II SA/Sz 77/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Szczecinie oddalił sprzeciw A.T. od decyzji WINB uchylającej decyzję PINB, uznając, że organ nadzoru budowlanego musi zbadać prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu legalizacyjnym.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu A.T. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. PINB zatwierdził projekt budowlany dotyczący zmiany sposobu użytkowania części korytarza, nakładając obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. J.G. odwołała się, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez wydanie decyzji mimo braku prawa A.T. do dysponowania nieruchomością. WINB uchylił decyzję PINB, wskazując na konieczność zbadania prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu legalizacyjnym. WSA w Szczecinie oddalił sprzeciw A.T., podzielając stanowisko WINB.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał sprawę ze sprzeciwu A. T. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), który uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sprawa dotyczyła zatwierdzenia projektu budowlanego związanego ze zmianą sposobu użytkowania części korytarza w budynku mieszkalnym. PINB pierwotnie zatwierdził projekt i nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. J. G., współwłaścicielka, wniosła odwołanie, zarzucając PINB błędne zastosowanie przepisów Prawa budowlanego i wydanie decyzji mimo braku prawa A. T. do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. WINB, uchylając decyzję PINB, uznał, że organ I instancji nie zbadał kluczowej kwestii prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jest niezbędne w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego. WSA w Szczecinie podzielił stanowisko WINB, oddalając sprzeciw A. T. Sąd podkreślił, że prowadzenie postępowania naprawczego w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem jest niedopuszczalne, gdy inwestor nie posiada tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Sąd zaznaczył, że w przypadku współwłasności, roboty ingerujące w części wspólne wymagają zgody współwłaścicieli lub orzeczenia sądu, a ciężar udowodnienia prawa do dysponowania nieruchomością spoczywa na inwestorze. WSA uznał, że PINB bezzasadnie odstąpił od zbadania tej kwestii. Jednocześnie Sąd stwierdził, że twierdzenia WINB o zmianie sposobu użytkowania budynku były nieuzasadnione, a doszło jedynie do samowolnie wykonanych robót budowlanych, które nie zmieniły funkcji mieszkalnej budynku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany zbadać prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu legalizacyjnym.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że prowadzenie postępowania naprawczego w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem jest niedopuszczalne, gdy inwestor nie posiada tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak takiego tytułu uniemożliwia legalizację robót.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo budowlane art. 71
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 50
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 151a § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo budowlane art. 32 § ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 48 § ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 57 § ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
k.c. art. 199
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
u.w.l. art. 19
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nadzoru budowlanego musi zbadać prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu legalizacyjnym. Roboty budowlane ingerujące w części wspólne nieruchomości wymagają zgody współwłaścicieli.
Odrzucone argumenty
Organ I instancji prawidłowo rozpoznał sprawę i nie było podstaw do uchylenia decyzji przez organ II instancji. Prawo do dysponowania nieruchomością można było wykazać oświadczeniem lub ustną zgodą poprzedniego współwłaściciela.
Godne uwagi sformułowania
nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania naprawczego [...] w sytuacji, gdy inwestor nie posiada tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane brak jest podstaw prawnych do tego, aby z kompetencji organów nadzoru budowlanego [...] wyłączyć uprawnienie do badania czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane roboty budowlane ingerujące w jej części wspólne wymagają co do zasady jako należące do kategorii czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, udzielenia zgody na ich wykonanie przez współwłaścicieli
Skład orzekający
Danuta Strzelecka-Kuligowska
sprawozdawca
Katarzyna Sokołowska
przewodniczący
Marzena Iwankiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Konieczność badania przez organy nadzoru budowlanego prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniach legalizacyjnych, zwłaszcza w kontekście współwłasności i robót ingerujących w części wspólne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowolnych robót budowlanych i zmiany sposobu użytkowania w budynkach wielolokalowych, z uwzględnieniem przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 2004 r. oraz kwestii współwłasności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i kluczowej kwestii formalnoprawnej związanej z prawem do dysponowania nieruchomością, co jest istotne dla wielu właścicieli i inwestorów.
“Samowola budowlana: Czy możesz legalizować roboty bez prawa do gruntu?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Sz 77/19 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2019-03-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-01-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Danuta Strzelecka-Kuligowska /sprawozdawca/ Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/ Marzena Iwankiewicz Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 2023/19 - Wyrok NSA z 2019-08-29 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku oddalono sprzeciw Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1302 art. 64e, art. 151a par. 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. 1994 nr 89 poz 414 art. 50-51, art. 4, art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 48 ust. 3 pkt 2, art. 71 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Dz.U. 2018 poz 1025 art. 199 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity Dz.U. 2018 poz 2096 art. 138 par. 2, art. 136 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 marca 2019 r. sprawy ze sprzeciwu A. T. od decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego oddala sprzeciw. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. na podstawie art. 51 ust. 3 w związku z art. 71 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), zatwierdził projekt budowlany związany ze zmianą sposobu użytkowania części korytarza w budynku przy ulicy [...] w D. poprzez wzniesienie ścian i otworu drzwiowego w budynku na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] miasta D.. Jednocześnie organ nałożył na A. T. obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 14 lipca 2016 r. wpłynął wniosek J. G. o wszczęcie stosownego postępowania administracyjnego w przedmiocie sprawdzenia legalności przebudowy budynku mieszczącego się przy ulicy [...] w D., którą przeprowadził A. T. - współwłaściciel nieruchomości. W związku z powyższym przeprowadzono czynności kontrolne dotyczące sprawdzenia legalności ww. robót budowlanych. Podczas kontroli E. T. oznajmiła, iż w 1987 r. A. T. nabył lokal mieszkalny nr [...] w budynku mieszkalnym wielofunkcyjnym (od tego roku nie zmieniono stanu faktycznego korytarza w budynku, zabudowę poprzez wzniesienie ścian i otworu drzwiowego wykonał poprzedni właściciel). W dniu kontroli nie przedłożono zgłoszenia wykonania określonych robót budowlanych lub pozwolenia na budowę. J. G. jako współwłaścicielka obiektu oświadczyła, iż A. T. dokonał robót budowlanych w 1989 r. Wobec powyższego wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania części korytarza w budynku przy ulicy [...] w D. poprzez wzniesienie ścian i otworu drzwiowego. Inwestor nie okazał stosownego pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania (na wykonanie rozpatrywanych robót budowlanych winna być wydana decyzja administracyjna na podstawie art. 71 ustawy Prawo budowlane). Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz.U. Nr 93, poz. 888) dla niniejszej inwestycji, tj. zmiany sposobu użytkowania bez wymaganego pozwolenia, dokonanej na początku 2004 r., czyli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nie stosuje się art. 71a ustawy Prawo budowlane w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. W takim przypadku stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie należy więc stosować przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 maja 2004 r. Organ I instancji podał dalej, że w związku z powyższym wydał decyzję nr [...] dotyczącą nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Z przedłożonej opinii technicznej wraz z inwentaryzacją architektoniczno-budowlaną wynika, iż przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną oraz nie naruszają konstrukcji budynku oraz nie stwarzają zagrożenia katastrofą budowlaną. Jednocześnie organ nadzoru budowlanego podkreślił, że nie został uprawniony do wypowiadania się w kwestiach dotyczących uprawnień inwestora do nieruchomości. Wydane decyzje czy postanowienia administracyjne regulują wyłącznie kwestie budowlane i administracyjne, natomiast strony postępowania swoich uprawnień cywilnoprawnych mogą dochodzić w drodze powództwa wywiedzionego przed sądem powszechnym. Od powyższej decyzji odwołała się J. G., podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, polegający na błędnym zastosowaniu art. 32 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez wydanie skarżonej decyzji mimo braku posiadania przez A. T. prawa do dysponowania nieruchomością, w tym w szczególności braku posiadania zgody współwłaściciela na dokonywanie inwestycji budowlanych w częściach wspólnych budynku. Według odwołującej się oświadczenie uczestnika postępowania A. T. o tym, że jakoby ma on prawo do dysponowania ww. nieruchomością jest niezgodne z prawdą. Wskazany w oświadczeniu T. B. był jej ojcem i zgody na przebudowę korytarza znajdującego się w budynku nie wyraził ani przed, ani w trakcie, ani po zakończeniu inwestycji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpoznaniu odwołania J. G., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie inwestor, oprócz samowolnego wykonania w istniejącym obiekcie budowlanym szeregu robót budowlanych, dokonał jednocześnie samowolnej zmiany sposobu użytkowania części tego obiektu, tj. zmiany części klatki schodowej na przedpokój lokalu nr [...] w parterze budynku. PINB w S. ustalił, że zmiana sposobu użytkowania części obiektu budowlanego miała miejsce w okresie od 1988 do 1989 r. Powyższe ma o tyle istotne znaczenie, że ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. nr 93, poz. 888 ze zm.) w art. 2 ust. 3 stanowi, iż wprowadzonych tą ustawą nowych regulacji dotyczących sposobu załatwiania spraw samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części (zawartych w dodanym art. 71a), nie stosuje się do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, bez wymaganego pozwolenia i dokonanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy; nakazując w takich przypadkach stosować przepisy dotychczasowe. Ww. ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. weszła w życie w dniu 31 maja 2004 r. Zgodnie z art. 71 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 maja 2004 r. "1. Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga pozwolenia właściwego organu. Przepisy art. 32 stosuje się odpowiednio. 2. Przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności: 1) przeróbkę pomieszczenia z przeznaczeniem na pobyt ludzi albo przeznaczenie do użytku publicznego lokalu lub pomieszczenia, które uprzednio miało inne przeznaczenie bądź było budowane w innym celu, w tym także przeznaczenie pomieszczeń mieszkalnych na cele niemieszkalne; 2) podjęcie albo zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne lub ochrony środowiska, bądź wielkość lub układ obciążeń. 3. W razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, o którym mowa w ust. 1, przepisy art. 50, art. 51 i art. 57 ust. 7 stosuje się odpowiednio. W decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1, właściwy organ może nakazać właścicielowi albo zarządcy przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiekt budowlanego lub jego części". Według organu II instancji, przekształcenie części klatki schodowej budynku mieszkalnego dwulokalowego w przedpokój jednego z tych lokali mieszkalnych powoduje zmianę warunków bezpieczeństwa pożarowego oraz zmianę wielkości obciążeń, co oznacza, że w niniejszej sprawie miała miejsce samowolna zmiana sposobu użytkowania części budynku także w rozumieniu przepisów znajdujących w tej sprawie zastosowanie. Następnie organ nadzoru powołując się na treść art. art. 50, 51, 55 ust. 1 i 2 i 57 ust. 7 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 maja 2004 r. stwierdził, że przedmiotowe postępowanie zostało przeprowadzone przez organ powiatowy we właściwym trybie. Przy tym w rozpoznawanej sprawie nie jest spornym, że roboty wykonano zgodnie z przepisami oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej. Powyższe potwierdza przedłożona ocena techniczna. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie, podnoszoną przez stronę skarżącą od samego początku postępowania, pozostaje natomiast to, czy inwestor, w toku procedury legalizacyjnej, powinien wykazać się prawem do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane, w zakresie w jakim zrealizowana inwestycja ingeruje w części wspólne budynku. Obecnie, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone zostało stanowisko, zgodnie z którym, w toku postępowania naprawczego, prowadzonego na podstawie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane, organ ten zobowiązany jest zbadać prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Tymczasem organ powiatowy nie zażądał przedłożenia dokumentu potwierdzającego prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie jest możliwym nadanie dalszego biegu sprawie przedmiotowej zmiany sposobu użytkowania części wspólnej obiektu budowlanego - prowadzonej w trybie procedury przewidzianej w art. 51 Prawa budowlanego - bez wykazania prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Konieczne zatem jest uzupełnienie wskazanych powyżej braków dowodowych, które wykracza poza ramy postępowania uzupełniającego z art. 136 k.p.a. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ powiatowy powinien wyjaśnić wskazane powyżej wątpliwości, mające istotny wpływ na dalsze prowadzenie postępowania organu powiatowego, a także jego zakończenie. Należy przy tym zaznaczyć, iż w przypadku nieprzedłożenia przez inwestora zgody pozostałych współwłaścicieli nieruchomości na wykonanie przedmiotowych robót budowlanych lub orzeczenia sądu powszechnego zastępującego te zgodę, organ powiatowy zobowiązany będzie wydać decyzję, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, nakazującą doprowadzenie klatki schodowej przedmiotowego budynku do stanu poprzedniego. A. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sprzeciw od ww. decyzji zarzucając jej naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie pomimo tego, iż w sprawie zostały wyjaśnione wszelkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Zdaniem skarżącego, twierdzenie organu odwoławczego, że nie posiadał prawa do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane i uznanie, że organ I instancji zagadnienia tego nie rozstrzygnął stoi w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Kwestia prawa do dysponowania nieruchomością była przedmiotem analizy tegoż organu i że w aktach sprawy znajduje się odpis aktu notarialnego z którego wynika, że jest właścicielem nieruchomości. W trakcie postępowania złożył stosowną dokumentację, w tym oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane – zgodę ówczesnego współwłaściciela T. B.. Zdaniem skarżącego, jeżeli posiada ustną zgodę współwłaściciela na dokonanie zmian, złożył stosowne w tym przedmiocie oświadczenie, to legitymuje się on prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponadto, osoba, która kwestionuje prawdziwość złożonego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane musi przedstawić dowody podważające jego treść. Za dowód taki, w przedmiotowej sprawie, nie może być uznane gołosłowne twierdzenie J. G.. Jej oświadczenie nie znajduje poparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Nie przedłożyła ona żadnego dokumentu, z którego by wynikało, że ówczesny współwłaściciel nie wyraził zgody na dokonane zmiany w sposobie użytkowania, tym bardziej, że stan taki trwa od 1989 r. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej jako p.p.s.a.), podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest ustalenie, czy w sprawie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), a więc do odstąpienia przez organ od ogólnej zasady ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy i definitywnego jej zakończenia. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie należało w całości podzielić stanowisko organu odwoławczego o konieczności uchylenia wydanej przez organ I instancji decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, wobec czego zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Słusznie uznał organ odwoławczy, iż organ I instancji nie ustalił istotnej i niezbędnej do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy kwestii dysponowania przez skarżącego prawem do nieruchomości na cele budowlane w związku z samowolnie wykonanymi robotami polegającymi na postawieniu ścianki działowej oraz otworu drzwiowego w korytarzu budynku mieszkalnego przy ul. [...] w D. i prowadzoną w tym zakresie przez organ nadzoru budowlanego procedurą legalizacyjną. Należy podkreślić, że nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania naprawczego, określonego w art. 50-51 ustawy Prawa budowlanego, które mają zastosowanie w niniejszej sprawie, w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w sytuacji gdy inwestor nie posiada tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak jest bowiem podstaw prawnych do tego, aby z kompetencji organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w trybie wskazanych przepisów prawa budowlanego wyłączyć uprawnienie do badania czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którego wyrokach zwraca się uwagę, że skoro w postępowaniach dotyczących pozwolenia na budowę lub legalizacji obiektu wybudowanego samowolnie – inwestor ma obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 4, art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 48 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego) to taki sam warunek musi być spełniony, aby mogło nastąpić doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 lub art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Różnica jaka w tym zakresie występuje polega na tym, że wykazanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia, natomiast w postępowaniu naprawczym musi się to odbyć według reguł ogólnych, a więc przez przedstawienie dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości, wskazujący na uprawnienie inwestora do wykonania robót budowlanych (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2018 r. II OSK 527/18 Lex nr 2611458, wyrok NSA z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2183/11, wyrok NSA z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2426/12 - dostępne na stronie www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Uznanie, że w postępowaniu prowadzonym w trybie przepisów art. 50-51 ustawy – Prawo budowlane nie bada się kwestii posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stawiałoby inwestora realizującego samowolę wykonawczą w sytuacji korzystniejszej, niż inwestora realizującego zabudowę z wszelkimi ograniczeniami wynikającymi z przepisów prawa, ponieważ dopuszczałoby możliwość zalegalizowania robót budowlanych wykonanych z naruszeniem prawa własności osób trzecich (zob. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2066/16, i powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto wskazać trzeba, że przypadku współwłasności nieruchomości, roboty budowlane ingerujące w jej części wspólne wymagają co do zasady jako należące do kategorii czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, udzielenia zgody na ich wykonanie przez współwłaścicieli w sposób zgodny z prawną formą zarządu tej nieruchomości. W przypadku tzw. małych wspólnot mieszkaniowych wymagane jest udzielenie zgody na wykonanie tych robót przez wszystkich członków wspólnoty, a w razie braku takiej zgody zastąpić ją może orzeczenie sądu (zob. art. 199 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025) w zw. z art. 19 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2018 r. poz. 716)). Jak wynika z akt sprawy skarżący nie przedstawił dokumentu potwierdzającego jego prawo do dysponowania częściami wspólnymi budynku przy ul. [...] w D. na cele budowlane, czy to z etapu realizacji spornych robót budowlanych, czy w ramach obecnie prowadzonej procedury legalizacyjnej. Przy czym podkreślenia wymaga, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, iż takim prawem dysponuje. Wbrew stanowisku skarżącego, organ nadzoru budowlanego nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na tą okoliczność, jak też posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie może być dowodzone, tak jakby chciał tego skarżący, w sposób dorozumiany. Dla jego wykazania nie jest wystarczające, że uprzednio współwłaściciele części wspólnych budynku wcześniej nie sprzeciwiali się wykonanym robotom budowalnym, a zgoda poprzedniego współwłaściciela była wyrażona ustnie. Istotne w tym postępowaniu jest udokumentowanie swoich uprawnień do dysponowania nieruchomością czy jej częścią na cele budowlane w sytuacji realizacji samowolnych robót budowlanych, zwłaszcza wkraczających w części wspólne budynku mieszkalnego. Organ I instancji bezzasadnie odstąpił od zbadania tej spornej i kluczowej w sprawie kwestii błędnie uznając, iż pozostaje ona poza jego uprawnieniami w ramach postępowania naprawczego. Wobec takich ustaleń, decyzja kasacyjna Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest prawidłowa. Sąd podziela zdanie tego organu, że w ramach postępowania odwoławczego brak jest możliwości dokonania ustaleń w powyższym zakresie - w trybie art. 136 k.p.a., gdyż wykracza to poza dyspozycję tego przepisu, a organ wojewódzki jest uprawniony do przeprowadzenia wyłącznie uzupełniającego postępowania dowodowego. Jednocześnie Sąd zważył, że twierdzenia organu odwoławczego co do zmiany sposobu użytkowania części budynku na skutek szeregu wykonanych samowolnie robót budowlanych w tym budynku, są nieuzasadnione. Przede wszystkim Sąd wskazuje, iż zmiana sposobu użytkowania obiektu, uregulowana w art. 71 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 maja 2004 r., rozumiana musi być jako realne podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności, która zmienia zasadniczo warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Organy orzekające mają ustalić zatem bezsprzecznie, iż do takiej zmiany doszło, albo że sposób użytkowania obiektu jest zgodny z jego dotychczasowym przeznaczeniem. Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza wykonanie w budynku przy ul. [...] w D. samowolnych robót budowlanych skutkujących w latach 1987 r. – 1989 r. zaanektowaniem części klatki schodowej na przedpokój lokalu nr [...], jednakże w tym przypadku nie można mówić o zmianie dotychczasowego sposobu użytkowania budynku, a jedynie o samowolnie wykonanych robót budowlanych w ustalonym zakresie. Trudno uznać za wystarczające do stwierdzenia zmiany sposobu użytkowania budynku argumenty organu II instancji, że w budynku nastąpiła zmiana warunków bezpieczeństwa pożarowego oraz zmiana wielkości obciążeń, zwłaszcza w sytuacji dysponowania opinią techniczną potwierdzająca brak takich zmian w obiekcie. W istocie na skutek wykonanych robót w części obiektu nie doszło do zmiany funkcji mieszkalnej budynku. W ustalonym przez organ I instancji stanie faktycznym prawidłowa jest kwalifikacja samowolnie wykonanych robót budowlanych w przedmiotowym budynku i w konsekwencji prowadzenie postępowania wyłącznie w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, z uwzględnieniem zaleceń z decyzji organu II instancji w zakresie wymogów procedury legalizacyjnej, które muszą być spełnione, aby móc zgodnie z prawem zakończyć proces naprawczy co do inwestycji. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., orzeczono o oddaleniu sprzeciwu jako bezzasadnego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI