II SA/Sz 768/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-02-09
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamisamorząd gminnyuchwała rady gminyprzetargzbycie nieruchomościtryb bezprzetargowykompetencje rady gminyorgan wykonawczy

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy w części dotyczącej określenia formy przetargu na sprzedaż nieruchomości, uznając to za naruszenie kompetencji organu wykonawczego.

Skarżący J.M. zaskarżył uchwałę Rady Gminy Karnice dotyczącą sprzedaży nieruchomości w trybie przetargu ustnego nieograniczonego. Zarzucił naruszenie przepisów o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o samorządzie gminnym, twierdząc, że powinna ona zostać sprzedana w trybie bezprzetargowym. Sąd uznał, że skarżący miał interes prawny w zaskarżeniu uchwały, ale nie podzielił argumentów o konieczności sprzedaży bezprzetargowej. Kluczowym ustaleniem Sądu było stwierdzenie nieważności uchwały w zakresie określenia formy przetargu ('ustnego nieograniczonego'), co stanowiło naruszenie kompetencji Rady Gminy.

Sprawa dotyczyła skargi J.M. na uchwałę Rady Gminy Karnice z dnia 25 maja 2022 r. nr XLI/340/2022 w sprawie wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości. Skarżący zarzucił naruszenie art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami (ugn) poprzez niezastosowanie trybu bezprzetargowego, mimo że nieruchomość mogła poprawić warunki zagospodarowania jego przyległej działki, oraz naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.) poprzez podjęcie przez Radę Gminy czynności należących do organu wykonawczego. Skarżący domagał się uchylenia uchwały i zasądzenia kosztów. Organ w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że nie zaszły przesłanki do sprzedaży bezprzetargowej, w szczególności z uwagi na istnienie innego zainteresowanego nabyciem sąsiedniej działki. Sąd uznał, że skarżący posiadał legitymację skargową, gdyż uchwała naruszyła jego interes prawny w możliwości nabycia nieruchomości. Sąd nie podzielił jednak zarzutu naruszenia art. 37 ust. 2 pkt 6 ugn, wskazując, że w sytuacji gdy istnieje więcej niż jeden potencjalny nabywca nieruchomości przyległej, konieczne jest przeprowadzenie przetargu. Kluczowym ustaleniem Sądu było stwierdzenie nieważności uchwały w części dotyczącej określenia formy przetargu ('ustnego nieograniczonego'). Sąd uznał, że Rada Gminy, wskazując konkretną formę przetargu, przekroczyła swoje kompetencje wynikające z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a u.s.g. i naruszyła kompetencje organu wykonawczego (wójta), który jest odpowiedzialny za organizację przetargu. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność § 1 zaskarżonej uchwały w zakresie sformułowania 'ustnego nieograniczonego', a w pozostałej części uchwała nie wzbudziła wątpliwości. Sąd zasądził od Gminy Karnice na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, Rada Gminy nie ma prawa określać formy przetargu. Jest to kompetencja organu wykonawczego (wójta, burmistrza, prezydenta miasta).

Uzasadnienie

Rada Gminy ma kompetencje do wyrażania zgody na zbycie nieruchomości na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy o samorządzie gminnym. Jednakże, organizacja i wybór formy przetargu (np. ustny, pisemny, ograniczony, nieograniczony) należą do zadań organu wykonawczego, zgodnie z art. 38 i 40 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Określenie formy przetargu w uchwale Rady Gminy stanowi przekroczenie jej uprawnień i ingerencję w kompetencje organu wykonawczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (11)

Główne

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wymóg poprzedzenia skargi wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa został wyeliminowany.

u.s.g. art. 18 § 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Rada gminy może wyrazić zgodę na zbycie nieruchomości.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność uchwały lub aktu, jeżeli zostały naruszone przepisy o właściwości albo postępowaniu.

u.g.n. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Nieruchomości są sprzedawane lub oddawane w użytkowanie wieczyste w drodze przetargu.

u.g.n. art. 37 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Tryb bezprzetargowy jest dopuszczalny w przypadkach enumeratywnie określonych, m.in. gdy przedmiotem zbycia jest nieruchomość lub jej części, jeśli mogą poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległej, stanowiącej własność osoby zamierzającej ją nabyć, i nie mogą być zagospodarowane jako odrębne nieruchomości.

Pomocnicze

u.s.g. art. 30 § 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Do zadań wójta należy w szczególności gospodarowanie mieniem komunalnym.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Do zwrotu kosztów postępowania orzeka się na rzecz strony przeciwnej.

p.p.s.a. art. 52

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylono § 4 przewidujący wymóg złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 53 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zmodyfikowano termin wnoszenia skargi po zmianach.

u.g.n. art. 40 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przetarg przeprowadza się w formie przetargu ustnego nieograniczonego, ustnego ograniczonego, pisemnego nieograniczonego lub pisemnego ograniczonego.

u.g.n. art. 38 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przetarg ogłasza, organizuje i przeprowadza właściwy organ. W odniesieniu do nieruchomości gminnych jest to wójt, burmistrz lub prezydent miasta.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rada Gminy, określając formę przetargu ('ustnego nieograniczonego') w uchwale, przekroczyła swoje kompetencje i naruszyła kompetencje organu wykonawczego.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość powinna zostać sprzedana w trybie bezprzetargowym na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6 ugn. Organ naruszył art. 30 ust. 2 pkt 3 u.s.g. poprzez podjęcie przez Radę Gminy czynności należących do organu wykonawczego.

Godne uwagi sformułowania

Okoliczność ta wskazuje na możliwość zastosowania trybu bezprzetargowego przez jednego nabywcę. Takie działanie organu uchwałodawczego uznane musiało być za istotne naruszenie prawa. Stanowiło bowiem przekroczenie upoważnienia ustawowego, ograniczonego jedynie do wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości gminnych oraz niedopuszczalną ingerencję Rady w kompetencje organu wykonawczego Gminy.

Skład orzekający

Arkadiusz Windak

przewodniczący sprawozdawca

Patrycja Joanna Suwaj

członek

Krzysztof Szydłowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Określanie kompetencji organów gminy w zakresie zbywania nieruchomości oraz prawidłowe stosowanie trybu przetargowego i bezprzetargowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy Rada Gminy próbuje narzucić formę przetargu organowi wykonawczemu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii podziału kompetencji między radą gminy a organem wykonawczym w kontekście obrotu nieruchomościami, co jest istotne dla samorządowców i prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami.

Rada Gminy nie może narzucić formy przetargu na sprzedaż nieruchomości – kluczowe orzeczenie WSA.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 768/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1243/23 - Wyrok NSA z 2025-02-25
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
stwierdzono nieważność §
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 52 i art.53, art. 147 par.1, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 559
art. 101 ust.1, art. 30 ust.2 pkt 3, art. 18 ust.2 pkt 9 lit.a,
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 37 ust.2 pkt 6, art. 38
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na uchwałę Rady Gminy Karnice z dnia 25 maja 2022 r. nr XLI/340/2022 w przedmiocie wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości I. stwierdza nieważność § 1 zaskarżonej uchwały w zakresie sformułowania "ustnego nieograniczonego", II. zasądza od Gminy Karnice na rzecz skarżącego J. M. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
J. M., pismem z dnia 15 lipca 2022 r., powołując się na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559) oraz art. 50, art. 52, art. 53 § 2 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie uchwałę Rady Gminy z dnia [...] maja 2022 r. Nr [...] w sprawie sprzedaży nieruchomości. Uchwale tej zarzucił naruszenie:
1) art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie podczas gdy zaistniały przesłanki do bezprzetargowego zbycia nieruchomości oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] ha położonej w C. ;
2) naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym poprzez jego niezastosowanie i podjęcie czynności przez Radę Gminy, które należą do sfery organu wykonawczego albowiem gospodarowanie mieniem komunalnym należy do zadań wójta.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania i dopuszczenie dowodu z: aktu notarialnego potwierdzającego nabycie przez skarżącego nieruchomości nr [...] numer KW [...] i umów dzierżawy nieruchomości nr [...].
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że kwestionowaną uchwałą nieruchomość oznaczona numerem [...] o powierzchni [...] ha położona w C. została przeznaczona do sprzedaży w trybie przetargu nieograniczonego. Powyższa uchwała jest sprzeczna z prawem, albowiem zaistniały podstawy do zastosowania przepisu art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli zezwolenia na zbycie nieruchomości w drodze bezprzetargowej, dla poprawienia warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej pozostającej własnością skarżącego. W okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki faktyczne i prawne uzasadniające sprzedaż w trybie wyjątkowym bez przeprowadzenia przetargu. Skarżący jest właścicielem nieruchomości przyległej nr [...] oraz dzierżawcą nieruchomości [...] (przeznaczonej do sprzedaży) oraz [...] od ponad 30 lat i wykorzystuje ją na potrzeby działalności rolniczej. Działki o nr [...] oraz [...] oddzielają budynek gospodarczy od pastwisk, na których jest wypasane bydło. Nieruchomości te stanowią integralną część gospodarstwa rolnego, ponieważ jest przez nie przeprowadzony ciąg wodny do wodopoju dla zwierząt. Wykorzystanie nieruchomości na inne cele pozbawi wnioskodawcę możliwości prowadzenia działalności rolniczej, gdyż nie będzie możliwości przejazdu między działkami pozostającymi w jego dyspozycji. Tym samym sprzedaż nieruchomości naruszy interes prawny skarżącego.
Spełniony jest również drugi warunek odstąpienia od trybu przetargowego, którym jest stwierdzenie braku możliwości zagospodarowania zbywanego terenu jako odrębnej nieruchomości. Przedmiotem zbycia jest bowiem nieruchomość o powierzchni [...] ha, co do której nie sposób przyjąć, aby mogła być zagospodarowana jako odrębna nieruchomość ze względu zarówno na niewielką powierzchnię oraz jej umiejscowienie między terenami rolniczymi. Okoliczność ta wskazuje na możliwość zastosowania trybu bezprzetargowego przez jednego nabywcę. Obiektywne okoliczności wskazane wyżej oraz cele społeczne i konieczność zagospodarowania działek przez jednego nabywcę uzasadniają zastosowanie trybu określonego w art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Odwołując się do przepisów art. 30 ust. 2 pkt 3, art. 11 ust. 1 i 12 u.g.n. skarżący podniósł, że to wójt, po uzyskaniu zgody rady na zbycie nieruchomości, uwzględniając stan faktyczny i prawny, ustala, czy nieruchomość może być zbyta w trybie bezprzetargowym, czy w trybie przetargu. Tak więc Rada ustalając tryb zbycia nieruchomości naruszyła kompetencje wójta jako organu wykonawczego. Podjęcie zaskarżonej uchwały stanowiło naruszenie prawa, gdyż Wójt Gminy K. był zobowiązany do zarządzenia sprzedaży nieruchomości w trybie bezprzetargowym wobec spełnienia przez skarżącego przesłanek warunkujących nabycie nieruchomości w trybie art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako całkowicie bezzasadnej. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ wskazał, że w sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu, właściwym organem była Rada Gminy, bowiem w Gminie nie obowiązywała uchwała w sprawie zasad zbywania nieruchomości bez przeprowadzania przetargu. W takiej sytuacji na zbycie nieruchomości konieczna była zgoda Rady Gminy w formie uchwały.
Odnosząc się do możliwości zastosowania art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ wyjaśnił, że dla bezprzetargowego zbycia nieruchomości muszą być spełnione łącznie następujące przesłanki.
1. Jest tylko jedna nieruchomość przyległa, która jest własnością zainteresowanego kupnem (który nie jest dzierżawcą czy najemcą).
2. Zainteresowany musi złożyć wniosek przedstawiając zamiar nabycia tej nieruchomości na poprawę zagospodarowania.
3. Jeżeli są co najmniej 2 przylegle działki będące własnością różnych osób musi być przeprowadzony przetarg.
4. Poprawa zagospodarowania musi być rzeczywista i wyraźnie wykazana przez zainteresowanego.
5. Ograniczona możliwość zagospodarowania działki nie jest równoznaczna z całkowitą niemożliwością takiego zagospodarowania.
Zdaniem organu, przesłanki opisane w ww. przepisie nie wystąpiły. Z załączonej dokumentacji wynika, że do nieruchomości przylega też działka nr [...], która nie stanowi własności skarżącego. Nie jest też możliwe przyjęcie poprawy zagospodarowania dla działki nr [...] ponieważ działka ta jest wyłącznie dzierżawiona, a przepis mówi wyraźnie o działkach przyległych stanowiących własność. Ponadto, z akt nie wynika, aby zainteresowany wyrażał wcześniej chęć nabycia tej działki bez przetargu, mając dostęp do informacji gminnej o zamiarze sprzedaży działki na tablicy ogłoszeń. Skarżący nie wykazał także rzeczywistej potrzeby poprawy zagospodarowania, natomiast sam fakt nieznacznej powierzchni działki nie jest równoznaczny z całkowitą niemożliwością jej zagospodarowania.
Najbardziej istotny w sprawie jest fakt, że do sprzedawanej działki nr [...] przylega też inna działka nie stanowiąca własności skarżącego. W takiej sytuacji organ nie miał wyboru i zmuszony był ogłosić sprzedaż w drodze przetargu. Należy podkreślić, że sprzedaż w drodze przetargu jest najbardziej transparentna i skierowana do nieograniczonej liczby potencjalnych nabywców, a sprzedaż bez przetargu jest od tej zasady wyjątkiem.
W piśmie procesowym z dnia 5 października 2022 r. skarżący wskazał, że wbrew twierdzeniom organu, deklarował wolę nabycia przedmiotowej nieruchomości.
Organ w piśmie z dnia 8 grudnia 2022 r., wnosząc o odrzucenie skargi jako wniesionej bez wymaganego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, wyjaśnił, że o nabycie spornej nieruchomości wystąpiła również współwłaścicielka sąsiadującej działki [...] (przed podziałem [...]) - J. P., pismem z dnia 29 czerwca 2021 r.
W kolejnym piśmie procesowym z dnia 4 lutego 2023 r. skarżący wyjaśnił, że o możliwości zapoznania się z treścią zaskarżonej uchwały dowiedział się dopiero 21 czerwca 2022 r. wraz z umieszczeniem na stronie internetowej Urzędu Gminy w K. ogłoszenia o wykazie nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży. Ponadto, skarżący poddał pod wątpliwość celowość uprzedniego partycypowania w koszach podziału działki [...], skoro organ nie zrealizował ustaleń o bezprzetargowym nabyciu działki. Skarżący zakwestionował również wiarygodność rzekomo złożonego wniosku przez J. P. w dniu 29 czerwca 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 329 ze zm.) wobec nie zgłoszenia w wyznaczonym terminie (pismem z dnia 29 listopada 2022 r.) woli stron do wzięcia udziału w rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
W związku ze sformułowanym w piśmie z 8 grudnia 2022 r. wnioskiem organu o odrzucenie skargi w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wniosek ten jest niezasadny. Wbrew stanowisku organu, skarżący nie był zobowiązany do poprzedzenia skargi złożeniem do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa kwestionowaną uchwałą. Wymóg skierowania takiego wezwania do organu przed wniesieniem skargi został wyeliminowany wraz z wejściem w życie zmiany treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, która nastąpiła z dniem 1 czerwca 2017 r. mocą art. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Zgodnie ze znowelizowanym przepisem, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Wymienioną wyżej ustawą nadano również nowe brzmienie przepisom art. 52 i art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej określanej jako "p.p.s.a.". Skutkiem tych zmian uchylono art. 52 § 4 p.p.s.a., przewidujący wymóg poprzedzenia skargi do sądu złożeniem wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, oraz zmieniono art. 53 § 2 p.p.s.a. eliminując termin trzydziestu dni do wniesienia skargi od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w przypadku braku takiej odpowiedzi, termin sześćdziesięciu dniu od dnia wezwania.
W myśl art. 17 ust. 2 ww. ustawy nowelizującej, przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 (ustawy p.p.s.a.), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym tą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Analizując istnienie po stronie skarżącego interesu prawnego lub uprawnienia, które zostały naruszone zaskarżoną uchwałą w kontekście przesłanki wniesienia skargi znajdującej umocowanie w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, Sąd poczynił następujące ustalenia.
Legitymacja skargowa opiera się na istnieniu związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków strony skarżącej wynikających z norm prawa materialnego a zaskarżoną uchwałą. Skarżący wykazał, że zaskarżona uchwała narusza jego interes prawny podając, że będąca przedmiotem uchwały działka nr [...] graniczy z działką nr [...] stanowiącą jego własność. Wziąć należy przy tym pod uwagę, że przed podjęciem zaskarżonej [...] skarżący występował do Gminy o sprzedanie mu m.in. części działki [...] (z której wydzielono działkę o nr [...]) na poprawę warunków zagospodarowania posiadanych, przyległych działek. Potwierdza to treść pisma Wójta Gminy K. z dnia 17 maja 2021 r., nr [...]
W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, według którego, jeżeli osoba która zamierza nabyć nieruchomość gminną lub jej części może wywodzić interes prawny z przepisu art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Interesem tym jest bowiem to, aby wniosek złożony przez nią w odpowiednim czasie został wzięty pod uwagę przez procedujący organ na równych zasadach jak wnioski pochodzące od innych podmiotów oraz aby działanie organu w tej kwestii odpowiadało przepisom prawa (por. wyroki NSA z dnia 1 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 861/15 i 885/15, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wr 214/20). Skoro na skutek podjętej uchwały skarżący utracił prawo do nabycia nieruchomości w drodze bezprzetargowej, to doszło do naruszenia jego interesu prawnego uprawniającego go do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Naruszenie interesu prawnego skarżącego pozwalało na merytoryczne rozpoznanie wniesionej skargi, lecz nie przesądzało o wyniku oceny zaskarżonej uchwały pod kątem jej zgodności z prawem.
W myśl art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy o samorządzie gminnym, do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu dotyczących zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej; uchwała rady gminy jest wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony do 3 lat strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość; do czasu określenia zasad wójt może dokonywać tych czynności wyłącznie za zgodą rady gminy. Przytoczony przepis przewiduje dwa rodzaje uchwał podejmowanych przez radę gminy w przedmiocie gospodarowania nieruchomościami komunalnymi. Pierwszym z nich są uchwały określające zasady zbywania, nabywania i obciążania nieruchomości. Są to uchwały określające ogólne reguły postępowania organu wykonawczego. Drugą kategorię stanowią uchwały o wyrażeniu zgody na podjęcie przez wójta działań dotyczących zbycia nieruchomości, w sytuacji gdy nie ma ustalonych tzw. ogólnych zasad.
Niesporne w sprawie jest, że Rada Gminy przed podjęciem zaskarżonej uchwały nie ustanowiła w drodze uchwały ogólnych zasad zbywania, nabywania i obciążania nieruchomości. Wobec tego faktu zgoda na ewentualne zbycie przez organ wykonawczy określonej nieruchomości musiała być wyrażona w formie uchwały, tak jak uczyniono to kwestionowaną uchwałą z dnia [...] maja 2022 r. Nr [...] W uchwale tej Rada Gminy wyraziła zgodę na sprzedaż nieruchomości niezabudowanej położonej w C. , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, w formie przetargu ustnego nieograniczonego (§ 1). Wykonanie uchwały powierzono Wójtowi Gminy (§ 2).
W kontekście przedstawionych regulacji nieuprawniony okazał się zarzut skargi wydania kwestionowanej uchwały z naruszeniem art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym. Rada Gminy miała prawo, w oparciu o art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy o samorządzie gminnym podjąć uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na sprzedaż nieruchomości.
W myśl art. 37 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, nieruchomości są sprzedawane lub oddawane w użytkowanie wieczyste w drodze przetargu. Tryb bezprzetargowy dopuszczalny jest tylko w przypadkach enumeratywnie określonych w art. 37 ust. 2 tejże ustawy. Taka możliwość zachodzi m.in. wówczas, gdy przedmiotem zbycia jest nieruchomość lub jej części, jeśli mogą poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległej, stanowiącej własność lub oddanej w użytkowanie wieczyste osobie, która zamierza tę nieruchomość lub jej części nabyć, jeżeli nie mogą być zagospodarowane jako odrębne nieruchomości (art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Pogląd taki sformułowano w akceptowalnym przez doktrynę wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2006 r. (sygn. akt IV CSK 98/06). W wyroku tym stwierdzono, że bezprzetargowa sprzedaż na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. wchodzi w rachubę jedynie wtedy, gdy tylko jedna osoba może być zainteresowana kupnem. Wtedy organizowanie przetargu nie miałoby sensu. Jeśli jednak zainteresowanych może być więcej i sprzedawana nieruchomość lub część nieruchomości może mieć związek funkcjonalny z więcej niż jedną nieruchomością przyległą, to wówczas taki tryb sprzedaży jest niedopuszczalny. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone również w późniejszym orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2009 r. (sygn. akt II CSK 589/08, LEX nr 530697), w którym to orzeczeniu Sąd Najwyższy wskazał, iż określony w art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. nie ma zastosowania w sprawie, w której nabycie działki zmierza do poprawienia warunków nie jednej nieruchomości przyległej, ale przynajmniej dwóch. Gdy więc możliwość poprawienia warunków odnosi się do większej liczby nieruchomości musi być przeprowadzony przetarg. Tożsame stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 28 czerwca 2022 r. sygn. akt I OSK 248/20, z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1503/18, z dnia 15 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 432/19.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że działka nr [...] graniczy nie tylko z działką stanowiącą własność skarżącego, ale również z działką nr [...] należącą do J. P.. Z przedłożonych przez organ dokumentów wynika, że ww. pismem z dnia 29 czerwca 2021 r. również wyraziła zainteresowanie nabycia części działki o pierwotnym nr [...], celem utworzenia drogi dojazdowej do działki [...] (obecnie [...]). Z powyższych faktów wynika, że zainteresowanymi nabyciem działki nr [...] były co najmniej dwa podmioty, co wskazuje na konieczność przeprowadzenia procedury sprzedaży w drodze przetargu. Dlatego niezasadny okazał się zarzut skargi naruszenia przez organ przepisu art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegający na jego niezastosowaniu.
Uwzględniając przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, Sąd przeanalizował zaskarżoną uchwałę i dostrzegł z urzędu naruszenie prawa, którego nie podniesiono w skardze.
Jak już wskazano wyżej, przywołany przepis art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy o samorządzie gminnym stanowił podstawę prawną dla wyrażenia przez Radę Gminy zgody na sprzedaż nieruchomości w drodze przetargu. W myśl postanowień art. 40 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przetarg przeprowadza się w formie:
1) przetargu ustnego nieograniczonego;
2) przetargu ustnego ograniczonego;
3) przetargu pisemnego nieograniczonego;
4) przetargu pisemnego ograniczonego.
Przetarg ustny ma na celu uzyskanie najwyższej ceny. Przetarg pisemny ma na celu wybór najkorzystniejszej oferty (art. 40 ust. 2). Przetarg ograniczony organizuje się, jeżeli warunki przetargowe mogą być spełnione tylko przez ograniczoną liczbę osób (art. 40 ust. 2a). O zastosowanej formie przetargu decyduje jego organizator (art. 40 ust. 3).
Według art. 38 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przetarg ogłasza, organizuje i przeprowadza właściwy organ albo minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa w odniesieniu do nieruchomości, o których mowa w art. 57 ust. 1, oraz do nieruchomości ujętych w ewidencji, o której mowa w art. 60 ust. 2 pkt 1. W odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy, organem tym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 26 ust. 1, 3 i 4 ustawy o samorządzie gminnym), do którego zadań należy w szczególności gospodarowanie mieniem komunalnym (art. 30 ust. 2 pkt 3 tej ustawy), i to ten organ wybiera jedną z form przetargu, o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Podjęcie uchwały w trybie art. 18 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odnoszącej się do konkretnej nieruchomości, winno zatem ograniczać się do wyrażenia zgody na sprzedaż nieruchomości w ramach przetargu, bez wskazywania organowi wykonawczemu formy przeprowadzenia tego przetargu. W niniejszej sprawie Rada Gminy, wkraczając w uprawnienia organu organizującego przetarg, wskazała w § 1 uchwały, że sprzedaż ma się odbyć w formie przetargu "ustnego nieograniczonego". Takie działanie organu uchwałodawczego uznane musiało być za istotne naruszenie prawa. Stanowiło bowiem przekroczenie upoważnienia ustawowego, ograniczonego jedynie do wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości gminnych oraz niedopuszczalną ingerencję Rady w kompetencje organu wykonawczego Gminy. Stanowisko takie potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych w zbliżonych przedmiotowo sprawach (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 20 września 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 388/22, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Ol 394/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 488/11 - dostępne na stronie www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Dostrzeżone istotne naruszenie prawa w zaskarżonej uchwale skutkować musiało stwierdzeniem jej nieważności w części określającej formę przeprowadzenia przetargu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Poza wyeliminowaniem przez Sąd sformułowania mającego wiązać w sposób nieuprawniony organ wykonawczy co do formy zorganizowania przetargu (ustnego nieograniczonego), pozostała treść uchwały nie wzbudziła wątpliwości Sądu pod względem jej legalności prawnej.
O zasądzeniu od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania obejmujących uiszczony przez skarżącego wpis sądowy wynoszący 300 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI