II SA/Sz 784/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2022-12-15
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowyklęska żywiołowastratybudynek gospodarczyprawo administracyjnepostępowanie administracyjne WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku celowego na pokrycie strat w budynku gospodarczym, uznając, że pomoc społeczna nie ma charakteru odszkodowawczego i służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, które w tym przypadku były zaspokojone.

Skarżący R.W. domagał się przyznania zasiłku celowego na pokrycie strat w budynku gospodarczym (nieczynnej fermy drobiu) poniesionych w wyniku wichury. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że pomoc społeczna nie jest odszkodowaniem, a służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, które w przypadku skarżącego były zaspokojone, gdyż mieszkał w innym lokalu. WSA w Szczecinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.

Sprawa dotyczyła skargi R.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora MOPS odmawiającą przyznania zasiłku celowego na pokrycie strat w budynku gospodarczym (nieczynnej fermy drobiu) powstałych w wyniku wichury w styczniu 2022 r. Skarżący argumentował, że straty wpłynęły na jego sytuację bytową, mimo że budynek nie był budynkiem mieszkalnym. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznały, że zasiłek celowy na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej nie ma charakteru odszkodowawczego, lecz służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych w sytuacjach kryzysowych. Ponieważ skarżący posiadał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w innym lokalu, a zniszczony budynek gospodarczy nie był niezbędny do jego egzystencji ani nie generował dochodu, odmowa przyznania zasiłku została uznana za prawidłową.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, zasiłek celowy na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej nie ma charakteru odszkodowawczego i służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Straty w budynku gospodarczym, który nie jest niezbędny do egzystencji wnioskodawcy, nie kwalifikują się do przyznania tego świadczenia, jeśli podstawowe potrzeby życiowe są zaspokojone w innym miejscu.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że pomoc społeczna, w tym zasiłek celowy z art. 40 u.p.s., ma na celu wsparcie osób w najcięższych sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być zaspokojone we własnym zakresie. Nie jest to forma odszkodowania za wszelkie straty. W przypadku skarżącego, zniszczony budynek gospodarczy nie był niezbędny do zaspokojenia jego podstawowych potrzeb mieszkaniowych, które były zaspokojone w innym lokalu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.s. art. 40 § ust. 1-3

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Pomocnicze

u.p.s. art. 39 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § par. 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pomoc społeczna nie ma charakteru odszkodowawczego. Zasiłek celowy służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w innym lokalu. Uszkodzony budynek gospodarczy nie był niezbędny do egzystencji skarżącego.

Odrzucone argumenty

Straty w budynku gospodarczym wpłynęły na pogorszenie sytuacji dochodowej i bytowej skarżącego. Budynek gospodarczy był częściowo użytkowany i przynosił korzyści (hodowla drobiu).

Godne uwagi sformułowania

pomoc społeczna nie ma stanowić odszkodowania ze strony Państwa z tytułu doznanych strat, ma zaś służyć poszkodowanym w najcięższych dla nich sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie nie można utożsamiać jej z obowiązkiem organu przyznania świadczenia w każdym żądanym wymiarze nie stanowi ona rekompensaty za straty poniesione w wyniku zdarzenia losowego nie można uznać, że skarżący jest osobą, która w zaistniałej sytuacji wymaga zaspokojenia niezbędnych potrzeb i nie ma zapewnionych warunków życia odpowiadających godności człowieka

Skład orzekający

Arkadiusz Windak

przewodniczący

Marzena Iwankiewicz

sprawozdawca

Krzysztof Szydłowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasiłku celowego na pokrycie strat w wyniku zdarzeń losowych, zwłaszcza w kontekście budynków gospodarczych i rozróżnienia między pomocą społeczną a odszkodowaniem."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i jego potrzeb mieszkaniowych. Może być mniej relewantne w przypadkach, gdy strata dotyczy bezpośrednio miejsca zamieszkania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne rozróżnienie między pomocą społeczną a odszkodowaniem, co jest istotne dla zrozumienia zakresu wsparcia państwa w sytuacjach kryzysowych. Pokazuje, że nawet straty materialne nie zawsze kwalifikują do pomocy, jeśli podstawowe potrzeby są zaspokojone.

Czy pomoc społeczna pokryje straty po wichurze? Sąd wyjaśnia, kiedy można liczyć na zasiłek celowy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 784/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący/
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 911/23 - Wyrok NSA z 2024-04-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 119 pkt 2, art. 120, art. 134 par. 1, art. 151,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 40  ust. 1,2, art. 39 ust. 1,
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2022 r. Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta S. na podstawie: art. 39 ust. 1, art. 40 ust. 2, 3, art. 106 ust. 1, 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.) oraz zasad udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerwy celowej na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych, zatwierdzonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dnia 20.04.2022 r., a także zarządzenia Nr [...] Burmistrza Miasta S. z dnia [...] stycznia 2020 r. oraz art. 104 kpa, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 2022-04-25 odmówił R. W. przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na pokrycie strat poniesionych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej w styczniu 2022 r.
Odwołanie od tej decyzji wniósł R. W., zdaniem którego, wywiad środowiskowy został przeprowadzony w sposób opieszały.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 8 lipca 2022 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) oraz art. 40 ust. 2-3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 570), utrzymało w mocy zaskarżona decyzję.
Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Dnia 25.04.2022 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynął wniosek R. W. o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie strat poniesionych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej, tj. działania silnego wiatru w okresie od 27/28 do 29 stycznia 2022 r., który uszkodził poszycie stropodachu na budynku gospodarczym położonym w miejscowości M., w Gminie S..
Z załączonej do wniosku i odwołania dokumentacji fotograficznej wynika, że wymieniony stropodach budynku gospodarczego w miejscowości M. uległ uszkodzeniu. W dniu 23 marca 2022r. Komisja do spraw oszacowania strat powstałych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej powołana Zarządzeniem Wójta Gminy S. Nr [...] z dnia [...] lutego 2022r. (wichury, która przeszła przez teren gminy S.), udała się na miejsce zdarzenia i sporządziła protokół. Komisja dokonała oceny uszkodzeń budynku i opracowała kosztorys robót budynku.
W trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono również, że Wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i zamieszkuje na stałe w S. przy ul. [...]. Ustalono również, że odwołujący się posiada grunty rolne o powierzchni [...] przeliczeniowego położone w miejscowości M. w gminie S., na których usytuowane są budynki niedziałającej od 9 lat fermy drobiu, których w/w jest właścicielem. Ustalony dochód Wnioskodawcy zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej wynosi 821,27zł. i jest wyższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że straty dotyczą budynku, który nie jest budynkiem mieszkalnym tylko budynkiem gospodarczym tj. halą produkcyjną niedziałającej od 9 lat fermy drobiu. Nie był wykorzystywany na potrzeby gospodarstwa domowego i nie był budynkiem inwentarskim, jak również nie przynosił dochodów, czy też innych korzyści. W/w straty nie wpłynęły na pogorszenie sytuacji dochodowej i bytowej Wnioskodawcy.
Dalej Kolegium przytoczyło przepisy art. 40 ust.1-3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Organ odwoławczy nie kwestionował faktu, że w dniach wskazanych w odwołaniu w miejscowości M. doszło do wichury noszącej znamiona klęski żywiołowej, która jak wskazano wyżej, spowodowała straty. Organ odwoławczy podkreślił jednak, że pomoc społeczna nie ma stanowić odszkodowania ze strony Państwa z tytułu doznanych strat, ma zaś służyć poszkodowanym w najcięższych dla nich sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie. Pomoc w postaci zasiłku celowego z art. 40 ust. 2 ustawy ma służyć obywatelowi w najcięższych sytuacjach życiowych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 maja 2019r. sygn. II SA/Łd 57/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 kwietnia 2015r. / sygn. akt I OSK 68/14).
Zdaniem organu II instancji zasiłek celowy nie stanowi odszkodowania, nie ma zatem zasadności udzielenia pomocy finansowej w związku ze stratami powstałymi w wyniku wichury, polegającymi na uszkodzeniu stropodachu niedziałającej fermy drobiu.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł R. W.. Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu w piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2022 r. będącym uzupełnieniem skargi zarzucił organowi naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 77 ust. 1, art. 80 w zw. z art. 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego, co w rezultacie doprowadziło do nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego tj. art. 39 ust. 1 w zw. z art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Wobec tak postawionych zarzutów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a wniósł o uchylenie skarżonej decyzji w całości. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym koszty pomocy prawnej z urzędu, według norm przepisanych i oświadczył, że koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone w całości ani w części.
W uzasadnieniu pełnomocnik stanął na stanowisku, że organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcia na błędnie ustalonym stanie faktycznym, co doprowadziło do wydania decyzji dotkniętych wadą prawną. Błąd w ustaleniach faktycznych wynikał z kolei z przyjęcia, że Skarżący nie użytkował fermy drobiu, której dach został zniszczony w wyniku wichury. Rezultatem takiego założenia było z kolei przyjęcie, że budynek ten nie służył zaspokojeniu potrzeb bytowych oraz nie był wykorzystywany na potrzeby gospodarstwa domowego Wnioskodawcy, nie był także budynkiem inwentarskim. Zdaniem strony organ pierwszej instancji nieprawidłowo przyjął, że budynek nie przysparzał Skarżącemu dochodów, czy też innych korzyści, a zatem poniesione straty nie wpłynęły na pogorszenie Jego obecnej sytuacji dochodowej i bytowej. Wskazane stanowisko zostało jednak oparte na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Strona skarżąca wskazała, że budynek gospodarczy był częściowo wyłączony z użytkowania jednak w dacie zdarzenia znajdowało się w nim 30 sztuk drobiu. Jakkolwiek w ocenie strony wskazana ilość nie może być traktowana jako hodowla na cele działalności gospodarskiej, uszkodzenie dachu w budynku miało bezsprzecznie wpływ na wskazaną hodowlę i spowodowało negatywne skutki w zakresie potrzeb bytowych skarżącego. Według Skarżącego osiągany niewielki dochód i każda forma wsparcia, w tym również wynikająca z prowadzonej na własne potrzeby hodowli drobiu, jest niezwykle istotna.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w składzie trzech sędziów w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.
Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492 – j.t.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, bądź też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Przeprowadzona przez Sąd, w trybie uproszczonym, kontrola zaskarżonej decyzji, według kryterium legalności wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora MOPS w S. odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie strat poniesionych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej w styczniu 2022 r.
Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a w szczególności art. 40 tej ustawy, zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1) lub w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2), przy czym zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3).
Zwrócić należy szczególną uwagę na istotę i cel tej formy pomocy społecznej. Z przepisu art. 40 u.p.s. wynika, że oprócz pomocy udzielanej osobom najuboższym, znajdującym się w trudnych dla nich do przezwyciężenia warunkach, ustawa o pomocy społecznej stwarza także możliwości udzielenia pomocy osobom, które zostały dotknięte skutkami wypadków losowych czy klęski żywiołowej, niezależnie od wysokości dochodu. W przypadku klęski żywiołowej straty poniesione przez rodzinę lub osobę samotną są bowiem z reguły znacznych rozmiarów i w związku z tym osoby, które nawet posiadają pewien status majątkowy, nie są w stanie własnym tylko działaniem, zapewnić sobie oraz rodzinie zaspokojenia podstawowych potrzeb. Zatem przedmiotowe świadczenie w takim przypadku spełnia funkcję quasi wyrównania poniesionej straty (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 521/13, LEX nr 521651064). Zasiłek celowy z art. 40 u.p.s., podobnie jak zasiłek celowy z art. 39 ust. 1 u.p.s., jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego, a zatem sądowa kontrola nie obejmuje celowości wydatkowania środków, jakimi dysponuje pomoc społeczna, lecz obejmuje wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, ze szczególnym uwzględnieniem tego, czy organ nie nadużył uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 107/11, LEX nr 950873). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że pomoc udzielana na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s. winna być skierowana do osób zamieszkujących w lokalach mieszkalnych lub domach, które uległy zniszczeniu bądź uszkodzeniu, wskutek czego osoby te znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, jakiej nie są w stanie same, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości przezwyciężyć.
W licznych rozstrzygnięciach wydawanych w przedmiocie pomocy finansowej udzielanej na podstawie art. 40 u.p.s. wskazuje się na dwie zasadnicze kwestie.
Po pierwsze, zasiłek celowy z art. 40 ust. 1 u.p.s. nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym. Nie stanowi też zadośćuczynienia ze strony Państwa, które nie ma obowiązku zapewnić pomocy w remoncie każdej nieruchomości uszkodzonej przez żywioł. Takie funkcje spełniają organy ubezpieczeniowe pod warunkiem zawarcia odpowiedniej umowy (por. wyroki NSA: z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2216/14; z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2846/13; z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 880/12; z dnia 20 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 913/12; a także wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 565/14 – publ.: CBOSA; www.orzeczenie.nsa.gov.pl).
Po drugie, przepis art. 40 u.p.s. nie może być realizowany bez zastosowania ogólnych zasad pomocy społecznej, której celem jest zabezpieczenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych. Przy podejmowaniu decyzji w sprawach z zakresu pomocy społecznej organy winny zatem kierować się dobrem danej osoby i mieć na względzie, że pomoc ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Pomoc w postaci zasiłku celowego z art. 40 ust. 1 czy ust. 2 u.p.s. ma zatem służyć obywatelom w najcięższych sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2216/14, LEX nr 1769243).
Z przywołanych powyżej regulacji oraz powołanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że pomoc społeczna jest instytucją wspierającą na zasadzie pomocniczości i z tego względu pomoc uregulowana w art. 40 u.p.s. nie jest formą odszkodowania służącego pokryciu wszelkich strat z danego tytułu. Nie stanowi ona rekompensaty za straty poniesione w wyniku zdarzenia losowego, wobec czego nie można utożsamiać jej z obowiązkiem organu przyznania świadczenia w każdym żądanym wymiarze. Przyznanie wsparcia na podstawie art. 40 u.p.s. wymaga zatem dokonania przez organy oceny zasadności przyznania żądanej pomocy z punktu widzenia zasad udzielania pomocy społecznej. Ocena taka powinna być dokonana w oparciu o ustalenia faktyczne znajdujące potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Stąd w rozpoznawanej sprawie zadaniem organów było ustalenie potrzeb po stronie wnioskodawczyni oraz dokonanie oceny czy ich charakter oraz całokształt okoliczności sprawy, uzasadnia przyznanie żądanej przez skarżącą pomocy.
Analizując zaskarżoną decyzję pod takim kątem stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich - w świetle u.p.s. -uzależnione jest przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego i oceny tej dokonały prawidłowo uznając, że obecnie nie jest możliwe przyznanie skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego. W realiach badanej sprawy pozostaje poza sporem fakt poniesienia przez stronę straty wynikłej z huraganu, jaki nawiedził okolicę, w której posiada on nieruchomość. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że w skutek huraganu jaki miał miejsce w dniach 27/28 do 29 stycznia 2022 r. uległo uszkodzeniu poszycie stropodachu na budynku gospodarczym-hali produkcyjnej nie działającej od 9 lat fermy drobiu. Część socjalno-magazynowa nie została uszkodzona. Szkoda jaką skarżący poniósł to [...] zł (kosztorys z dnia 18.03.2022 r. k. 23). Według wyjaśnień skarżącego budynek nie służył zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych. Nie zamieszkiwał w nim ani nie prowadził w nim gospodarstwa domowego (protokół z dnia 6.03.2022 r. k.19-19verte).
W toku postępowania ustalono ponadto, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i zamieszkuje w S.. Posiada grunty rolne o pow. [...] ha przeliczeniowego położone w miejscowości M., na których usytuowane są budynki, niedziałającej od 9 lat fermy drobiu. Łączny dochód skarżącego miesięcznie wynosi 821,27 zł., otrzymuje tez dodatek mieszkaniowy.
W niniejszej sprawie organy dokonały prawidłowej oceny czy w wyniku huraganu strona utraciła możliwości funkcjonowania i zaspokajania niezbędnych potrzeb, w tym przypadku związanych w szczególności z budynkiem mieszkalnym. W tym kontekście należy wyjaśnić, że niezbędna potrzeba to taka, bez której nie mogłoby być zachowane minimum standardów bytowania człowieka. Jeśli tego rodzaju niezbędne potrzeby doznają uszczerbku na skutek nie dość wystarczająco skutecznych bądź nie dość zapobiegliwych wysiłków wnioskodawcy, pomoc społeczna może zostać udzielona przez organy. W przeciwnym wypadku, gdy niezbędne potrzeby nie doznają uszczerbku i ich minimum zostaje osiągnięte, żądanie udzielenia świadczenia nie jest uzasadnione. Przy podejmowaniu decyzji w sprawach z zakresu pomocy społecznej organy winny zatem kierować się dobrem danej osoby i mieć na względzie, że pomoc ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Zasiłek taki nie musi być zatem wypłacony każdemu, kto jest właścicielem nieruchomości dotkniętej zdarzeniem losowym lub klęską żywiołową czy też ekologiczną. W przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony i jej rodziny, mającej wpływ na zakres zaspokojenia zgłoszonych potrzeb. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1293/12, w którym wskazał, że świadczenie przyznawane na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s. ma służyć osobom znajdującym się w szczególnych dla nich sytuacjach, kiedy ich podstawowe potrzeby nie mogą zostać zaspokojone, narażając ich na egzystencję w warunkach nieodpowiadających godności człowieka. W przypadku powodzi pomoc powinna być skierowana do osób zamieszkujących w domach, czy lokalach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu i które przez to znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mogą przezwyciężyć. Chodzi tu o takie przypadki, kiedy osoby lub rodziny utraciły "dach nad głową" i nie są same w stanie bez wsparcia pomocy społecznej zaspokoić niezbędnej potrzeby posiadania mieszkania.
Skarżący zamieszkuje na stałe w S. w lokalu, który nie uległ zniszczeniu podczas wichury. Ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a w razie potrzeby objęty jest ze strony MOPS-u pomocą w formie dodatku mieszkaniowego.
Nie ulega wątpliwości, że budynek gospodarczy, w którym skarżący 9 lat temu prowadził hodowlę drobiu a w trakcie wichury posiadał w nim ok. 30 sztuk drobiu i uzyskiwał w ten sposób dodatkowe wsparcie dla swojego utrzymania jest dla strony ważne, niemniej jednak nie można uznać, że skarżący jest osobą, która w zaistniałej sytuacji wymaga zaspokojenia niezbędnych potrzeb i nie ma zapewnionych warunków życia odpowiadających godności człowieka. Samo powstanie, na skutek zdarzenia losowego, straty w budynku gospodarczym stanowiącym własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta może mieć we własnym zakresie zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu czy w innej miejscowości wskazuje, że ma ona zapewnione minimum egzystencji, zatem pomoc ze strony państwa jest zbędna (por. wyrok NSA z 28 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2120/12).
Jak już wspomniano słusznie przyjmuje się, że art. 40 u.p.s. nie jest zupełnie odrębną podstawą przyznania zasiłku celowego. Do jego otrzymania niezbędne jest spełnienie wszystkich przesłanek wynikających z ustawy o pomocy społecznej. Przyznanie tego zasiłku możliwe jest jedynie takim podmiotom, które w wyniku wymienionych zdarzeń, doświadczyły braku zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Takie rozumienie tej normy prawnej zgodne jest z celem ustawy o pomocy społecznej oraz orzecznictwem sądowym. Zgodnie bowiem z wyrokiem NSA z 8 lutego 2013 r. o sygn. akt I OSK 2801/12 (publ. CBOSA) środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym i rozdysponowane w oparciu o art. 40 ust. 2 u.p.s. winny być przede wszystkim kierowane do osób, które zostały pozbawione lokalu, gdzie koncentrowało się ich życie i nie posiadają innego lokalu, w którym mogą mieszkać. Przeznaczenie zasiłków dla tych osób odpowiada ustawowemu celowi polityki społecznej, polegającemu na pomocy osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (por. wyrok NSA z: 15 czerwca 2012 r. o sygn. akt I OSK 491/12; 1 lutego 2012 r. o sygn. akt I OSK 2176/11; 2 sierpnia 2011 r. o sygn. akt I OSK 866/11; 14 lipca 2011 r. o sygn. akt I OSK 570/11; 25 października 2011 r. o sygn. akt I OSK 1265/11, wszystkie publ. CBOSA).
Sąd zwraca także uwagę, że z przeprowadzonego w dniu 6.05.2022 r. wywiadu i protokołu wyjaśnień skarżącego - wynika, że ma On zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, bowiem zamieszkuje w S. a zniszczony budynek w miejscowości M. nie zaspokaja niezbędnych - w rozumieniu art. 40 u.p.s. - potrzeb bytowych (mieszkaniowych) skarżącego, gdyż nie prowadzi w nim działalności gospodarczej stanowiącej jego źródło utrzymania. W ocenie Sądu orzekającego w świetle wcześniejszych rozważań naprawa budynku gospodarczego, uszkodzonego w wyniku wichury, nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej w przedstawionym wyżej rozumieniu.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że prawidłowo orzekające w sprawie organy administracji publicznej zastosowały odpowiednie przepisy prawa materialnego, a dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Podkreślając uznaniowy charakter wnioskowanej pomocy stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie miały podstawy do odmowy udzielenia zasiłku celowego określonego w art. 40 u.p.s. Organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ponadto dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego nie przekroczono granic uznania administracyjnego.
Reasumując, w świetle powyższego nie mogły odnieść zamierzonego skutku podniesione w skardze te zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie kryterium dochodowe było nieistotne, z tego względu, że przedmiotem decyzji była kwestia przyznania skarżącemu zasiłku celowego o jakim mowa w art. 40 ust. 2 u.p.s., który w świetle art. 40 ust. 3 u.p.s. może być przyznany niezależnie od dochodu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI