II SA/Sz 787/22

II SA/Sz 787/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Wojciechowska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 280 pkt 1, art. 281 ust. 1 pkt. 1 i 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
art. 276 ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art.7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 269 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art.6, 8,7,  11 77 § 1, 80, art. 107 § 3,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi Wody Miejskie S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na decyzję Inne z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków do rzeki oraz za pobór wód podziemnych I. uchyla zaskarżoną decyzję. II. zasądza od Inne na rzecz strony skarżącej Wody Miejskie S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. kwotę [...]zł ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Zlewni w S. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej: "Dyrektor" lub "Organ") decyzją z dnia 12 lipca 2022 r. określił podmiotowi W. Sp. z o.o. z siedzibą w S. , dalej: "Strona" "Spółka" lub "Skarżąca)", za IV kwartał 2021 r. opłatę podwyższoną za wprowadzenie ścieków do rzeki bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oraz opłatę podwyższoną w wysokości w związku z korzystaniem z usług wodnych za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zintegrowanego
Stan sprawy przedstawia się następująco.
W dniu 13 czerwca 2022 r. Dyrektor na podstawie przepisu art. 281 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U z 2022, poz. 2625, dalej: "P.w." lub "u.p.w.") ustalił w formie informacji, dla M. sp. z o.o. (obecnie W. Sp. o.o.), za IV kwartał 2021 r. opłatę podwyższoną w wysokości [...] PLN w związku z korzystaniem z usług wodnych na pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zintegrowanego przy ul. [...] oraz opłatę podwyższoną w wysokości [...] PLN za wprowadzanie ścieków do rzeki bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zintegrowanego przy ul. [...].
W dniu 29 czerwca 2022 r. Strona z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 P.w., złożyła reklamację, w której nie zgodziła się
z wysokością opłat podwyższonych ustalonych w przywołanej informacji. Podniosła, że Dyrektor naruszył art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm., dalej "k.p.a."), art. 64 ust. 2 k.p.a., art. 35 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 7, 7a, 7b, 8, 9 oraz 77 § 1 k.p.a .
Dyrektor nie uznał reklamacji Strony. Zaistniała zatem przesłanka obligująca Dyrektora do wydania decyzji określającej wysokości opłat podwyższonych za okres IV kwartału 2021 r. albowiem reklamacja Strony nie została uznana.
Określenia wysokości opłat podwyższonych Dyrektor dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 281 ust. 1 P.w.
Dyrektor uznał, że Skarżąca nie posiadała wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, w związku z czym naliczył i wymierzył opłatę podwyższoną.
W uzasadnieniu Organ wskazał m.in., że przed ustaleniem opłaty podwyższonej Dyrektor poddał analizie sprawę korzystania z usług wodnych i stwierdził, że Strona wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego złożyła z licznymi brakami formalnymi.
Na decyzję Dyrektora z dnia 12 lipca 2022 r., Strona złożyła skargę, w której zarzuciła
a) obrazę art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu przez organ zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz ocenę materiału dowodowego w sposób dowolny
w głównej mierze przez jego całkowite pominięcie;
b) obrazę art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie decyzji w oparciu o stan faktyczny, który nie został ustalony w sposób obiektywny, bezstronny i rzetelny, gdyż w ustaleniach swych organ kierował się przede wszystkim celem w postaci uzasadnienia swego uprzedniego stanowiska zawartego w informacji o ustaleniu opłaty podwyższonej, a pominął całkowicie wskazane przez skarżącego materiał dowodowy;
c) obrazę art. 6 k.p.a. w zw. art. 2 i art. 7 Konstytucji poprzez wydanie decyzji ustalającej opłatę podwyższoną z naruszeniem zasady praworządności oraz sprawiedliwości społecznej;
d) obrazę art. 281 ust. 1 pkt 2 P.w., polegające na jego zastosowaniu w sytuacji, gdy nie zaistniały podstawy do zastosowania przepisu. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji z dnia 12 lipca 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w s k a z a ł, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"), który stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie stosowne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I zostało wydane w dniu 17 lutego 2023 r. w związku z brakiem zgody stron na rozpoznanie sprawy na rozprawie odmiejscowionej i znajduje się ono w aktach sprawy, o czym strony zostały zawiadomione.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022 poz. 2492 t.j.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023 poz. 259 t.j. ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego
i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego
w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 12 lipca 2022 r. nr [...], którą określono Skarżącej, za okres
III kwartału 2021 r. opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za wprowadzanie ścieków do rzeki bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zintegrowanego przy ul. [...] oraz opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za korzystanie z usług wodnych za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zintegrowanego przy ul. [...].
Podstawę decyzji stanowiły przepisy u.p.w. Z art. 281 ust. 1 pkt. 1 i 2 u.p.w. wynika, że wysokość opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1, w przypadku:
1) dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych
lub wód powierzchniowych;
2) wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej
za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.
Natomiast zgodnie z art. 280 ust. 1 pkt a i b u.p.w. opłatę podwyższoną ponosi
się w razie korzystania z usług wodnych polegających na: poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi - bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.
Literalna wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że w każdej sytuacji,
bez względu na przyczyny, ustalenie przez organ faktu, że podmiot korzystający z usług wodnych polegających na poborze wód powierzchniowych, czy też wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi nie posiada pozwolenia, prowadzi do wymierzenia temu podmiotowi opłaty podwyższonej. Jednakże w orzecznictwie i doktrynie w pełni aprobowane jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż właściwe stosowanie prawa nie może ograniczać się wyłącznie do stosowania literalnej wykładni przepisu (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 29 maja 2000 r. ONSA 2001 nr 1 poz. 2).
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 12 grudnia 2011 r.,
II OPS 2/11 przyjął, że w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie
ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji na podstawie
art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska
(Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres. NSA w uchwale
tej podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów NSA
z 21 grudnia 1998 r., OPS 13/98, zgodnie z którym stwierdzenie, iż strona nie ponosi odpowiedzialności prawnej z tego powodu, że nie posiada wymaganego pozwolenia, może dotyczyć sytuacji wyjątkowej i wymaga oceny indywidualnie w każdej sprawie oraz oczywiście po uwzględnieniu wszystkich okoliczności. Dopiero ich łączna ocena pozwoli na sformułowanie wniosku, że w danej sprawie naliczenie i wymierzenie opłaty podwyższonej jest w sprzeczności z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i wynikającą z niej zasadą zaufania obywateli
do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadą bezpieczeństwa prawnego, zasadą sprawiedliwości, a także z zasadą praworządności materialnej (art. 7 Konstytucji RP). NSA wyjaśnił, że do przesłanki "braku wymaganego pozwolenia" należy zastosować wykładnię nie tylko językową, lecz także systemową i celowościową.
Nie można bowiem z góry wykluczyć w każdej sytuacji, iż przyczyna braku wymaganego pozwolenia nie ma znaczenia. Jeżeli wnioskodawca przed upływem terminu ważności dotychczasowego pozwolenia złożył z odpowiednim wyprzedzeniem, umożliwiającym jego realizację, wniosek o wydanie nowego pozwolenia, a z przyczyn leżących po stronie organu (bezczynność bądź przewlekłość postępowania) pozwolenie takie nie zostało wydane przed upływem terminu ważności pozwolenia dotychczasowego, to w okresie pomiędzy upływem terminu ważności dotychczasowego pozwolenia, a uzyskaniem nowego pozwolenia, opłata za korzystanie ze środowiska powinna być ponoszona w wysokości dotychczasowej, a więc takiej, która obowiązywała w okresie ważności pozwolenia. Zdaniem składu siedmiu sędziów, obciążanie podmiotu korzystającego ze środowiska ujemnymi konsekwencjami opieszałego lub przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego w postaci podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska byłoby nieuzasadnione.
NSA podkreślił, że każdą tego rodzaju sprawę należy analizować indywidualnie, rozpatrując przyczyny braku pozwolenia, a w szczególności, czy podmiot korzystający ze środowiska wystąpił o wydanie kolejnego wymaganego pozwolenia oraz czy przyczyna braku pozwolenia jest związana z działaniem organu podczas rozpatrywania wniosku o wydanie nowego pozwolenia. Dotyczy to więc okoliczności, kiedy wniosek
o wydanie pozwolenia został złożony, oraz oceny czy wniosek spełniał ustawowe wymagania. W wyrokach z 26 stycznia 2021 r., III OSK 112/21 i 26 maja 2021 r.,
III OSK 399/21 Naczelny Sąd Administracyjny podzielił motywy zawarte w powyższej uchwale i wskazał na jej wiążący charakter, na podstawie art. 269 § 1 P.p.s.a. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd wskazuje w pierwszej kolejności, że nie jest sporne w sprawie, że decyzją Marszałka Województwa [...] z 11 maja 2011 r., [...], Skarżącej udzielone zostało pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie
z wód, m.in. na pobór wody podziemnej z 21 studni głębinowych ujęcia komunalnego, zlokalizowanego w S. przy ul. [...]
oraz na odprowadzanie oczyszczonych wód popłucznych z komunalnej stacji uzdatniania wody jak i na odprowadzanie oczyszczonych wód popłucznych
z komunalnej stacji uzdatniania wody w S. przy
ul. [...], do wód powierzchniowych rzeki I. .
Nie jest również sporne, że Skarżąca przed upływem ważności ww. pozwolenia wodnoprawnego (na blisko 3 miesiące przed upływem okresu jego obowiązywania) wystąpiła o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, które ostatecznie zostało wydane lecz po upływie około 16 miesięcy od złożenia przez Skarżącą wniosku.
W złożonej w sprawie reklamacji Skarżąca powołała się na przedmiotową okoliczność oraz wskazywała, przedkładając wskazane powyżej dokumenty, że brak pozwolenia wodnoprawnego w rozpoznawanej sprawie de facto nie był zawiniony przez Skarżącą lecz wynikał z rażącego naruszenia prawa przez organ administracji w toku postępowania o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego na rzecz Skarżącej, skutkiem czego Skarżąca uzyskała nowe pozwolenie lecz po upływie 16 miesięcy
od dnia złożenia wniosku.
W tym stanie rzeczy należało dojść do wniosku, że w sprawie o wymierzenie spornej opłaty podwyższonej przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli Skarżąca jako podmiot korzystający z wymagalnego pozwolenia wodnoprawnego wystąpiła o wydanie pozwolenia na kolejny okres z odpowiednim wyprzedzeniem umożliwiającym jego realizację i w toku postępowania administracyjnego
w rozpoznawanej sprawie podnosiła i wykazywała, że z przyczyn leżących po stronie organu (bezczynność bądź przewlekłość postępowania) pozwolenie takie nie zostało wydane przed upływem terminu ważności pozwolenia dotychczasowego.
Sąd w składzie orzekającym w całości podziela powyżej powołane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres – a z taką sytuacją bezspornie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Sąd podziela również w całości powyżej powołane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym stwierdzenie, iż strona nie ponosi odpowiedzialności prawnej z tego powodu, że nie posiada wymaganego pozwolenia, może dotyczyć sytuacji wyjątkowej
i wymaga oceny indywidualnie w każdej sprawie oraz oczywiście po uwzględnieniu wszystkich okoliczności. Dopiero ich łączna ocena pozwoli na sformułowanie wniosku, że w danej sprawie naliczenie i wymierzenie opłaty podwyższonej jest w sprzeczności
z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP)
i wynikającą z niej zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez
nie prawa oraz zasadą bezpieczeństwa prawnego, zasadą sprawiedliwości, a także
z zasadą praworządności materialnej (art. 7 Konstytucji RP).
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd wskazuje, że powyższe okoliczności, pomimo ich podniesienia w złożonej reklamacji, w istocie zostały w zaskarżonej decyzji całkowicie pominięte milczeniem przez organ, pomimo że mogły mieć one istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie sposób bowiem uznać, że wskazanie przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż "Przed ustaleniem opłaty podwyższonej Zarząd Zlewni w S. poddał analizie sprawę korzystania z usług wodnych i stwierdził, że podmiot wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego złożył z licznymi brakami formalnymi" spełnia przesłankę dokonania przez organ indywidualnej oceny - po uwzględnieniu wszystkich okoliczności - przyczyny braku po stronie Skarżącej wymaganego pozwolenia. Organ bowiem oprócz sformułowania ww. końcowej oceny nie odniósł się i nie wskazał jakichkolwiek okoliczności, które stanowiły podstawę jej wyrażenia. Zdaniem Sądu z zaskarżonej decyzji nie wynika zatem, na jakiej podstawie Organ stwierdził, że w sprawie nie zaszła powyżej wskazywana wyjątkowa sytuacja, która uzasadniałby odstąpienie od nałożenia na Skarżącą spornej opłaty i uznanie, że Skarżąca nie ponosi odpowiedzialności prawnej z tego powodu, że nie posiada wymaganego pozwolenia. Tym samym ocena ta została uznana przez Sąd za całkowicie arbitralną.
Sąd zauważa przy tym, że obciążenie Skarżącej ewentualnymi negatywnymi skutkami zawinionego działania czy też zaniechania organu stanowi naruszenie zasady praworządności. Sąd powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 1998 r., OPS 13/98, zauważa,
iż "Stosowanie przepisów o charakterze represyjnym nie może prowadzić
do rezultatu, który byłby sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi wywodzonymi z klauzuli demokratycznego państwa prawnego a podmiot, który
nie dopełnił obowiązku administracyjnego, musi mieć możliwość obrony i wykazania,
że niedopełnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności".
W kontrolowanej sprawie, stwierdzona wadliwość skutkująca uchyleniem zaskarżonej decyzji, polegała zatem na braku należytego dokonania przez organ zasadniczych dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych i przeprowadzenia ich oceny
- które to elementy winny znaleźć pełne odzwierciedlenie w treści zaskarżonej decyzji -
a w konsekwencji braku możliwości jakiekolwiek weryfikacji prawdziwości i poprawności ww. oceny Organu przez Sąd.
Sąd podkreśla, że stosownie do art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej
jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nie można również zapominać o przepisie art. 80 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dodatkowo organ jest zobowiązany na podstawie art. 107 § 3 K.p.a. sporządzić uzasadnienie faktyczne decyzji, tak aby w szczególności zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności
i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji,
z przytoczeniem przepisów prawa. Tylko więc kompleksowe, rzetelne zebranie materiału dowodowego, jego należyte udokumentowanie i wszechstronna ocena – mogą świadczyć o poprawnym ustaleniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.
Skoro Organ nie wyjaśnił powyższych okoliczności to jego decyzja o ustaleniu spornej opłaty podwyższonej, została wydana przedwcześnie. Dokładne wyjaśnienie kwestii przesądzających o zasadności nałożenia na Skarżącą opłaty podwyższonej przez pryzmat faktu i okoliczności związanych z ubieganiem się przez Skarżącą
o uzyskanie nowego pozwolenia wodnoprawnego przed upływem ważności doczasowego pozwolenia, pozwoli rozstrzygnąć Organowi o możliwości ustalenia przedmiotowej opłaty. Sąd podkreśla, że rozważenie tych okoliczności winno mieć miejsce w postępowaniu administracyjnym, nie zaś sądowoadministracyjnym i znaleźć pełen wyraz w uzasadnieniu decyzji organu.
Z powyższych powodów uznać należało, że zaskarżona decyzja wydana została
z istotnym naruszeniem prawa procesowego (stanowiących zasady ogólne postępowania podatkowego).
Po pierwsze naruszono zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Naruszono również zasadę zaufania wyrażoną w art. 8 § 1 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Naruszono również zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Nie wyjaśniono także w pełni stanu faktycznego sprawy co naruszyło art. 7 K.p.a., w myśl którego w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, art. 77 § 1 K.p.a, zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany
w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy jak i art. 80 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Ponadto brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywów
jej rozstrzygnięcia narusza przepis art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Sąd szczególnie podkreśla w tym miejscu, że obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. stanowi nie tylko realizację w postępowaniu administracyjnym ww. zasady przekonywania, określonej w art. 11 K.p.a. lecz tylko prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji. Próba uzasadnienia zaskarżonej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 K.p.a. Pismo procesowe nie może bowiem "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które powinny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ nie może także dokonywać brakujących ustaleń faktycznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2006 r., II OSK 450/06, LEX nr 266365, a także T. Woś, Komentarz do art. 54 p.p.s.a., (w:) H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016). Oznacza to, że odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia decyzji. Podniesienie dopiero w odpowiedzi na skargę okoliczności, które powinny być zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, jest wadą postępowania administracyjnego, pozbawiającą stronę możliwości ustosunkowania się do tych okoliczności w toku postępowania. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej.
Tym samym za zasadne Sąd uznał zarzuty skargi, w tym również w zakresie naruszenia przepisów Konstytucji RP.
Stwierdzone przez Sąd ww. uchybienia w zakresie stosowania przepisów K.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy, bowiem nie wykazano przesłanek pozwalających na zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego
w postaci art. 281 ust. 1 u.p.w., a więc przepisu stanowiącego zasadniczą podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Z podanych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ rozważy szczegółowo okoliczności mogące mieć wpływ na dopuszczalność nałożenia opłaty podwyższonej na Skarżącą, związane z tokiem prowadzenia postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, mając na względzie, z mocy art. 153 P.p.s.a., przedstawioną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną. W przypadku wydania decyzji rozważania te winny znaleźć odzwierciedlenie w jej uzasadnieniu.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego oparte zostało na treści art. 200 P.p.s.a., który statuuje zasadę odpowiedzialności organu
za wynik postępowania, art. 205 § 2 P.p.s.a. i art. 209 P.p.s.a.
Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składa się kwota [...]zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi ustalona na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U.2021.535), kwota [...]zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego ustalona zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265) oraz kwota [...]zł tytułem opłaty skarbowej uiszczonej
od pełnomocnictwa (pkt IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej - Dz.U. Nr 225 poz. 1635 ze zm.).
Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.