II SA/Sz 717/22
Podsumowanie
WSA w Szczecinie oddalił skargę Wójta na uchwałę Rady Gminy o przeprowadzeniu referendum w sprawie jego odwołania z powodu nieudzielenia absolutorium.
Skarżący, będący wówczas Wójtem Gminy, zaskarżył uchwałę Rady Gminy o przeprowadzeniu referendum w sprawie jego odwołania z powodu nieudzielenia absolutorium za lata 2019 i 2020. Zarzucił naruszenie art. 28a u.s.g. poprzez podjęcie uchwały po długim czasie od nieudzielenia absolutorium oraz oparcie jej na fakcie nieudzielenia absolutorium w roku 2020. Sąd uznał, że Wójt miał interes prawny w zaskarżeniu uchwały, jednakże oddalił skargę, stwierdzając, że Rada Gminy działała zgodnie z prawem, inicjując referendum z powodu nieudzielenia absolutorium, nawet po dłuższym czasie, a fakt wcześniejszego referendum z inicjatywy mieszkańców nie wykluczał inicjatywy Rady.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę M. J., pełniącego wówczas funkcję Wójta Gminy B., na uchwałę Rady Gminy B. z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr uchwała LV/320/22 w przedmiocie przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania Wójta Gminy B. przed upływem kadencji z powodu nieudzielenia absolutorium z tytułu wykonania budżetu Gminy B. za rok 2019 i 2020. Skarżący zarzucił naruszenie art. 28a u.s.g. poprzez podjęcie uchwały o referendum po długim czasie od nieudzielenia absolutorium oraz oparcie jej na fakcie nieudzielenia absolutorium w roku 2020. Podkreślił, że celem przepisu jest umożliwienie szybkiego wypowiedzenia się społeczności samorządowej, a uchwała nie realizuje tego celu. Wskazał również, że wcześniej odbyło się referendum z inicjatywy mieszkańców w sprawie odwołania Wójta, co czyni ponowne referendum zbędnym. Rada Gminy wniosła o odrzucenie skargi z powodu braku interesu prawnego Skarżącego, argumentując, że Wójt został już odwołany w wyniku referendum z lipca 2022 r. Sąd uznał, że Wójt posiadał interes prawny w zaskarżeniu uchwały, nawet jeśli został później odwołany. Analizując przepisy art. 28a u.s.g., Sąd stwierdził, że nieudzielenie absolutorium jest warunkiem sine qua non podjęcia uchwały o referendum, ale nie skutkuje automatycznym uruchomieniem procedury. Podkreślono, że Rada Gminy może podjąć uchwałę o referendum z powodu nieudzielenia absolutorium, nawet po znacznym upływie czasu, o ile zachowane są terminy określone w art. 28a ust. 1 i 3 u.s.g. Sąd wyjaśnił również, że referendum z inicjatywy mieszkańców i referendum z inicjatywy rady gminy są odrębnymi procedurami, a przeprowadzenie jednego nie wyklucza drugiego. W ocenie Sądu, Rada Gminy działała zgodnie z prawem, podejmując uchwałę o referendum po zapoznaniu się z opinią RIO i wysłuchaniu Wójta, w głosowaniu imiennym i bezwzględną większością głosów. W związku z tym, Sąd oddalił skargę.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, Wójt Gminy posiada interes prawny do zaskarżenia uchwały Rady Gminy o przeprowadzeniu referendum w sprawie jego odwołania, nawet jeśli został później odwołany w wyniku referendum.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że uchwała o referendum w sprawie odwołania wójta niewątpliwie wkracza w sferę jego uprawnień, a odmowa legitymacji procesowej uniemożliwiłaby poszukiwanie ochrony sądowej. Powołano się na orzecznictwo NSA.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
u.r.l. art. 4
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym
u.r.l. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym
u.r.l. art. 5 § ust. 1a
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym
u.r.l. art. 5 § ust. 1b
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym
u.s.g. art. 28a § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 28a § ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 28a § ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 28a § ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 28a § ust. 5
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
p.p.s.a. art. 3 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt 5 i 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.s.g. art. 91 § ust. 1 zd. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 90 § ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust. 3
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
k.w. art. 492 § § 1 pkt 8
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rada Gminy miała prawo zainicjować referendum w sprawie odwołania Wójta z powodu nieudzielenia absolutorium, nawet po dłuższym czasie od nieudzielenia absolutorium. Przeprowadzenie referendum z inicjatywy mieszkańców nie wyklucza możliwości zainicjowania referendum z inicjatywy Rady Gminy. Wójt Gminy posiada interes prawny do zaskarżenia uchwały o referendum w sprawie jego odwołania.
Odrzucone argumenty
Uchwała o referendum została podjęta po zbyt długim czasie od nieudzielenia absolutorium. Uchwała opiera się na fakcie nieudzielenia absolutorium w roku 2020, co jest sprzeczne z celem regulacji. Przeprowadzenie referendum z inicjatywy mieszkańców czyni ponowne referendum zbędnym. Skarżący (Wójt) nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały.
Godne uwagi sformułowania
nieudzielenie absolutorium jest warunkiem sine qua non podjęcia przez organ stanowiący gminy uchwały o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta, lecz podjęcie uchwały o przeprowadzeniu referendum nie następuje w wykonaniu uchwały o nieudzieleniu absolutorium. inicjatywa referendalna w każdym z tych przypadków pochodziła od różnych podmiotów, a zatem odmienna była podstawa prawna ich aktywności jak i odmienna procedura. uchwała o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta może zostać podjęta po znacznym upływie czasu od nieudzielenia absolutorium.
Skład orzekający
Arkadiusz Windak
przewodniczący
Katarzyna Sokołowska
członek
Patrycja Joanna Suwaj
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących referendum lokalnego w sprawie odwołania wójta z powodu nieudzielenia absolutorium, w szczególności kwestii terminów, interesu prawnego w zaskarżeniu oraz możliwości inicjowania referendum przez różne podmioty."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nieudzieleniem absolutorium i procedurą referendum w samorządzie gminnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy mechanizmów kontroli władzy wykonawczej w samorządzie i możliwości odwołania wójta, co jest tematem o znaczeniu praktycznym dla samorządowców i mieszkańców.
“Czy Rada Gminy może odwołać Wójta po latach? Sąd rozstrzyga o terminach referendum.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Sz 717/22 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2022-11-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-08-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Arkadiusz Windak /przewodniczący/ Katarzyna Sokołowska Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6267 Referendum lokalne 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Referenda Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 151, art. art. 3 par. 1, art. 3 par. 2 pkt 5 i 6, art. 50, Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 559 art. 91 ust. 1 zd. 1, art. 90 ust. 4, art. 101 ust. 1, art. 28a Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.) Dz.U. 2016 poz 400 art. 4, art. 5 ust. 1 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. J. na uchwałę Rady Gminy Będzino z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr uchwała LV/320/22 w przedmiocie przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania Wójta Gminy Będzino przed upływem kadencji z powodu nieudzielenia absolutorium z tytułu wykonania budżetu Gminy Będzino za rok 2019 i 2020 oddala skargę. Uzasadnienie 1. W dniu [...] kwietnia 2022 r. Rada Gminy B. (dalej "Organ" lub "Rada") - na podstawie art. 11 ust. 1, art. 12 i art. 28a ust. 1 w związku z art. 28a ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r., poz. 559 - dalej przywoływana jako: "u.s.g.") oraz art. 2 ust. 2 pkt 1, art. 4, art. 5 ust. 1b i 1c, art. 10 oraz art. 24a ust. 1 i art.25 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 741), w związku z uchwalą nr [...] Rady Gminy w B. z dnia [...] sierpnia 2020 r. w sprawie absolutorium dla Wójta Gminy B. z tytułu wykonania budżetu gminy za rok 2019 oraz uchwalą nr [...] Rady Gminy w B. z dnia [...] lipca 2021 r. w sprawie absolutorium dla Wójta Gminy B. z tytułu wykonania budżetu gminy za rok 2020 i po zapoznaniu się z opinią Regionalnej Izby Obrachunkowej w sprawie uchwały Rady Gminy w B. o nieudzieleniu Wójtowi Gminy B. absolutorium z tytułu wykonania budżetu Gminy B. za rok 2019 i za rok 2020 oraz wysłuchaniu wyjaśnień Wójta Gminy B. - podjęła uchwałę nr [...] w sprawie przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania Wójta Gminy B. przed upływem kadencji z powodu nieudzielenia absolutorium z tytułu wykonania budżetu Gminy B. za rok 2019 i 2020. 2. Pismem z dnia 11 lipca 2022 r. M. J., pełniący wówczas funkcję Wójta Gminy B. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), zaskarżył powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz zasądzenie od Organu zwrotu kosztów postępowania. Skarżący uchwale tej zarzucił naruszenie art. 28a u.s.g. poprzez podjęcie uchwały o przeprowadzeniu referendum, mimo uprzedniego przeprowadzenia referendum w sprawie odwołanie wójta, po dacie nieudzieleniu wójtowi absolutorium za rok 2019, a także oparcie uchwały podjętej w 2022 r. o fakt nieudzielenia absolutorium w roku 2020 r., co pozostaje w sprzeczności z celem przedmiotowej regulacji. W uzasadnieniu wskazał, że w przypadku badanej uchwały doszło do sytuacji, iż Rada podjęła decyzję o przeprowadzeniu referendum niemal po dwóch latach od daty nieudzielenia Wójtowi absolutorium za rok 2019 i niemal roku po dacie nieudzielenia absolutorium za rok 2020. Skarżący podkreślił, że teoretycznie literalne brzmienie przepisu art. 28 a ust. 3 u.s.g. nie przewiduje maksymalnego terminu w jakim winna być podjęta uchwała w sprawie przeprowadzenia referendum, jednakże fakt nieudzielenia absolutorium, nie może stanowić podstawy do podjęcia uchwały przez Radę w dowolnym czasie, albowiem nie taka jest funkcja przedmiotowego przepisu. Celem przepisu jest bowiem umożliwienie społeczności samorządowej jak najszybszego wypowiedzenia się co do sposobu pracy organu wykonawczego gminy poprzez referendum. Kwestionowana uchwała nie realizuje celu ustawodawcy, skoro Rada w dniu [...] kwietnia 2022 r. oparła się na uchwałach z dnia [...] sierpnia 2020 r. i z dnia [...] lipca 2021 r. mimo, iż w okresie od dnia podjęcia uchwały o nieudzieleniu absolutorium Wójtowi Gminy za rok 2019 odbyło się 26 sesji Rady na których mogła być podjęta badana uchwała, zaś po podjęciu uchwały w przedmiocie nieudzielenia absolutorium za rok 2020 odbyło się 11 sesji Rady Gminy. Nadto, w dniu [...] czerwca 2021 r. na terenie Gminy przeprowadzone zostało referendum gminne w sprawie odwołania Wójta przed upływem kadencji zarządzone na wniosek mieszkańców. Przy czym istota i cel jednego i drugiego referendum jest taki sam - odwołanie Wójta Gminy. Skoro więc, już po podjęciu uchwały o nieudzieleniu absolutorium za rok 2019, przeprowadzone zostało referendum zorganizowane na wniosek mieszkańców Gminy, to uznać należy, iż dokonano "oceny" faktu nieudzielenia absolutorium dla Wójta, zaś ocena ta nie może zostać ponowiona na skutek inicjatywy organu stanowiącego. Uchwała Rady Gminy z dnia [...] kwietnia 2022r. prowadzi do sytuacji, w której mieszkańcy Gminy będą mieli podejmować decyzję odnośnie sprawy, która była już oceniana w ramach uprzedniego referendum przeprowadzonego z inicjatywy mieszkańców. Odnośnie interesu prawnego w sprawie zaskarżenia uchwały o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta z powodu nieudzielania absolutorium, Skarżący podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23 maja 2014r. sygnatura II OSK 1279/14 stwierdził, że Wójt Gminy jest uprawniony do zaskarżenia uchwały w przedmiotowej sprawie. 3. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej odrzucenie z powodu braku interesu prawnego Skarżącego w stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały, ewentualnie o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że Skarżący nie pełni już funkcji Wójta Gminy B., a zatem nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu tego aktu. W dniu [...] lipca 2022 r. odbyło się bowiem referendum w sprawie odwołania Wójta Gminy przed upływem kadencji. Referendum to okazało się ważne: większość mieszkańców Gminy głosowała za odwołaniem Wójta przed upływem ustawowej kadencji. Z dniem [...] sierpnia 2022 r. Skarżący został odwołany z funkcji Wójta Gminy B. na skutek referendum lokalnego, a jego kadencja wygasła zgodnie z art. 492 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy. Natomiast w argumentacji przemawiającej za oddaleniem skargi Organ podniósł, że Skarżący nie wskazał jednoznacznie żadnego przepisu prawa, który został naruszony treścią zaskarżonej uchwały. Zaznaczył, że pierwsze, nieudane referendum lokalne w sprawie odwołania Skarżącego z funkcji Wójta przed upływem kadencji nie zostało przeprowadzone z powodu nieudzielenia mu absolutorium za wykonanie budżetu za rok 2019, lecz z powodu szeregu okoliczności wskazywanych przez inicjatora referendum - mieszkańców Gminy B.. Dopiero drugie referendum lokalne, przeprowadzone z inicjatywy Rady Gminy, wskazało jako źródło tej inicjatywy nieudzielenie Wójtowi absolutorium z tytułu wykonania budżetu Gminy za rok 2019, a także za rok 2020. Skarga pozbawiona jest zatem jakiejkolwiek argumentacji prawnej uzasadniającej stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wykonywana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej - art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej "p.p.s.a."). Jeżeli uchwała lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., wydany zostanie z naruszeniem prawa to stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na mocy art. 151 p.p.s.a. Przesłanki nieważności aktu organu gminy określone zostały w art. 91 ust. 1 zd. 1 u.s.g. zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa, co wynika z treści art. 90 ust. 4 u.s.g. W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały lub aktu, przyjmuje się: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki NSA z dnia 29 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 1287/06, z dnia 12 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1235/07, z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt II OSK 2875/15, z dnia 12 września 2017 r. sygn. akt II OSK 2884/16, z dnia 20 lutego 2019 r. II OSK 832/17 czy z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OSK 1295/21). Stwierdzenie nieważności uchwały lub aktu może zatem nastąpić tylko wtedy, gdy pozostaje on w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika to wprost z treści tego przepisu. 5. Przedmiotem skargi uczyniono uchwałę Rady Gminy B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania Wójta Gminy B. przed upływem kadencji z powodu nieudzielenia absolutorium z tytułu wykonania budżetu Gminy B. za rok 2019 i 2020. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.g.n. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Niewątpliwie powołany przepis samodzielnie określa zakres legitymacji procesowej w sprawach ze skarg na uchwały organu gminy i posiada charakter normy szczególnej w stosunku do art. 50 p.p.s.a. Legitymacja ta opiera się na twierdzeniu danego podmiotu, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie i stanowi podstawę zaskarżenia danej uchwały podjętej przez jednostkę samorządu terytorialnego. Skarga uregulowana w art. 101 ust. 1 u.s.p. nie jest bowiem skargą powszechną (nie ma charakteru actio popularis), gdyż przesłanką konieczną do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę organu gminy jest wykazanie przez stronę skarżącą, że zaskarżona uchwała narusza jej interes prawny lub uprawnienie. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że kryterium interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a zaskarżonym aktem. O istnieniu interesu prawnego decyduje przepis prawa powszechnie obowiązującego, zaś o dopuszczalności skargi przesądza wykazanie przez stronę naruszenia zaskarżonym aktem konkretnej normy prawnej, wpływającej negatywnie na jej sytuację prawną. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy musi być bezpośredni, indywidualny, realny i aktualny oraz wynikać z normy prawa kształtującej sytuację prawną tego podmiotu. 6. Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy wskazać należy, że kwestionowana uchwała dotyczy referendum w sprawie odwołania Wójta Gminy B., którą to funkcję wówczas sprawował Skarżący. Uchwała ta niewątpliwe zatem wkracza w sferę jego uprawnień zwłaszcza w sytuacji, gdy w wyniku jej wykonania zostało przeprowadzone referendum, które skutkowało odwołaniem Skarżącego z pełnionej funkcji wójta. W orzecznictwie przyjmuje się, że dopuszczalne jest wniesienie skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. przez osobę piastującą funkcję organu wykonawczego gminy do zaskarżenia uchwały o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania tego organu. W sytuacji bowiem uznania, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały o przeprowadzeniu referendum, niemożliwym stałoby się jakiekolwiek poszukiwanie przez ten podmiot ochrony sądowej na jakimkolwiek etapie postępowania zmierzającego do pozbawienia go mandatu pochodzącego z powszechnych wyborów (por. postanowienie NSA z dnia 1 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2669/19). Zdaniem Sądu, powyższe odnieść należy także do sytuacji, gdy po wniesieniu skargi, osoba została odwołana w funkcji wójta na skutek przeprowadzonego referendum. Z tych też względów Sąd nie podziela stanowiska Organu jakoby Skarżącemu nie przysługiwała legitymacja skargowa, o której mowa w art. 101 ust.1 u.s.g. Niewątpliwie kwestionowana uchwała narusza interes prawny Skarżącego i przysługuje mu prawo do sądu także w tej sprawie, a tym samym wniosek Organu o odrzucenie skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. 7. Zgodnie z art. 28a u.s.g. uchwała rady gminy w sprawie nieudzielenia wójtowi absolutorium, podjęta po upływie 9 miesięcy od dnia wyboru wójta i nie później niż na 9 miesięcy przed zakończeniem kadencji, jest równoznaczna z podjęciem inicjatywy przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania wójta (ust. 1). Uchwałę w sprawie absolutorium rada gminy podejmuje bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady gminy (ust.2). Rada gminy może podjąć uchwałę o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta z przyczyny określonej w ust. 1 na sesji zwołanej nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia podjęcia uchwały w sprawie nieudzielenia wójtowi absolutorium (ust. 3). Przed podjęciem uchwały, o której mowa w ust. 3, rada gminy zapoznaje się z opinią regionalnej izby obrachunkowej w sprawie uchwały rady gminy o nieudzieleniu wójtowi absolutorium oraz wysłuchuje wyjaśnień wójta (ust. 4). Uchwałę, o której mowa w ust. 3, rada gminy podejmuje bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady, w głosowaniu imiennym (ust. 5). Z powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że odmowa udzielenia absolutorium jest warunkiem sine qua non podjęcia przez organ stanowiący gminy uchwały o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta, lecz podjęcie uchwały o przeprowadzeniu referendum nie następuje w wykonaniu uchwały o nieudzieleniu absolutorium. Odmowa udzielenia absolutorium nie skutkuje bowiem automatycznym uruchomieniem procedury referendalnej, gdyż jej zainicjowanie z tej przyczyny uzależnione jest od działań uchwałodawczych prawodawcy lokalnego tj. rady gminy. Z kolei podjęcie ważnej uchwały o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta z powodu nieudzielenia mu absolutorium uzależnione jest od łącznego spełnienia następujących warunków. Po pierwsze uchwałę taką można podjąć na sesji zwołanej nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia podjęcia uchwały o nieudzieleniu wójtowi absolutorium (art. 28a ust. 3). Po drugie przed podjęciem uchwały o przeprowadzeniu referendum rada gminy musi zapoznać się z opinią RIO na temat swojej uchwały absolutoryjnej oraz wysłuchać wyjaśnień wójta (art. 28a ust. 4). Po trzecie uchwałę o przeprowadzeniu referendum rada gminy musi podjąć bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady w głosowaniu imiennym (art. 28a ust. 5). Dodatkowym warunkiem jest ograniczenie czasowe określone w ust. 1. Odmowa udzielenia absolutorium nie jest uważana za równoznaczną z wnioskiem o odwołanie wójta, jeżeli zostanie podjęta przed upływem 9 miesięcy od dnia wyboru wójta lub w okresie krótszym niż 9 miesięcy przed upływem jego kadencji (por. A. Szewc [w:] G. Jyż, Z. Pławecki, A. Szewc, Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. IV, Warszawa 2012, art. 28a). Ww. przedział czasowy określa terminy początkowe i końcowe, w których nieudzielenie absolutorium wójtowi, może stanowić podstawę do przyjęcia przez radę uchwały o przeprowadzeniu referendum. Niewątpliwie celem omawianego przepisu jest umożliwienie organowi stanowiącemu gminy zainicjowania referendum, w którym to członkowie wspólnoty samorządowej wyrażą w drodze głosowania swoją wolę co do zasadności odwołania wójta. Zastosowanie instytucji referendum w sytuacji nieudzielenia wójtowi absolutorium, otwiera zatem drogę do jego odwołania z tym zastrzeżeniem, że przewodniczący rady może zwołać sesje w tym przedmiocie nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia podjęcia uchwały w sprawie nieudzielenia absolutorium. Przy czym ustawodawca poza cenzusem czasu z ust. 1 jak i ust. 3 u.s.g. nie wprowadza żadnych dodatkowych terminów oraz zasad obowiązujących w tej mierze. 8. Analiza akt sprawy dowodzi, że w wyniku wyborów, które odbyły się w dniu [...] listopada 2018 r. Skarżący został wybrany Wójtem Gminy B.. Natomiast w dniu [...] sierpnia 2020 r. Rada podjęła uchwałę, w której nie udzieliła wójtowi absolutorium z tytułu wykonania budżetu za rok 2019 r. Rada również negatywnie oceniała wykonanie budżetu za rok 2020 r., czemu dała wyraz w uchwale z dnia [...] lipca 2021 r. w której po raz kolejny nie udzieliła wójtowi absolutorium. Nie budzi więc żadnych wątpliwości, że termin określony w art. 28a ust. 1 i ust. 3 u.s.g. został zachowany. W tych okolicznościach przyjęcie przez Radę jako podstawy przeprowadzenia referendum ww. faktu nieudzielenia absolutorium wójtowi za dwa kolejno po sobie następującej lata nie może świadczyć o naruszeniu prawa, nawet jeśli działania uchwałodawcze w tej mierze podjęto po znacznym upływie czasu od nieudzielenia absolutorium. Jedynymi bowiem okresami ochronnymi przez odwołaniem wójta w drodze referendum, to początkowe i końcowe 9 miesięcy kadencji tego organu, które należy odnieść do nieudzielenia absolutorium. 9. Zasady przeprowadzenia referendum w gminie określa ustawa o referendum lokalnym. W myśl art. 4 ww. ustawy referendum przeprowadza się, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 1, z inicjatywy organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego lub na wniosek co najmniej: 1) 10% uprawnionych do głosowania mieszkańców gminy albo powiatu; 2) 5% uprawnionych do głosowania mieszkańców województwa. Stosownie zaś do art. 5 ust. 1 w sprawach odwołania organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego przed upływem kadencji rozstrzyga się wyłącznie w drodze referendum przeprowadzonego na wniosek mieszkańców, o którym mowa w art. 4. Wniosek mieszkańców gminy, o którym mowa w ust. 1, może dotyczyć odwołania rady gminy i wójta (burmistrza, prezydenta miasta) albo odwołania jednego z tych organów (ust.1a). Referendum w sprawie odwołania wójta (burmistrza, prezydenta miasta) może być przeprowadzone także z inicjatywy rady gminy (ust.1b). W świetle zacytowanych unormowań inicjatorami referendum w sprawie odwołania organu wykonawczego w gminie mogą być mieszkańcy bądź organ stanowiący w gminie. Są to dwa odrębne podmioty, działające niezależnie od siebie. W konsekwencji przeprowadzenie referendum na wniosek mieszkańców, które nie odniosło zamierzonego skutku, nie wyklucza zainicjowania referendum przez radę gminy, jak i odwrotnie. Na tle badanej sprawy referendum w sprawie odwołania wójta przed upływem kadencji zainicjowała Rada Gminy B.. Z kolei rok wcześniej, tj. w dniu [...] czerwca 2021 r. odbyło się referendum z wniosku mieszkańców. Referendum okazało się nieważne, gdyż frekwencja nie przekroczyła wysokości wymaganego progu, zatem wójt nie został odwołany. Choć celem jednego i drugiego referendum było odwołanie organu wykonawczego, to inicjatywna referendalna w każdym z tych przypadków pochodziła od różnych podmiotów, a zatem odmienna była podstawa prawna ich aktywności jak i odmienna procedura. Stąd przywołany w skardze argument, że na terenie Gminy w dniu [...] czerwca 2021 r. odbyło się już referendum w sprawie odwołania wójta przed upływem kadencji przeprowadzone z wniosku mieszkańców pozostaje bez znaczenia dla oceny legalności kwestionowanej uchwały. 10. Podsumowując stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom skargi, uchwała nie narusza art. 28a u.s.g. Sąd działając z urzędu nie dostrzegł żadnych innych uchybień uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. Uchwała została bowiem podjęta przez Radę bezwzględną większością głosów ustawowego składu, w głosowaniu imiennym, po zapoznaniu się z opinią RIO oraz wysłuchaniu Wójta. 11. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę