II SA/Sz 789/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2020-12-17
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlaneroboty budowlanewstrzymanie robótsamowola budowlanapostanowienienadzór budowlanyk.p.a.uchylenie decyzjipostępowanie administracyjne

WSA w Szczecinie uchylił postanowienie WINB wstrzymujące roboty budowlane, uznając, że organ odwoławczy nie zbadał kluczowej kwestii demontażu obiektu.

Sprawa dotyczyła postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymującego w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o wstrzymaniu robót budowlanych polegających na budowie wiaty. Skarżący twierdzili, że roboty budowlane nie były prowadzone, a elementy konstrukcji zostały zdemontowane. WSA w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując na naruszenie przepisów k.p.a. przez organ odwoławczy, który nie zbadał tej kluczowej okoliczności i nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymywało w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wstrzymaniu robót budowlanych związanych z budową wiaty. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów k.p.a., w szczególności art. 7 i 77, poprzez nieuwzględnienie stanu faktycznego istniejącego w czasie wydawania postanowień, a mianowicie braku prowadzenia robót budowlanych i demontażu wcześniej wzniesionych elementów konstrukcji. Sąd uznał, że organ odwoławczy uchybił obowiązkom wynikającym z k.p.a., ponieważ nie zbadał kluczowej dla sprawy okoliczności podniesionej w zażaleniu, a mianowicie czy doszło do zdemontowania obiektu budowlanego. Organ odwoławczy nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego, mimo wniosków skarżących, ograniczając się do analizy materiału dowodowego zgromadzonego przez organ niższej instancji. Sąd podkreślił, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest kluczowe dla wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, a jego zaniechanie stanowi naruszenie przepisów. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał organowi odwoławczemu ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem powyższych rozważań, w tym należyte wyjaśnienie kwestii demontażu obiektu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy naruszył przepisy k.p.a. poprzez zaniechanie zbadania kluczowej okoliczności dotyczącej demontażu obiektu budowlanego i nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy nie wypełnił obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ignorując twierdzenia skarżących o demontażu wzniesionych elementów i nie przeprowadzając wnioskowanych dowodów, co stanowi naruszenie art. 7, 77 i 15 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.p.b. art. 48 § 2

Prawo budowlane

u.p.b. art. 48 § 3

Prawo budowlane

u.p.b. art. 48 § 1

Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.b. art. 33 § 2

Prawo budowlane

u.p.b. art. 20 § 3

Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie zbadał kluczowej okoliczności podniesionej w zażaleniu, a mianowicie czy doszło do zdemontowania elementów obiektu budowlanego. Organ odwoławczy zaniechał przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, mimo wniosków skarżących. Stan faktyczny istniejący w czasie wydawania postanowień nie został uwzględniony, co skutkowało uznaniem zasadności postanowienia organu I instancji o wstrzymaniu robót budowlanych, mimo braku ich prowadzenia.

Godne uwagi sformułowania

nie można legalizować czy nakazywać rozbiórki obiektu, którego już nie ma. organ odwoławczy uchybił wyżej opisanym obowiązkom wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie wyjaśnił kluczowej dla sprawy okoliczności, która została podniesiona w zażaleniu.

Skład orzekający

Stefan Kłosowski

przewodniczący sprawozdawca

Maria Mysiak

członek

Katarzyna Sokołowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Naruszenie przez organ odwoławczy obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przeprowadzenia postępowania dowodowego, zwłaszcza w kontekście twierdzeń o zaprzestaniu robót budowlanych lub demontażu obiektu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym samowoli budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego przez organy administracji i sądy, nawet jeśli dotyczy to rutynowej procedury wstrzymania robót budowlanych. Podkreśla znaczenie prawa do obrony i dowodzenia swoich racji przez stronę.

Sąd uchyla decyzję o wstrzymaniu budowy, bo organ nie sprawdził, czy budynek w ogóle jeszcze stoi!

