grudnia 2000 r. do 20 lutego 2008 r., od 2 maja 2008 r. 23 czerwca 2013 r., od 15 lipca 2013 r. do 19 lutego 2018 r. oraz od 24 maja 2018 r. do 23 lutego 2020 r. i od 16 marca 2020 r. do 17 stycznia 2022 r. w C. S.A. w K. (zakład produkcyjny w W.) jako pracownik [...] w narażeniu na czynniki o działaniu [...] – [...].
Organ II instancji przytoczył w uzasadnieniu decyzji dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego:
Na skutek zgłoszenia z dnia 26 maja 2022 r. podejrzenia choroby zawodowej dokonanego przez M. P.1 (wdowę po M. P.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu (dalej: organ I instancji) wszczął dnia 30 maja 2022 r. postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej: [...] powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za [...] – [...] (poz. 17.1) u zmarłego pana M. P. Organ ustalił i zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. Organ I instancji przeprowadził dochodzenie epidemiologiczne, którego celem było ustalenie i ocena narażenia zawodowego zmarłego pana M. P. u pracodawców, w zakresie narażenia na czynniki o działaniu [...] – [...] oraz [...].
Dokumentacja medyczna zmarłego M. P. została przekazana do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu – Oddział w W., który dnia 21 kwietnia 2023 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej pośmiertnie – [...] powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za [...] [...] (poz. 17.1) u zmarłego M. P. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano: "Z dokumentacji medycznej (...) wynika, że Pan M. P. skarżył się na [...] od około [...] r., dolegliwości nasiliły się od około [...] r. Leczony z powodu [...], stosował [...]. W dniu [...] r. ambulatoryjnie wykonał [...], w którym stwierdzono [...]. W dniach [...] r. – [...] r. hospitalizowany w Oddziale P. W [...] z dnia [...] r. potwierdzono obecność zmiany [...] z cechami [...], z [...]. W [...]. W pobranym materiale ([...])[...] rozpoznano [...]. W [...] z dnia [...] r. stwierdzono [...]. W dniach [...] r. pacjent przebywał w Oddziale O. w W. W [...] z dnia 23.03.2023 r. stwierdzono progresję zmian [...] obejmujących [...],[...],[...]. W leczeniu pacjenta stosowano [...]. Pacjent zmarł w dniu [...] r. W karcie zgonu jako przyczynę wyjściową wpisano [...]. Z epikryzy Oddziału P. w W. (Nr Księgi [...]) wynika, że Pan M. P. [...]. Dokonano oceny całości dokumentacji. Pacjent narażony był w latach 1978-1982, 1997-2022 na czynniki [...]: [...] – [...] i w latach 1984 – 1995 na czynniki [...]: [...] – [...] i [...] (carc. 1 A na podstawie klasyfikacji zharmonizowanej), które obecnie są uznanymi czynnikami [...], zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie czynników o działaniu [...] z dnia 03.12.2021 r. (Dz. U. 2021 poz. 2235). Narażenie na [...] i [...]-[...] może przyczynić się do rozwoju [...]. Okres [...] lat. Pacjent rozpoczął pracę w narażeniu na [...]-[...] w 1978 r. a w narażeniu na [...] w 1984 r., a [...] (jako [...]) rozpoznano w badaniu [...] r. co jest zgodne z okresem latencji. Mając na uwadze powyższe można z wysokim prawdopodobieństwem uznać zawodową etiologię choroby [...]."
Organ I instancji wydał decyzję Nr I-61/23 z dnia 22 czerwca 2023 r. o stwierdzeniu choroby zawodowej: [...] powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za [...] – [...] (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych) u zmarłego M. P.
Od powyższej decyzji odwołał się były pracodawca – C. S.A. z siedzibą w K. – nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem, podnosząc, że nie wyjaśniono jaki wpływ na stan zdrowia miał stwierdzony fakt [...] przez M. P. ([...]), stawiając tezę, że równie zasadnie można uznać, że samoistną przyczyną zmian chorobowych u M. P. było [...], a nie narażenie na [...] albo [...]. Ponadto odwołująca się wskazała, że dokonane ustalenia są wybiórcze, nie uwzględniają aspektów związanych z wykonywaną pracą oraz, że nie dokonano ustaleń związanych ze stosowaniem środków ochrony osobistej.
W związku z wniesionym odwołaniem, organ I instancji przekazał akta sprawy do organu II instancji.
W związku z zarzutami odwołania, celem wyjaśnienia kwestii medycznych w nim podniesionych, a dotyczących m.in. [...] przez M. P., organ II instancji zwrócił się pismem z dnia 9 sierpnia 2023 r. do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu – Oddział w W. W odpowiedzi z dnia 30 sierpnia 2023 r. ww. placówka orzecznicza wyjaśniła, iż: "W ocenie narażenia zawodowego na czynniki [...] istotne jest potwierdzenie występowania czynnika [...] w środowisku pracy, a następnie lokalizacja [...] i okres latencji, mniejsze znaczenie ma występowanie przekroczeń normatywów higienicznych (NDS), gdyż przyjmuje się, że każdy kontakt z czynnikiem [...] stwarza ryzyko zachorowania, a ryzyko rośnie wraz z długością i wielkością ekspozycji. I SA/WR 881/23 jest uznany za [...], a narządem krytycznym jest [...]. Minimalny okres utajenia wynosi w omawianym przypadku [...] lat (oznacza to okres ujawnienia się [...] od pierwszego kontaktu z czynnikiem [...]). W toku postępowania ustalono, że u pacjenta w [...] r. rozpoznano [...] – [...]. Na podstawie oceny narażenia zawodowego w sporządzonej przez PPIS w W. ustalono, ze pan M. P. pracował w narażeniu na dwa czynniki [...]: [...] – [...] oraz [...]. Narażenie na [...] występowało w D. w W., W.1 w W., C.1 Sp. Z o.o. w W. i C. S.A. w K. (miejsce wykonywania pracy: C. S.A. S. w W.). Ponadto w W.1 również występował [...]. Pacjent rozpoczął pracę w narażeniu na [...] w 1978 r. a w narażeniu na [...] w 1984 r., natomiast [...] potwierdzono w badaniu [...] r., co jest zgodne z okresem latencji. Kwestionowane przez zakład C. narażenie zawodowe, jest według nas bezzasadne. PPIS w W. sporządził karty oceny narażenia we wszystkich zakładach pracy, również w C., w sposób dokładny, wyczerpujący, nie budzący wątpliwości, z potwierdzeniem obecności [...] – [...] na stanowisku pracy pana M. P. wraz z wynikami pomiarów [...]. Z uzyskanej na wniosek DWOMP dokumentacji profilaktycznej wynika, że u pacjenta występowało w ciągu zmiany roboczej narażenie na [...] na co wskazują informacje zawarte w skierowaniach na badania profilaktyczne z lat [...]. Stosowane w ramach profilaktyki [...] nie stanowiły całkowitego zabezpieczenia, gdyż żadne środki profilaktyczne nie sią całkowicie skuteczne. [...] przez pacjenta mogło mieć wpływ na rozwój [...] aczkolwiek w chwili obecnej nie jesteśmy w stanie dostępnymi metodami diagnostycznymi oddzielić przypadków choroby związanej z narażeniem zawodowym na czynniki [...] i [...]. W takich przypadkach wątpliwości rozstrzygane są na korzyść pacjenta tym bardziej, że pacjent narażony był na synergistyczne działanie 2 czynników [...] pochodzenia zawodowego: [...] i [...]. Mając na uwadze powyższe podtrzymujemy orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej tak [...] poz. 17 pkt 1 uznając również wieloletnie narażenie w zakładzie C. S.A. mimo braku przekroczeń NDS, co jest zgodne z aktualnym orzecznictwem lekarskim w sprawie chorób zawodowych."
Zawiadomieniem z dnia 18 września 2023 r. organ II instancji poinformował strony biorące udział w postępowaniu o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący, pismem z dnia 5 października 2023 r. wniósł uwagi wobec zebranego materiału dowodowego, kwestionując narażenie zawodowe na [...] u M. P., poddając w wątpliwość związek pomiędzy narażeniem zawodowym a rozpoznaną chorobą przez uprawnioną jednostkę diagnostyczno-orzeczniczą medycyn pracy oraz kwestionując brak w aktach sprawy "dokumentacji medycznej, która wskazywałaby na jakąkolwiek fazę wpływu tego zatrudnienia na stan zdrowia pana M. P.", wskazując na fakt stosowania środków ochrony osobistej oraz wpływu [...] przez [...] na wystąpienie u pracownika [...].
Organ II instancji, po analizie odwołania i całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie, wydał decyzję II instancji, utrzymującą w mocy decyzję I instancji. Decyzję szczegółowo uzasadniono, wskazując, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki:
1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,
2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,
3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.
Zdaniem organu II instancji, w przypadku zmarłego M. P. zostały spełnione wszystkie ww. warunki. Organ uznał, że w jego ocenie orzeczenie lekarskie wraz z opinią uzupełniającą uwzględnia pełny stan faktyczny sprawy i posiada walor kompletności – nie budzi żadnych wątpliwości, wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności a stan faktyczny sprawy ustalony został zgodnie z regułami wskazanymi w art. 7 k.p.a., z tych też względów brak jest podstaw do przyjęcia, iż stan faktyczny kształtuje się odmiennie, stąd też Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu po wnikliwej analizie zgromadzonej dokumentacji, nie znalazł podstaw prawnych ani faktycznych do zmiany decyzji Organu I instancji i orzekł jak w sentencji.
Skargę na powyższą decyzję wniósł C. S.A. z siedzibą w K., na podstawie art. 50 § 1, 52 § 3, 53 § 1, 54 § 1 w zw. Z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżając ją w całości. Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skarżący zarzucił decyzji naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. – poprzez niezebranie całości materiału dowodowego, a to wobec braku oceny całokształtu materiału dowodowego z uwzględnieniem faktu, że czynniki szkodliwe występowały w zakładach pracy poprzedzających okres pracy M. P. w przedsiębiorstwie skarżącego w W., wpływu okresu ekspozycji tych czynników w okresie pracy w tych zakładach na stan zdrowia M. P., błędne ustalenia jakoby w toku postępowania sporządzono karty narażenia zawodowego dotyczącego okresów pracy w zakładach pracy poprzedzających okres pracy w przedsiębiorstwie skarżącego,
2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. – poprzez niewystarczające zebranie materiału dowodowego, a przez to nie uwzględnienie we właściwym stopniu okoliczności dotyczących poza zawodowych przyczyn powstania zmian chorobowych wywołanych w szczególności [...] ([...]), niezbadania wpływu tzw. "osobniczej wrażliwości pacjenta" na czynniki szkodliwe dla zdrowia w postaci [...] – [...] oraz I SA/WR 881/23, przy założeniu, że M. P. mógł być narażony na ekspozycję takich czynników, a to z uwzględnieniem okresów potencjalnej ekspozycji w zakładach pracy poprzedzających okres zatrudnienia M. P. w przedsiębiorstwie skarżacego,
3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych – poprzez nieuwzględnienie i pominięcie treści dowodów w postaci karty narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej oraz karty oględzin sporządzonych przez Państwową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w W. określających rodzaj stosowanych środków ochrony osobistej w przedsiębiorstwie skarżącego, w tym środków używanych przez M. P., określających wyniki pomiarów czynników szkodliwych w tym dopuszczalnego poziomu [...] – [...], sposób wykonywania obowiązków pracowniczych przez M. P. z uwzględnieniem potencjalnych okresów ekspozycji na czynniki szkodliwe dla zdrowia,
4. art. 107 § 1 k.p.a. pkt 6 – poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, mimo wadliwości uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie niewyjaśnionych okoliczności dotyczących przyczyn poza zawodowych,
5. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. – poprzez wydanie decyzji, której uzasadnienie nie zawiera wszystkich wymaganych elementów, w tym w szczególności:
a. ustosunkowania się przez Organ do wszystkich podniesionych przez skarżącego okoliczności i argumentów wskazanych w odwołaniu oraz piśmie z dnia 05.10.2023 r. o uzupełnienie materiału dowodowego, a które to twierdzenia i wnioski nie znalazły wystarczającego odzwierciedlenia w treści wydanej decyzji, co świadczy o ich pominięciu lub dowolnym potraktowaniu przez Organ bez wyczerpującego wyjaśnienia przyczyn dla których Organ wydał zaskarżoną decyzję.
