IV SA/Po 361/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-08-17
NSAAdministracyjneŚredniawsa
rodzina zastępczaopieka nad dzieckiemopłata za pobytodstąpienie od opłatykryterium dochodowepomoc społecznauzależnienie od alkoholuprawo rodzinneprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję odmawiającą odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, uznając, że dochód skarżącej przekracza kryteria ustawowe i uchwały rady powiatu.

Skarżąca I.S. wniosła o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt córki w rodzinie zastępczej, powołując się na uzależnienie od alkoholu. Organy administracji odmówiły, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego. WSA w Poznaniu oddalił skargę, stwierdzając, że dochód skarżącej (419,68% kryterium) znacząco przekracza dopuszczalne limity (300% i 350%), co wyklucza zastosowanie ulgi, nawet w przypadku choroby alkoholowej.

Sprawa dotyczyła skargi I.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję Starosty Z. odmawiającą odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Skarżąca wnioskowała o odstąpienie od opłaty, argumentując, że jest uzależniona od alkoholu i spełnia warunki określone w uchwale Rady Powiatu Z. (§ 3 ust. 2 pkt 2 lit. i). Organy administracji obu instancji odmówiły, opierając się na przekroczeniu kryterium dochodowego. Starosta ustalił, że dochód skarżącej wynosił [...] zł miesięcznie, co po odliczeniu ustawowych składników (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej) dawało kwotę [...] zł, przekraczającą 300% kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało to stanowisko. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów KPA, w szczególności pominięcie faktu jej uzależnienia od alkoholu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny. Stwierdził, że dochód skarżącej, wynoszący blisko 420% kryterium dochodowego, znacząco przekracza zarówno 300%, jak i 350% kryterium określone w uchwale rady powiatu. Sąd podkreślił, że nawet przy spełnieniu przesłanki uzależnienia od alkoholu (§ 3 ust. 2 pkt 2 lit. i), ulga mogłaby być zastosowana tylko w przypadku, gdy dochód mieści się w przedziale 300-350% kryterium. Ponieważ dochód skarżącej przekroczył ten próg, fakt uzależnienia od alkoholu nie mógł stanowić podstawy do odstąpienia od opłaty. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uzależnienie od alkoholu nie stanowi podstawy do odstąpienia od ustalenia opłaty, jeśli dochód osoby zobowiązanej przekracza 350% kryterium dochodowego określonego w uchwale rady powiatu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uchwała rady powiatu przewiduje możliwość odstąpienia od opłaty na wniosek osoby zobowiązanej m.in. z powodu uzależnienia od alkoholu (§ 3 ust. 2 pkt 2 lit. i), ale tylko pod warunkiem, że dochód tej osoby mieści się w przedziale 300-350% kryterium dochodowego. Ponieważ dochód skarżącej przekroczył 350% kryterium, przesłanka uzależnienia od alkoholu nie mogła być zastosowana.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.w.r.p.z. art. 193 § ust. 1 pkt 1, ust. 2, 6 i 8

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Obowiązek ponoszenia przez rodziców opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

u.w.r.p.z. art. 194 § ust. 1, 2 i 3

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Ustalanie opłaty przez starostę i możliwość odstąpienia od jej ustalenia z uwzględnieniem uchwały rady powiatu.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.p.s. art. 8 § ust. 1-3

Ustawa o pomocy społecznej

Definicja dochodu do celów ustalania kryterium dochodowego, który nie uwzględnia stałych kosztów utrzymania.

u.w.r.p.z. art. 80 § ust. 1

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej.

u.w.r.p.z. art. 81

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i podejmowania czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego.

k.p.a. art. 84

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Kwestia zagadnienia wstępnego w postępowaniu administracyjnym.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1, § 2 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych nad działalnością administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznawanie sprawy na podstawie akt.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice kontroli sądowej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, pkt 1 lit. b, pkt 1 lit. c, pkt 2 i pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi.

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15 zzs? § ust. 1

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argument skarżącej, że uzależnienie od alkoholu samo w sobie stanowi podstawę do odstąpienia od opłaty, bez względu na wysokość dochodu. Argument skarżącej dotyczący konieczności uwzględnienia stałych kosztów utrzymania przy ustalaniu dochodu.

