III OSK 485/22

III OSK 485/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II SA/Sz 717/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-10-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1439
art. 9c ust. 1, art. 9nust. 6, art. 9x ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 189c, art. 189a § 2, art. 189f § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 717/21 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 31 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 717/21 oddalił skargę R. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 31 marca 2021 r. nr SKO.4177.222.2021 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 36.500 zł za niezłożenie sprawozdania przez podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości na terenie Gminy i Miasta M. za I półrocze 2018 r.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze skarżąca, tak jak każdy przedsiębiorca wpisany do prowadzonego rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, była podmiotem zobowiązanym do złożenia sprawozdania o odebranych i zebranych odpadach komunalnych od właścicieli nieruchomości na podstawie umów z właścicielami nieruchomości na terenie Gminy i Miasta M. za I półrocze 2018 r., niezależnie od tego, czy rzeczywiście w danym okresie odpady odbierała. Jak wynika bowiem z art. 9n ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2020 r., poz. 1439 z późn. zm.) dalej zwanej u.c.p.g., adresatem obowiązku sporządzenia sprawozdań półrocznych jest każdy podmiot prowadzący działalność w przedmiocie odbioru odpadów komunalnych, a nie tylko taki podmiot, który faktycznie w danym półroczu odpady odbiera. Okoliczność, że mimo zarejestrowanej działalności dany podmiot nie odbiera faktycznie odpadów od właścicieli nieruchomości nie zwalnia go od obowiązku sporządzenia sprawozdania, a obliguje go do złożenia sprawozdania zerowego. Takie rozwiązanie miało służyć realizacji przez właściwe organy obowiązku ciągłej analizy stanu gospodarowania odpadami komunalnymi na danym terenie gminy czy miasta.
Nie podzielono nadto twierdzenia skarżącej, że skoro w dacie wydawania decyzji przez organy administracji nie istniał już obowiązek składania sprawozdań półrocznych, to tym samym nie było podstaw do nałożenia kary za nieterminowe złożenie sprawozdania półrocznego na podstawie art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g., gdyż przepis ten odwołuje się bezpośrednio do aktualnego brzmienia przepisu art. 9n u.c.p.g., a tym samym należało zatem stosować ustawę obowiązującą w dniu wydania decyzji, zgodnie z art. 189c ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a. Sąd wyjaśnił, że istotnie, w sprawie wystąpiła sytuacja w której w okresie sprawozdawczym (w 2018 r.) obowiązywały przytoczone wyżej przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakładające obowiązek sporządzania sprawozdań półrocznych i ich przekazywania wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie do końca miesiąca następującego po upływie półrocza, którego dotyczyły. W dniu 13 sierpnia 2019 r., a więc po upływie okresu za który powinno być sporządzone i złożone przez skarżącą Spółkę sprawozdanie za I półrocze 2017 r., weszły w życie zmiany do ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wprowadzone mocą art. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1403). Po wejściu w życie nowelizacji podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości zobowiązany jest do składania sprawozdań rocznych, a termin ich złożenia upływa 31 stycznia roku następującego po roku, którego sprawozdanie dotyczy. Zgodnie z art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g., przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który przekazuje po terminie sprawozdanie, o którym mowa w art. 9n cytowanej ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 365 dni. Nowelizacja ustawy nie odniosła jednak się do kwestii intertemporalnych. W ocenie Sądu nie można w związku z tym było uznać, że zastosowanie znajdzie zasada bezpośredniego działania nowego prawa, polegająca na tym, że nowe przepisy należy stosować do wszelkich stosunków prawnych i zdarzeń, które powstaną po ich wejściu w życie, jak również tych, które powstały wcześniej, ale nadal pod ich rządami trwają. Zdarzenie stanowiące podstawę wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej powstało i zakończyło się przed wejściem w życie nowelizacji. Zdarzeniem tym był bowiem niedopełniony przez skarżącą obowiązek złożenia sprawozdania za I półrocze 2018 r. Termin wykonania tego obowiązku upływał 31 lipca 2018 r. i od tej daty organ powinien był liczyć termin opóźnienia stanowiący podstawę wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g., który nie uległ zmianie na skutek nowelizacji. Sąd zaakcentował, że należy zdarzenie stanowiące podstawę wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej od samego aktu administracyjnego wymierzającego tę karę. Z tych względów przepis art. 189c K.p.a. nie mógł mieć zastosowania.
Za niezasadny uznano również zarzut dotyczący braku obowiązku składania dwóch, odrębnych sprawozdań półrocznych. Przepisy art. 9n u.c.p.g. obligowały skarżącą do wskazania danych, poprzez sprawozdanie, dotyczących wszystkich odbieranych odpadów - zarówno ilości odpadów odbieranych od właścicieli nieruchomości na podstawie umowy z gminą i jednocześnie na podstawie umów z właścicielami nieruchomości. Na mocy art. 9t u.c.p.g. Minister Środowiska wydał w dniu 17 czerwca 2016 r. rozporządzenie w sprawie wzorów sprawozdań o odebranych i zebranych odpadach komunalnych, odebranych nieczystościach ciekłych oraz realizacji zadań z zakresu gospodarki komunalnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 934). W załączniku nr 1 rozporządzenia opublikowany został wzór półrocznego sprawozdania sporządzanego przez podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości wraz z objaśnieniem, w którego pkt 2 jednoznacznie wskazano, że "Podmiot odbierający odpady komunale od właścicieli nieruchomości, na podstawie umowy z gminą i jednocześnie na podstawie umów z właścicielami nieruchomości, przekazuje dwa oddzielne sprawozdania w tym zakresie". Tożsame rozwiązania przewidziano w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie wzorów sprawozdań o odebranych i zebranych odpadach komunalnych, odebranych nieczystościach ciekłych oraz realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1627). Sposób składania sprawozdań, który w rzeczywistości dotyczył kwestii techniczno-organizacyjnych, wbrew podglądowi Strony skarżącej, nie musiał być określony ustawą. Ustawa określała obowiązek sprawozdawczy odnoszący się do określonych podmiotów i zakresu przedmiotowego sprawozdań, zaś rozporządzenie doprecyzowało rozwiązania o charakterze realizacyjnym – wykonawczym. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżąca sporządziła 27 lipca 2018 r. sprawozdanie za I półrocze 2018 r. na druku zawierającym pouczenie, o konieczności złożenia dwóch sprawozdań w przypadku opisanym w pkt 2 objaśnień druku sprawozdania. Wobec powyższego niezasadna okazała się również argumentacja skargi zarzucająca zaniechanie organu I instancji i braku wezwania strony do uzupełnienia złożonego sprawozdania dotyczącego odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości na podstawie umowy z gminą. Obowiązkiem skarżącej Spółki było bowiem złożenie dwóch odrębnych sprawozdań za I półrocze 2018 r.
W kwestii zaś podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy obowiązków wynikających z art. 10 § 1 K.p.a. poprzez brak umożliwienia skarżącej zapoznania się z zebranymi i przeprowadzonymi przez Kolegium dowodami i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do tych dowodów, w szczególności wobec przeprowadzonego dowodu na okoliczność złożenia sprawozdania przez P.G., Sąd wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ odwoławczy przeprowadzał opisany wyżej dowód. Skarżąca nie wykazała natomiast jaki potencjalny wpływ na wynik sprawy miałoby mieć uchybienie organu w tym zakresie. Tym bardziej, że w uzasadnieniu skargi strona podała, że według jej wiedzy P.G. faktycznie takie sprawozdanie złożył. Fakt zaniechania przez SKO obowiązków wynikających z postanowień art. 10 § 1 K.p.a. jest obiektywny. Tym niemniej uchybienie to, w ocenie Sądu, nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy, skoro w postępowaniu przed organem II instancji nie przeprowadzono w istocie uzupełniającego postępowania dowodowego, skarżącej zaś umożliwił zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i złożenie wyjaśnień organ I instancji, czego dowodzi zawiadomienie z dnia 4 grudnia 2020 r. wraz z jego zwrotnym potwierdzeniem odbioru.
Zdaniem Sądu nieuprawniony okazał się także zarzut naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak analizy, czy naruszenie obowiązku złożenia sprawozdania było obarczone istotną lub znikomą wagą. Organ w uzasadnieniu decyzji trafnie wskazał, że nawet gdyby przyjąć zapatrywanie Spółki, iż rzeczona instytucja ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, to waga naruszenia przepisów u.c.p.g. jest znaczna, a sposób zachowania strony, należy ocenić negatywnie. Brak złożenia rzetelnych sprawozdań przez Spółkę, implikował niemożność lub nierzetelność sporządzenia rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi przez Burmistrza M.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:
I. przepisów postępowania polegające na:
1) niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Kolegium w sytuacji, w której decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem art. 189c K.p.a. oraz 189a § 2 K.p.a. poprzez zastosowanie ustawy obowiązującej w dniu (rzekomego) naruszenia prawa oraz wyłączenia stosowania działu IV A K.p.a. podczas, gdy Kolegium powinno na podstawie przepisów działu IV A K.p.a. (art. 189c K.p.a.) zastosować ustawę nową, która nie przewidywała kąty pieniężnej za nieterminowe złożenie sprawozdania półrocznego; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Kolegium skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
2) niewłaściwym zastosowaniu art. 151 P.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję Kolegium w sytuacji, w której decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem art. 189c K.p.a. oraz 189a § 2 K.p.a. (z powodów wskazanych w punkcie 1 powyżej).; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Kolegium skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
3) niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Kolegium w sytuacji, w której decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i brak analizy, czy naruszenie obowiązku złożenia sprawozdania było obarczone istotną lub znikomą wagą, podczas gdy w niniejszej sprawie należało zbadać charakter naruszenia, a wyniki tego badania powinny doprowadzić do wniosku, że należało odstąpić od nałożenia kary na skarżącą, ponieważ sprawozdanie półroczne zostało złożone przez podwykonawcę; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Kolegium skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
4) niewłaściwym zastosowaniu art. 151 P.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję Kolegium, w sytuacji, w której decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. (z powodów wskazanych w punkcie 3 powyżej).; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Kolegium skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
5) niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Kolegium w sytuacji, w której decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem art. 8 § 1 K.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i brak zastosowania środków zgodnie z zasadą proporcjonalności w przypadku braków zawartych w sprawozdaniu; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Kolegium skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
6) niewłaściwym zastosowaniu art. 151 P.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję Kolegium w sytuacji, w której decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem aft. 8 § 1 K.p.a. (z powodów wskazanych w punkcie 5 powyżej); wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Kolegium skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
II. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:
1) art. 9n u.c.p.g. poprzez przyjęcie, że z przepisu tego wynika obowiązek sporządzania dwóch półrocznych sprawozdań, podczas gdy z przepisu tego taki obowiązek nie wynika;
2) art. 9x ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. i 9p ust. 2 u.c.p.g. poprzez niezastosowanie tych przepisów i niewezwanie skarżącej do uzupełnienia lub poprawienia sprawozdania w przypadku stwierdzenia, że nie zawiera ono wymaganych informacji; .
3) art. 9n u.c.p.g. poprzez przyjęcie, że obowiązek złożenia sprawozdania spoczywa na skarżącej jako na pośredniku, a nie na podmiocie faktycznie wykonującym odbieranie odpadów.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany; 4) powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
W okolicznościach tej sprawy nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik poprzez wadliwe niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. polegające na uznaniu, że w tej sprawie Kolegium naruszyło art. 189c K.p.a. oraz art. 189a § 2 K.p.a.
Zgodnie z art. 189a § 2 K.p.a. nie stosuje się przepisów działu IVA "Administracyjne kary pieniężne" Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli w odrębnych przepisach uregulowano kwestie objęte w pkt 1-6 ww. przepisu. Zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie tego przepisu strona skarżącą kasacyjnie nie odwołała się do jakiejkolwiek dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej wynikającej z art. 189d K.p.a., ale jedynie do wadliwego zastosowania art. 189c K.p.a.
Nie można uznać za zasadną argumentację strony skarżącej kasacyjnie, jakoby w stanie faktycznym tej sprawy ani Sąd pierwszej instancji, ani organy administracyjne nie stosowały art. 189c K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie analizę dopuszczalności i prawidłowości zastosowania art. 189c K.p.a. zawarł na trzech stronach uzasadnienia zaskarżonego wyroku (od strony 11 do strony 13). Już ta okoliczność świadczy, że Sąd poświęcił znaczną część uzasadnienia tej kwestii i zawarte stanowisko tego Sądu nie narusza prawa. Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że skoro w okresie sprawozdawczym (I półrocze 2018 r.) objętym tą sprawą przedsiębiorcy mieli obowiązek składania sprawozdań półrocznych, który winien być zrealizowany do 31 lipca 2018 r. to okoliczność, że od dnia 13 sierpnia 2019 r. zmieniły się jedynie okresy składania sprawozdań z półrocznych na roczne nie oznacza braku możliwości jakiejkolwiek oceny przestrzegania przez danego przedsiębiorcę obowiązku sprzed tej zmiany. Nie budzi wątpliwości powołanie się przez Sąd pierwszej instancji zarówno na stanowisko zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2005 r. sygn. P 9/04, opubl. w OTK 2005, nr 1/A, poz. 9 jak i uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. I OPS 1/06, opubl. w NSAiWSA z 2006 nr 2, poz. 71.
Powołując się na poglądy zawarte w ww. orzeczeniach trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że jeżeli nowe prawo (tj. ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2019 r. poz. 1403) zmieniło okres składania sprawozdań z półrocznych na roczny i nie zawierało przepisów przejściowych, to zagadnienie dotyczące tego, które przepisy stosować, powinno być wypełnione w drodze wykładni przez organy stosujące prawo. Rozstrzygnięcie kwestii intertemporalnych może w takiej sytuacji polegać na przyjęciu jednej z trzech zasad: po pierwsze - zasady bezpośredniego działania prawa (nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje także wszelkie
zdarzenia z przeszłości); po drugie - zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to mimo wejścia w życie nowych regulacji ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; po trzecie - zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom (wyrok TK z 31 stycznia 2005 r. sygn. P 9/04). Jeżeli więc ustawodawca nie rozstrzygnął w ustawie problemów intertemporalnych, nie ma jednoznacznej reguły mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Nie można przyjmować w takiej sytuacji, że istnieje automatyzm stosowania do stanów faktycznych zakończonych przed datą wejścia nowych przepisów nowego stanu prawnego, a wiec takiego, który nie obowiązywał w dacie zaistnienia owych stanów faktycznych.
Jak stwierdził NSA w ww. uchwale składu 7 sędziów, z naruszeniem zakazu retroaktywności mamy do czynienia wówczas, gdy do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, stosuje się nowe przepisy. O retroaktywnym działaniu prawa można mówić wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości", zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Natomiast z retrospektywnością prawa mamy do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", ciągłym, czyli takie, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia ("stosunki w toku"), które rozpoczęły się, powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy (orzeczenia TK z 5 listopada 1986 r. sygn. U 5/86, opubl. w OTK 1986, poz. 1 i z dnia 28 maja 1986 r. sygn. U 1/86, opubl. w OTK 1986, poz. 2).
W tej sprawie nie naruszył prawa Sąd pierwszej instancji przyjmując, że do zdarzenia, które miało miejsce w okresie I półrocza 2018 r. i trwało do dnia 31 lipca 2018 r. i polegało na obowiązku złożenia stosownego sprawozdania, należy stosować przepisy obowiązujące w dacie, w której upływał termin wykonania obowiązku złożenia tego sprawozdania. Taki też pogląd przyjęty został przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 lutego 2021 r. sygn. akt III OSK 3257/21 i Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie pogląd ten podtrzymuje.
Dodatkowo należy stwierdzić, że zmiana ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, jaka nastąpiła na podstawie ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw nie spowodowała ani zmiany stawek kary pieniężnej, ani też zasad jej nakładania. Zarówno przed dniem 13 sierpnia 2019 r., jak i po tej dacie za przekazanie sprawozdania po terminie kara pieniężna wymierzana jest w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 365 dni.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w zakresie obejmującym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak analizy, czy naruszenie obowiązku złożenia sprawozdania było obarczone istotną lub znikomą wagą, podczas gdy w niniejszej sprawie należało zbadać charakter tego naruszenia.
Zarzut ten jest nieuzasadniony dlatego, że Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji właśnie w związku z treścią art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., co zostało zawarte na stronach 15 i 16 uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Wyraźnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że podziela pogląd zawarty w zaskarżonej decyzji co do oceny stopnia naruszenia obowiązku objętego zaskarżoną decyzją i wskazał, dlaczego tego naruszenia nie może uznać za obarczone jedynie znikomą wagą. Tym samym w tej sprawie dokonano oceny możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z uwagi na przesłankę wynikającą z powołanego art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., a więc ze względu na ocenę wagi naruszenia prawa i jednoczesnego zaprzestania naruszenia prawa przez stronę. Wskazano ponadto, że za brakiem możliwości uznania jako znikomego naruszenia obowiązku złożenia sprawozdania przemawia możliwość nałożenia kary na organ pierwszej instancji za brak rzetelnego złożenia sprawozdania przez organ gminy, ponieważ podstawą do przygotowania takiego sprawozdania było uprzednie przedłożenie sprawozdań przez przedsiębiorców zobligowanych do tego przez przepisy prawa.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Kolegium w sytuacji, w której decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem wynikającej z art. 8 § 1 K.p.a. zasady proporcjonalności poprzez jej niezastosowanie i nieuwzględnienie jedynie braków zawartych w złożonym sprawozdaniu.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że nałożona przez organ pierwszej instancji i utrzymana decyzją Kolegium kara pieniężna nie wynikała z braków lub błędów wynikających ze złożonego przez stronę skarżącą kasacyjnie sprawozdania, ale z samego braku złożenia sprawozdania. Jak trafnie wskazał na to Sąd pierwszej instancji, obowiązkiem strony skarżącej było złożenia dwóch odrębnych sprawozdań, a w tym także tzw. sprawozdania zerowego, co wprost wynikało z art. 9n ust. 6 u.c.p.g. Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który w danym roku nie odbierał na terenie danej gminy odpadów komunalnych, przekazuje sprawozdanie zerowe wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, w terminie do końca miesiąca następującego po upływie półrocza, którego dotyczy.
Tym samym skoro strona skarżąca kasacyjnie nie przekazała sprawozdania zerowego, to tego braku nie można było usunąć poprzez poprawianie innego sprawozdania. Zawarta w art. 8 § 1 K.p.a. zasada proporcjonalności oznacza zakaz nadmiernej w stosunku do chronionej wartości, ingerencji w sferę praw i wolności (tak NSA w wyroku z 21 października 2021 r. sygn. akt II GSK 407/21). Ta zasada w tej sprawie nie została naruszona. Nie można uznać za uzasadnione twierdzenie strony skarżącej kasacyjnie, który jej naruszenie upatruje w braku uwzględnienia "widełek" wymierzenia kary pieniężnej wynikających z art. 9x ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. W tej sprawie organ pierwszej instancji wymierzył karę na podstawie art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g., a nie art. 9x ust. 1 pkt 4 tej ustawy. O ile art. 9x ust. 1 pkt 4 ww. ustawy rzeczywiście określa zakres wymierzenia kary od 500 zł do 5000 zł, to art. 9x ust. 1 pkt 5 tej ustawy wskazuje na kwotę 100 zł za każdy dzień opóźnienia. Tym samym w okolicznościach tej sprawy zarzut naruszenia wynikającej z art. 8 § 1 K.p.a. zasady proporcjonalności polegającej na braku analizy wysokości tej kary z związku z treścią art. 9x ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. jest niezasadny.
Nie są zasadne zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego.
Zarzut niezastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 9x ust. 1 pkt 4 i art. 9p ust. 2 u.c.p.g. jest bezpodstawny. W tej sprawie zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja nie została wydana na podstawie art. 9x ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., ale art. 9x ust. 1 pkt 5 tej ustawy. Także z art. 9p ust. 2 u.c.p.g. wynika, że w przypadku gdy sprawozdanie jest sporządzone nierzetelnie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta wzywa podmiot, który przekazał sprawozdanie, do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie 14 dni. Skoro w tej sprawie nie chodziło o nierzetelne przekazanie sprawozdania, ale o brak jego przekazania, to także art. 9p ust. 2 nie miał zastosowania.
Zarzut błędnej wykładni przez Sąd pierwszej instancji art. 9n u.c.p.g. poprzez nieprawidłowe uznanie, że z tego przepisu wynikał obowiązek składania dwóch sprawozdań, także nie jest zasadny. Z treści art. 9n ust. 1 ww. ustawy wyraźnie wynika, że podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości był obowiązany do sporządzania półrocznych sprawozdań, a więc nie jednego sprawozdania, ale dwóch sprawozdań. Jedno sprawozdanie obejmowało dane dotyczące odbieranych odpadów komunalnych z podziałem na ich rodzaje, a drugie sprawozdanie, o którym wprost stanowi art. 9n ust. 6 u.c.p.g. obejmujące dane dotyczące nieruchomości i ich właścicieli, z terenu których nie były odbierane odpady. Stąd ustawodawca nazwał takie sprawozdania "sprawozdaniami zerowymi". Mając powyższe należy wyraźnie stwierdzić, że trafnym jest pogląd Sądu
pierwszej instancji o obowiązku składania przez przedsiębiorcę w okolicznościach tej sprawy dwóch sprawozdań, a nie jednego.
Także nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 9n u.c.p.g. polegającą na przyjęciu, że obowiązek złożenia sprawozdania spoczywa na stronie skarżącej jako pośredniku, a nie na podmiocie faktycznie wykonującym odbieranie odpadów.
Trafnie stwierdził w zaskarżonym wyroku Sądu pierwszej instancji, że obowiązek składania sprawozdań ciążył na podmiocie prowadzącym na terenie danej gminy działalność w zakresie odbioru odpadów komunalnych. Okoliczność, że taki podmiot może posługiwać się podwykonawcą, nie zwalnia samego przedsiębiorcy z obowiązku składania sprawozdań. Zgodnie z art. 9c ust. 1 u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do uzyskania wpisu do rejestru w gminie, na terenie której zamierza odbierać odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Tym samym już sam wpis przedsiębiorcy do ww. rejestru skutkuje obowiązkiem składania sprawozdań, ponieważ art. 9n ww. ustawy obejmuje właśnie takich przedsiębiorców, którzy są wpisani do właściwego rejestru prowadzonego przez wójta danej gminy. Nie zwalnia z obowiązku składania sprawozdań sytuacja, w której taki przedsiębiorca posługuje się podwykonawcą w zakresie faktycznego odbierania odpadów komunalnych. Taki pogląd zaprezentowano w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z 7 października 2020 r. sygn. akt II OSK 1388/18) i Naczelny Sąd Administracyjny pogląd ten podtrzymuje.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się uzasadniony, to na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił.