II SA/Sz 800/04

II SA/Sz 800/04 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-12-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
II OSK 668/05 - Wyrok NSA z 2006-03-28
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 129 par. 2, art. 134 , art. 127 par. 3, art. 151 par. 1 pkt 1, art. 149 par. 1,2, art. 145 a par. 1, 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
art. 25 ust. 2 pkt 2,
Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 119 p;par. 2, art. 1par.2, art. 151 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Dnia 22 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Asesor WSA: Arkadiusz Windak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi B.O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich oddala skargę, II. zasądza od B.O. na rzecz Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie kwotę [...] złotych tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego.
Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] decyzją z dnia [...] , na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), pozbawił B.O. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w [...] decyzją z dnia [...] r. z tytułu udziału w szeregach [...] Wojska Polskiego w walkach o utrwalanie władzy ludowej w okresie od [...] do [...]r.
W wyniku złożonego przez B.O. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w[...], w oparciu o art. 129 § 2 k.p.a. i art. 134 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez B.O. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
B.O. wniósł na to postanowienie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia [...]., sygn. akt SA/Sz 2084/2000 oddalił jego skargę. Sąd uznał, iż wobec uchybienia przez skarżącego terminowi do wniesienia środka odwoławczego w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu prawidłowo wydał postanowienie w trybie art. 134 k.p.a. Z tych też względów nie było możliwe merytoryczne badanie decyzji administracyjnej z dnia [...]r. o cofnięciu skarżącemu uprawnień kombatanckich.
W dniu [...]r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] wpłynęło pismo B.O., które zostało przez organ zinterpretowane jako wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego. W w/w piśmie skarżący podał m.in., że jako [...] letni chłopiec przemycał [...] do Klasztoru w [...] dla partyzantów, którzy mieli swój oddział w Klasztorze. Tym samym przyczynił się do obrony przed nazistami, banderowcami i własowcami. Do wniosku dołączył m.in. kopię artykułu prasowego z Gazety [...] informującego o treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 14 kwietnia 2003 r., SK 4/02 i możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w[...] powołując się na art. 145a § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 i 2 k.p.a. wznowił postępowanie zakończone własną decyzją z dnia [...]
Następnie, orzeczeniem z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145a § 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] o pozbawieniu B.O. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r., SK 4/02 (Dz. U. z 29 kwietnia 2003 r. Nr 72, poz. 658) w jakimkolwiek stopniu nie odnosi się do sytuacji prawnej B.O. W wymienionym wyroku Trybunał stwierdził niezgodność art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten stanowił, iż wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 mogą być kierowane, w trybie o którym mowa w art. 1, do dnia 31 grudnia 1998 r. przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce, a do dnia 31 grudnia 1999 r. przez osoby zamieszkałe poza granicami Polski.
Jednocześnie organ stwierdził, że B.O. nie wykazał, aby spełniał przesłanki przewidziane w treści przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 lub w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...). Na podstawie zgromadzonych akt sprawy organ ustalił, że w okresie pełnienia przez B.O. służby w [...] Pułku [...], pułk ten nie brał udziału w zwalczaniu oddziałów [...]. Jedyną zaś podstawą uzyskania przezeń uprawnień kombatanckich od ZBoWiD-u było utrwalanie władzy ludowej.
B.O. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie jego życiorysu z Kresów [...] i działalności polegającej na przemycaniu [...] dla partyzantów do Klasztoru w [...]. Była to zdaniem wnioskodawcy, niewątpliwa przysługa dla partyzantów. W piśmie z dnia [...]r. ponownie opisując w skrócie swoje [...] lata z okresu Il wojny światowej,
przedstawił osobistą tragedię związaną z utratą zastrzelonej przez [...] matki i [...] sióstr oraz swój ciężki los dziecka nękanego strachem i głodem.
W efekcie rozpatrzenia powyższego wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...], na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] Organ uznał, że B.O. nie wskazał, aby zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Ustosunkowując się do podkreślanej przez skarżącego pomocy udzielanej w czasie wojny oddziałom partyzanckim Kierownik Urzędu stwierdził, że pomoc przy przenoszeniu [...] nie może być utożsamiana z pełnieniem służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach (...). Pomimo, iż pomaganie partyzantom było działaniem, które zasługuje na społeczny szacunek, to nie stanowi ono podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich.
Ponadto, w oparciu o zaświadczenie z Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...]. organ ustalił, że skarżący w czasie pełnienia służby wojskowej nie brał udziału w walkach z oddziałami [...] lub grupami [...], nie spełniając tym samym warunków określonych w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Kierownik Urzędu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wedle którego, B.O. nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie (przywrócenie) mu uprawnień kombatanckich, a dotychczasowe uprawnienia uzyskał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej.
Równocześnie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] ponownie wyjaśnił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. nie mógł być przyczyną uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich z dnia [...], ponieważ w/w decyzja nie została wydana w oparciu o przepisy których niekonstytucyjność została przez ten Trybunał stwierdzona.
Powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie B.O. zarzucając jej błędną ocenę dowodów związaną z opisem udziału w walkach partyzantów oraz obrazę prawa materialnego przez błędną wykładnię przypisu art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. polegającą na przyjęciu, że uprawnienia kombatanckie otrzymują tylko ci którzy byli partyzantami. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż przyjęcie przez Kierownika Urzędu, iż pomagał on partyzantom jest pomysłem tegoż organu. Skarżący powołując się na akcje przenoszenia broni i amunicji oraz barykadowania zakonu nie świadczył jedynie pomocy. Posiadał on szczególny obowiązek wobec ojca, który był w oddziale partyzanckim. W ocenie skarżącego, organ pominął okoliczności jakie towarzyszyły partyzantce na ziemiach wschodnich Rzeczpospolitej. Organizacje partyzanckie występowały w miastach i na terenach GG. Na ziemiach [...], gdzie wróg był coraz inny, zmieniały się metody walki i składy osobowe oddziałów. Nikt partyzantom nie dawał legitymacji i nie prowadził rejestru. Był to ochotniczy zaciąg osób o przekonaniach patriotycznych.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie, na podstawie art. 119 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) organ wniósł o skierowanie sprawy do rozpatrzenia w trybie uproszczonym.
B.O. pouczony przez Sąd o treści w/w wniosku i prawie wniesienia sprzeciwu w przedmiocie skierowania sprawy do rozpatrzenia w trybie uproszczonym, sprzeciwu takiego nie zgłosił. W związku z powyższym Sąd zarządził o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne celem jej rozpatrzenia w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Na podstawie art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem.
Do naczelnych zasad postępowania administracyjnego zalicza się zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Znalazła ona odzwierciedlenie w art. 16 § 1 k.p.a.: "Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych."
Jednym z przepisów dających postawę wzruszenia decyzji ostatecznej jest art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Według tego przepisu, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją umową międzynarodową lub z ustawą na podstawie którego została wydana decyzja.
Do trybu rozpoznania tego żądania stosuje się przepisy regulujące wznowienie postępowania dotyczące podstaw wznowienia postępowania wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a.
Sprawa pozbawienia B.O. uprawnień kombatanckich zasadniczo została zakończona ostateczną decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w[...] z dnia [...], która uprawomocniła się wraz z upływem 14 dniowego terminu od jej doręczenia skarżącemu.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie w dniu [...] r. analizując treść pisma B.O. nadesłanego wraz z kserokopią artykułu informującego o orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r., SK 4/02 przewidującego możliwość wznowienia postępowania, miał podstawy uznać, iż pismo to należy potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a k.p.a.
Po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...] r., organ zobligowany był ustalić, czy istotnie w sprawie zaistniała okoliczność wskazana w hipotezie art. 145a § 1 k.p.a.
Podstawa materialno-prawna wydania decyzji ostatecznej z dnia [...]r. pozbawiającą skarżącego uprawnień kombatanckich oparta została na art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.),
Zgodnie z tym przepisem osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4 ustawy, traciły uprawnienia kombatanckie z wyjątkiem osób, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r., SK 4/02 orzekł
o niezgodności z art. 2, art. 19, art. 30 i art. 32 Konstytucji art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Wskazany przepis art. 22 ust. 2 cyt. ustawy warunkował, zdaniem Trybunału niezgodnie z konstytucją możliwość i termin złożenia skutecznego wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, w zależności od miejsca zamieszkania osób zainteresowanych złożeniem takiego wniosku.
Jak wynika z powyższego, żądanie B.O. wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] r. w oparciu o art. 145a § 1 k.p.a. nie miało uzasadnionych podstaw. Orzeczenie z dnia [...] r. nie zostało bowiem oparte na przepisie, którego niekonstytucyjność została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. W istocie zatem nie było podstaw dalszego prowadzenia wznowionego postępowania i merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej.
W takim przypadku, stosownie do art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ zobowiązany był podjąć decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej.
W oparciu o taki stan faktyczny i prawny, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] podjął prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie, odmawiając uchylenia własnej, ostatecznej decyzji z dnia 1 marca 2000 r.
Za niezasadne należało uznać te rozważania organu, które kierowały się w stronę merytorycznej oceny zasadności decyzji pozbawiającej skarżącego uprawnień kombatanckich jak i ustosunkowywanie się do podniesionej przez B.O. kwestii pomocy świadczonej przezeń na rzecz oddziałów partyzanckich. Takiej oceny wniosków skarżącego organ mógłby dokonać w sytuacji zaistnienia podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.). Uchybienie to, w ocenie Sądu, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Tym samym, z uwagi na niezaistnienie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, również ocena Sądu prawidłowości postępowania i zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mogła obejmować badania trafności decyzji pozbawiającej skarżącego uprawnień kombatanckich.
Rekapitulując powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] odpowiada prawu, w związku z czym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), skarga musiała ulec oddaleniu.
Orzeczenie w pkt II wyroku oparto na mocy art. 223 § 2 w/w ustawy z uwagi na nieuiszczenie przez skarżącego pełnej wysokości wpisu sądowego od wniesionej skargi. W trakcie rozpoznania niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że w wezwaniu z dnia [...]r. do uiszczenia wpisu sądowego niewłaściwe określono kwotę wymaganego wpisu od skargi na [...] zł. Zgodnie bowiem z §2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wpis stały w sprawach skarg dotyczących decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, bez względu na przedmiot sprawy, wynosi [...]zł. Wobec uiszczenia przez skarżącego jedynie kwoty [...] zł. konieczne stało się zawarcie w sentencji wyroku orzeczenia w tym zakresie.