Skarżący wniósł ponadto o:
II. na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodów uzupełniających poprzez powołanie biegłych z zakresu [...] oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przesłuchanie w charakterze świadków współpracowników zmarłego M. P.
III. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. także o uchylenie decyzji organu I instancji,
IV. na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego,
ewentualnie
V. o uchylenie obu decyzji w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Strona uzasadniła skargę oraz przedstawiła swoje stanowisko.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu nr HP.906.26.2023.EL z dnia 31 października 2023 r. oraz poprzedzająca ją decyzja nr I – 61/23 Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wałbrzychu z dnia 22 czerwca 2023 r. Obie decyzje dotyczą stwierdzenia choroby zawodowej: [...] powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za [...] – [...] (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) u zmarłego M. P.
Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1465 – dalej: k.p.). Zgodnie z tym przepisem, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest więc zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Zgodnie z treścią art. 2352 k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Reasumując, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych.
Wspomniany w art. 2351 k.p. wykaz chorób zawodowych umieszczony jest w wydanym na podstawie delegacji ustawowej z art. 237 § 1 k.p. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1836 – dalej: rozporządzenie). Rozporządzenie ma charakter mieszany. Zawiera zarówno normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.
Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia, lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1 (tj. spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3), wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).
W orzecznictwie podkreśla się, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w §§ 5 i 6 rozporządzenia stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów. Istotnym elementem orzeczenia lekarskiego jest określenie co było przyczyną powstania choroby, aby mogła zostać zakwalifikowana za chorobę zawodową, w szczególności, czy mogła być spowodowana przez narażenie zawodowe, czy wyłącznie przez okoliczności pozazawodowe (jak np. [...]) – określenie tego wymaga bowiem wiadomości specjalnych. Organ nie może więc samodzielnie kwestionować orzeczenia lekarskiego w tym zakresie, o ile spełnia ono określone w przepisach wymagania.
Podsumowując, słusznie zauważył organ II instancji w decyzji, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, 3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia. W związku z tym, że wszystkie z nich zostały spełnione, organ, nie dysponując szerokim zakresem władztwa administracyjnego, jeśli wszystkie wymienione wyżej przesłanki pozostają spełnione, musiał wydać decyzję stwierdzającą chorobę zawodową.
W przedmiotowej sprawie choroba M. P. została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia – [...] ustalono w 2022 r. - w trakcie hospitalizacji w Oddziale P., co nie budzi wątpliwości. Choroba została następnie potwierdzona w toku postępowania administracyjnego przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu – Oddział w W., co nie było kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Nie był przedmiotem kontrowersji pomiędzy stronami fakt rozpoznania u M. P. choroby zawodowej umieszczonej w wykazie chorób zawodowych – był to [...] powstały w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za [...] – [...] (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych – załącznik do rozporządzenia).
W związku z tym, że dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest wywołanie choroby czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, organ przeprowadził poprawnie postępowanie dowodowe, a okoliczność ta została dostatecznie wyjaśniona. Zgromadzona w toku postępowania administracyjnego karta oceny narażenia zawodowego z dnia 13.09.2022 r. jednoznacznie potwierdziła, że na stanowiskach pracy zajmowanych w przedsiębiorstwie skarżącego M. P. był narażony na czynniki szkodliwe – [...] – [...]. Karta oceny dokumentuje wyniki licznych pomiarów wykazujących tę okoliczność. Ww. karta oceny narażenia zawodowego została podpisana m.in. przez dwóch pełnomocników skarżącego. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, ocena narażenia zawodowego – sporządzona w sposób określony przepisami – jest jednym z istotnych elementów, na podstawie których wydawane jest orzeczenie lekarskie. Ocena narażenia zawodowego służy określeniu przez podmiot uprawniony, m.in. warunków pracy, mogących spowodować chorobę zawodową. Karta oceny narażenia zawodowego stanowi więc jeden z podstawowych dowodów, wiążących zarówno lekarza orzecznika przy wydawaniu orzeczenia, jak i właściwy organ inspekcji sanitarnej przy wydawaniu decyzji w przedmiocie choroby zawodowej (§ 6 ust. 1, §. 8 ust. 1 rozporządzenia) [wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27.10.2010 r., w innej sprawie, sygn. akt IV SA/Wr 208/10]. M.in. w oparciu o kartę narażenia zawodowego, lekarze orzecznicy stwierdzili, że z dużym prawdopodobieństwem przyczyną powstania choroby jest wykonywana przez M. P. praca w narażeniu na czynniki szkodliwe – [...] oraz [...] – [...].
Ponadto aby stwierdzić chorobę zawodową udokumentowane objawy chorobowe muszą wystąpić w okresie ustalonym w załączniku do rozporządzenia, który dla choroby, na którą cierpiał M. P. - [...] powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za [...] – [...] (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych), ustalany jest indywidualnie w zależności od okresu [...]. W przypadku typu [...], na który chorował M. P., okres latencji wynosi około [...] lat. W związku więc z tym, że zmarły M. P. był w okresie ok. [...] lat przed zapadnięciem na chorobę był zatrudniony w zakładzie produkcyjnym skarżącego w warunkach narażenia na czynniki chorobotwórcze, tj. w latach 2000 – 2022, należy uznać, że powstanie [...] mogło mieć związek z pracą w zakładzie produkcyjnym skarżącego.
Należy odnieść się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w skardze. Strona skarżąca opiera skargę na zarzucie niezebrania przez organ całości materiału dowodowego i w związku z tym wydania wadliwej decyzji.
Zdaniem skarżącego, organ, wydając decyzję, powinien uwzględnić fakt, że czynniki szkodliwe występowały w zakładach pracy, w których pracował zmarły M. P., w okresach poprzedzających okres jego pracy w przedsiębiorstwie skarżącego w W. Skarżący podnosi, że organ nie uwzględnił wpływu okresu ekspozycji czynników szkodliwych w okresie pracy w tych zakładach oraz że nie sporządzono kart narażenia zawodowego dotyczących tamtych okresów. Organ II instancji słusznie wskazał w decyzji, że z obowiązujących przepisów nie wynika, aby organy orzekające w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej miały obowiązek ustalania, u którego pracodawcy choroba zawodowa powstała. Ich zadaniem jest jedynie stwierdzenie, czy istniejące schorzenie ma charakter zawodowy, bowiem w przypadku, gdy pracownik świadczył pracę dla kilku podmiotów, dla prawidłowości rozstrzygnięcia stwierdzającego chorobę zawodową bez znaczenia jest, w jakim stopniu zostało ono spowodowane zatrudnieniem u każdego z tych pracodawców z osobna. Ewentualna zaś odpowiedzialność pracodawcy, będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u osoby świadczącej na jego rzecz pracę w narażeniu zawodowym, stanowi odrębną kwestię, która wykracza poza zakres postępowania administracyjnego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.10.2014 r. w innej sprawie: sygn. akt II OSK 936/13). Ponadto, nie jest prawdą, że organ nie sporządził kart oceny narażenia zawodowego dotyczących pracy zmarłego M. P. w zakładach pracy w okresach poprzedzających zatrudnienie w przedsiębiorstwie skarżącego – karty oceny narażenia zawodowego znajdują się bowiem w aktach administracyjnych.
Skarżący zarzuca także organowi, że nie uwzględnił we właściwym stopniu okoliczności dot. poza zawodowych przyczyn powstania zmian chorobowych wywołanych [...] przez M. P. Organ II instancji słusznie zauważył w decyzji, że dokumentem potwierdzającym zawodowe tło choroby jest orzeczenie lekarskie, które zapada w postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym, którego właśnie głównym celem jest ustalenie czy etiologia analizowanego schorzenia ma podłoże zawodowe, czy też pozazawodowe. Zatem z zasady lekarz orzecznik ocenia potencjalny udział czynników pozazawodowych w etiologii choroby i dopiero po uznaniu, że udział czynników zawodowych w rozwoju schorzenia jest przynajmniej wysoce prawdopodobny, wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej. Fakt [...] przez zmarłego pana M. P. [...] (jako czynniki pozazawodowy) był znany lekarzom orzecznikom – co zostało wyartykułowane w wydanym orzeczeniu nr [...] z dnia [...] r. – jednak nie został uznany za dominujący czynnik sprawczy rozpoznanego schorzenia. Fakt, iż w okresie życia pracownika istniały także inne pozazawodowe przyczyny mogące spowodować tą samą chorobę – [...] – może mieć znaczenie dopiero wówczas, gdyby ustalono na podstawie przebiegu zdarzeń lub na podstawie danych medycznych, że to niewątpliwie one spowodowały chorobę, a nie, że tylko współwystępowały w czasie z narażeniem zawodowym (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2022 r., w innej sprawie: sygn. akt II OSK 3498/19). Jak wskazał ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu: "niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową (sygn. akt II SA/Wr 1505/03).
Odnośnie do podnoszonego przez skarżącego zarzutu, że organ nie zbadał wpływu tzw. "osobniczej wrażliwości pacjenta" na czynniki szkodliwe dla zdrowia w zakładach pracy, w których pracował skarżący, Sąd wskazuje, że organ wydaje decyzję kierując się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o którym mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych i nie może samodzielnie dokonywać sądów odnośnie do czyjejś wrażliwości na czynniki szkodliwe dla zdrowia.
Skarżący zarzucał także organowi, że nie przeprowadzono pomiarów czynników szkodliwych na stanowisku pracy zajmowanym przez M. P. oraz, że nie uwzględniono stosowania przez pracownika środków ochrony osobistej. Sąd wskazuje, że w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 13 września 2022 r. szczegółowo opisano miejsce i sposób pracy pracownika oraz przytoczono liczne wyniki pomiarów przedstawione przez pracodawcę (przedsiębiorstwo skarżącego). Ponadto, tak jak wskazał organ w decyzji II instancji, w przypadku [...] o etiologii zawodowej nie jest szczególnie istotny – zgodnie z wymaganiami prawnymi – czas ekspozycji na czynniki [...], gdyż każda ekspozycja może indukować zmiany [...]. Odnośnie do środków ochrony osobistej pracownika należy wskazać, że ich stosowanie może wpływać na zakres odpowiedzialności cywilnoprawnej pracodawcy za skutki choroby zawodowej.
Reasumując, uznać należy, że organy wydające decyzję w niniejszej sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani procesowego. Tym samym skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.