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 789/20 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2020-12-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska
Maria Mysiak
Stefan Kłosowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 516/21 - Wyrok NSA z 2023-11-22
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art.7, art. 77 par. 1 , art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200 i art. 205 par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2015 poz 1800
par. 14 ust.1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. T. i W. T. na postanowienie Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądzą od Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. na rzecz skarżących M. T. i W. T. kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r. poz. 256 ze zm.- dalej "k.p.a."), art. 48 ust. 2 i 3 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019r. poz. 1186 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia M. i W. T. (dalej "skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych oraz nałożenia obowiązku dostarczenia określonych dokumentów.
Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] listopada 2019 r. W. T. wystąpił do Starosty [...] z wnioskiem o pozwolenie na budowę wiaty oraz placu składowego na terenie działek nr [...] i [...] z obrębu [...] w Ł.. Postanowieniem Starosty z dnia [...] lutego 2020 r. postępowanie w tej sprawie na wniosek inwestora zostało zawieszone, do czasu uzupełnienia braków projektu budowlanego.
W dniu [...] marca 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. przeprowadził kontrolę na ww. działce w wyniku której ustalono, że skarżący wykonuje budowę wiaty o konstrukcji drewnianej szkieletowej. Wobec tego organ nakazał wstrzymanie prowadzenia robót oraz dokonanie prawidłowego zabezpieczenia przez demontaż konstrukcji drewnianej czterech słupów.
W dniu [...] marca 2020 r. organ ten ponownie skontrolował przedmiotową nieruchomość i ustalił, że elementy drewniane (słupy) zostały zdemontowane i złożone na płytach z polbruku. Pracownicy nadzoru budowlanego dokonali pomiarów stup fundamentowych wiaty.
Na podstawie powyższych ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wszczął postępowanie w sprawie samowolnej budowy
i postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie wiaty na terenie działki nr [...], na granicy z działkami nr [...], nr [...], i nr [...], nr [...] oraz [...] z obrębu [...] w Ł., nakazał zabezpieczyć i oznakować teren budowy w sposób uniemożliwiający wstęp osobom nieupoważnionym oraz nałożył na inwestorów obowiązek przedstawienia następujących dokumentów:
1) zaświadczenia Burmistrza G. Ł. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) czterech egzemplarzy projektu budowlanego dotyczącego budowy wiaty na terenie działki o nr ewidencyjnym [...] na granicy z działkami o numerze ewidencyjnym [...], [...], 1379, [...] oraz [...] położonych w obrębie nr [...] miasto Ł., wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, sporządzonego przez osobę legitymującą się uprawnieniami budowlanymi, która posiada zaświadczenie o wpisie na listę członków właściwego samorządu zawodowego, aktualne na dzień opracowania projektu oraz spełniającego wymogi art. 34 ustawy Prawo budowlane,
3) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w terminie pięciu miesięcy od dnia zakończenia obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19.
Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie wskazali, że na przedmiotowej działce nie są obecnie prowadzone żadne roboty budowlane i nie były one prowadzone również w czasie wydania zaskarżonego postanowienia. Podnieśli, że na przedmiotowej działce znajdowały się słupy "ciennika ogrodowego", jednakże zostały one zdemontowane i usunięte z działki. Obecnie działka wykorzystywana jest dla celów prowadzonej działalności gospodarczej, jako niezadaszony plac składowy. Istotnie inwestorzy początkowo planowali wzniesienie wiaty, czyli konstrukcji ze słupów wraz z zadaszeniem i w związku z takim zamiarem wystąpili z wnioskiem
o udzielenie pozwolenia na budowę, ale ostatecznie zdecydowali się na rozwiązanie polegające na budowie ciennika ogrodowego, który miał być zbudowany ze słupów
