II SA/Sz 810/21

II SA/Sz 810/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Grzegorczyk-Meder /sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1158/22 - Wyrok NSA z 2025-01-24
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 106 par. 3, art. 134, art. 151, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 4, art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 48 ust. 1, 2 i ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2020 poz 471
art. 25, art. 27
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2021 poz 735
art. 97 par. 1 pkt 4, art. 138 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.
Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm., zwanej dalej: "p.b.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.") Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] S. (zwany dalej: "organem I instancji") nakazał J. N. (zwanemu dalej: "stroną" lub "skarżącym") rozbiórkę budynku gospodarczego, rozbudowanego i przebudowanego na budynek mieszkalny przy ul. [...] w S. (dz. nr [...], obr. [...]).
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na skutek zawiadomienia współwłaścicielki nieruchomości przy ul. [...] w S.. Oględziny nieruchomości przeprowadzone w dniu [...] czerwca 2001 r. wykazały prowadzenie robót budowlanych przez stronę, polegających na rozbudowie i przebudowie istniejącego budynku gospodarczego. Roboty wykonywane były bez uprzedniego uzyskania wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia robót. Budynek gospodarczy powstał w warunkach samowoli budowlanej w 1976 r., jako budynek z przeznaczeniem na pralnię i suszarnię. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2001 r. Organ wstrzymał roboty budowlane związane z rozbudową budynku gospodarczego, a organ II instancji postanowieniem z dnia [...] września 2001 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W związku z powyższym, po przeprowadzeniu ponownych oględzin robót budowlanych, decyzją z dnia [...] maja 2002 r. organ nakazał rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego wybudowanego i rozbudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Od powyższej decyzji odwołała się K. N., a organ II instancji decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę
do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, uzasadniając, że zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do nakazu całkowitej rozbiórki oraz wskazał konieczność rozważenia przeprowadzenia postępowania na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., w stosunku do istniejącego budynku, a w oparciu o przepisy art. 51 obowiązującej ustawy - w stosunku do wykonanych robót budowlanych.
W związku z powyższym, po uzupełnieniu materiału dowodowego, który wykazał m.in. kontynuację prowadzenia robót budowlanych przez inwestora, mimo wstrzymania robót, wydano decyzję z dnia [...] marca 2003 r., w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., nakazującą właścicielom budynku K. N. i L. N. rozbiórkę nowopowstałej części przedmiotowego obiektu i doprowadzenie go do stanu sprzed rozbudowy z czerwca 2001 r. Od powyższej decyzji odwołała się K. N., a organ II instancji decyzją z dnia [...] maja 2003 r. uchylił wskazaną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że w roku 2001 państwo N. , bez zgody właściwego organu i bez zgody współwłaściciela nieruchomości, po wyburzeniu części ścian zewnętrznych budynku gospodarczego, wybudowanego przez nich samowolnie w 1976 r., przystąpili do jego rozbudowy. Pomimo wstrzymania robót przez organ kontynuowali roboty budowlane polegające na budowie budynku mieszkalnego, z częściowym wykorzystaniem elementów budynku gospodarczego. Powstały wskutek tych robót nowy obiekt o znacznie zwiększonej kubaturze, wyposażony w instalację elektryczną, wodną, gazową oraz CO, zawiera kuchnię, łazienkę oraz cztery pokoje. Jego lokalizacja narusza prawo własności, a z uwagi na usytuowanie w odległości 1,20 m od granicy działki, również warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Stwierdzony stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że w miejscu byłego budynku gospodarczego, w wyniku samowolnie wykonanej przebudowy i rozbudowy powstał nowy, inny obiekt mieszkalny. Organ II instancji ocenił, że powyższe okoliczności obligują do zastosowania art. 48 p.b.
W związku z powyższym rozstrzygnięciem, postanowieniem z dnia [...] listopada 2003 r. nakazano właścicielom budynku wstrzymanie robót budowlanych związanych
z rozbudową budynku gospodarczego, zabezpieczenie obiektu oraz nałożono obowiązek przedłożenia dokumentów wymienionych w postanowieniu, w terminie do dnia [...] grudnia 2003r. M. U., oświadczyła pisemnie, że nie wyraża zgody na legalizację przedmiotowego obiektu gospodarczego.
W związku z powyższym, K. N. zwróciła się do Sądu Rejonowego
w S. [...] z wnioskiem o upoważnienie do czynności zwykłego zarządu. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 r. organ zawiesił z urzędu przedmiotowe postępowanie. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. podjęto zawieszone postępowanie. Kolejnym postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. zmieniono postanowienie z dnia [...] listopada 2003 r. nakładając obowiązek przedłożenia dokumentów wymienionych w postanowieniu, w terminie do dnia [...] sierpnia 2008 r. Na wniosek K. N., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. organ ustalił nowy termin przedłożenia dokumentów do dnia [...] października 2008 r. Kolejnym postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. organ odmówił zmiany terminu postanowienia z dnia [...] maja 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. ponownie organ zawiesił z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie.
W dniu [...] maja 2011 r. strona przedłożyła aktualne warunki zabudowy
i ekspertyzę techniczną z inwentaryzacją, a w dniu [...] lipca 2011 r. przedłożyła projekt budowlany, umowy na dostawę mediów, protokoły badań i sprawdzeń przewodów kominowych i instalacji elektrycznej oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pismem z dnia [...] września 2011 r. W. K. ( współwłaścicielka nieruchomości) oświadczyła, że nie wyraża zgody na legalizację wykonanej samowoli budowlanej.
W związku z powyższym, organ wezwał K. N. do złożenia wyjaśnień dotyczących przedłożonego oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wezwana nie stawiła się w wyznaczonym terminie.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. organ powiatowy nakazał współwłaścicielom nieruchomości tzn. K. N., J. N., P. N. i B. N. rozbiórkę rozbudowanej części budynku gospodarczego znajdującego się przy ul. [...] w S. z uzasadnieniem, że do dnia wydania decyzji inwestor nie przedłożył oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Od ww. decyzji wniesiono odwołanie, a organ II instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. uchylił wskazaną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że organ I instancji postanowieniem, z dnia [...] maja 2009 r. zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie, a następnie kontynuował to postępowanie i wydał decyzję pomimo, że postępowania tego nie podjął.
W związku z powyższym rozstrzygnięciem, postanowieniem z dnia
[...] października 2012 r., organ I instancji podjął postępowanie w przedmiotowej sprawie i wezwał inwestorów do uzupełnienia przedłożonych dokumentów o oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Strona poinformowała organ o śmierci jednego z współwłaścicieli przedmiotowego budynku, tj. P. N. i zwróciła się o zawieszenie postępowania administracyjnego w związku ze złożeniem do Sądu Rejonowego w S. wniosku o zniesienie współwłasności działki nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. zawieszono postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Rejonowy w S.. Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. W. K. wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania w związku z rozstrzygnięciem Sądu oddalającym wniosek strony o zniesienie współwłasności. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. organ podjął zawieszone postępowanie, ustalając nowe strony postępowania. Przeprowadzone oględziny w dniu [...] października 2019 r. wykazały, że pomimo wstrzymania robót, prace były kontynuowane - część budynku została ocieplona przez stronę w 2013 r. - ściana zewnętrzna pomieszczenia łazienki, w 2018 r. południowo-wschodnia oraz południowo-zachodnia, a do budynku została dobudowana wiata o powierzchni ok. 12,11 m2, konstrukcji drewnianej, częściowo wypełniona drewnianymi elementami ażurowymi przykrytymi folią i dachem przykrytym folią.
Organ I instancji podkreślił dalej, że ponowna weryfikacja materiału dowodowego pozwoliła mu ustalić, iż przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny powstał w ostatecznej formie ok. 2001 r., w wyniku przebudowy i rozbudowy, samowolnie wybudowanego w 1976 r. budynku gospodarczego, przeznaczonego na pralnię. W miejscu byłego budynku gospodarczego, w wyniku samowolnie wykonanej przebudowy i rozbudowy powstał nowy obiekt. Dlatego też, zdaniem organu powiatowego, brak jest podstaw do prowadzenia postępowania na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., zaś należy je kontynuować w trybie art. 48 obowiązującej ustawy Prawo budowlane, w stosunku do całego budynku. Przedmiotowy budynek jest usytuowany niezgodnie z przepisami warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odległość ściany budynku z otworami okiennymi od sąsiedniej działki nr [...] z obrębu [...] wynosi 1,40 m w części południowo-wschodniej i 0,77 m w części północno-wschodniej, co stanowi naruszenie § 12 rozporządzenia
w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Ponadto, inwestor do dnia dzisiejszego nie przedłożył oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła strona, zarzucając wydanej decyzji następujące uchybienia:
- naruszenie przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 7 w zw. z art. 77
w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie błędnej i sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i na jego podstawie uznanie, że ostateczny kształt budynku powstał w 2001 r., o czym świadczą dokonywane przez stronę przebudowy i rozbudowy, a w związku z powyższym istnieją podstawy do wydania nakazu rozbiórki budynku, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy nie dawał wystarczających podstaw do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę budynku,
- art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 97 § 2 k.p.a., poprzez błędne podjęcie zawieszonego postępowania z uwagi na ustąpienie przyczyn uzasadniających zawieszenie,
tj. rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd cywilny, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy w dalszym ciągu pozostaje do rozstrzygnięcia zagadnienie warunkujące możliwość dokonania skutecznej legalizacji samowoli budowlanej,
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 4 p.b., poprzez jego błędne i przedwczesne zastosowanie i uznanie, że na gruncie niniejszej sprawy występują przesłanki pozwalające na nałożenie sankcji w postaci nakazu rozbiórki budynku, a także, że nie zostały spełnione nałożone na inwestora obowiązki, podczas gdy wypełnienie wszystkich obowiązków wymaga rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd.
Strona podkreślała, iż faktem jest, że nie złożyła oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jednakże wynika to z braku wiążącego rozstrzygnięcia sądu cywilnego zagadnienia wstępnego, które to dawałoby możliwość dokonania legalizacji budynku zgodnie z przepisami. Tym samym, zdaniem strony, zastosowanie w sprawie art. 48 ust. 4 p.b. było przedwczesne,
a co więcej istnieją przesłanki, aby postępowanie to było w dalszym ciągu zawieszone.
Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], wydaną
na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej zwany: "organem II instancji"), uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2020 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Organ II instancji wskazał w uzasadnieniu wydanej decyzji, iż niezależnie od mało precyzyjnej, wyjątkowo ogólnikowej i w dużej części niemerytorycznej argumentacji zawartej w odwołaniu inwestora, to analiza treści tego odwołania pozwala na stwierdzenie, że inwestor zamierza wystąpić do właściwego sądu powszechnego o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu w zakresie legalizacji przedmiotowej samowoli budowlanej. Jednocześnie z odwołania wynika, że inwestor chciałby, aby organy nadzoru budowlanego umożliwiły mu ten zabieg, poprzez zawieszenie postępowania legalizacyjnego w tej sprawie. Okoliczność ta ma o tyle istotne znaczenie, że zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą sądów administracyjnych, postępowanie sądowe w sprawie o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego stanowi zagadnienie wstępne, o którym mowa art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., dla postępowania legalizacyjnego dotyczącego tego obiektu budowlanego.
Organ podkreślił, że alternatywą do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie jest nakaz rozbiórki. Taki zaś nakaz - zgodnie z jednolitym również orzecznictwem sądowoadministracyjnym - jako sankcja ostateczna, powinien być wydany tylko w przypadku braku możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej, albo całkowitej bierności inwestora w zakresie wykonywania nałożonych na niego obowiązków. Taka zaś sytuacja na obecnym etapie sprawy nie występuje. Nie można przyjąć, że przesłanka z art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 p.b. faktycznie wystąpiła w aktualnym stanie sprawy.
Ponadto organ II instancji zauważył, iż w kwestionowanej decyzji organ I instancji poprzestał wyłącznie na wskazaniu, że przedmiotowy obiekt narusza przepisy techniczno-budowlane, bez wykazania, że naruszenie to występuje w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie kwestionowanego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Organ II instancji wyjaśnił, że okoliczności ww. nie może zbadać w ramach niniejszego postępowania odwoławczego, albowiem tryb postępowania drugoinstancyjnego, wyznaczony decyzją pierwszoinstancyjną, dotyczy przesłanki, o której mowa w art. 48 ust. 4 p.b., a więc niewykonania obowiązków wskazanych w ust. 3. Zmiana trybu procedowania w ramach postępowania odwoławczego naruszałaby natomiast zasadę dwuinstancyjności postępowań administracyjnych, co należy uznać za niedopuszczalne. Stąd również i przesłanka naruszenia przez kwestionowaną inwestycję § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie kwestionowanego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, nadal wymaga wyjaśnienia przez organ I instancji.
Podobna sytuacja, zdaniem organu odwoławczego, występuje w przypadku wykonywania robót budowlanych, pomimo wstrzymania ich wykonywania postanowieniem. Okoliczność ta stanowi przesłankę do wydania nakazu rozbiórki
w oparciu o zupełnie inna podstawę prawną, niż przyjęta w kwestionowanej decyzji,
w tym przypadku byłby to art. 50a pkt 1 p.b. Podobnie też, jak w poprzednim przypadku, zmiany wskazanego trybu procedowania nie mógłby dokonać organ w ramach postępowania drugoinstancyjnego. Nadto, według organu II instancji, to czy inwestor kontynuował roboty budowlane po ich wstrzymaniu postanowieniem organu z dnia [...] listopada 2003 r. nie jest oczywiste, gdyż z poczynionych ustaleń wynika, iż dobudowana została wiata drewniana, będąca odrębnym obiektem budowlanym, nie zaś częścią przedmiotowego budynku, zaś docieplenie ścian stanowiło jedynie zabezpieczenie wnętrza budynku przed warunkami atmosferycznymi, które nie wymaga - w przypadku budynków do wysokości 12 m - uzyskania pozwolenia na budowę, ani też dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Dlatego też, w aktualnym stanie sprawy, również i ta przesłanka nadal wymaga wyjaśnienia przez organ I instancji.
W wyniku rozpatrzenia sprzeciwu wniesionego przez uczestnika postępowania administracyjnego W. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 709/20, uchylił decyzję organu II instancji z dnia [...] lipca 2020 r.
W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd stwierdził, że organ wydając rozstrzygnięcie w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. w istocie nie rozpoznał sprawy i nie odniósł się do zgromadzonych w sprawie dowodów. Trafnie podniesiono w sprzeciwie, iż w aktach sprawy znajdują się dokumenty, z których wynika, że inwestor nie dysponuje zgodą na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane i takiej zgody w świetle załączonego do akt postanowienia Sądu Rejonowego w S. [...] z dnia [...] października 2007 r., sygn. akt [...], nie uzyskał. Wysiłki inwestora nie doprowadziły również do zniesienia współwłasności nieruchomości, co z kolei wynika z postanowienia Sądu Rejonowego S. [...] z dnia [...] maja 2018 r., sygn. akt [...], które na skutek oddalenia apelacji postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. (postanowienie Sądu Okręgowego w S., sygn. akt [...]) stało się prawomocne. Jak słusznie zauważyła skarżąca, w świetle postanowienia z dnia [...] października 2007 r., sygn. akt [...] i art. 199 Kodeksu cywilnego, wystąpienie z wnioskiem o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd, w sytuacji, gdy inwestor nie posiada udziałów w nieruchomości w wymaganej wysokości, nie doprowadzi do pożądanego przez inwestora rezultatu. Jednocześnie w świetle składanych przez nią konsekwentnie w toku postępowania oświadczeń, oczywistym jest, że inwestor takiej zgody nie posiada i od skarżącej jej nie uzyska.
Zdaniem Sądu, wywody inwestora, z których wynika, że w dalszym ciągu istnieje zagadnienie wstępne, które wymaga rozstrzygnięcia przez sąd powszechny
i w konsekwencji istnieją podstawy do zawieszenia postępowania, jawią się jako nieuprawnione. Kwestia związana z udzieleniem inwestorowi zgody na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd nieruchomością wspólną została prawomocnie rozstrzygnięta przez sąd powszechny, podobnie jak sprawa zniesienia współwłasności, a dowodów tych, znajdujących się w aktach postępowania organ nie ocenił.
Jak wyjaśnił Sąd, umożliwienie inwestorowi w procesie legalizacji samowoli budowlanej, podjęcia działań zmierzających do uzyskania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane powinno mieć miejsce wówczas, gdy obiektywnie taka możliwość istnieje. W sytuacji, gdy inwestor wyczerpał dostępne możliwości ubiegania się o uzyskanie zgody zastępczej, jak ma to miejsce w badanej sprawie, brak jest podstaw do zawieszenia postępowania. Postanowienie nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia procesu legalizacji samowoli budowlanej zostało wydane w dniu [...] maja 2008 r., a zatem inwestor miał wystarczająco dużo czasu, aby dokumenty takie zgromadzić i przedstawić je organowi.
Sąd zauważył dalej, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych zostało wydane w dniu [...] lipca 2001 r. i zostało ono utrzymane w mocy postanowieniem organu II instancji z dnia [...] września 2001 r., a w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] stycznia 2002 r. stwierdzono, iż prace budowlane są, pomimo wstrzymania, kontynuowane, a ich efektem jest powstanie obiektu w obecnym kształcie. Przy czym z protokołu oględzin wynika, że prowadzone roboty budowlane polegają na rozbudowie pomieszczeń budynku (zmiana obrysu obiektu), osadzaniu stolarki okiennej, ociepleniu elewacji i wykonywaniu obróbek blacharskich. Oględziny, przeprowadzone w dniu [...] grudnia 2002 r., wykazały, że rozbudowa obiektu została zakończona i jest on użytkowany jako budynek mieszkalny. Stanowiło to podstawę wydania, kolejno w dniu [...] maja 2002 r. i w dniu [...] marca 2003 r., decyzji nakazujących jego rozbiórkę, które były następnie uchylane przez ZWINB, przy czym w żadnej z decyzji organ ten nie zakwestionował kontynuowania przez inwestora robót budowlanych pomimo ich wstrzymania.
Według Sądu, w tym stanie rzeczy formułowanie zaleceń prowadzenia dalszego postępowania w celu ustalenia, czy i w jakim zakresie inwestor kontynuował roboty budowlane po wydaniu postanowienia z dnia [...] lipca 2001 r., nie znajduje uzasadnienia. Brak było zatem podstaw do wydania decyzji kasacyjnej, skoro materiał dowodowy, gromadzony przez wiele lat, również przy wykorzystaniu kolejnych wskazówek zawartych w decyzjach organu odwoławczego wydawanych w tej sprawie, dawał podstawę do dokonania merytorycznej oceny decyzji organu I instancji, w tym przede wszystkim oceny, czy ziściły się przesłanki do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu w oparciu o przywołane w sentencji decyzji organu I instancji przepisy ustawy Prawo budowlane.
Ponownie rozpatrujący sprawę, organ II instancji decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333), w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r., tj. w zw. z art. art. 25 i 27 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2020 r.
W uzasadnieniu wydanej decyzji, organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego i ustalenia stanu faktycznego.
Według organu II instancji, stwierdzony stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, iż po rozbudowie i przebudowie byłego budynku gospodarczego powstał nowy obiekt, obecnie o funkcji mieszkalnej. W projekcie budowlanym sporządzonym przez inż. T. T. w lipcu 2011 r., podano, m. in., że podlegający opracowaniu budynek składa się z trzech segmentów. Segment, oznaczony literą "i" na kopii załączonej mapy, został wybudowany około 1976 r. z przeznaczeniem na pralnię i suszarnię. Segment ten był naniesiony w zasobach geodezyjnych. Obecnie ściana granicząca z działką nr [...] jest przesunięta z 0,75 m na odległość 1,55 m. Segment "g" był wybudowany w latach siedemdziesiątych, jako gospodarczy z funkcją kuchni letniej z materiałów palnych. W roku 2008 inwestor samowolnie wymienił materiały konstrukcyjne (w tym segmencie) z materiałów palnych na materiały niepalne. Segment zabudowania nie figurujący dotychczas na mapie geodezyjnej z 2008 r. został przez inwestora samowolnie wzniesiony w celu uzyskania pełnej funkcji budynku mieszkalnego dla jednej rodziny czteroosobowej. Budynek podlegający zmianie użytkowania jest usytuowany 1,55 m oraz fragment 0,75 m od granicy działki nr [...]. Wysokość budynku rozpatrywanego jest nie większa niż ma budynek na działce sąsiedniej, który jest usytuowany w odległości 4 m od granicy i nie zasłania światła słonecznego. Budynek
w linii granicy jest przesunięty poza budynkiem sąsiednim.
Jak zaznaczył organ II instancji, ocenił zasadność wydania nakazu rozbiórki przez organ I instancji, wyłącznie na podstawie art. 48 ust. 4 p.b. (podstawa prawna wskazana w sentencji decyzji organu I instancji). W tym zaś zakresie stanowisko organu II instancji pozostaje bez zmian i brzmi ono następująco - cyt.: "inwestor przedłożył w zasadzie całą wymaganą ww. przepisami dokumentację dotyczącą przedmiotowej samowoli budowlanej, poza oświadczeniem o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - jako że nie jest jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości, a pozostali współwłaściciele nie wyrażają na zgody na dalsze istnienie przedmiotowej samowoli budowlanej".
Organ II instancji zauważył, że w kwestii prawa inwestora do dysponowania
w niniejszej sprawie nieruchomością na cele budowlane, Sąd wypowiedział się wyraźnie i wywody inwestora, z których wynika, że w dalszym ciągu istnieje zagadnienie wstępne, które wymaga rozstrzygnięcia przez sąd powszechny i w konsekwencji istnieją podstawy do zawieszenia postępowania, jawią się jako nieuprawnione. Kwestia związana z udzieleniem inwestorowi zgody na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd nieruchomością wspólną została prawomocnie rozstrzygnięta przez sąd powszechny, podobnie jak sprawa zniesienia współwłasności, a dowodów tych, znajdujących się w aktach postępowania organ nie ocenił.
Kierując się art. 48 ust. 4 p.b., organ II instancji wskazał, że w przypadku nieprzedłożenia przez inwestora w wyznaczonym terminie m.in. dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3, organ nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części. Jednym z tego rodzaju dokumentów, jest właśnie oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 33 ust. 2 pkt 2 p.b.). Inwestor ww. dokumentu nie przedłożył w wyznaczonym terminie, a obecnie nie jest już do tego władny. Tym samym, przedmiotowy nakaz rozbiórki, wydany na podstawie art. 48 ust. 4 p.b., w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie, organ II instancji uznał za zasadny, niezależnie od tego czy w niniejszej sprawie występują również przesłanki wydania takiego nakazu w oparciu o art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b., albo art. 50a pkt 1 ww. ustawy.
J. N., zastępowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z dnia [...] maja 2021 r., wnosząc o jej uchylenie w całości. Z ostrożności skarżący wniósł o zobowiązanie organu przez Sąd do zawieszenia postępowania administracyjnego w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów, na wykazanie rozbieżności pomiędzy rzeczywistymi wielkościami lokali mieszkalnych, a tymi ujawnionymi w Księdze Wieczystej, tj. z:
a) opinii technicznej dotyczącej ustalenia wielkości lokali mieszkalnych przy
ul. [...], sporządzoną przez inż. bud. J. K.,
b) opisu technicznego budynku z 1958 r. wraz z przedwojennym rysunkiem technicznym,
c) aktu notarialnego z [...] czerwca 1964 r.,
Wydanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
1. przepisów prawa procesowego (postępowania), które miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego nie zastosowanie i nie zawieszenie niniejszego postępowania i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy występują okoliczności uzasadniające jego zawieszenie, tj. rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd cywilny, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy w dalszym ciągu pozostają do rozstrzygnięcia zagadnienia warunkujące możliwość dokonania skutecznej legalizacji samowoli budowlanej,
2. przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia,
tj. art. 48 ust. 4 p.b. w zw. z art. 25 i art. 27 ustawy z dnia 13 lutego 2020 roku o zmianie ustawy - Prawo Budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 48a ust. 1 p.b., poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że na gruncie niniejszej sprawy występują przesłanki pozwalające na nałożenie sankcji w postaci nakazu rozbiórki budynku, a także nie zostały spełnione nałożone na inwestora obowiązki, podczas gdy wypełnienie wszystkich obowiązków nałożonych przez organ wymaga rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd, tym samym za nieuzasadnione należało uznać przedwczesne zastosowanie rzeczonej regulacji pozwalającej na dokonanie rozbiórki budynku.
W uzasadnieniu skargi wnoszący ją podniósł, że obszerne wywody organu odwoławczego w przedmiocie niejako "równoległych" przesłanek do nakazania skarżącemu rozbiórki przedmiotowego w sprawie budynku, tj. znajdujących w ocenie organu podstawę w szczególności w art. 50a pkt 1 p.b., jawią się na gruncie niniejszej sprawy jako irrelewantne.
W kwestii naruszenia przez organ II instancji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie istnieją nierozstrzygnięte zagadnienia wstępne, które implikują obowiązek zawieszenia przez organ niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia tychże zagadnień przez Sąd cywilny. Zagadnienia te w dalszym ciągu pozostawiają możliwość dokonania skutecznej legalizacji samowoli budowlanej. Przed Sądem Rejonowym [...] w S. toczy się bowiem postępowanie o sygn. akt [...] z wniosku J. N., przy udziale W. K. i A. G., o wyznaczenie zarządcy rzeczą wspólną, tj. nieruchomością gruntową zlokalizowaną przy ul. [...] w S., zainicjowane w celu wyznaczenia na tegoż zarządcę skarżącego. Pomyślny wynik tego postępowania zwiększy mandat skarżącego w zakresie działań w imieniu ogółu współwłaścicieli, a więc może mieć istotny wpływ na przebieg postępowania legalizacyjnego. Postępowanie to winno zostać potraktowane jako przesłanka do zawieszenia postępowania administracyjnego w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Według skarżącego, wskazane postępowanie przed sądem powszechnym nie jest jedynym niezbędnym do należytego uporządkowania stanu prawnego nieruchomości, której dotyczy niniejsze postępowanie. Udziały poszczególnych współwłaścicieli zawarte w księgach wieczystych nieruchomości gruntowej nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu faktycznego, który utrzymuje się na przedmiotowej nieruchomości od lat 70 XX w. Pomieszczenie garażu było pierwotnie większe, zaś z czasem uległo podziałowi i przyłączeniu do jednego z pokoi. Stąd część rzeczywistej powierzchni lokalu nr [...] nie została uwzględniona w akcie notarialnym z roku 1964, a następnie w księgach wieczystych lokali i nieruchomości wspólnej. W rezultacie obecnie od lat m.in. w księgach wieczystych utrzymuje się stan nieodpowiadający rzeczywistości. Lokal skarżącego ma
w rzeczywistości co najmniej 42 m2, (a nie jak wskazane jest w KW 31,17 m2),
w rezultacie większy jest także jego udział w nieruchomości wspólnej. Ponadto,
w opracowaniu inż. bud. J. K. nie ujęto pomieszczeń znajdujących się poza obrysem budynku, a jest to pomieszczenie kuchenne i pomieszczenie sanitarne WC co także może mieć wpływ na wielkość rzeczywistych udziałów skarżącego. Dowodem powyższego są dokumenty, których dopuszczenia i przeprowadzenia z nich dowodu skarżący wnioskował w skardze.
Jak wyjaśnił skarżący, zamierza w toku właściwego postępowania tak ukształtować stan prawny nieruchomości w zakresie udziałów, aby odpowiadał on rzeczywistości, a następnie w oparciu o nowe okoliczności (większy udział) w toku właściwych postępowań cywilnych otworzyć sobie drogę do finalnej legalizacji przedmiotowej samowoli budowlanej. Skarżący uważa, że nie może zasługiwać na aprobatę Sądu powoływanie się na rozstrzygnięcia zapadłe w oparciu o stan faktyczny, w którym udziały skarżącego w nieruchomości wspólnej nie odpowiadały rzeczywistości.
Skarżący uważa ponadto, że działania podejmowane przez organ wskazują również na błędne zastosowanie przez organ art. 48 ust. 4 p.b. w zw. z art. 25 i art. 27 ustawy z dnia 13 lutego 2020 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 48a ust. 1, który umożliwia wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę budynku w przypadku niespełnienia obowiązków przez inwestora. Faktem jest, że inwestor nie przedłożył oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością, jednakże wynika to z braku wiążącego rozstrzygnięcia Sądu cywilnego - jako zagadnienia wstępnego, które to dawałoby możliwość dokonania legalizacji budynku zgodnie z obowiązującymi przepisami. Sprawa prowadzona przez organ winna być rozpatrywana jako niedojrzała do rozstrzygnięcia, a tym samym niedozwolone było, przedwczesne zastosowanie art. 48 ust. 4 p.b. Istniały uzasadnione przesłanki, aby niniejsze postępowania w dalszym ciągu było zawieszone do czasu wydania przez Sąd cywilny rozstrzygnięcia w zakresie zagadnienia wstępnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z dnia [...] października 2021 r. skarżący, zastępowany przez pełnomocnika, wskazał, że zainicjował postępowanie przed sądem powszechnym
o stwierdzenie zasiedzenia części nieruchomości, które to postępowanie toczy się pod sygnaturą [...]. Skarżący podtrzymał argumentację skargi. W piśmie z dnia [...] listopada 2021 r., skarżący podniósł, że w dokumentacji znajdowały się błędy, odmienne wyliczenia, nazewnictwo, wpływające na późniejszy stan prawny nieruchomości. Stopień skomplikowania tego zagadnienia uzasadnia jego wagę dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania przez organ, co skutkować powinno zawieszeniem postępowania przez organ. Ponadto powyższe wpływa na ukształtowanie stosunków właścicielskich, w ten sposób, że aby prawo odpowiadało stanowi utrwalonemu niemal od siedmiu dekad, wymaga czasu na przeprowadzenie niezbędnych postępowań cywilnych.
W piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r. uczestniczka postępowania W. K., zastępowana przez radcę prawnego, wniosła o oddalenie skargi. Podniosła, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego. Ustanowienie zarządcy przymusowego jest całkowicie irrelewantne dla kwestii samowolnie rozbudowanego obiektu gospodarczego. Kwestia uzyskania upoważnienia sądu do podjęcia działań mających na celu legalizację (uzyskania zgody pozostałych współwłaścicieli) była już rozpoznana 14 lat temu (negatywnie rozstrzygnięta prawomocnym orzeczeniem sądu). Brak było w sprawie zagadnienia wstępnego. Skarżący błędnie interpretuje art. 97 § 1
pkt 4 k.p.a. W całym długotrwałym postępowaniu administracyjnym, nigdy nie istniały podstawy do zawieszenia postępowania. Wszystkie okoliczności były wyczerpująco wyjaśnione i przesłanki do wydania decyzji istniały. Wobec żądania skarżącego
o przeprowadzenie dowodu z opinii technicznej - powierzchni lokali, uczestniczka podniosła, że dokument ten opiera się na błędnych wyliczeniach samego skarżącego. Dokument ten i wynikająca z niego teza, nie ma znaczenia dla faktu istnienia samowoli budowlanej i obowiązku rozbiórki, a ponadto skarżący nadal nie dysponowałby większością udziałów w nieruchomości. Żadne z postępowań nie doprowadziło i nie może doprowadzić do uzyskania tytułu prawnego do nieruchomości i możliwości legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Pobocznie uczestniczka podniosła, kwestię pominięcia interesu pozostałych współwłaścicieli. Samowola polegała na rozbudowie
i przekształceniu na lokal mieszkalny budynku suszarni przeznaczonego do wspólnego użytku, co powoduje istotne trudności w dostępie do dalej położonych lokali. Niezależnie od powyższego, uczestniczka podniosła, że ewentualna legalizacja samowoli budowlanej byłaby wykluczona także z uwagi na brzmienie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Z.-L.", tj. § 44 ust. 3 pkt 8 uchwały Rady Miasta S. z [...] maja 2018 r. nr [...]
W piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r. uczestniczka postępowania A. G. wniosła o oddalenie skargi. Podniosła, że skarżący bez zgody współwłaścicieli powiększył kubaturę przedmiotowego w sprawie budynku suszarni. Budynek został wykonany w sposób naruszający elementarne warunki sytuowania obiektów (bez zachowania minimalnych odległości), ale przede wszystkim wbrew woli pozostałych współwłaścicieli posiadających większość udziałów w nieruchomości. Nielegalna rozbudowa, skutkuje nieusuwalnymi przeszkodami, stojącymi w sprzeczności z normami dotyczącymi odległości od budynków, doświetlenia, komunikacji (zostało to potwierdzone przez biegłego sądowego w sprawie przed Sądem Rejonowym S. [...] – sygn. akt [...]), jak i normami planistycznymi - linia zabudowy, linia od granicy działki, zgodnie z ww. § 44 uchwały.
Według uczestniczki, działania skarżącego od kilkunastu lat są skoncentrowane wyłącznie na celowym przedłużeniu postępowania administracyjnego, poprzez inicjowanie kolejnych postępowań i tym samym składaniem wniosków o zawieszenie postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, na które niniejsza sprawa została skierowana na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II
z dnia 9 listopada 2021 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia
2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Na wstępie należy uwzględnić w sprawie ocenę prawną i wskazania wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 19 listopada 2020 r., sygn. II SA/Sz 709/20, który uchylił wydaną uprzednio w sprawie decyzję kasacyjną organu II instancji z dnia 24 lipca 2020 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. Mocą art. 153 p.p.s.a., w toku ponownego rozpoznania sprawy, organ nadzoru budowlanego był wskazanym orzeczeniem sądowym związany. Ustanowiona we wskazanym przepisie zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego odnoszą się również do postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego dotyczącego danej sprawy administracyjnej.
Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy skierowanego do skarżącego nakazu rozbiórki budynku gospodarczego rozbudowanego i przebudowanego na budynek mieszkalny przy ul. [...] w S. (działka nr [...] obr. [...]). Kwestia wybudowania przedmiotowego budynku w warunkach samowoli budowlanej została przesądzona we wskazanym wyroku. Przedmiotowy budynek powstał w ostatecznej formie ok. 2001 r., w wyniku przebudowy i rozbudowy, samowolnie wybudowanego w 1976 r. budynku gospodarczego, przeznaczonego na pralnię. W miejscu byłego budynku gospodarczego, w wyniku samowolnie wykonanej przebudowy i rozbudowy powstał nowy obiekt. Przedmiotowy budynek jest usytuowany niezgodnie z przepisami rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2020 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odległość ściany budynku z otworami okiennymi od sąsiedniej działki nr [...] z obrębu [...] wynosi 1,40 m w części południowo-wschodniej i 0,77 m w części północno-wschodniej, co stanowi naruszenie § 12 rozporządzenia. Sąd w uzasadnieniu powołanego wyroku wskazywał, iż z protokołu oględzin wynika, że prowadzone roboty budowlane polegają na rozbudowie pomieszczeń budynku (zmiana obrysu obiektu), osadzaniu stolarki okiennej, ociepleniu elewacji i wykonywaniu obróbek blacharskich. Oględziny, przeprowadzone w dniu [...] grudnia 2002 r., wykazały, że rozbudowa obiektu została zakończona i jest on użytkowany jako budynek mieszkalny.
W zaistniałej sytuacji organ II instancji w zaskarżonej decyzji trafnie przyjął,
że prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzonej samowoli budowlanej należy kontynuować w trybie art. 48 obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333, zwanej dalej: "p.b.") w stosunku do całego budynku. Słusznie organ II instancji wskazał na potrzebę zastosowania ww. ustawy
w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r. w zw. z art. 25 i 27 ustawy
z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471).
W ocenie Sądu, przy badaniu sprawy i wydaniu zaskarżonej decyzji organ prawidłowo uwzględnił ocenę prawną i wskazania wynikające ze wskazanego wyroku o sygn. akt II SA/Sz 709/20.
Kwestią sporną na gruncie poprzedniego postępowania sądowego, jak i obecnie toczącego się postępowania jest wykazanie przez inwestora prawa do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane.
Stosownie do art. 48 ust. 1 p.b., w brzmieniu przyjętym w zaskarżonej decyzji, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W myśl. art. 48 ust. 2 p.b., jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
Jak wynika z art. 48 ust. 3 p.b., w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy
i zagospodarowania terenu o zgodności obiektu z przepisami, o których mowa w ust. 2 pkt 1;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 i 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, przepis art. 48 ust. 4 p.b. nakazuje zastosowanie przepisu ust. 1.
W świetle art. 48 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b., oczywiste jest, że w postępowaniu dotyczącym legalizacji obiektu wybudowanego samowolnie, inwestora obciąża obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wykazanie tego prawa jest jednym z warunków legalnego wykonywania robót budowlanych, co wynika między innymi z art. 4 p.b. Skoro w postępowaniach dotyczących pozwolenia na budowę lub legalizacji obiektu wybudowanego samowolnie inwestor ma obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to taki sam warunek musi być spełniony, aby mogło nastąpić doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Powyższa okoliczność jest ustalana na zasadach ogólnych, polegających na przedstawieniu przez stronę dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2597/18, opubl. w Lex nr 2783505).
Jak podkreślała sama strona w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia
[...] lutego 2020 r., faktem jest, że nie złożyła oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jednakże wynika to z braku wiążącego rozstrzygnięcia sądu cywilnego zagadnienia wstępnego, które dawałoby możliwość dokonania legalizacji budynku zgodnie z przepisami.
Sąd kontrolujący aktualnie sprawę zauważa, że kwestia wiążącego rozstrzygnięcia sądu cywilnego, o którym wyżej mowa, poddana była rozważaniom Sądu w wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 709/20. W uzasadnieniu wskazanego orzeczenia Sąd wyraźnie zaakcentował, że inwestor nie dysponuje zgodą na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane i takiej zgody w świetle załączonego do akt postanowienia Sądu Rejonowego w S. [...] z dnia [...] października 2007 r., sygn. akt [...] [...], nie uzyskał. Wysiłki inwestora nie doprowadziły również do zniesienia współwłasności nieruchomości, co z kolei wynika z postanowienia Sądu Rejonowego S. [...] z dnia [...] maja 2018 r., sygn. akt [...] [...], które na skutek oddalenia apelacji postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. (postanowienie Sądu Okręgowego w S., sygn. akt [...]) stało się prawomocne. Jak słusznie zauważyła W. K., w świetle postanowienia z dnia [...] października 2007 r., sygn. akt [...] i art. 199 Kodeksu cywilnego wystąpienie z wnioskiem o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd, w sytuacji, gdy inwestor nie posiada udziałów w nieruchomości w wymaganej wysokości, nie doprowadzi do pożądanego przez inwestora rezultatu. Jednocześnie w świetle składanych przez nią konsekwentnie w toku postępowania oświadczeń, oczywistym jest, że inwestor takiej zgody nie posiada i od niej jej nie uzyska.
Kwestia związana z udzieleniem inwestorowi zgody na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd nieruchomością wspólną została prawomocnie rozstrzygnięta przez sąd powszechny, podobnie jak sprawa zniesienia współwłasności.
Dowodów tych, znajdujących się w aktach postępowania organ w poprzednim postępowaniu nie ocenił. Wadliwość ta została usunięta w ponownie prowadzonym postępowaniu przez organ II instancji. Wnioski wyprowadzone przez organ odwoławczy
ze wskazanych dowodów Sąd uznaje za prawidłowe, a wynika z nich, że inwestor nie wypełnił obowiązku przedstawienia w postępowaniu legalizacyjnym oświadczenia
o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W zaistniałej sytuacji, wystąpił przypadek braku możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej, skutkujący wydaniem decyzji na podstawie art. 48 ust. 1 p.b.
Sąd nie podziela zarzutu skargi o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem
art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.").
Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Sąd nie podziela argumentacji skarżącego, że występują okoliczności uzasadniające zawieszenie postępowania administracyjnego, bowiem na gruncie niniejszej sprawy w dalszym ciągu pozostaje do rozstrzygnięcia zagadnienie warunkujące możliwość dokonania skutecznej legalizacji samowoli budowlanej.
Wymaga podkreślenia, że w przypadku mającym miejsce na gruncie sprawy, inwestor, który jest jednym ze współwłaścicieli nieruchomości z zasady winien dysponować zgodą współwłaścicieli do wykazania, że jest uprawniony do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane winno zawierać też zgodę współwłaścicieli na inwestycję. Wobec inwestorów, chcących legalizować samowolę budowlaną, ten wymóg stosuje się z mocy art. 48 ust. 3 pkt 2 p.b. Natomiast brak takiej zgody, jak zauważa się w orzecznictwie sądów administracyjnych, jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowalne (np. wyrok NSA z dnia 29 marca 1990 r., IV SA 33/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 35). Takiej zgody skarżący pomimo kilkunastoletnich starań nie uzyskał.
W uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Sz 709/20 Sąd stwierdził, że zawieszenie postępowania administracyjnego powinno mieć miejsce wówczas, gdy obiektywnie taka możliwość istnieje. W sytuacji, gdy inwestor wyczerpał dostępne możliwości ubiegania się o uzyskanie zgody zastępczej, jak ma to miejsce w badanej sprawie, brak jest podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego. Postanowienie nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia procesu legalizacji samowoli budowlanej zostało wydane w dniu [...] maja 2008 r., a zatem inwestor miał wystarczająco dużo czasu, aby dokumenty takie zgromadzić i przedstawić je organowi.
Aktualnie podnoszona przez skarżącego sprawa wystąpienia przez skarżącego do sądu powszechnego o wyznaczenie zarządcy rzeczą wspólną oraz niezbędność należytego uporządkowania stanu prawnego nieruchomości, co skutkowało zainicjowaniem przez skarżącego postępowania o stwierdzenie zasiedzenia części nieruchomości, nie zmienia faktu, że po wyczerpaniu dostępnych możliwości skarżący nadal nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z uwagi na brak takiej zgody przez współwłaścicieli nieruchomości. Brak tej zgody wpisuje się w stan faktyczny sprawy i organ wydając zaskarżoną decyzję zobowiązany był do podjęcia rozstrzygnięcia, które tak ustalonemu stanowi faktycznego odpowiada.
W kwestii zaś podnoszonych skargą nadal pozostających do rozstrzygnięcia zagadnień, Sąd wyjaśnia, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że aby jakieś zagadnienie prawne mogło zostać zakwalifikowane jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., to od jego rozstrzygnięcia musi zależeć sama możliwość rozpatrzenia sprawy, a nie wyłącznie sposób jej rozpatrzenia (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2660/19, opubl. w Lex nr 3058625). Wystąpienie zagadnienia wstępnego i brak jego rozstrzygnięcia wyklucza zarówno bowiem pozytywne, jak i negatywne dla strony merytoryczne zakończenie postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu, okoliczności podnoszone skarżącego nie mogły mieć istotnego znaczenia dla wyniku sprawy, albowiem nie noszą na moment rozstrzygania sprawy cech ostateczności i prawomocności orzeczeń sądowych, w świetle których oraz pozostałych okoliczności sprawy skarżący nadal nie legitymuje się zgodą pozostałych współwłaścicieli nieruchomości na wykonanie prac budowlanych. Jeżeli w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego. W momencie rozstrzygania sprawy przez organ II instancji współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości legitymowali się prawami wynikającymi z przysługujących im udziałów do nieruchomości, mogli zatem skutecznie działać w postępowaniu administracyjnym. Konieczne było uzyskanie stosownej zgody przez inwestora na wykonane roboty budowlane, w realiach sprawy postępowanie o ustanowienie zarządcy przymusowego do uzyskania takiej zgody nie może prowadzić wprost. Kwestia uporządkowania stanu prawnego nieruchomości i zainicjowanie postępowania o zasiedzenie części nieruchomości, ma również taki pośredni związek, a przy tym już z samej argumentacji skargi wynika, że ewentualne uporządkowanie udziałów nie może wpłynąć na wyrażany przez pozostałych współwłaścicieli nieruchomości brak ich zgody na prowadzenie przez skarżącego prac budowlanych, czego organ prowadzący sprawę nie może ignorować.
Wobec podnoszonej przez skarżącego potrzeby dopuszczenia przez Sąd dowodów z dokumentów z opinii technicznej, opisu technicznego oraz z aktu notarialnego, Sąd wyjaśnia, że nie jest uprawniony do prowadzenia ustaleń co do
stanu prawnego nieruchomości skarżącego, w miejsce sądu cywilnego, ani dokonania ustaleń stanu faktycznego w miejsce organu administracji publicznej. Ponadto, kwestie podniesione przez skarżącego wskazanymi dowodami na co wskazuje wyżej przedstawiona argumentacja, mają charakter pośredni, a nie bezpośredni w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a., co oznacza, że nie istnieją w sprawie niezbędne do wyjaśnienia istotne wątpliwości w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a.
W konsekwencji, zarzuty naruszenia zaskarżoną decyzją art. 48 ust. 1 p.b.
w związku z art. 25 i 27 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), w zw. z art. 48 ust. 1a p.b. okazały się niezasadne, albowiem organ II instancji wykazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wystąpiły przesłanki do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku, wobec niewypełnienia przez inwestora wszystkich obowiązków nałożonych przez organ w ramach postępowania legalizacyjnego.
Podsumowując Sąd uznał, że powołane przez skarżącego zarzuty nie potwierdzają zasadności wniesionej skargi. Sąd w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.), nie dopatrzył się naruszenia prawa, które mogłoby uzasadniać potrzebę uwzględnienia skargi.
Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako bezzasadną.