II SA/Sz 732/25

II SA/Sz 732/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2026-02-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 16 par. 2, art. 107 par. 4, art. 127 par. 1 i 1a, art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2026 poz 143
art. 54 par. 1,1a i 2, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2026 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji
Uzasadnienie
W dniu 17 czerwca 2025 r. K. M. (dalej "skarżąca") złożyła w [...] Centrum Świadczeń wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. z uwagi na sprawowanie opieki nad małoletnim niepełnosprawnym synem M. K..
Skarżąca przedłożyła kopię orzeczenie o niepełnosprawności syna z dnia [...] czerwca 2025 r. ważnego do 30 czerwca 2028 r.
Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej "k.p.a"), art. 17 oraz art. 3 pkt. 11, art. 25 ust 1 w związku z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2024 r., poz. 323; dalej "u.ś.r.") wydał w dniu 18 czerwca 2025 r. decyzję nr [...], w której przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem w okresie od 1 kwietnia 2025 r. do 30 czerwca 2028 r. w wysokości 3.287 zł.
Organ I instancji odstąpił na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. od uzasadnienia decyzji wobec uwzględnienia całości żądań strony.
Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji i wskazała, że wcześniej otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne na dziecko, lecz z niego zrezygnowała z uwagi na podjęcie pracy w dniu 9 listopada 2020 r. Z uwagi na swoją niepełnosprawność (jest osobą niesłyszącą) skarżąca ma trudności z czytaniem ze zrozumieniem, a ponadto w Biurze Obsługi nie było tłumacza języka migowego, który mógłby wyjaśnić jej przepisy. Podała, że uzyskała informację, iż musi posiadać nowe orzeczenie o niepełnosprawności dziecka oraz że świadczenie pielęgnacyjne nie służy osobie pracującej. Nie złożyła więc wniosku o przedmiotowe świadczenie w styczniu 2024 r. Dopiero niedawno dowiedziała się, że przedmiotowe świadczenie jej służy. Skarżąca uważa, że ww. świadczenie winno być jej przyznane od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2025 r., gdyż w tym okresie jej syn posiadał ważne orzeczenie o niepełnosprawności.
Do odwołania załączyła kopię orzeczenia o niepełnosprawności syna z dnia [...] maja 2022 r. ważnego do 31 maja 2025 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wydało w dniu 22 sierpnia 2025 r. decyzję nr SKO.WT.431/2204/2025, w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i wskazał, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c (art. 24 ust. 1 u.ś.r.). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a u.ś.r.). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.ś.r.).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności dziecka został złożony do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. w dniu 24 kwietnia 2025r., zaś wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 17 czerwca 2025 r., tak więc przedmiotowe świadczenie mogło zostać przyznane najwcześniej od 1 kwietnia 2025 r.
Organ odwoławczy powołał się na wyrok NSA z dnia 28 maja 2025 r. o sygn. akt
I OSK 1485/24 i wskazał, że termin z art. 24 ust. 2a u.ś.r. na złożenie wniosku o przyznanie ww. świadczenia jest terminem materialnym i w sytuacji jego przekroczenia wnioskodawca nie może żądać przyznania świadczenia wstecz, powołując się na brak oczekiwanego pouczenia.
Organ odwoławczy uznał zatem, że dla daty początkowej przyznania przedmiotowego świadczenia nie ma znaczenia fakt, iż skarżąca jako osoba niepełnosprawna miała utrudniony dostęp do informacji i pomocy urzędowej.
Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji nie naruszył art. 9 k.p.a., zaś przedmiotowe świadczenie zostało ustalone prawidłowo.
Skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję i wniosła o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Zarzuciła organowi naruszenie:
1. art. 8 k.p.a., przez brak poszanowania zasady zaufania obywatela do organu administracji publicznej;
2. art. 9 k.p.a., przez niedopełnienie obowiązku należytego informowania strony o jej prawach i obowiązkach;
3. art. 69 Konstytucji RP i Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych , przez brak zapewnienia jej jako osobie niesłyszącej dostępności do procedur urzędowych (brak tłumacza PJM, trudności w dostępie do informacji).
Zdaniem skarżącej, przedmiotowe świadczenie winno być jej przyznane od stycznia 2024 r., gdyż spełniała wszystkie warunki do jego otrzymania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej "p.p.s.a") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Z akt administracyjnych wynika, że decyzja organu I instancji nie zawierała uzasadnienia, gdyż organ na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. odstąpił od jego sporządzenia.
Jest to sytuacja wyjątkowa i możliwa jedynie wtedy gdy organ orzeka, uwzględniając w całości żądanie strony.
Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji.
Jednakże stosownie do art. 127 § 1a k.p.a., decyzja wydana w pierwszej instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, jest ostateczna.
Z powyższego wynika, że od takiej decyzji nie służy stronie odwołanie, lecz na podstawie art. 16 § 2 k.p.a. można złożyć skargę do sądu administracyjnego z powodu jej niezgodności z prawem, na zasadach i w trybie określonych w odrębnych ustawach.
Na mocy art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.
Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a., organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Stosownie do art. 54 § 2a p.p.s.a., w terminie określonym w § 2, przed przekazaniem akt sądowi, organ sporządza uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jeżeli odstąpił od jej uzasadnienia z powodu uwzględnienia w całości żądania strony.
Wskazać należy, że organ I instancji postąpił niezgodnie z ww. przepisami i błędnie pouczył skarżącą, iż służy jej prawo do złożenia odwołania od wydanej decyzji z dnia 18 czerwca 2025 r. Skarżąca złożyła odwołanie zgodnie z pouczeniem organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie. Organ odwoławczy nie zauważył ww. błędu organu I instancji i dokonał rozpoznania merytorycznego odwołania skarżącej.
Zdaniem Sądu, wydanie decyzji przez organ odwoławczy w opisanej wyżej sytuacji faktycznej i prawnej stanowiło rażące naruszenie prawa w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
i skutkowało stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji zobowiązany jest do uznania, że złożone przez skarżącą odwołanie jest skargą skierowaną do WSA w Szczecinie, która złożona została w terminie. W ocenie Sądu, błędne pouczenie skarżącej przez organ nie może wywołać negatywnych skutków dla strony.
Wobec złożenia skargi przez skarżącą, organ I instancji zobowiązany jest postąpić zgodnie z art. 54 § 2a p.p.s.a., tj. sporządzić uzasadnienie do decyzji z dnia 18 czerwca 2025 r., a następnie przesłać skargę strony wraz z kompletnymi aktami administracyjnymi do WSA w Szczecinie celem jej merytorycznego rozpoznania.