i nie miał posiadać żadnego zadaszenia, zatem nie stanowił on wiaty. Z uwagi na taką zmianę planowanych prac wystąpili o zawieszenie postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę wiaty. Następnie inwestorzy odstąpili od wzniesienia ciennika i w rezultacie zdemontowali jego elementy, które zostały usunięte z działki. Zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych wnieśli o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów, w zakresie oględzin działki w celu ustalenia, czy na działce tej prowadzone są roboty budowlane, a w konsekwencji, czy możliwe i zasadne jest wstrzymanie robót budowlanych oraz zabezpieczenie i oznakowanie terenu budowy. Wniosek ten ponowili w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. załączając do niego dokumentację zdjęciowa aktualnego stanu działki i znajdujących się na niej urządzeń.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego osobnymi postanowieniami z dnia [...] lipca 2020 r. odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu oraz utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ odwoławczy uznał, że PINB prawidłowo wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, a następnie podjął działania zmierzające do zalegalizowania budowanej wiaty, wydając zaskarżone postanowienie, nakładające na inwestorów obowiązek wynikający z art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, a polegający na wykonaniu i dostarczeniu określonych dokumentów, w podanym terminie.
Odnosząc się do zarzutu zażalenia dotyczącego nieuzasadnionego wstrzymania robót, w czasie gdy nie są one prowadzone, organ wyjaśnił, że obecnie na przedmiotowej nieruchomości nie są prowadzone roboty budowlane, ale wynika to wyłącznie z respektowania nakazu wstrzymania robót budowlanych, wydanego ustnie przez PINB w Ł. już w dniu [...] marca 2020 r. i zapisanego w protokole z pierwszej kontroli przeprowadzonej na działce nr [...] w tym właśnie dniu. Ogłoszony ustnie i do protokołu zakaz dalszego prowadzenia robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, mający na celu usunięcie zagrożenia wywoływanego przewróceniem się wykonanych bez nadzoru osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane, elementów konstrukcji na ścianę sąsiedniego budynku, musiał następnie zostać powtórzony w formie zaskarżonego postanowienia, wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane oraz doręczony stronom na piśmie, w celu zapewnienia im możliwości złożenia przysługującego zażalenia, z którego to uprawnienia skarżący skorzystali.
W ustosunkowaniu się do twierdzeń dotyczących nieprawidłowego zakwalifikowania budowanego obiektu, w którym zdążono wykonać jedynie osiemnaście stóp fundamentowych i cztery słupy wraz z łączącą je płatwią, organ stwierdził, że w ustawie Prawo budowlane nie zostało użyte, przywołane w zażaleniu, pojęcie ciennika ogrodowego. W tej sytuacji nie można ustalić jaki był zamiar inwestorów, deklarowany obecnie jako budowa ciennika ogrodowego, jednak organ powołując się na dokumentację złożoną do Starostwa stwierdził, że skarżący zlecił wykonania projektu budowlanego wiaty o powierzchni 282 m2 i o pozwolenie na taką inwestycję starał się w Starostwie. Wykonane dotychczas elementy konstrukcji są mniej więcej zgodne z niezatwierdzonym projektem wiaty, przedłożonym do Starostwa. Przy czym przedmiotowe roboty są wykonywane w miejscu wiaty objętej projektem. Przede wszystkim organ podkreślił, że niezależnie od nazwy wznoszonego obiektu budowalnego, ocena dotychczas wykonanych robót budowlanych pozwala na jednoznaczne ustalenie, że roboty polegają na budowie obiektu budowlanego.
Dalej organ podkreślił, że obecnie tylko od decyzji inwestorów zależy, czy będą oni chcieli kontynuacji postępowania legalizacyjnego, które zakończy się zatwierdzeniem projektu budowlanego, który może dotyczyć zarówno wiaty, jak
i deklarowanej w zażaleniu konstrukcji z samych tylko słupów pozbawionych zadaszenia oraz uzyskaniem pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, czy też w ogóle zrezygnują oni z inwestycji, rozbiorą już wykonane elementy i przystąpią do użytkowania terenu działki jako niezabudowanego placu składowego. W przypadku rezygnacji przez inwestorów z możliwości skorzystania z postępowania legalizacyjnego, mogą oni złożyć stosowne oświadczenie, co będzie skutkowało nakazem rozbiórki wybudowanych już części obiektu.
Skarżący (reprezentowani przez adwokata) pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na opisane wyżej postanowienie organu odwoławczego zarzucając mu naruszenie :
- art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że postanowienie organu nadzoru budowlanego o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych może być wydane w sytuacji, w której roboty budowlane nie są prowadzone, co miało wpływ na treść postanowienia, ponieważ skutkowało uznaniem zasadności postanowienia organu I instancji o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych,
- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy orzekaniu przez organy I i II instancji stanu faktycznego istniejącego w czasie wydania postanowienia kończącego postępowanie przed organem I instancji i postanowienia, którego dotyczy niniejsza skarga, dotyczącego okoliczności braku prowadzenia robót budowlanych i związanej z tym bezprzedmiotowości zabezpieczenia i oznakowania terenu budowy w sposób uniemożliwiający wstęp osobom nieupoważnionym, co miało wpływ na treść postanowienia, ponieważ skutkowało uznaniem zasadności postanowienia organu I instancji o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych,
- art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie realizacji obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zasady prawdy obiektywnej, przejawiającego się w zaniechaniu przeprowadzenia oględzin działki w celu ustalenia, czy na działce tej prowadzone są roboty budowlane, a w konsekwencji, czy możliwe i zasadne jest wstrzymanie robót budowlanych oraz zabezpieczenie i oznakowanie terenu budowy w sposób uniemożliwiający wstęp osobom nieupoważnionym, co miało wpływ na treść postanowienia, ponieważ skutkowało uznaniem zasadności postanowienia organu I instancji o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych,
- art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie przy orzekaniu zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji w zakresie zabezpieczenia i oznakowania terenu budowy w sposób uniemożliwiający wstęp osobom nieupoważnionym, pomimo że na działce nie są prowadzone roboty budowlane i nie występują żadne zagrożenia dla osób postronnych, które występowałyby w przypadku prowadzenia robót budowlanych, a wyłączenie wstępu na działkę będzie skutkowało poniesieniem przez skarżących istotnych strat finansowych, wynikających z braku możliwości korzystania z działki w sposób zgodny z jej przeznaczeniem, czyli jako miejsca składowania towarów dla potrzeb sklepu [...] w Ł., co miało wpływ na treść postanowienia, ponieważ skutkowało uznaniem zasadności postanowienia organu I instancji o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz
o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego oraz zwrotu opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa według norm przepisanych.
W motywach skargi wyjaśnili, że w czasie postępowania II-instancyjnego
i obecnie, nie były i nie są powadzone żadne roboty budowlane. Znajdujące się wcześniej na działce słupy ciennika zostały zdemontowane i z niej usunięte. Działka nie była i nadal nie jest w żaden sposób zadaszona. Została ogrodzona i wyłożona częściowo kostką brukową, przy czym miejsca, w których znajdowały się poprzednio słupy, zostały pokryte wylewką betonową i zrównane z poziomem ułożenia kostki brukowej. W związku z powyższym, dokumentacja fotograficzna, wykonana w czasie kontroli terenu budowy przez organ I instancji i przekazana organowi II instancji wraz z aktami sprawy, utraciła aktualność i nie mogła stanowić podstawy dla ustaleń faktycznych w zakresie aktualnego stanu działki. Skarżący przekazali organowi odwoławczemu aktualną dokumentacją fotograficzną, a także, mając na uwadze zasadność przeprowadzenia aktualnych ustaleń faktycznych, zgłosili wniosek
o dokonanie oględzin.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone
w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. ) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji, którym wstrzymano skarżącym prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie wiaty, nakazano zabezpieczanie
i oznakowanie terenu budowy oraz nałożono obowiązek dostarczenia określonych dokumentów.
Na tle uregulowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, nie budzi wątpliwości, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art.15 k.p.a.) organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, a nie tylko na kontroli postanowienia, od którego strona wniosła zażalenia czy zasadności argumentów podniesionych
w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem w pełni merytorycznym z tym zastrzeżeniem, że rozpoznanie sprawy powinno nastąpić w oparciu o stan prawny
i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Co istotne, omawiana zasada nie oznacza, że organ może rozpatrzeć sprawę administracyjną wyłącznie w oparciu o materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji, skoro art. 136 k.p.a. przyznaje wprost organowi odwoławczemu kompetencje do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Na organie tym ciążą więc te same, co na organie I instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego prawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i 77 k.p.a.). Stąd organ odwoławczy jest uprawiony do przeprowadzenia własnych ustaleń faktycznych i dokonania na ich podstawie oceny
z zastosowaniem odpowiednich przepisów prawa.
Zdaniem Sądu, lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji w kontekście akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy uchybił wyżej opisanym obowiązkom wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie wyjaśnił kluczowej dla sprawy okoliczności, która została podniesiona
w zażaleniu.
Zakres ustaleń faktycznych determinują przepisy prawa materialnego, w tym przypadku art. 48 ustawy Prawo budowlane.
Stosownie tego przepisu organ nadzoru budowlanego nakazuje,
z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt la, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (ust.1). Na mocy ust. 2 jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W myśl ust.3 w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. Według ust. 4 w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Z kolei przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (ust.5).
Na gruncie rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy uznał, że wystąpiły podstawy do nałożenia obowiązków wskazanych w art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlanego, gdyż skarżący dopuścili się samowoli budowlanej polegającej na budowie wiaty na swojej działce bez wymaganego prawem pozwolenia. Zwrócić należy jednak uwagę, że skarżący w zażaleniu oświadczyli, że zrezygnowali z budowy wiaty decydując się na budowę ciennika ogrodowego, czyli konstrukcji pozbawionej zadaszenia, a następnie zdemontowali i usunęli z działki wzniesione częściowo elementy ciennika. Również w skardze podnieśli, że znajdujące się wcześniej na działce słupy ciennika zostały zdemontowane i z niej usunięte, przy czym miejsca, w których znajdowały się poprzednio słupy, zostały pokryte wylewką betonową.
Niewątpliwie istnienie obiektu budowlanego zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej warunkuje prowadzenie postępowania legalizacyjnego w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, przy czym oczywistym jest, że niemożliwe jest prowadzenie postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej w odniesieniu do nieistniejącego, w momencie wydawania decyzji, obiektu budowlanego. Jego rozebranie czyni zatem bezprzedmiotowym dalsze prowadzenie takiego postępowania, gdyż nie można legalizować czy nakazywać rozbiórki obiektu, którego już nie ma.
W świetle powyższych ogólnych uwag wskazać należy, że aczkolwiek powołane przez skarżących fakty mogą stanowić o nowych okolicznościach i świadczyć o zmianie stanu faktycznego, to organ odwoławczy w ogóle nie zbadał tej kwestii. W tym miejscu przypomnieć należy, że na organie odwoławczym ciąży obowiązek w pełni i na nowo ustalenia stanu faktycznego. Tymczasem organ w celu wyjaśnienia podnoszonych przez skarżących okoliczności nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego, ani nie zlecił jego przeprowadzenia organowi I instancji. Zamiast tego, rozpoznając merytorycznie sprawę ograniczył się wyłącznie do analizy materiału dowodowego zgromadzonego przez organ niższej instancji, choć skarżący w zażaleniu jak i jego uzupełnieniu wnioskowali o przeprowadzenie dodatkowego dowodu w postaci oględzin ich działki. Z kolei w skardze dodatkowo wyrazili przekonanie, że dokumentacja fotograficzna, wykonana w czasie kontroli terenu budowy przez organ I instancji i przekazana organowi II instancji wraz z aktami sprawy, utraciła aktualność i nie mogła stanowić podstawy dla ustaleń faktycznych w zakresie aktualnego stanu działki.
Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenia stanu faktycznego, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem. Natomiast w realiach niniejszej sprawy organ odwoławczy zaniechał wyjaśnienia podniesionej przez skarżących okoliczności, mogącej mieć istotne wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, co świadczy o naruszeniu art. 7, 77 § 1 i 15 k.p.a. Dostrzeżone nieprawidłowości obligują Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego kwestionowanej decyzji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższych rozważań i niepowielania stwierdzonych uchybień proceduralnych. Przede wszystkim dążąc do ustalenia prawdy obiektywnej powinien należycie wyjaśnić kwestię, czy doszło do zdemontowania elementów obiektu budowlanego. Okoliczność powyższa musi zostać stwierdzona z zachowaniem wymogów procedury administracyjnej określonej w przepisach k.p.a., co wymagać będzie rozważenia możliwości uzupełnienia materiału dowodowego i stosownie do wyników przeprowadzonego postępowania wydania odpowiedniego rozstrzygnięcia w sprawie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 i 205 § 2 ww. ustawy zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kwoty [...]zł, na którą to składa się wpis od skargi w wysokości [...] zł, wynagrodzenie adwokata ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) wynoszące [...] zł oraz opłata skarbowa w kwocie [...]zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI