II SA/SZ 737/05

II SA/Sz 737/05 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2006-01-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2005-06-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Danuta Strzelecka-Kuligowska /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Mysiak
Stefan Kłosowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Sygn. powiązane
II OSK 522/06 - Wyrok NSA z 2007-03-27
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Małgorzata Frej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki o d d a l a skargę
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art.123 kpa, art. 48 ust.2 i 3, ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.),po rozpoznaniu sprawy dotyczącej prowadzenia fermy lisów na działce nr 390 przy ul. [...] w [...] przez J. Ż. z wykorzystaniem samowolnie rozbudowanego budynku gospodarczego z przybudowaną wiatą i samowolnie wybudowanych trzech wiat, nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie do [...]r. następujących dokumentów:
- zaświadczenia Wójta Gminy [...] o zgodności budowy z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...],
- projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi wraz z zaświadczeniem wydanym projektantowi przez właściwą izbę samorządu zawodowego,
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Jednocześnie organ pouczył J. Ż., że niespełnienie w wyznaczonym terminie obowiązku skutkować będzie decyzją o rozbiórce samowolnie wybudowanych obiektów.
Po bezskutecznym upływie terminu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], wydał na podstawie art. 104 § 1 kpa, art. 48 ust.1 w związku z art. 48 ust. 4 wyżej wskazanej ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane decyzję dnia 10 stycznia 2005r. Nr [...] nakazującą J. Ż. rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku gospodarczego, przybudowanej samowolnie wiaty o wymiarach [...] m i samowolnie wybudowanych trzech wiat o wymiarach [...].
Od decyzji odwołał się J. Ż., który wniósł o jej uchylenie. W odwołaniu skarżący podniósł, iż nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością /zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane/. J. Ż. wskazał nadto, że budynek gospodarczy, który nakazuje mu się rozebrać, o wymiarach [...] m ma już [...] lata, a mapy, na których opiera się organ I instancji nie były aktualizowane od [...] roku. Budynek gospodarczy rozbudował zgodnie z decyzją nr [...] Naczelnika Gminy w [...]. Powołuje się na swoje pisemne wyjaśnienie z dnia [...] r. oraz załączone do pisma dokumenty (kserokopia decyzji nr [...] Naczelnika Gminy w [...] i plan zagrody). Zdaniem skarżącego woliery, które wybudował dla zwierząt, a które organ I instancji potraktował jako wiaty, w świetle prawa budowlanego nie wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Uważa, że jedynym jego przewinieniem była dobudowa wiaty do budynku gospodarczego, którą rozebrał w dniu [...] r.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego w [...] decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1kpa oraz art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo Budowlane utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podniósł, że w latach [...], na działce nr [...] w miejscowości [...], dobudowano do budynku gospodarczego wiatę o wymiarach [...] m oraz wybudowano trzy inne wiaty pod klatki na lisy, o wymiarach: [...]m, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powyższe ustalił Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] podczas kontroli nieruchomości w dniu [...] r., na podstawie oświadczenia inwestora J. Ż. i odnotował w sporządzonym protokóle z kontroli. Do tego samego protokółu inwestor wniósł, że w [...] r. wykonał remont budynku gospodarczego o wymiarach [...] m, zgodnie ze zgłoszeniem z dnia [...]r., nie rozbudowując go.
Zdaniem organu odwoławczego materiał zgromadzony przez organ I instancji wskazuje, że w budynku gospodarczym wykonano roboty budowlane wykraczające poza zakres dokonanego zgłoszenia. Potwierdzenie przyjęcia w/w zgłoszenia przez Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. dotyczy tylko wymiany pokrycia dachu i remontu elewacji. Organ odwoławczy wskazał nadto, że w wyjaśnieniu z dnia [...]r. J. Ż. przyznał, iż podczas prac remontowych uległa zawaleniu drewniana część budynku, którą odbudował z bloczków betonowych. Wybudowanie, w miejsce drewnianej szopy (dobudowanej do budynku gospodarczego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę Nr [...] z dnia 17 sierpnia 1979r.) murowanego obiektu, wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Stosownych decyzji o pozwoleniu na budowę wymagała także rozbudowa budynku gospodarczego kolejno o 3,0 m i 3,5 m. Dobudowana część obiektu, jak i wybudowane bez pozwolenia na budowę wiaty, podlegały rygorom przepisów art. 48 ustawy Prawo budowlane.
W związku ze stwierdzeniem samowoli budowlanych organ I instancji, postanowieniem z dnia [...]r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, nałożył na J. obowiązek. obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia [...] r., określonych dokumentów.
Ponieważ J. Ż. nie wywiązał się z nałożonego obowiązku, organ I instancji decyzją z dnia [...] r. , na podstawie art. 48 ust. 1, w związku z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, nakazał rozbiórkę obiektów.
Zdaniem organu odwoławczego przyjęty, przez organ I instancji, tryb postępowania jest właściwy i dlatego należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
Nadto odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu J. Ż. odnośnie błędnej jego zdaniem kwalifikacji samowolnie wybudowanych obiektów, organ odwoławczy wyjaśnił, iż według "Słownika języka polskiego" PWN woliera to obszerne pomieszczenie w ogrodach zoologicznych, osłonięte siatką, przeznaczone dla ptaków latających"
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] J. Ż. podniósł, iż nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie samowolnie wykonanych obiektów budowlanych, bowiem w dniu [...] r. dokonał sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem skarżącego ustalony w sprawie stan faktyczny nie odpowiada istniejącemu ze względu na dokonanie częściowej rozbiórki obiektów budowlanych, a ponadto klatki dla zwierząt nie stanowią obiektów budowlanych w myśl przepisów ustawy Prawo budowlane.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego w [...] odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie oraz wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja skierowana została, zgodnie z prawem, do J. Ż., który jak wynika z akt sprawy jest sprawcą samowoli - inwestorem i właścicielem nieruchomości. Sam fakt sprzedaży nieruchomości nie wymaga zmiany adresata decyzji. J. Ż. nadal pozostaje sprawcą samowoli. Organ odwoławczy wskazał nadto, że informację o rozbiórce części obiektów można traktować jedynie jako wykonanie częściowego nakazu, który orzeczono w oparciu o ustalenia poczynione przez organ I instancji w toku postępowania na podstawie przeprowadzonej kontroli nieruchomości, przy udziale skarżącego.
Uczestnicy postępowania M. F. i S. S. wnieśli o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Podstawę materialnoprawną decyzji stanowi art. 48 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm./, zwanej dalej Prawem budowlanym. Przepis ten stanowi, że właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W myśl art. 28 roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 31.
Z akt administracyjnych sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący J. Ż. na działce nr [...] w miejscowości [...] dobudował do budynku gospodarczego wiatę o wymiarach [...] m oraz wybudował trzy wiaty pod klatki na lisy, o wymiarach: [...] m bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Wybudowane w latach [...] wiaty oraz wykonane roboty budowlane w budynku gospodarczym, będące przedmiotem niniejszej sprawy, a polegające na wybudowaniu w miejsce drewnianej szopy (dobudowanej do budynku gospodarczego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] r.) murowanego obiektu oraz rozbudowie obiektu (kolejno o 3,0 m i 3,5 m), co wynika z wyjaśnienia inwestora z dnia [...] r., nie podlegały zwolnieniu z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W wyniku wykonanych robót długość budynku gospodarczego zwiększyła się z 11,5 m (widniejącej na mapach geodezyjnych) do ok. 23,80 m.
Roboty budowlane polegające na zastąpieniu części starego obiektu budowlanego nowym obiektem budowlanym (budowa w tym samym miejscu), bardziej nowoczesnym pod względem technologicznym są budową, a nie rozbudową, czy modernizacją obiektu (por. J. Siegień "Prawo budowlane – Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2000, s. 73).
Nie można zaaprobować stanowiska skarżącego, iż wybudowane wiaty to woliery. Woliery to pomieszczenia w ogrodach zoologicznych, przeznaczone dla ptaków latających, a J. Ż. prowadził hodowlę lisów.
Nieświadomość prawna skarżącego oraz okoliczności, które spowodowały dopuszczenie się samowoli budowlanej nie mają znaczenia dla podjęcia orzeczenia o rozbiórce. Również sytuacja majątkowa skarżącego nie może sankcjonować działania niezgodnego z porządkiem prawnym.
Odnosząc się do dalszych zarzutów skarżącego podnieść należy, że zbycie nieruchomości przez skarżącego w formie darowizny na rzecz M. Ż. nie przesądza o tym, że nie może być on adresatem decyzji rozbiórkowej.
W tym miejscu za celowe wydaje się podkreślenie znaczenia, jakie niesie za sobą prawidłowe oznaczenie w decyzji nakazującej rozbiórkę adresata decyzji w kontekście postanowień art. 52 ustawy Prawo budowlane.
Powyższy przepis określa podmioty, do których może być kierowany nakaz przymusowej rozbiórki wymieniając wśród nich inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Kolejność wyszczególnienia tych podmiotów nie może być uznana za przypadkową.
W ocenie Sądu, orzekając o przymusowej rozbiórce, organ w pierwszej kolejności decyzję winien skierować do inwestora. Za takim stanowiskiem opowiada się również piśmiennictwo ugruntowane w orzecznictwie sądowym (vide: wyrok SN z dnia 26 marca 1993 r., III AZP 4/93, OSNC 1993/12/212).
W przypadku nakazu rozbiórki obiektu wzniesionego bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, kiedy istnieją wątpliwości co do tożsamości między inwestorem a właścicielem, ustalenie adresata nakazu wymaga szczególnej wnikliwości. Na nim będzie ciążył obowiązek jego wykonania i poniesienia związanych z tym kosztów. Błąd w przypisaniu danemu podmiotowi przymiotu inwestora obiektu trwale związanego z gruntem doprowadzi również do władczej ingerencji w prawo własności - art. 46 § 1 k.c. (podob. NSA w wyroku z 12 czerwca 2002 r., II SA/Gd 1862/01, nie publ.). Aby móc właściwie określić, czy dany podmiot może być uznany za inwestora należy w pierwszej kolejności odpowiedzieć na pytanie, komu można przypisać rolę inwestora w procesie budowlanym.
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie zawiera definicji legalnej pojęcia inwestor. Według definicji słownikowej, inwestor to osoba lub przedsiębiorstwo dokonujące inwestycji. Inwestycja zaś to nakład gospodarczy, którego celem jest stworzenie nowych lub powiększenie istniejących środków trwałych (za Słownikiem języka polskiego, pod red. M Szymczaka, wyd. PWN, Warszawa 1996).
Inwestor, jako podstawowy uczestnik procesu inwestycyjnego, jest zwykle inicjatorem zamierzenia inwestycyjnego, dysponentem kapitału oraz bezpośrednim realizatorem przedsięwzięcia, bądź zlecającym wykonawstwo specjalistycznej firmie, a także często właścicielem wykonanego obiektu (skutku, efektu) inwestycyjnego. Inwestorem może być osoba fizyczna lub prawna, angażująca kapitał w realizację przedsięwzięcia gospodarczego w nadziei czerpania korzyści o charakterze ekonomicznym lub finansowym (wpływy, dochody, obroty, przychody, zyski, dywidendy, itp.) lub innym (np. społecznym) w długim horyzoncie czasowym.
Inwestorem może więc być zarówno osoba prywatna, realizująca inwestycję na użytek własny (np. dom, mieszkanie), bądź w celu czerpania korzyści w formie czynszów z obiektów lub budynków dzierżawionych, jak również instytucje zorganizowane w formie spółek osobowym, kapitałowych itp.
Inwestor może być sam fizycznym organizatorem procesu przygotowania i wykonania obiektu, bądź przez zlecenie wykonawstwa wyspecjalizowanym firmom inwestycyjno-budowlanym (szerzej: W. Flak "Inwestor. Inwestycje rzeczowe", wyd. C. H. Beck, Warszawa 2000)
Należy również podkreślić, że przepisy Prawa budowlanego z 1994r. wymieniają w art. 48 określone przesłanki stanowiące podstawę orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego. Według tych przepisów prawo do terenu i to innej osoby, nie będącej inwestorem, nie może przesądzać ani w sensie pozytywnym, ani w sensie negatywnym w zakresie rozstrzygnięcia o rozbiórce obiektu budowlanego. Jedyną i konieczną przesłanką wydania nakazu rozbiórki obiektu wybudowanego bez pozwolenia jest stwierdzenie niedopełnienia przez inwestora wymogu uzyskania pozwolenia na budowę.
Tym samym ustawa nie uzależnia nakazu rozbiórki od spełnienia materialnoprawnych przesłanek warunkujących uzyskanie pozwolenia na budowę. Realizacja obiektu na cudzym gruncie nie stanowi samodzielnej podstawy do podjęcia przez organy administracji działań dla usunięcia skutków samowoli budowlanej. Konsekwencją tego nakaz rozbiórki może być kierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem działki na której zrealizowano określoną inwestycję (vide: wyrok NSA z 10 lipca 1998r., IV SA 1444/96 nie publ., wyrok NSA z 1 kwietnia 1999 r., IV SA 570/97 nie publ., wyrok NSA z 4 września 2002 r., IV SA 1712/00 nie publ., wyrok NSA z 25 listopada 2001 r., SA/Rz 597/00 nie publ.). Natomiast wykorzystanie dla celów budowlanych cudzej nieruchomości może rodzić roszczenia właściciela do inwestora o charakterze cywilnoprawnym, które mogą być dochodzone w postępowaniu przed sądami powszechnymi.
Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy i przeprowadzone postępowanie wyjaśniające świadczą jednoznacznie, iż w niniejszej sprawie inwestorem jest skarżący. Na rozprawie przed sądem skarżący potwierdził ten fakt. Zatem zasadnie adresatem decyzji o rozbiórce jest J. Ż.
Co zaś tyczy się obecnego właściciela nieruchomości, na której usytuowane są sporne obiekty budowlane, to jak wynika z akt administracyjnych i sądowych sprawy, brał on udział w tych postępowaniach.
W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł o oddaleniu skargi.