Godne uwagi sformułowania

Wobec przekroczenia przez I. S. 350% kryterium dochodowego traci na znaczeniu okoliczność, że zmaga się ona z chorobą alkoholową. Sam fakt choroby alkoholowej, przy uzyskiwaniu dochodu na poziomie 407 % kryterium dochodowego nie stanowi podstawy do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt córki w rodzinie zastępczej.

Skład orzekający

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

przewodniczący sprawozdawca

Tomasz Grossmann

sędzia

Józef Maleszewski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odstąpienia od opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, zwłaszcza w kontekście kryterium dochodowego i przesłanki uzależnienia od alkoholu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnej uchwały rady powiatu i specyficznej sytuacji dochodowej skarżącej. Może być mniej przydatne w przypadkach, gdy obowiązują inne uchwały lub gdy dochód mieści się w dopuszczalnych progach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu pieczy zastępczej i obciążeń finansowych rodziców, ale rozstrzygnięcie opiera się na ścisłej interpretacji przepisów i kryteriów dochodowych, co czyni ją bardziej interesującą dla prawników niż dla szerokiej publiczności.

Czy choroba alkoholowa zwalnia z opłaty za dziecko w rodzinie zastępczej? Sąd wyjaśnia kluczowe kryterium dochodowe.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 361/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-08-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 8 ust. 1- 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2022 poz 447
art. 80 ust. 1, art. 81, art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 2, 6 i 8, art. 194 ust. 1, 2 i 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 stycznia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Z. z dnia 17 października 2022 r., nr [...] w sprawie odmowy odstąpienia od ustalenia I. S. opłaty za pobyt dziecka – A. S. w rodzinie zastępczej.
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 21 września 2022 r. I. S. zwróciła się do Starosty Z. o dalsze odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt córek N. S. i A. S. w rodzinie zastępczej.
Starosta Z. decyzją z 17 października 2022 r., nr [...], na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 2, 6 i 8, art. 194 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 226 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 447 z późn. zm.) oraz uchwały nr [...] Rady Powiatu Z. z dnia 27 kwietnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt córki A. w spokrewnionej rodzinie zastępczej. Organ uznał, że dochód wnioskującej przekracza kryterium dochodowe określone w § 3 ust. 2 pkt 1 powyższej uchwały nr [...] Rady Powiatu Z. z dnia 27 kwietnia 2022 r. uprawniające do stosowania tej ulgi.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła I. S. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Wskazano, że organ wydający decyzję w całości pominął fakt, że zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej jest uzależniona [...] i tym samym organ naruszył § 3 ust. 2 pkt. 2 lit. i uchwały nr [...] Rady Powiatu Z. z dnia 27 kwietnia 2022 r. Zgodnie z tym przepisem odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej na wniosek osoby zobowiązanej, następuje jeżeli osoba zobowiązana jest uzależniona od alkoholu lub środków odurzających.
Nadto Odwołująca się wskazała, że organ w całości pominął fakt, że posiada ona stałe koszty utrzymania i konieczne jest dodatkowe uzupełnienie akt postępowania o dokumenty, które udowadniają, że otrzymywane wynagrodzenie przez zobowiązaną jest w całości przeznaczane na koszty utrzymania i nie ma możliwości aby chociażby w części ponosić koszty wynikające z wydanych decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 10 stycznia 2023 r. utrzymało zaskarżoną decyzję Starosty Z. w mocy. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w kontekście ewentualnego przekroczenia granic uznania administracyjnego, jakim dysponował organ orzekający w sprawie, poddało analizie granice wyznaczone postanowieniami § 3 uchwały nr [...] Rady Powiatu Z. z dnia 27 kwietnia 2022 r. Kolegium podkreśliło, że stosownie do brzmienia postanowień tej uchwały podstawowym warunkiem odstąpienia jest kryterium związane z dochodem osoby ubiegającej się o zastosowanie przewidzianej uchwałą ulgi.
