II SA/Sz 718/24

II SA/Sz 718/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2556
art. 3 pkt 6, art. 3 pkt 7, art. 3 pkt 3, art. 3 pkt 20 lit. a, art. 237, art. 240
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 9 par.1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 8 lipca 2024 r. nr SKO/KU/450/583/2024 w przedmiocie zobowiązania do sporządzenia przeglądu ekologicznego oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta S. wydał na podstawie art. 237, art. 238, art. 239, art. 240, art. 241, art. 376 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r., poz. 2556 ze zm.; dalej "u.p.o.ś."), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej "k.p.a.") w dniu 21 grudnia 2023 r. decyzję nr WOŚr-VII.6226.12.2023.AL, w której zobowiązał D. Z. (dalej "skarżący"), prowadzącego gospodarstwo rolne w zakresie chowu i hodowli drobiu na terenie przy ul. [...] oraz ul. [...] (dotychczas ul. [...] oraz ul. [...]) w S., do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego, który powinien zawierać dla obu ww. działalności:
I. w zakresie substancji pyłowo-gazowych wprowadzanych do powietrza:
1. opis obejmujący:
a) rodzaj, wielkość i usytuowanie instalacji wraz z informacją o jej stanie technicznym (z uwzględnieniem maksymalnej liczebności cyklu chowu i hodowli),
b) powierzchnię obiektów budowlanych,
c) rodzaj technologii (w tym w przypadku wystąpienia awarii związanej np. z brakiem zasilania, wystąpieniem skrajnych warunków np. atmosferycznych, itp.),
d) istniejące w sąsiedztwie lub bezpośrednim zasięgu oddziaływania instalacji obiekty mieszkalne i użyteczności publicznej,
e) wykonanie średniodobowych pomiarów immisji zanieczyszczeń pyłowo-gazowych (w tym pyłu zawieszonego oraz amoniaku) w powietrzu atmosferycznym reprezentatywne dla funkcjonowania ferm, wykonane w punktach pomiarowych przy granicy działki fermy przy ul. [...] oraz ul. [...] (dotychczas ul. [...] oraz ul. [...]), tj. od strony najbliższej zabudowy mieszkaniowej;
2. określenie oddziaływania na środowisko instalacji, w tym pyłu zawieszonego oraz amoniaku, z uwzględnieniem jednoczesnej pracy ferm przy ul. [...] oraz ul. [...] w różnych etapach cyklu hodowli i chowu drobiu, panujących warunków atmosferycznych (pór roku), wizualizacje rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu atmosferycznym substancji powstających w wyniku prowadzonej działalności, odniesienia się do "Listy substancji i związków chemicznych, które są przyczyną uciążliwości zapachowej", itp.). Określenie oddziaływania na środowisko instalacji w zakresie zgodnym z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta;
3. opis działań mających na celu zapobieganie i ograniczanie oddziaływania na środowisko (w tym ujęcie wariantu w sytuacji, potrzeby np. wyboru otwierania bram budynków gospodarczych, opis sytuacji, w których uruchamiana jest wentylacja mechaniczna, wykorzystanie informacji zawartych w Kodeksie przeciwdziałania uciążliwości zapachowej przygotowanym przez Departament Ochrony Powietrza i Klimatu Ministerstwa Klimatu i Środowiska).
II. w zakresie emisji hałasu do środowiska:
1. opis obejmujący:
a) rodzaj, wielkość i usytuowanie instalacji wraz z informacją o jej stanie technicznym (z uwzględnieniem wszelkich elementów i procesów wchodzących w skład cyklu chowu i hodowli),
b) rodzaj technologii (w tym w przypadku wystąpienia awarii związanej np. z brakiem zasilania, wystąpieniem skrajnych warunków np. atmosferycznych, itp.),
c) istniejące w sąsiedztwie lub bezpośrednim zasięgu oddziaływania instalacji obiekty mieszkalne i inne obiekty podlegające ochronie akustycznej,
d) wykonanie pomiarów emisji hałasu do środowiska uwzględniających okres najbardziej uciążliwej działalności pod kątem emisji hałasu do środowiska;
2. określenie oddziaływania działalności prowadzonej przy ul. [...] oraz ul. [...] na najbliższe tereny podlegające ochronie akustycznej (uwzględniając wszelkie procesy prowadzone na potrzeby funkcjonowania ferm podczas cyklów chowu i hodowli, tj. m.in. pracę wentylacji, oddziaływania związane z załadunkiem i rozładunkiem, manewry pojazdów transportujących wykonywane na terenie zakładu oraz wszelkie pozostałe procesy związane z prowadzoną działalnością);
3. opis działań mających na celu zapobieganie i ograniczanie oddziaływania na środowisko w zakresie emisji hałasu;
III. w zakresie ogólnych ustaleń przeglądu:
1. zwięzłe streszczenie w języku niespecjalistycznym informacji zawartych w przeglądzie,
2. nazwisko osoby lub osób sporządzających przegląd,
3. termin złożenia przeglądu ekologicznego w Urzędzie Miasta S.: 7 miesięcy, począwszy od pierwszego dnia rozpoczęcia cyklu hodowli i chowu zwierząt.
Organ I instancji wskazał, że w dniu 12.04.2023 r. do Urzędu Miasta S. wpłynęło pismo mieszkańców ul. [...] (dawniej [...]) w S. zwracający się z prośbą o uregulowanie szkodliwego funkcjonowania ferm drobiu zlokalizowanych naprzeciwko nieruchomości (sąsiedztwo funkcjonujących ferm - ul. [...]), tj. odór na posesji nasilający się w okresie letnim w szczególności w nocy.
Organ I instancji podał, że we wrześniu 2023 r. nastąpiła zmiana dotychczasowa nazwy ulicy i oznaczenia numerów: ul. [...] na ul. [...] oraz ul. [...] na ul. [...] w S. .
Fermy drobiu przy ul. [...] w S. prowadzone są przez skarżącego w ramach gospodarstwa rolnego.
Organ I instancji przeprowadził wizję lokalną w dniu 27.04.2023 r. na terenie przyległym do ww. ferm i nie stwierdził oddziaływania odorowego. Budynki ferm drobiu miały na oścież otwarte bramy, lecz w środku było pusto (nie widać było zwierząt) i nie była słyszalna praca wentylatorów. Z rozmowy telefonicznej z przedstawicielem skarżącego wynikało, że była przerwa w cyklu chowu drobiu, która trwała od końca kwietnia 2023 r. do 11.05.2023 r.
Zawiadomieniem z dnia 5.05.2023 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie negatywnego oddziaływania na środowisko związanej z emisją odoru z terenu prowadzonej działalności przez skarżącego.
Zawiadomieniem z dnia 22.05.2023 r. organ I instancji poinformował skarżącego o zamiarze przeprowadzenia kontroli na terenie ww. ferm w zakresie występowania negatywnego oddziaływania na środowisko - emisję odoru z terenu prowadzonej działalności.
Podczas kontroli w dniu 20.06.2023 r. ustalono m.in.:
- teren ferm to budynki zbudowane z cegły, zadaszone blachą, z kominami wentylacji grawitacyjnej na dachu, z wentylatorami mechanicznymi usytuowanymi na ścianach bocznych, z wlotami powietrza usytuowanymi na przeciwległej ścianie do wentylatorów mechanicznych. Wentylatory pracują na potrzeby wymiany powietrza w budynku fermy oraz na potrzeby schłodzenia temperatury panującej wewnątrz budynku, szczególnie w okresie letnim i panujących wysokich temperatur,
- na terenie ww. ferm odbywa się chów indyków w ilości: ul. [...] - łącznie 5.700 szt., ul. [...] - łącznie 6.000 szt.,
- cykl chowu drobiu rozpoczął się 11.05.2023 r. (poprzedni zakończył się pod koniec marca br.),
- bramy budynków ferm były pozamykane,
- wyczuwalne były odory bezpośrednio przy budynku na terenie fermy, szczególnie w pobliżu powietrza wyrzucanego przez wentylatory mechaniczne,
- wywóz obornika następuje po zakończeniu cyklu chowu, obornik przez cały cykl pozostaje w budynku. Cykl chowu, wywóz obornika odbywa się w tym samym czasie,
- ostatni wywóz obornika, pod koniec kwietnia br., mógł być rozciągnięty w czasie, pojazdy transportowe z obornikiem były częściowo otwarte, co mogło powodować intensyfikację odoru na sąsiednie tereny,
- po zakończeniu cyklu chowu trwa przerwa ok. 10 - 30 dni na przygotowania przed kolejnym cyklem,
- w ocenie przedstawicielki skarżącego, obecnej podczas kontroli uciążliwość odorowa występuje podczas transportu zwierząt z ferm do ubojni oraz podczas wywozu obornika z fermy.
Organ I instancji wystąpił z wezwaniem do skarżącego z dnia 14.07.2023 r. o przedstawienie informacji na temat części działalności ferm dotyczącej oddziaływania odorowego na tereny sąsiednie (tj. transportu zwierząt do ubojni, przygotowania i przeprowadzania wywozu obornika z ferm), zastosowanie rozwiązań naprawczych (w tym organizacyjnych), oraz o wskazanie ram czasowych poszczególnych operacji.
W odpowiedzi z dnia 26.07.2023 r. skarżący poinformował o wypracowaniu kombinacji technik, których celem jest zapobieganie emisjom zapachu, w szczególności:
- utrzymywanie ściółki w stanie suchym poprzez system wentylacji mechanicznej,
- zastosowanie bezwyciekowego systemu pojenia,
- strumień powietrza wentylacyjnego dostosowany jest w zależności od warunków wewnętrznych i zewnętrznych,
- zastosowanie wentylatorów wyciągowych zlokalizowanych w ścianie bocznej kurników,
- zastosowanie żaluzji w ścianach bocznych kurników kierujących strumień powietrza w dół,
- obniżenie temperatury powietrza w okresach wysokich temperatur poprzez zastosowanie zamgławiania przestrzeni kurników,
- usytuowanie otworów wylotowych od strony pd-wsch. - po przeciwnej stronie od zabudowy mieszkalnej.
W dniu 17.08.2023 r. w rozmowie telefonicznej mieszkaniec ul. [...] przekazał organowi I instancji informację o tym, że:
- z terenu ferm emitowany jest bardzo intensywny odór charakterystyczny dla fermy drobiu, przez całą dobę, wyczuwalny przy budynkach mieszkalnych przy ul. [...],
- zaobserwowano otwieranie na oścież i pozostawienie otwartymi bram w budynkach ww. ferm, co potęguje występowanie uciążliwości odorowej przy budynkach mieszkalnych,
- patrol policji podczas interwencji potwierdził występowanie odorów poza terenem ferm.
W dniu 18.08.2023 r. organ I instancji przeprowadził wizję lokalną w obszarze sąsiadującym budynkami ferm drobiu i potwierdził pozostawienie otwartych bram w budynkach ferm, w których ustawiono przegrody ograniczające wyjście zwierzętom (indykom).
Organ I instancji wystąpił z wezwaniem z dnia 25.08.2023 r. do skarżącego o przedstawienie wyjaśnień dotyczących:
- wielokrotnego stosowania otwartych bram w budynkach ww. ferm, w których hodowane są zwierzęta wobec przedstawionych w piśmie z dnia 26.07.2023 r. rozwiązań dot. rozwiązań ograniczających oddziaływanie substancji odorowych pochodzących z hodowli drobiu poza teren działek, na których prowadzone są ww. fermy,
- przedstawienia informacji dot. systemu wentylacji mechanicznej i grawitacyjnej na poszczególnych budynkach ferm.
W odpowiedzi na wezwanie z dnia 25.08.2023 r. skarżący wyjaśnił, że:
- stosowanie otwartych bram ma na celu dostarczenie zwierzętom światła słonecznego oraz świeżego powietrza, zapewnia dodatkową wentylację, która pracuje prawidłowo w optymalnym ciśnieniu atmosferycznym,
- zaletą (dodatkowej wentylacji poprzez otwieranie bram) jest jej działanie w przypadku braku prądu, co wpływa na oszczędności w zużyciu energii elektrycznej,
- zdeklarowano pracę wentylacji mechanicznej w poszczególnych budynkach,
- wskazano brak wentylacji grawitacyjnej w poszczególnych budynkach.
W dniu 9.04.2023 r. do organu I instancji wpłynęło pismo z dnia 28.08.2023 r. z Komisariatu Policji S. o przeprowadzenie kontroli w ww. fermach, gdyż właściciel ferm, pomimo wydanej przez Urząd Miasta S. decyzji o wygaszeniu działalności w dalszym ciągu zajmuje się produkcją. Osoby zgłaszające problem, działając w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (uchwała z dnia 24 kwietnia 2006 Rady Miasta S. nr LV/1025/06), który jasno stwierdzał wygaszenie ferm drobiu w okolicy, podjęły decyzję o budowie domów mieszkalnych. Osoby zgłaszające wskazywały na utrzymujący się bardzo silny fetor pochodzący z ferm drobiu, który uniemożliwia przebywanie osób na powietrzu w pobliżu tych ferm. Według nich, zagrożone jest bezpieczeństwo sanitarno-epidemiologicze przez zanieczyszczenia, namnażanie się gryzoni czy insektów. Hodowla przemysłowa drobiu wiąże się z negatywnym oddziaływaniem na środowisko oraz emitowaniem do środowiska znacznych ilości substancji i odpadów, które przyczyniają się do pogorszenia lokalnych warunków środowiskowych. Spadają również wartości nieruchomości w obrębie ferm. Kopia ww. pisma Policji zostało również przekazana organowi I instancji przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie. Ponadto w dniu 11.09.2023 r. z informacji telefonicznej mieszkańca ul. [...] wynikało, że:
- cały czas otwarte są bramy budynków ferm,
- wentylatory mechaniczne emitują jasny pył, nie są wyposażone w filtry – (zdjęcia patrolu Straży Miejskiej podczas interwencji),
- emitowany pył może zawierać drobnoustroje, bakterie - poinformowano, że w tym zakresie możliwość wypowiedzenia może mieć organ sanitarno-epidemiologiczny, nie zaś organ ochrony środowiska.
Od Jednostki Straży Miejskiej S. P. organ I instancji uzyskał w dniu 22.09.2023 r. informację o interwencji przeprowadzonej wieczorem dnia 8.09.2023 r., że w pomieszczeniach ww. ferm otwarte były drzwi, zaś głośno pracująca wentylacja wyprowadzała zapachy odorowe na zewnątrz.
Organ I instancji wskazał, że w zakresie hałasu na podstawie decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 22.11.2023 r. (prawidłowo powinno być 22.11.2017 r.- k.106), znak: WGKiOŚ-XV.6254.16.2017.JW zobowiązano skarżącego do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego z terenu działalności rolniczej w zakresie chowu i hodowli kurcząt na terenie farm. W dniu 2.07.2018 r. organowi I instancji przedłożone zostały wyniki z wykonanego przeglądu wraz z przedstawieniem zaleceń dotyczących ograniczenia potencjalnych uciążliwości w zakresie emisji hałasu na najbliższe tereny podlegające ochronie akustycznej.
W wyniku powziętych informacji dotyczących m.in. głośno pracującej wentylacji, a także mając na względzie wyniki przedstawione w przeglądzie ekologicznym, organ I instancji uznał za zasadne przeprowadzenie ponownej kontroli w zakresie oceny przestrzegania przez skarżącego standardów jakości środowiska pod kątem emitowanego hałasu, a w tym także w zakresie oceny skuteczności rozwiązań niwelujących ww. oddziaływania zaproponowanych w przedłożonym przez skarżącego przeglądzie ekologicznym.
W dniu 24.10.2023 r. organ I instancji został powiadomiony telefonicznie o trwającym wywożeniu z przedmiotowych ferm zwierząt, obornika, podczas którego panował bardzo silny odór. Tym samym wystąpiły bardzo niekorzystne warunki spowodowane oddziaływaniem substancji odorowych, pomimo deklarowanych przez prowadzącego fermy w piśmie z dnia 26.07.2023 r. - wdrażania procedur i rozwiązań organizacyjnych podczas wywozu zwierząt oraz obornika.
W dniu 15.11.2023 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie przekazał organowi I instancji pismo z Komisariatu Policji S. z dnia 12.10.2023 r. wraz z notatką urzędową z dnia 11.09.2023 r. (oraz zdjęciami) dotyczącą trzymania zwierząt w trudnych warunkach, odoru unoszącego się na znaczną odległość, występowania białego pyłu widocznego na załączonych zdjęciach i przenoszącego się z wiatrem na pobliskie działki. Z przekazanych informacji wynikało, że podczas kontroli ujawniono, iż zwierzęta są trzymane w trudnych warunkach, w zbyt dużym zagęszczeniu, mają ubytki w upierzeniu i są ewidentnie zaniedbane. Odór unoszący się powietrzu jest nie do zniesienia i unosi się w odległości co najmniej jednego kilometra. Ponadto, z kurników na fermie wydobywa się biały pył unoszący się w powietrzu w dużym zagęszczeniu, który wraz z wiatrem przenosi się i osadza na pobliskiej roślinności, co jest widoczne na zdjęciach, a także wnika on do gleby, co może prowadzić do zanieczyszczania wód gruntowych. Pył może wpływać również na stan zdrowia sąsiadujących z fermą osób, gdyż jest on niesiony wraz z wiatrem na tereny pobliskich działek i jest wdychany przez ludzi. Oznacza to, że "łamane są wymagania, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości porządku na terenie Gminy Miasto S. (Dz. Urz. z 2021 r. , poz. 4960), zgodnie z par. 28 ust. 2 ww. aktu prawa miejscowego."
Organ I instancji sprawdził wykonywanie zgłoszenia instalacji niewymagającej pozwolenia dla obu ferm, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz. U. z 2019 r., poz. 1510 - § 2 ust. 4 pkt.5). W związku z tym, że dotychczasowych zgłoszeniach dla ww. ferm znajduje się informacja o instalacji do chowu drobiu (tucz brojlerów kurzych) o ilości odpowiednio 27.000 szt., tj. 108 DJP i 33.000 szt., tj. 120 DJP, a do protokołu podczas kontroli podano dla fermy (tucz indyków) przy ul. [...]: łącznie w dwóch budynkach: 5.700 szt. i przy ul. [...] łącznie w dwóch budynkach: 6.000 szt., organ I instancji stwierdził, że ta zmiana ma wpływ na cykl produkcyjny w instalacjach, a tym samym na wielkość emisji, zatem spełniona została przesłanka zmiany istotnej w instalacjach, która wymaga aktualizacji przedmiotowych zgłoszeń (art. 152 ust. 4 u.p.o.ś.). W związku z powyższym wezwano (pismem z dnia 26.06.2023 r.) skarżącego do złożenia aktualizacji zgłoszeń instalacji złożonych dnia 28.04.2015 r. w terminie 30 dni od otrzymania wezwania. Aktualizacje zgłoszeń skarżący złożył w dniu 19.07.2023 r. z informacjami o tuczu indyków w ilości przy ul. [...] 5.700 szt., tj. 137 DJP i przy ul. [...]: 6.000 szt., tj. 144 DJP.
Organ I instancji wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa o stwierdzenie zgodności prowadzonych działalności rolniczych przy ul. [...] w S. z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta (uchwała Nr LV/1025/06 z dnia 24 kwietnia 2006 r., zmieniona uchwałą Nr LI/1316/10 z dnia 27 września 2010 r.).
Organ I instancji wskazał, że nieruchomości przy ul. [...] w S. znajdują się w obszarze terenu elementarnego o symbolu: D.W.1054.RU ustaleniach funkcjonalnych:
"§ 60. ust. 1.
1) przeznaczenie terenu: działalność rolnicza;
2) dopuszcza się prowadzenie działalności rolniczej w zakresie:
a) produkcji zwierzęcej typu przemysłowego: ferma drobiu, hodowla zwierząt itp.,
b) produkcji roślinnej np. produkcja warzywnicza, roślin ozdobnych, grzybów uprawnych, sadownictwo;
3) dopuszcza się lokalizację obiektów i urządzeń służących gospodarce rolniczej jak np. szklarnie, inspekty, pieczarkarnie, przechowalnie owoców, budynki inwentarskie.
§ 60. ust. 2.
2) działalność gospodarcza nie może powodować przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu i zanieczyszczenia atmosfery, niezorganizowanej emisji zanieczyszczeń i powstawania odpadów;
3) działalność gospodarcza nie może powodować pogorszenia stanu środowiska na terenach sąsiednich;
4) zakaz lokalizacji nowych obiektów inwentarskich oraz rozbudowy obiektów istniejących powyżej obsady 10 DJP (szt. dużych)."
Odnosząc prowadzenie działalności rolniczej przy ul. [...] w S. do zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (mpzp) wobec zwiększenia obsady fermy o 12 DJP przy ul. [...] organ I instancji ustalił, że zapisy mpzp w § 60 ust. 2 pkt. 4 o treści: "zakaz lokalizacji nowych obiektów inwentarskich oraz rozbudowy obiektów istniejących powyżej obsady 10 DJP (szt. dużych) - dotyczy zarówno zakazu rozbudowy inwentarskich obiektów budowlanych, jak i zakazu zwiększenia obsady powyżej 10 DJP. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził niezgodność zwiększenia obsady fermy o 12 DJP przy ul. [...] w S. z zapisami mpzp (pismo WAiB znak: WAiB-.1.6724.3.149.2023.MK z dnia 07.11.2023 r.). Wobec powyższego, zwiększenie obsady fermy potencjalnie przekłada się na większe oddziaływanie na środowisko (wzrost uciążliwości związanej z prowadzoną działalnością).
W ocenie organu I instancji, decyzja o nałożeniu obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego jest narzędziem, które pozwoli skarżącemu na dokładne przeanalizowanie uciążliwości i negatywnego oddziaływania na środowisko w zakresie emisji substancji do powietrza (substancji odorowych) oraz w zakresie emisji hałasu do środowiska, w szczególności podczas panujących różnych warunków atmosferycznych, i związanych z tym różnic temperatury powietrza atmosferycznego w odniesieniu do spełnienia wymogów i obowiązków chowu i hodowli drobiu oraz obsługą ferm (transport zwierząt, odpadów obornika).
Organ I instancji wskazał, że w decyzji zawarto zapisy odnoszące się do opisu obejmującego funkcjonowanie ferm, jak również w przypadku wystąpienia warunków awaryjnych związanych z awarią instalacji, bądź okresowo występujących skrajnych warunków atmosferycznych np. fala upałów, itp. Natomiast uwzględnienie w opisie maksymalnej liczebności cyklu chowu i hodowli powinno odnosić się do liczebności pozostającej w zgodności z warunkami obowiązującego mpzp.
Przy określaniu oddziaływania na środowisko instalacji należy przewidzieć również wizualizacje rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu atmosferycznym substancji powstających w wyniku prowadzonej działalności (w różnych etapach cyklu hodowli i chowu drobiu, porach roku - ze względu na wzrost emisji substancji wraz ze wzrostem temperatury powietrza atmosferycznego, nagromadzeniem obornika w miarę upływu cyklu hodowli i chowu oraz wzrostem obsady drobiem w budynku fermy), w tym pyłu zawieszonego oraz amoniaku, tj. substancji najbardziej charakterystycznych dla emisji pochodzących z ferm drobiu, których występowanie deklaruje prowadzący fermy (w zgłoszeniu instalacji, w wyjaśnieniach z dnia 26.07.2023 r.) dla jednoczesnej pracy obu ferm, która została stwierdzona podczas kontroli przeprowadzonej dnia 26.06.2023 r. Określenie oddziaływania na środowisko instalacji powinno odnosić również do innych substancji odorowych mogących występować w powietrzu w wyniku eksploatacji ferm drobiu, o których mowa w dokumencie pomocniczym sfinansowanym ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na zlecenie Ministerstwa Środowiska: "Lista substancji i związków chemicznych, które są przyczyną uciążliwości zapachowej".
Według organu I instancji, informacje zawarte w przeglądzie ekologicznym dot. opisu działań mających na celu zapobieganie i ograniczanie oddziaływania na środowisko pozwolą na wskazanie stałych, ujednoliconych warunków pracy instalacji pod kątem ograniczania oddziaływania na środowisko, w którym zamieszkują okoliczni mieszkańcy.
W ocenie organu I instancji, określenie terminu sporządzenia przeglądu ekologicznego na 7 miesięcy, począwszy od pierwszego dnia rozpoczęcia cyklu hodowli i chowu zwierząt, podyktowane jest z tym, że cykl hodowli i chowu indyków trwa ok. 6 miesięcy według skarżącego i przez ten okres będzie możliwość kompleksowego sprawdzenia oddziaływania ferm na środowisko oraz ocena kiedy występują najbardziej niekorzystne warunki w przeciągu trwania całego cyklu (a także ok. 1 miesiąc na ukończenie prac związanych z przeglądem ekologicznym).
Organ I instancji podał, że podnoszona przez skarżącego kwestia, że nigdy wcześniej postępowanie w zakresie odorów nie było prowadzone przez żadne organy, ani skarżący nie odnotował dotąd żadnych zgłoszeń od okolicznych mieszkańców w zakresie jakiejkolwiek uciążliwości, nie jest rozpatrywana i znacząca w postępowaniu dotyczącym negatywnego oddziaływania na środowisko. W postępowaniu tym badano warunki bieżące, aktualnie występujące w okresie całego cyklu chowu w tym w różnych warunkach atmosferycznych i porach roku, a także poddano ponownej ocenie wyniki przeglądu ekologicznego wykonanego i przedłożonego w roku 2018.
Organ I instancji wskazał, że nie poddał ocenie w niniejszym postępowaniu spadku wartości nieruchomości w obrębie ferm, a także nie poddał ocenie odległości zabudowy mieszkaniowej nowopowstającej, ponieważ ustalenia lokalizacji nowej zabudowy odbywały się w innym postępowaniu.
Sprawę w części dotyczącej traktowania zwierząt przekazał zaś do Powiatowego Inspektoratu Weterynaryjnego w S..
W niniejszym postępowaniu nie analizował również oddziaływania na środowisko z terenu fermy drobiu przy ul. [...] w S., która prowadzi inny profil działalności rolniczej i która objęta została osobnym postępowaniem.
Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, w której zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Zdaniem skarżącego, w sprawie brak jest okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania ferm na środowisko.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wydało w dniu 8 lipca 2024 r. decyzję nr SKO/KU/450/583/2024, w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przywołał treść art. 237, art. 3 pkt 6 u.p.o.ś. Organ odwoławczy wskazał, że dla nałożenia na dany podmiot korzystający ze środowiska obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu wystarczy powzięcie przez organ administracyjny podejrzenia, co do możliwości powodowania takiego oddziaływania. Organ nie musi wykazywać, iż takie oddziaływanie ma miejsce, lecz podejrzenie powinno być uzasadnione i oparte na konkretnych okolicznościach.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że negatywne oddziaływanie na środowisko nie wiąże się wyłącznie z ustaleniem, czy dana instalacja przekracza lub nie przekracza określonych prawem wartości maksymalnych, jako bezpiecznych dla środowiska. Nie można bowiem wykluczyć, że w konkretnej sprawie nawet w przypadku dochowania takich dopuszczalnych przez prawo poziomów oddziaływania może dojść do negatywnego oddziaływania na środowisko.
Organ odwoławczy wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynikało, iż w sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w treści art. 237 u.p.o.ś., w szczególności potwierdzające możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko.
Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji wskazał na okoliczności świadczące o możliwości negatywnego oddziaływania na środowisko w postaci: wyczuwalnych odorów w pobliżu farm, białego pyłu unoszące się z wiatrem i osiadającego na pobliskich działkach oraz obsady zwierząt na farmach niezgodnej z zapisami mpzp. Organ odwoławczy podał, że organ I instancji szczegółowo uzasadnił zakresy nałożonych obowiązków na skarżącego. Organ odwoławczy podniósł, że przegląd ekologiczny skarżący przedłożył w lipcu 2017 r., zatem zasadne było przeprowadzenie ponownej kontroli pracy podmiotu w zakresie oceny przestrzegania standardów jakości środowiska, w tym emitowanego hałasu.
Organ odwoławczy podał, że skarżący był informowany o planowanej kontroli, przy której obecny był jego upoważniony pracownik. Zarzut niezałatwienia sprawy w terminie, był w ocenie organu odwoławczego chybiony na etapie odwołania, gdyż skarżący mógł skorzystać w odpowiednim czasie skorzystać z przysługujących mu środków prawnych. Skarżący podniósł, że organ nie przeprowadził postępowania w kierunku ustalenia, w jaki sposób substancje odorowe miałyby oddziaływać na środowisko, w tym zdrowie, ograniczając się do stwierdzenia, że o takim oddziaływaniu świadczy sam fakt wydobywania się odoru poza fermy. W ocenie organu odwoławczego, okoliczności ujawnione w toku postępowania wskazują jednak, że zasadna jest ocena o niezbędności uzyskania konkretnych informacji w postaci specjalistycznej ekspertyzy, jaką jest przegląd ekologiczny. Sporządzony przegląd będzie stanowił dokładne źródło o rzeczywistym oddziaływaniu na środowisko oraz o koniecznych działaniach służących zapobieganiu i ograniczaniu oddziaływania na środowisko, jak i ewentualnie o potrzebie ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania. W związku z tym, że działalność rolnicza skarżącego wiąże się z emisją pyłów i hałasu jedynym środkiem dowodowym do zbadania negatywnego oddziaływania na środowisko jest specjalistyczna ekspertyza w postaci przeglądu ekologicznego. Program naprawczy, wskazany przez skarżącego w toku postępowania, według organu odwoławczego, takich wymogów nie spełnia i nie może zastąpić przeglądu ekologicznego.
Skarżący złożył skargę do Sądu na ww. decyzję i wniósł o uchylenie decyzji wydanych przez organy administracyjne obu instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie:
1. art. 237 w zw. z art. 3 pkt 6 u.p.o.ś., przez ich błędną wykładnię i uznanie, że zakres zastosowania art. 237 p.o.ś. obejmuje również oddziaływanie budynków na środowisko, w sytuacji, gdy zgodnie z art. 3 pkt 6 u.p.o.ś., instalacja definiowana jest jako stacjonarne urządzenia techniczne (lub ich zespół), lub budowle, natomiast przedmiot postępowania dotyczył zespołu budynków, które skarżący wykorzystuje do prowadzenia ferm drobiu;
2. art. 237 u.p.o.ś. w zw. z art. 3 pkt 39 u.p.o.ś., przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy brak jest obiektywnych i uzasadnionych okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania ferm na środowisko;
3. art. 9 k.p.a., przez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji zaniechania przez organ I Instancji informowania strony o okolicznościach mających wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, w tym w szczególności o zamiarze i terminie przeprowadzenia wizji lokalnej w dniu 27 kwietnia 2023 r. oraz w dniu 18 sierpnia 2023 r. na terenie ferm, a nadto o wnioskach dowodowych składanych przez strony w toku postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby organ I Instancji umożliwił stronie czynny udział w przeprowadzanych czynnościach dowodowych, strona miałaby możliwość podjęcia polemiki, co mogłoby wpłynąć na dokonane przez organ ustalenia, a w konsekwencji organ mógłby wydać rozstrzygnięcie o odmiennej treści;
4. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niezastosowanie przez organy obu instancji, a w konsekwencji wydanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I Instancji, w sytuacji gdy organ dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, a następnie powielenie błędnych ustaleń organu I Instancji i uznanie, że zachodzą przesłanki uzasadniające zobowiązanie strony do przeprowadzenia przeglądu środowiskowego, w sytuacji, gdy zgromadzone w sprawie dowody nie pozwalają na uznanie, że fermy stanowią instalację w rozumieniu art. 237 u.p.o.ś. i mogą negatywnie oddziaływać na środowisko;
5. art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., przez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I, w sytuacji, gdy organ ten nienależycie ją uzasadnił i oparł ją na zbyt ogólnych twierdzeniach, co czyni decyzję organu I Instancji nieprecyzyjną, uniemożliwiającą realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem z uwagi na treść uzasadnienia decyzji nie było możliwe dokonanie przez organ II Instancji rzetelnej kontroli instancyjnej.
W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały uszczegółowione.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267; dalej "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Spór dotyczy konieczności przeprowadzenia przeglądu ekologicznego.
Zgodnie z art. 237 u.p.o.ś., w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, zobowiązać prowadzący instalację podmiot korzystający ze środowiska do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego.
Stosownie do art. 3 pkt 6 u.p.o.ś, przez instalacje rozumie się:
a) stacjonarne urządzenie techniczne,
b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu,
c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami,
których eksploatacja może spowodować emisję.
Przez istotną zmianę instalacji rozumie się taką zmianę sposobu funkcjonowania instalacji lub jej rozbudowę, która może powodować znaczące zwiększenie negatywnego oddziaływania na środowisko (art. 3 pkt 7 u.p.o.ś.).
Przez eksploatację instalacji lub urządzenia rozumie się użytkowanie instalacji lub urządzenia oraz utrzymywanie ich w sprawności (art. 3 pkt 3 u.p.o.ś.);
W decyzji, o której mowa w art. 237 u.p.o.ś,, organ właściwy do jej wydania może:
1) ograniczyć zakres przedmiotowy przeglądu ekologicznego;
2) wskazać metody badań i studiów.
Jeżeli możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko wynika z funkcjonowania instalacji, która nie jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, organ właściwy do nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego określa, które z wymagań wymienionych w art. 238 należy spełnić, sporządzając przegląd (art. 240 u.p.o.ś.).
Przez podmiot korzystający ze środowiska rozumie się m.in. osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego (art. 3 pkt 20 lit.a u.p.o.ś.).
Bezspornie skarżący jest podmiotem korzystającym ze środowiska.
Wbrew twierdzeniom skargi zaskarżona decyzja odnosiła się do instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 u.p.o.ś związanej z chowem i hodowlą indyków w zakresie ochrony przed gazami i pyłem oraz hałasem, w tym m.in. urządzeń wentylacyjnych. Świadczy o tym zakres nałożonego na skarżącego przeglądu ekologicznego. Same budynki farm, w których prowadzona jest działalność rolnicza nie są instalacją w rozumieniu ww. przepisu.
Stacjonarne urządzenie techniczne to co do zasady statyczne, unieruchomione urządzenie w określonym miejscu, np. wentylator zamontowany w ścianie budynku.
Jak wynikało z akt, powodem nałożenia przez organ administracji na skarżącego obowiązku przedłożenia przeglądu ekologicznego był hałas i pył związany z działalnością rolniczą w sytuacji zwiększenia obsady zwierząt (okoliczność potwierdzona przez skarżącego) w stosunku do poprzedniego przeglądu, co mogło przełożyć się na wzrost uciążliwości funkcjonujących ferm.
Skargi mieszkańców sąsiednich nieruchomości nie były wyłącznym dowodem uprawdopodabniającym możliwość negatywnego oddziaływania prowadzonej przez skarżącego działalności na środowisko. Zaistnienie okoliczności w postaci hałasu i zapylenia wynikało również z notatek funkcjonariuszy policji i straży miejskiej.
Wyjaśnić należy, że mimo iż w pobliżu ferm wyczuwalny jest drażniący, nieprzyjemny zapach to w polskim systemie prawnym brak jest norm, określających metodykę pomiarów stężenia odorów oraz dopuszczalnego ich stężenia na sąsiednich terenach. Kodeks przeciwdziałania uciążliwości zapachowej przygotowany przez Ministerstwo Klimatu z 2016 r. jest dokumentem ogólnym, który nie ma mocy wiążącej.
Niewątpliwie uciążliwości odorowe są głównym źródłem konfliktu sąsiedzkiego pomiędzy skarżącym a inni mieszkańcami ulicy [...]
W związku z powyższym przegląd ekologiczny nie mógł odnosić się kwestii zapobiegania odorom, czy też ich ograniczania.
Przedmiotowe fermy funkcjonują na terenie objętym mpzp (teren elementarny D.W.1054.RU - § 60 mpzp). Teren ten przeznaczony jest na działalność rolniczą z dopuszczeniem produkcji zwierzęcej typu przemysłowego.
Zdaniem Sądu, do nałożenia obowiązku opracowania przeglądu ekologicznego jest wystarczająca sama możliwość wystąpienia zagrożeń, co organ administracyjny wykazał w niniejszej sprawie. Natomiast potwierdzeniem lub zaprzeczeniem takiej opinii będą wnioski wypływające z samego przeglądu.
Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skarżącego nie doszło w toku postępowania do naruszenia zasad postępowania opisanych w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wyciągniętych przez organy wniosków nie można uznać za dowolne, a uzasadnień wydanych decyzji za niespełniających wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W sprawie podjęto wszelkie czynności, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy. Materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia, zaś stan faktyczny jak i prawny nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.
Zarzut naruszenia art. 9 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Na tle niniejszej sprawy był on niezasadny. Skarżący, powołując się na zaniedbania organu w zakresie wykonywania obowiązków informacyjnych w toku postępowania, powinien więc wykazać, jakiej konkretnie czynności z tego powodu nie dokonał, jakich argumentów nie podniósł i jak wpłynęło to na wynik sprawy. Skarżący nie wykazał, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie konkretnych czynności procesowych.
Ponadto przeprowadzona w dniu 27 kwietnia 2023 r. wizja lokalna dotyczyła fermy przy ul. [...], która należy do innej osoby i nie jest objęta niniejszym postępowaniem. Wizja lokalna w dniu 18 sierpnia 2023 r. została przeprowadzona w trybie nagłym dzień po powiadomieniu organ przez sąsiadów.
W ocenie Sądu, w toku postępowania skarżący miał zapewnioną możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym i składania wyjaśnień, z czego skorzystał, nie zostały zatem naruszone jego uprawnienia procesowe.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), skargę oddalił.