II SA/Sz 407/23

II SA/Sz 407/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący/
Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1, art. 41 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 25 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia 26 października 2022 r. nr [...]
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia 26 października 2022 r., nr [...], Burmistrz Miasta S. , działając na podstawie art. 39 ust. 1, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, ze zm., dalej przywoływana jako "u.p.s.") oraz art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku E. Z. (dalej przywoływany jako: "Wnioskodawca", "Skarżący"), uchylił w całości decyzję Nr [...] z dnia 11.01.2021 r. w sprawie przyznania Skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności w części dotyczącej przyznania pomocy w okresie od dnia 01.01.2021 r. do dnia 31.03.2021 r. i od dnia 01.05.2021 r. do dnia 30.06.2021 r. i odmówił przyznania Wnioskodawcy pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup żywności w okresie od dnia 01.01.2021 r. do dnia 31.03.2021 r. i od dnia 01.05.2021 r. do dnia 30.06.2021 r. oraz odmówił uchylenia decyzji Nr [...] z dnia 11.01.2021 r. w sprawie przyznania Skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności w części dotyczącej przyznania pomocy w okresie od dnia 01.04.2021 r. do dnia 30.04.2021 r..
W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji podał, że dniu 29.12.2020 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy społecznej m.in. w postaci zasiłku celowego na zakup żywności. Dochód Skarżącego ustalony został zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej wyniósł zatem 0,00 zł i był niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. kwoty 701,00 zł. W związku z powyższym decyzją z dnia 11 stycznia 2021 r. przyznano Skarżącemu wnioskowane świadczenie w kwocie 300 zł miesięcznie za okres od 1.01.2021r. do 30.06.2021 r.
W trakcie wykonywania czynności służbowych Organ I instancji powziął informację, iż Skarżącemu od 22.11.2018 r. przyznano rentę z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Ustalono również, że od 2000 r. posiada on gospodarstwo rolne stanowiące od 2015 r. powierzchnię 3,0327 ha przeliczeniowych, a także posiada zajęcie komornicze.
Postanowieniem Nr [...] z dnia 19.09.2022 r. Kierownik Działu Świadczeń Pomocy Społecznej wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania Skarżącemu decyzją Nr [...] z dnia 11.01.2021 r. świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności w okresie od 01.01.2021 r. do 30.06.2021 r.
W wyniku wznowionego postępowania administracyjnego w sprawie ww. pomocy ustalono, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktycznie istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane Organowi, który wydał decyzję tj. Skarżący ubiegając się o pomoc nie zgłosił posiadania gospodarstwa rolnego, otrzymywania renty z KRUŚ oraz zajęć komorniczych.
Ponowna analiza sytuacji ekonomicznej wykazała, że dochód w postaci renty rolniczej i z 3,0327 ha przeliczeniowego, miał istotny wpływ na uprawnienia ww. do przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego.
Wobec powyższego Organ I instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki do przyznania Skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku celowego od dnia 01.01.2021 r. do dnia 31.03.2021 r. i od dnia 01.05.2021 r. do dnia 30.06.2021 r. .
Jednakże w ocenie Organu zachodzą przesłanki określone w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy mianowicie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Organ powołując się na treść art. 41 ustawy o pomocy społecznej stwierdził, że u Wnioskodawcy występuje długotrwała choroba i niepełnosprawność. Po przeanalizowaniu sytuacji materialno-bytowej ustalono, że zachodzi przypadek, którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym "w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi".
Jednakże ośrodek zmuszony był odmówić pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na cel zawarty we wniosku. Zdaniem Organu pomimo niezaspokojonych potrzeb zgłaszanych przez Wnioskodawcę i trudnej sytuacji w jakiej znajduje się, ograniczone środki finansowe na realizację zadań własnych powodują, że nie ma możliwości spełnienia oczekiwań klienta i przyznania specjalnego zasiłku celowego na cele bytowe.
Organ wyjaśnił, że Ośrodek musi mieć na uwadze, to że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje MOPS mają trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie można zatem swojej wypłaty skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna była najtrudniejsza. W związku z powyższym Ośrodek musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy skorzystała jak największa liczba klientów, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Gospodarując racjonalnie posiadanymi środkami finansowymi Ośrodek nie może dopuszczać do sytuacji, w której jeden klient z dochodem dwukrotnie przekraczającym kryterium dochodowe otrzymuje świadczenie, a inni bez dochodu bądź z dochodem poniżej kryterium dochodowego tylko niewysokie świadczenie, gdyż odbywałoby się to z pokrzywdzeniem innych osób potrzebujących koniecznego wsparcia. Dochód strony dwukrotnie przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, ponadto zasoby majątkowe w postaci gospodarstwa rolnego i trzypokojowego mieszkania własnościowego powodują, że klient ma możliwość zadbania o poprawę sytuacji finansowej własnym staraniem.
2. Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie, w którym zakwestionował postanowienie dotyczące wznowienia postępowania, a także wyraził niezadowolenie z działalności ośrodka pomocy społecznej i postępowania jego pracowników.
3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, decyzją z dnia 25 stycznia 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 9, art. 39, art. 41 pkt 1 u.p.s., utrzymało decyzję Organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że podstawową zasadę przyznawania świadczeń pieniężnych formułuje art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym, prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41,78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł. Organ II instancji przytoczył również treść przepisów art. 8 ust. 3, ust. 4 oraz art. 8 ust. 9 i 10 u.p.s., dotyczących sposobu ustalania dochodu, w zależności od źródeł przychodu i kategorii podatników.
Organ odwoławczy podkreślił, że zaskarżona decyzja Organu pierwszej instancji została wydana w trybie nadzwyczajnym postępowania administracyjnego, tj. w trybie wznowienia postępowania.
Podstawą wszczęcia postępowania wznowieniowego było ujawnienie przez Organ pierwszej instancji nowych okoliczności faktycznych, potwierdzonych dowodami urzędowymi, istniejących w dniu wydania decyzji nr [...] z dnia 11 stycznia 2021 r., a nieznanych w tym dniu organowi, które były istotne dla sprawy przyznania stronie zasiłku celowego na zakup żywności. Organ ustalił bowiem, że Skarżący uzyskuje dochód w postaci renty z KRUS od dnia 22 listopada 2018 r. oraz z hektarów przeliczeniowych gospodarstwa rolnego, a dochód może mieć wpływ na uprawnienie strony do uzyskania pomocy społecznej w formie wnioskowanego zasiłku.
Ponieważ Organ przyznał stronie zasiłek celowy na zakup żywności po rozpatrzeniu wniosku z dnia 29 grudnia 2020 r., przedmiotem oceny Organu w postępowaniu wznowieniowym był dochód Skarżącego uzyskany od listopada 2020 r. do maja 2021 r. Jak wynika z zaświadczeń z Urzędu Gminy S. z dnia 28 marca 2022 r. oraz 12 maja 2022 r. Skarżący od dnia 5 listopada 2015 r. posiada gospodarstwo rolne położone w miejscowości K. o pow. 13,7976 ha fizycznych, co stanowi 3,0327 ha przeliczeniowych, a dochód z tego Stanowi kwotę w wysokości 934,07 zł miesięcznie (3,0327 ha x 308,00 zł = 934,0716 zł). Z renty rolniczej uzyskał natomiast dochód w poszczególnych miesiącach w następujących wysokościach wynikających z zaświadczeń z KRUS z dnia 29 marca 2022 r., 23 czerwca 2022 r. oraz decyzji Prezesa KRUS z dnia 15 marca 2020 r., z uwzględnieniem zaświadczenia z dnia 12 maja 2022 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S.: 651,45 zł w listopadzie 2020 r. (łączny dochód 1585,52 zł), 246,61 zł w grudniu 2020 r. (łączny dochód 1198,68 zł), 246,61 zł w styczniu 2021 r. (łączny dochód 1198,68 zł), 246,61 zł w lutym 2021 r. (łączny dochód 1198,68 zł)r., 0,00 zł w marcu 2021 r. (dochód wyłącznie z hektarów przeliczeniowych gospodarstwa rolnego w wysokości 934,07 zł) 1060,75 zł w kwietniu 2021 r. (łączny dochód 1994,82 zł) oraz 1060,75 zł w maju 2021 r. (łączny dochód 1994,82 zł).
Jak wyjaśniło Kolegium stwierdzenie przez Organ wystąpienia (istnienia) przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i jej wpływu na wynik sprawy dało Organowi podstawę do uchylenia tej decyzji w części i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy na podstawie art 151 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ nie wystąpiły okoliczności określone w art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 k.p.a. (gdy są podstawy do jej uchylenia ale upłynęło już 10 lat, oraz gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca dotychczasowej). Organ podniósł także, że rozstrzygnięcie odmawiające uchylenia decyzji z dnia 11 stycznia 2021 r. w określonej części w pkt 3 zaskarżonej decyzji ma charakter porządkujący uprawnienie Skarżącego do zasiłku celowego.
W badanej sprawie, z uwagi na przekroczenie w ocenianych miesiącach kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku celowego na zakup żywności ocenie Organu podlegała możliwość przyznania Wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego określonego w przepisie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Wyjaśniono w szczególności, że zasiłek celowy jest świadczeniem nieobowiązkowym, a jego przyznanie pozostawione jest uznaniu organu administracji publicznej. Tym samym, spełnienie przez odwołującego kryteriów przyznania specjalnego zasiłku celowego nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia. Zgodnie bowiem z powołanym art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z treścią tego przepisu koresponduje art. 7 K.p.a., w świetle którego, organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Z regulacji tej wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu
W ocenie Organu odwoławczego w przypadku Skarżącego, z uwagi na jego sytuację materialno-bytową, niepełnosprawność i długotrwałą chorobę, zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek przyznania pomocy specjalnej na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Jednakże Organ odmówił tej pomocy powołując się na ograniczone środki finansowe ośrodka, a także na konieczność zaspokojenia potrzeb w pierwszej kolejności osób pozostających bez źródeł dochodu bądź o dochodzie poniżej kryterium ustawowego. Organ wskazał również, że Skarżący winien wykorzystać w pierwszej kolejności własne możliwości i zasoby związane z posiadaniem gospodarstwa rolnego i trzypokojowego mieszkania własnościowego, by poprawić swoją sytuację finansową, dodatkowo zasiloną we wskazanym w decyzji okresie dopłatami do posiadanych gruntów rolnych z Zachodniopomorskiej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
W ocenie Organu Skarżący znajduje się w trudnej zdrowotnej i życiowej sytuacji, stąd zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek by co do zasady stwierdzić potrzebę udzielenia wnioskowanej pomocy, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. W takich okolicznościach organ powinien jednak dokonać oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, a także rozeznać je w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc, zgłoszonych przez nich potrzeb, a także możliwości ośrodka pomocy społecznej. Nie ulega wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanym przez te osoby wymiarze i zakresie. W przypadku gdy organ argumentuje brak możliwości przyznania wnioskowanej pomocy ograniczonymi możliwościami finansowymi, a wnioskodawca ma źródło dochodu z gospodarstwa rolnego lub renty, a dochód ten znacznie przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, brak jest podstaw do stwierdzenia, że organ przekroczył granice uznania administracyjnego. Organy pomocy społecznej nie są w stanie, z uwagi na ograniczone możliwości finansowe, zaspokoić nawet najbardziej uzasadnionych potrzeb wszystkich beneficjentów, a pomoc społeczna ma charakter jedynie uzupełniający i wspomagający.
Odnosząc się do zarzutów w zakresie prawidłowości wznowienia postępowania stwierdzono, że postanowienie w tym przedmiocie zostało Skarżącemu prawidłowo doręczone w następstwie podwójnego awizowania. Skarżący natomiast nie wykazał, w jaki sposób brak faktycznego otrzymania postanowienia oraz zawiadomienia o możliwości czynnego udziału w postępowaniu uniemożliwił mu dokonanie czynności procesowych, jak również nie wskazał tych czynności. Zdaniem Kolegium w sprawie Organ wydał zaskarżoną decyzję na podstawie obiektywnych dowodów o walorze dokumentów urzędowych, które w sposób szczegółowy opisane są w postanowieniu i stanowią część akt sprawy, a Skarżący nie przedłożył na etapie odwołania jakichkolwiek dowodów przeciwnych mogących świadczyć, że zaskarżona decyzja zapadła przedwcześnie oraz że czynny udział strony w postępowaniu i zapoznanie się przed wydaniem decyzji z materiałem dowodowym sprawy wpłynęłyby na dokonaną przez organ ocenę stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcie. Materiał zgromadzony przez Organ pierwszej instancji jest przy tym wystarczający do wydania decyzji w postępowaniu odwoławczym, bez konieczności przeprowadzania przez Kolegium dodatkowych dowodów wnioskowanych przez Skarżącego w innych jego sprawach podlegających rozpatrzeniu przez Kolegium, w tym w postaci dowodu z przesłuchania pracowników MOPS w S. czy analizy dokumentów podmiotów leczniczych Skarżącego.
4. Na powyższą decyzję Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której zarzucił organowi naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 78 oraz art. 233 § 1 k.p.a. przez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny oraz sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego.
Zdaniem Skarżącego pominięto zagadnienia dotyczące jego zaburzeń psychicznych i "wielochorobowość". Zdaniem Skarżącego organy winny były przeprowadzić dowody z dokumentów leczniczych oraz przesłuchania pracownic MOPS oraz biegłego z dziedziny psychiatrii.
5. SKO w Koszalinie wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Skarga okazała się zasadna, bowiem przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana – stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 – j.t.), według kryterium zgodności z prawem wykazała, że akt ten, podobnie jak decyzja Organu I instancji naruszają prawo w stopniu nakazującym ich wyeliminowanie z obiegu prawnego.
6. Przedmiotem skargi uczyniono decyzję uchylającą w wyniku wznowienia decyzję przyznającą Skarżącemu zasiłek celowy na zakup żywności w okresie od 1.01.2021 do 31.03.2021 r. i od 1 maja 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. oraz odmawiającą Skarżącemu przyznania zasiłku celowego we wskazanych okresach, z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.
Jednocześnie Organy obu instancji, po zbadaniu sytuacji Skarżącego uznały, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., jednak odmówiły przyznania specjalnego zasiłku celowego motywując to niedostateczną wysokością środków, którymi dysponują, a także koniecznością zaspokojenia w pierwszej kolejności potrzeb osób, których dochody nie przekraczają kryterium, bądź takich, które dochodów w ogóle nie posiadają.
7. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy i wyjaśnić, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej, uzależnione jest, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie, od spełnienia kryterium dochodowego, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł (art. 8 ust. 1 u.p.s.). Zatem nie ulega wątpliwości, że jednym z warunków przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego.
Na gruncie tej sprawy nie jest sporne, iż Skarżący osiąga dochód, który wspomniane kryterium przekracza, co oznacza, że świadczenie w takiej formie nie mogło mu zostać przyznane, a naprowadzane przez Skarżącego dowody nie zmierzają do zakwestionowania ustalonych w tym zakresie wartości.
Zasadnie zatem Organy zbadały, czy w okolicznościach sprawy istnieją przesłanki do przyznania Skarżącemu świadczenia w oparciu o art. 41 pkt 1 przywołanej ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Świadczenie to ma charakter uznaniowy, o czym przesądza zwrot "może zostać przyznany", przy czym uznaniem administracyjnym objęte jest zarówno określenie szczególnie uzasadnionego przypadku, jak i wysokość przyznanej pomocy. Podkreślenia również wymaga, iż uznanie nie oznacza dowolności. Organ musi się bowiem poruszać w pewnych racjonalnych granicach, które wyznacza z jednej strony rzetelna i wnikliwa ocena sytuacji wnioskodawcy i miarkowanie pomocy w zależności od usprawiedliwionych potrzeb wnioskodawcy i możliwości organu – z drugiej, co wynika wprost z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.
Inaczej mówiąc, rzeczą organu jest przeprowadzenie postępowania dowodowego, wnikliwa ocena zgromadzonego materiału, które to działania winny doprowadzić organ do konkluzji, czy sytuacja wnioskodawcy stanowi przypadek szczególny, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., a jeżeli tak, to jaka pomoc będzie najbardziej adekwatna, przy uwzględnieniu możliwości organu.
W badanej sprawie Organ I instancji, wyjaśnił, że w czasie wykonywania czynności służbowych ustalono, że Skarżący posiada dochody, których wcześniej nie wykazał, dlatego zaistniała przesłanka do wznowienia postepowania w sprawie. Jednakże z uwagi na sytuację Skarżącego, z racji występującego bezrobocia, niepełnosprawności i długotrwałej choroby kwalifikuje się do uznania jej za przypadek szczególny, o którym mowa w art.41 pkt.1 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc nie została jednak przyznana, bowiem Organ ten, zasłaniając się ograniczonym środkami, którymi dysponuje na realizację zadań własnych gminy, wydał decyzję odmowną.
8. W ocenie Sądu, działanie takie należy ocenić krytycznie. Jeżeli bowiem jedyną przyczyną odmowy przyznania świadczenia są względy finansowe, to tak lakoniczne uzasadnienie decyzji jest daleko niewystarczające. Nie poddaje się ono bowiem jakiejkolwiek kontroli w tym zakresie, co przesądza o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a.
Formułując uzasadnienie Organ winien bowiem przedstawić przekonujące dane, z których będzie wynikało jakimi środkami w roku budżetowym dysponował na realizację powierzonych mu zadań z zakresu zadań własnych gminy. W jakiej wysokości i ilu podopiecznym udzielił pomocy, jakie środki pozostały do rozdysponowania. Przy czym, jeżeli Organ chciałby w pierwszej kolejności zabezpieczyć potrzeby osób i rodzin nie posiadających dochodu, bądź posiadających dochód poniżej kryterium dochodowego, to powinien wykazać jakie są potrzeby w tym obszarze oraz, że środki, którymi dysponuje są niewystarczające i winien to uczynić w taki sposób, aby uzasadnienie w tej części mogło zostać przez Organ odwoławczy i sąd administracyjny zweryfikowane i ocenione.
9. Naruszenia tego nie dostrzegł Organ odwoławczy, jakkolwiek należy przyznać, że sprawę rozpoznał wnikliwie i wszechstronnie, czego efektem było między innymi zweryfikowanie wysokości dochodu Skarżącego. Nie zmienia to faktu, iż uzasadnienie w części dotyczącej braku finansowych możliwości zadośćuczynienia żądaniu Skarżącego również zostało oparte na ogólnikach, co wydaje się być oczywiste, skoro Organ odwoławczy szczegółowych danych dotyczących gospodarowania przyznanymi Organowi I instancji środkami na realizację zadań nie posiadał.
10. Na zakończenie Sąd pragnie podkreślić, iż faktem notoryjnym jest, że organy pomocy społecznej nie dysponują nieograniczonym budżetem i muszą gospodarować posiadanymi środkami w sposób celowy i oszczędny. Nie zwalnia ich to jednak od obowiązku szczegółowego uzasadnienia odmowy przyznania pomocy, w sposób wskazany wyżej. Wskazać również należy, że Sąd na obecnym etapie nie wypowiada się w przedmiocie zasadności przyznania bądź odmowy przyznania pomocy, przyczyną uchylenia zaskarżonych decyzji jest bowiem brak możliwości przeprowadzenia ich kontroli z uwagi na braki w uzasadnieniach. Przy czym braki te nie dotyczą wyliczeń w zakresie określenia dochodu Skarżącego w poszczególnych okresach.
11. Z tych względów Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – j.t.), orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.