Dalej Kolegium wskazało, że obowiązujące obecnie kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej to kwota [...]zł. Zdaniem SKO poza sporem jest, iż warunkiem przyznania pomocy w postaci jakiejkolwiek ulgi w spłacie zobowiązania, w tym odstąpienia od ustalania opłaty za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej, koniecznym jest przede wszystkim spełnienie przez wnioskodawcę kryterium związanego z dochodem. W tym zakresie organ orzekający ustalił, że I. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jej dochód z zatrudnienia w Urzędzie Miasta P. wynosi [...] zł miesięcznie, a po odliczeniu składników wymienionych w art. 8 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.) – jest to kwota [...]zł. Według Kolegium fakt przekroczenia wskazanego kryterium dochodowego zasadnie stanowił podstawę do odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt A. S. w pieczy zastępczej.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła I. S. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) naruszenie art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 art. 84, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) dalej k.p.a. polegające na nie wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się bezpodstawnym przyjęciem, iż w niniejszej sprawie tylko i wyłącznie kryterium dochodowe stanowi podstawę do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej przy czym w niniejszej sprawie ma zastosowanie § 3 ust. 2 pkt. 2 lit. uchwały nr [...] Rady Powiatu Z. z dnia 27 kwietnia 2022r. tj. osoba zobowiązana jest uzależniona od alkoholu lub środków odurzających.
b) pominięcie w całości faktu, że Skarżąca jest uzależniona od alkoholu i spełnia warunki określone w § 3 ust. 2 pkt. 2 lit. i uchwały nr [...] Rady Powiatu Z. z dnia 27 kwietnia 2022 r.
W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a. organ administracji stojąc na straży praworządności, ma obowiązek podjęcia z urzędu lub na wniosek wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dalej skarżąca odwołała się do treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i wynikających z nich obowiązków spoczywających na organie administracji publicznej. Zdaniem Skarżącej w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest również stanowisko, zgodnie z którym treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu i nie może pozostać w obrocie prawnym decyzja organu odwoławczego, która w uzasadnieniu nie zawiera własnych ustaleń i rozważań poprzestając na ustaleniach i rozważaniach organu pierwszej instancji.
Zdaniem I. S. odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w osoby zobowiązanej, następuje jeżeli osoba zobowiązana jest uzależniona od alkoholu lub środków odurzających. Z dokumentacji Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w sposób jasny wynika co jest podstawą umieszczenia A. i N. S. w rodzinie zastępczej, jest to związane z chorobą alkoholową odwołującej I. S.. Zdaniem Skarżącej z przepisu § 3 uchwały wynika, że po złożeniu wniosku przez zobowiązaną o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej Starosta obligatoryjnie odstępuje od ustalenia opłaty.
Skarżąca wskazała także, że organ w całości pominął fakt, że zobowiązana posiada stałe koszty utrzymania i konieczne jest dodatkowe uzupełnienie akt postępowania. Dalej argumentowano, że w toku wszczętego z urzędu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej organ obowiązany jest do jednoczesnego zbadania, czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od ustalenia tej opłaty. Dodatkowo w przypadku, gdy w czasie postępowania dotyczącego ustalenia tej opłaty złożony zostanie przez stronę wniosek o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pierwszej kolejności rozpoznać należy wniosek o odstąpienie od ustalenia opłaty w drodze odrębnej decyzji. Ewentualne uwzględnienie wniosku strony może bowiem prowadzić do bezprzedmiotowości postępowania o ustalenie opłaty prowadzonego z urzędu. Zdaniem Skarżącej rozpatrzenie kwestii odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej także jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). W ramach sprawowanej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Z mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3).
Kontrola sądowa sprowadza się zatem do badania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775, ze zm., dalej także jako "k.p.a.") dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Dokonując sądowoadministracyjnej kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że organy I i II instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który Sąd przyjmuje za podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na podstawie akt sprawy (zarówno administracyjnych, jak i sądowych) zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a.
W przedmiotowej sprawie postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r., sygn. akt [...] A. S., córka Skarżącej I. S., została umieszczona w rodzinie zastępczej M. D..
Zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej (Dz.U. z 2022 r. poz. 447 z późn. zm., dalej jako u.w.r.p.z.) - rodzinie zastępczej na każde umieszczone dziecko, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania. Nie zwalnia to zatem biologicznych rodziców z obowiązku partycypowania w kosztach utrzymania. Stanowi o tym art. 193 ust. 1 pkt 1 u.w.r.p.z., zgodnie z którym - Za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka.
Opłatę powyższą ustala w drodze decyzji starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (art. 194 u.w.r.p.z.).
Decyzją nr [...] z dnia 31 stycznia 2012 r. organ przyznał rodzinie zastępczej pomoc pieniężną na pokrycie kosztów utrzymania dziecka (nienumerowana k. akt. adm. I instancji), następnie ta decyzja była zmieniana w zakresie wysokości przyznanej pomocy.
Przepisy prawa przewidują również możliwość odstąpienia od przedmiotowej opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Zgodnie z art. 194 ust. 2 i 3 u.w.r.p.z. – może to uczynić starosta przy uwzględnieniu uchwały rady powiatu w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.
W niniejszej sprawie zastosowanie znalazła uchwała nr [...] [...] Rady Powiatu Z. z dnia 27 kwietnia 2022r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Województwa W. z 2022r., poz. 3817). Zgodnie z §3 ust. 1 uchwały:
1. Odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej z urzędu, następuje (obligatoryjnie) w przypadku, gdy:
1) nieznane jest miejsce pobytu osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty,
2) osoba zobowiązana jest niepełnoletnia,
3) osoba zobowiązana kontynuuje naukę, jednak nie dłużej niż do 25 roku życia i pozostaje na utrzymaniu innych osób,
4) osoba zobowiązana przebywa w jednostkach penitencjarnych,
5) osoba zobowiązana przebywa w jednostkach pomocy społecznej, innych instytucjach zapewniających całodobową opiekę, leczenie, rehabilitację lub przebywa w pieczy zastępczej,
6) osoba zobowiązana ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym bądź znacznym lub jest całkowicie niezdolna do pracy lub niezdolna do samodzielnej egzystencji,
7) osoba zobowiązana jest ubezwłasnowolniona,
8) osoba zobowiązana jest bezdomna,
9) osoba zobowiązana posiada status osoby długotrwale bezrobotnej. Zgodnie z § 3 ust. 2 uchwały:
2. Odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej na wniosek osoby zobowiązanej, następuje jeżeli:
1) osoba zobowiązana do ponoszenia opłaty prowadząca wspólne gospodarstwo domowe lub osoba zobowiązana prowadząca samodzielne gospodarstwo domowe nie dysponują żadnym dochodem lub dysponują dochodem do wysokości nieprzekraczającej 300 % kwoty kryterium dochodowego,
2) dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty lub dochód osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe zobowiązanej do ponoszenia opłaty przekracza 300 % kwoty kryterium dochodowego lecz nie wyżej niż 350 % kwoty kryterium dochodowego i zachodzi przynajmniej jedna z przesłanek o których mowa poniżej:
a) osoba zobowiązana jest osobą ciężarną,
b) osoba zobowiązana samotnie wychowuje inne dziecko/dzieci pozostające pod jej opieką,
c) osoba zobowiązana korzysta ze świadczeń pieniężnych pomocy społecznej stanowiących jej jedyne źródło utrzymania,
d) osoba zobowiązana pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą długotrwale lub ciężko chorą,
e) osoba zobowiązana poniosła straty wskutek klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych, które miały miejsce w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy przed złożeniem wniosku,
f) osoba zobowiązana posiada gospodarstwo rolne w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, którego nie prowadzi z uwagi na stan zdrowia i inne udokumentowane przyczyny niezależne od tej osoby,
g) osoba zobowiązana uiszcza rentę alimentacyjną lub dobrowolnie łoży na utrzymanie dziecka,
h) osoba zobowiązana przebywa w domu pomocy społecznej lub innej instytucji świadczącej całodobowe utrzymanie,
i) osoba zobowiązana jest uzależniona od alkoholu lub środków odurzających.
W niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki wymienione w § 3 ust. 1 uchwały, a Skarżąca złożyła wniosek o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, o którym mowa w § 3 ust. 2 uchwały.
Przesłanką do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 uchwały, jest nieprzekroczenie przez wnioskodawcę kwoty 300% kryterium dochodowego. Zasadnie organy ustaliły i przyjęły, że tej przesłanki skarżąca także nie spełnia. Z kolei, aby skorzystać ze zwolnienia określonego w § 3 ust. 2 pkt 2 uchwały, na które powołuje się w skardze to – po pierwsze - dochód nie może przekraczać 350% kryterium dochodowego, – po drugie - łącznie musi wystąpić jedna z przesłanek wymienionych w tym przepisie od a) do i).
Zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268, dalej: u.p.s.), za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Obowiązujące obecnie kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej to kwota 776 zł, ustalona na podstawie z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2021r., poz. 1296). Tak określona wysokość kryterium dochodowego obowiązywała na dzień złożenia wniosku oraz orzekania przez organy administracji obu instancji.
W zakresie sytuacji dochodowej I. S. organy ustaliły, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jej dochód z zatrudnienia w Urzędzie Miasta P. wynosi [...] zł brutto miesięcznie, a po odliczeniu składników wymienionych w art. 8 ust. 3 u.p.s., dochód ten wynosi - [...] zł. miesięcznie. Nawet uwzględniając kwotę [...]zł, jaką zgodnie z oświadczeniem skarżąca uiszcza na obie córki z tytułu renty alimentacyjnej – dochód ten wynosi [...] zł. Wysokości uzyskiwanego dochodu skarżąca nie kwestionowała, tylko odnosiła się do ponoszonych kosztów swojego utrzymania. W tym miejscu wskazać należy, że uwzględnione zostały wszelkie składniki majątku podlegające odliczeniu, a zgodnie z przepisami u.p.s. dla określenia wysokości dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. nie mają znaczenia stałe koszty utrzymania skarżącej.
Z uwagi na to organy słusznie przyjęły, że dochód I. S. wynosi blisko 420% (419,68 %) ustawowego kryterium dochodowego. Nawet po odliczeniu alimentów w wysokości [...] zł na córki, dochód strony (407 % kryterium dochodowego) przekracza kryterium wskazane w uchwale. Zdaniem Sądu dochód wyliczony został poprawnie i w sposób oczywisty przekracza 300% kryterium dochodowego wskazanego w § 3 ust. 1 pkt 1 uchwały (byłaby to kwota [...]zł), a także przekracza 350% kryterium dochodowego wskazanego w § 3 pkt 2 uchwały (kwota 2.716 zł), dającego ewentualnie możliwość zastosowania ulgi przy jednoczesnym spełnieniu jednego z dalszych warunków określonych w tym przepisie.
Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w skardze wskazać należy, że wobec przekroczenia przez I. S. 350% kryterium dochodowego traci na znaczeniu okoliczność, że zmaga się ona z chorobą alkoholową. Tylko w przypadku uzyskiwania dochodu między 300 % a 350 % kryterium dochodowego, przy jednoczesnym spełnieniu przesłanki "uzależnienia osoby zobowiązanej od alkoholu lub środków odurzających" możliwe byłoby odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 2 lit. i uchwały. Sam fakt choroby alkoholowej, przy uzyskiwaniu dochodu na poziomie 407 % kryterium dochodowego nie stanowi podstawy do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt córki w rodzinie zastępczej. Uchwała nie przewiduje także innych, niż w niej wskazane, przesłanek odstąpienia, w tym związanych z kosztami utrzymania osoby zobowiązanej, na które powoływania się skarżąca. Wprawdzie skarżąca podnosiła, że łoży na utrzymanie córek, nie tylko zasądzoną rentę alimentacyjną, ale i inne koszty ich utrzymania, co przyznała pełniąca rodzinę zastępczą M. D., to jednak punktem wyjścia do skorzystania z przysługującego uprawnienia jest brak przekroczenia 350 % kryterium dochodowego. Z akt administracyjnych niespornie wynika, że skarżąca kryterium to przekracza.
W ocenie Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, ponieważ organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie zgodnie z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz wydały decyzje odpowiadające prawu i zawierające uzasadnienia spełniające wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.
Sąd wskazuje, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z 26 czerwca 2023 r. (k. 28 akt sąd.) na podstawie art. 15 zzs? ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. Z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 kwietnia 2023 r., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Strony zostały poinformowane o powyższym trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im złożenie w terminie 7 dni ewentualnych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być zgłoszone lub podnoszone na rozprawie (k. 29 - 35 akt sąd.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI