II SA/Sz 71/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2022-07-07
NSAnieruchomościŚredniawsa
rozgraniczenie nieruchomościprawo geodezyjne i kartograficznewznowienie znaków granicznychpostępowanie administracyjnedecyzjaumorzenie postępowaniaSąd Administracyjnygranice działek

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, uznając za zasadne umorzenie postępowania rozgraniczeniowego w części dotyczącej działek, dla których planowane jest wznowienie znaków granicznych.

Skarżący J. D. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o umorzeniu w części postępowania rozgraniczeniowego. Skarżący zarzucał niezgodne z prawem ustalenie granic i nierzetelność postępowania. Sąd administracyjny uznał jednak, że umorzenie postępowania w części dotyczącej działek, dla których przewidziano wznowienie znaków granicznych, było zasadne, ponieważ wznowienie jest czynnością techniczną, a nie postępowaniem administracyjnym. Sąd oddalił skargę, wskazując, że postępowanie rozgraniczeniowe nie zostało zakończone.

Sprawa dotyczyła skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o umorzeniu w części postępowania rozgraniczeniowego. Postępowanie to zostało wszczęte w celu ustalenia przebiegu granic pomiędzy działką gminną a nieruchomościami sąsiednimi, w tym należącymi do skarżącego. Organ I instancji umorzył postępowanie w części dotyczącej trzech działek, wskazując, że na ich odcinku zostanie przeprowadzone wznowienie znaków granicznych. Skarżący wniósł odwołanie, podnosząc zarzuty dotyczące niezgodnego z prawem ustalenia granic i nierzetelności. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, argumentując, że umorzenie było zasadne, ponieważ postępowanie rozgraniczeniowe w stosunku do tych działek nie zostało zakończone, a wznowienie znaków jest odrębną czynnością techniczną. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa i domagając się usunięcia obiektów z drogi gminnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że postępowanie rozgraniczeniowe ma na celu ustalenie przebiegu granic prawnych nieruchomości, podczas gdy wznowienie znaków granicznych jest czynnością techniczną służącą odtworzeniu istniejącej i obowiązującej linii granicznej. Sąd uznał, że umorzenie postępowania w części, gdzie przewidziano wznowienie znaków, było prawidłowe, a zarzuty merytoryczne skarżącego były przedwczesne, gdyż postępowanie rozgraniczeniowe nie zostało w całości zakończone. Sąd podkreślił, że nie zastępuje organów administracji w merytorycznym rozstrzyganiu spraw.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, umorzenie postępowania rozgraniczeniowego w części dotyczącej działek, dla których przewidziane jest wznowienie znaków granicznych, jest zasadne, ponieważ wznowienie znaków jest czynnością techniczną, a nie postępowaniem administracyjnym, i nie zastępuje właściwego postępowania rozgraniczeniowego.

Uzasadnienie

Sąd rozróżnił postępowanie rozgraniczeniowe od wznowienia znaków granicznych. Rozgraniczenie ma na celu ustalenie przebiegu granic, podczas gdy wznowienie służy odtworzeniu istniejącej i obowiązującej linii granicznej. Skoro dla części działek przewidziano wznowienie, postępowanie rozgraniczeniowe w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe, co uzasadnia jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

P.g.k. art. 29 § ust.1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.k. art. 29

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.k. art. 31

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.k. art. 33

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

K.p.a. art. 105 § par.1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umorzenie postępowania rozgraniczeniowego w części dotyczącej działek, dla których przewidziane jest wznowienie znaków granicznych, jest zasadne, ponieważ wznowienie jest czynnością techniczną, a nie postępowaniem administracyjnym. Zarzuty merytoryczne skarżącego były przedwczesne, gdyż postępowanie rozgraniczeniowe nie zostało w całości zakończone.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące niezgodnego z prawem ustalenia granic i nierzetelności postępowania.

Godne uwagi sformułowania

istota rozgraniczenia polega na wyodrębnieniu nieruchomości z innych otaczających ją gruntów przez ustalenie zasięgu prawa własności w stosunku do gruntów sąsiadujących przedmiotem roszczenia o rozgraniczenie są granice w terenie, tj. na gruncie, a nie na planie (mapie), mapa zaś jest tylko wtórnym wyrazem granic na gruncie wznowienie granic jest więc czynnością techniczną, a nie postępowaniem administracyjnym

Skład orzekający

Patrycja Joanna Suwaj

przewodniczący sprawozdawca

Marzena Iwankiewicz

członek

Krzysztof Szydłowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego w sytuacji, gdy dla części działek przewidziane jest wznowienie znaków granicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozgraniczenia nieruchomości i odróżnienia go od wznowienia znaków granicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy istotnej kwestii proceduralnej w postępowaniach rozgraniczeniowych, odróżniając je od czynności technicznych, co jest ważne dla praktyków prawa nieruchomości i administracyjnego.

Rozgraniczenie nieruchomości czy wznowienie granic? Sąd wyjaśnia kluczową różnicę proceduralną.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 71/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-07-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz
Patrycja Joanna Suwaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
I OSK 2309/22 - Wyrok NSA z 2024-04-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2052
art. 29 ust.1,  art.29, art.31, art. 33
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 105 par.1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2022 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 18 listopada 2021 r. nr SKO.4165.2035.2021 w przedmiocie umorzenia w części postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. Burmistrz B. (dalej jako: "Organ I instancji") wszczął postępowanie administracyjne rozgraniczeniowe w celu ustalenia przebiegu granic pomiędzy działką nr [...] pow. [...] ha, stanowiącą własność Gminy B. , a nieruchomościami sąsiednimi: nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącą własność J. D., nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącą własność J. D., nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącą własność J. M., nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącą własność Powiatu S., nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącą własność Skarbu Państwa.
2. W dniu 19 lipca 2021 r. do organu wpłynęło pismo firmy geodezyjnej, której Organ udzielił zlecenia na przeprowadzenie czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości działki nr [...] obręb J. informujące, że na skutek analizy dokumentów znajdujących się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym Starostwa Powiatowego w S. geodeta ustalił, że postępowaniu rozgraniczeniowemu podlega nieruchomość dz. nr [...] z nieruchomościami przyległymi tj. dz. nr [...], [...] a na pozostałą część granicy dz. nr [...] przeprowadzone będzie wznowienie znaków granicznych.
3. Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] Organ I instancji, umorzył w części postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. Burmistrza B. w sprawie ustalenia przebiegu granic nieruchomości położonej w obrębie J. gm. B. , oznaczonej w rejestrze gruntów działką o nr [...] pow. [...] ha o urządzonej Księdze Wieczystej Nr [...], stanowiącej własność Gminy B. na odcinku z działką [...], [...] i [...] obręb J..
4. J. D. (dalej przywoływany jako: "Skarżący") wniósł odwołanie od ww. decyzji, podnosząc, że granice pomiędzy działką nr [...], a działkami o nr [...] i nr [...] zostały ustalone niezgodnie z prawem oraz nierzetelnie.
5. Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej przywoływane jako: "Organ II instancji"), działając na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735- dalej przywoływana jako: "K.p.a.") oraz art. 29 i art. 30 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2052 – dalej przywoływana jako: "P.g.k."), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji.
W uzasadnieniu Organ II instancji przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa i wskazał, że skoro Organ wcześniej wszczął postępowanie rozgraniczeniowe w stosunku do działek - nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz [...], a jak się okazało w przypadku działek nr [...], nr [...], nr [...] będzie prowadzone wyłącznie postępowanie techniczne wznowienia znaków, to zasadnie umorzono postępowanie administracyjne w zakresie ww. działek. Organ ocenił zarzuty zawarte w odwołaniu za przedwczesne, ponieważ postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy działką gminną a działkami Skarżącego nie zostało zakończone.
6. Niezadowolony z treści opisanego wyżej rozstrzygnięcia Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Podniósł, że decyzja ta została wydana niezgodnie z prawem, gdyż Organ współpracując z geodetą przesunął drogę gminną na jego działkę oraz granicę na korzyść gminy. Nadto obszernie opisał kwestie dotyczące granic nieruchomości, zabudowy działek oraz mające miejsce - w Jego ocenie - związane z tym nieprawidłowości. Mając powyższe na uwadze zwrócił się do Sądu o nakazanie usunięcia znajdujących się na drodze gminnej: szamba, studzienek, łazienki oraz kotłowni. Poza tym zaznaczył, że pomimo konieczności dokonania wznowienia granic, do dnia dzisiejszego nie podjęto żadnych czynności pomiarowych.
7. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
8. W piśmie z dnia 6 czerwca 2022 r. ustanowiony dla Skarżącego pełnomocnik z urzędu podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
9. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 2095 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej, stąd wniosek Skarżącego o zmianę decyzji organu administracji nie znajduje oparcia w przepisach obowiązującego prawa. Sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie przejmują ich kompetencji do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej i wydania rozstrzygnięcia. Orzeczenia sądów administracyjnych, w razie uwzględnienia skarg, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu bądź zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy administracyjnej.
10. Dokonując tak rozumianej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia prawa.
11. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.
Przedmiotem rozgraniczenia są nieruchomości.
Rozgraniczenie nieruchomości uregulowane zostało w rozdz. 6 ustawy P.g.k. Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Definicja ta ma jedynie charakter techniczny, gdyż opisuje kolejne czynności podejmowane przez organ w postępowaniu rozgraniczeniowym na etapie postępowania administracyjnego. W judykaturze wskazuje się natomiast, że istota rozgraniczenia polega na wyodrębnieniu nieruchomości z innych otaczających ją gruntów przez ustalenie zasięgu prawa własności w stosunku do gruntów sąsiadujących. Tezę tę sformułował Sąd Najwyższy, stwierdzając, że "przedmiotem roszczenia o rozgraniczenie są granice w terenie, tj. na gruncie, a nie na planie (mapie), mapa zaś jest tylko wtórnym wyrazem granic na gruncie. Ponadto w sprawie o rozgraniczenie chodzi nawet nie o same granice na gruncie, lecz o to, do jakiej granicy na gruncie sięga prawo własności nieruchomości sąsiadujących" (zob. uzasadnienie postanowienia SN z 28.10.1977 r., III CRN 272/77, LEX nr 8022, powtórzone m.in. w uzasadnieniach postanowień NSA: z 19.11.1982 r., I SA 1425/82, OSPiKA 1984/3, poz. 46, oraz z 17.05.2011 r., I OSK 1080/10, LEX nr 990137). Sprawy o rozgraniczenie nieruchomości dotyczą więc stosunków własnościowych mających charakter cywilnoprawny. W najnowszym orzecznictwie sformułowano pogląd, że sprawą o rozgraniczenie jest sprawa, w której przyczyną konfliktu i istotą sporu jest przebieg granicy, natomiast kwestia własności gruntu przyległego do tej granicy stanowi przesłankę rozstrzygnięcia, czyli ma charakter wtórny, jeżeli ponadto sporny grunt z uwagi na swą powierzchnię, zwłaszcza w zestawieniu całej nieruchomości, i swój kształt jest tematycznie związany z granicą (zob. uzasadnienie postanowienia SN z 5.02.2016 r., IV CSK 220/15, LEX nr 2004207).
12. Celem postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie przebiegu granic prawnych nieruchomości, przy czym chodzi tu wyłącznie o granice poziome nieruchomości gruntowych. W piśmiennictwie zauważa się, że granice te nie muszą być wyraźnie zaznaczone na gruncie, lecz wystarczy, aby możliwe było ich ustalenie. Istnienie ustalonych granic zewnętrznych gruntu wskazujących na odmienny od gruntów sąsiednich stan własności określonej części powierzchni ziemskiej przesądza o wyodrębnieniu nieruchomości (zob. J. Lang (red.), J. Maćkowiak (red.), T. Myśliński (red.), E. Stefańska (red.), Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, wyd. II., Warszawa 2018, LEX i cytowana tam literatura). Jednakże zatarcie granic na gruncie nie unicestwia jej bytu, jeżeli granice te można odtworzyć). Granice pionowe nieruchomości gruntowych są natomiast zmienne i zależą od społeczno-gospodarczego przeznaczenia danego gruntu (art. 143 k.c.). Granice te nie podlegają rozgraniczeniu.
Rozgraniczeniu podlegają wyłącznie granice poziome nieruchomości gruntowych, bowiem możliwe jest jednoznaczne określenie ich fizycznego przebiegu poprzez ustalenie punktów i wyznaczenie linii granicznych. Informacje dotyczące tych właśnie granic gruntu są umieszczane w ewidencji gruntów i budynków. Jednoznaczne ustalenie przebiegu granic pionowych nieruchomości nie jest natomiast możliwe, ponieważ wyznaczane są one z wykorzystaniem nieostrego kryterium społeczno-gospodarczego przeznaczenia danej nieruchomości.
Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Potrzeba rozgraniczenia nieruchomości powstaje wówczas, gdy ma miejsce spór co do przebiegu jej granicy (granic). Przy tym stan sporu nie powinien być rozumiany w potocznym znaczeniu tego słowa i istnieje on także wówczas, gdy właściciel jednej nieruchomości żąda ustalenia (w znaczeniu wynikającym z art. 29), a właściciel nieruchomości przyległej odmawia zawarcia ugody, albowiem brak ustalonych na gruncie granic jest podstawą żądania rozgraniczenia (zob. uzasadnienie postanowienia SN z 26.08.1999 r., III CKN 323/98, LEX nr 319235).
Potrzeba rozgraniczenia powstaje wówczas, gdy z właścicielami nieruchomości sąsiednich powstał spór co do prawidłowego przebiegu poszczególnych granic albo gdy nie zostały wytyczone i utrwalone granice nowo utworzonej nieruchomości. Zakres tego sporu, a tym samym przedmiot rozstrzygnięcia w postępowaniu rozgraniczeniowym, określany jest treścią żądania zawartego we wniosku o wszczęcie postępowania. Ponadto potrzeba rozgraniczenia istnieje wówczas, gdy granice nieruchomości zostały wprawdzie ustalone, lecz brak jest dokumentów pozwalających na określenie pierwotnego położenia przesuniętych, uszkodzonych lub zniszczonych znaków granicznych.
Celem postępowania rozgraniczeniowego nie jest natomiast wytyczenie wszystkich granic określonej nieruchomości w taki sposób, aby jej powierzchnia odpowiadała treści księgi wieczystej (zob. uzasadnienie postanowienia SN z 10.09.1997 r., II CKN 309/97, OSNC 1998/2, poz. 30).
Będący przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego spór powinien dotyczyć granic określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. W tej kwestii nie ma znaczenia charakter podmiotu będącego właścicielem gruntu ani przeznaczenie nieruchomości. W orzecznictwie wskazano, że w sytuacjach gdy właściciele nieruchomości (gruntów) sąsiadujących z drogą publiczną roszczą sobie pretensje do części pasa drogi, nie jest wyłączona droga sądowa w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości będących własnością osób fizycznych z drogą gminną (zob. uchwała SN z 26.07.1990 r., III CZP 35/90, OSNC 1991/2–3, poz. 23).
Jak wyżej już podniesiono, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Pojęcia punktów granicznych i znaków granicznych zostały zdefiniowane w § 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. (Dz.U.1999 r., Nr 45, poz. 453, dalej przywoływane jako: "r.r.n."). Przez punkty graniczne rozumie się punkty określające przebieg granicy nieruchomości, zaś znakiem granicznym jest znak z trwałego materiału umieszczony w punkcie granicznym lub trwały element zagospodarowania terenu znajdujący się w tym punkcie. Szczegółowy sposób utrwalenia punktów granicznych znakami granicznymi został określony w § 17 i 18 r.r.n.,
13. Postępowanie rozgraniczeniowe może składać się z dwóch faz. Pierwsza z nich jest obligatoryjna i przebiega jako postępowanie administracyjne, które jest prowadzone na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego, zaś w zakresie w niej nieuregulowanym – na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Faza ta w orzecznictwie określana jest jako postępowanie quasi-mediacyjne, albowiem niezadowolenie strony z jego wyniku skutkuje przeniesieniem postępowania do fazy postępowania sądowego. Faza ta występuje także w sytuacji, gdy brak jest podstaw faktycznych i prawnych do rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Druga faza postępowania przebiega jako sądowe postępowanie nieprocesowe, które jest prowadzone na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Jedynie w wyjątkowych przypadkach do rozgraniczenia nieruchomości dochodzi od razu w postępowaniu sądowym, z pominięciem poprzedzającej go fazy postępowania administracyjnego.
Organem właściwym do rozgraniczenia nieruchomości jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości podlegających rozgraniczeniu.
Ustalenie w postępowaniu rozgraniczeniowym, (administracyjnym przed organami administracji), granic sąsiednich nieruchomości może nastąpić poprzez zawarcie ugody lub wydanie decyzji administracyjnej. Ugodę określającą przebieg linii granicznych zawiera się przed geodetą uprawnionym, a jej treść odzwierciedla akt ugody, mający moc ugody sądowej (art. 31 ust. 4 w zw. z art. 29 ust. 1 i 2 P.g.k.). Drugą sytuację reguluje przepis art. 33 ust. 1 P.g.k., w myśl którego wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Zgodnie z art. 33 ust. 3 P.g.k. strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi powszechnemu.
Po wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego na podstawie ustawy P.g.k. organ administracji, w zależności od poczynionych ustaleń, może wydać trzy rodzaje orzeczeń administracyjnych: 1) decyzję administracyjną o rozgraniczeniu nieruchomości na podstawie art. 33 ust. 1, 2) decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy sądowi na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 z powodu braku merytorycznych podstaw do ustalenia granicy, gdy strony nie złożyły zgodnych i uprawdopodobnionych oświadczeń o położeniu odcinków granicznych, lub gdy nie doszło do ugody przed geodetą, 3) decyzję o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 31 ust. 4, gdy zawarto ugodę, a także w przypadku gdy z innych powodów postępowanie stało się bezprzedmiotowe - art. 105 K.p.a. W tym ostatnim przypadku umorzenie może nastąpić m.in. z powodu cofnięcia wniosku podmiotu wnoszącego o rozgraniczenie nieruchomości, czy też złożenia wniosku o umorzenie postępowania przez stronę postępowania, albo ze względu na czynnik obiektywny, czyli z powodu spełnienia się przyczyny obiektywnej bezprzedmiotowości.
14. Przenosząc powyższe na tę sprawę wskazać należy, że postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte na wniosek Gminy B. i dotyczyło rozgraniczenia działki gminnej z 5 innymi działkami, zaś przedmiotem sprawy kontrolowanej przez Sąd jest umorzenie postępowania w stosunku do 3 działek z powodu jego bezprzedmiotowości, gdyż jak wskazał Organ – w stosunku do 3 działek będzie przeprowadzone wznowienie znaków granicznych. Podstawą wydania decyzji umarzającej w tym zakresie postępowanie rozgraniczeniowe jest art. 105 § 1 K.p.a.
Instytucję umorzenia postępowania wiąże się w piśmiennictwie z powstaniem trwałej i nieusuwalnej przeszkody w kontynuacji postępowania (tak A. Wiktorowska [w:] Postępowanie administracyjne, 1996, s. 160), zastojem trwałym i ostatecznym postępowania (J. Borkowski [w:] Komentarz, 1996, s. 459)
Przepis art. 105 kładzie jednak akcent nie na przeszkodę w prowadzeniu postępowania, lecz na bezprzedmiotowość, czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego. W piśmiennictwie podkreśla się, że przepis art. 105 § 1 K.p.a. stanowi podstawę do tzw. obligatoryjnego umorzenia postępowania, a więc ma zastosowanie w sytuacji gdy, z jakiejkolwiek przyczyny, którą organ uwzględniać musi z urzędu, stało się ono bezprzedmiotowe lub okaże się, że było już bezprzedmiotowe w chwili jego wszczęcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.
W rozpatrywanej sprawie Organ umorzył postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy działką nr [...] a 3 innymi działkami, gdyż w tym wypadku będą prowadzone wyłącznie prace wznowienia znaków, które już istnieją.
Organ II instancji zwracając uwagę na konieczność rozróżnienia pojęć "rozgraniczanie nieruchomości" i "wznowienie znaków granicznych" słusznie stwierdził, że rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Z kolei wznowienie (odnowienie) znaków granicznych ma miejsce wówczas, gdy granice między sąsiadującymi nieruchomościami zostały już wcześniej prawnie ustalone, czy to w toku wcześniejszego postępowania rozgraniczającego czy innego postępowania - na przykład podziałowego, wywłaszczenia, scaleniowego lub prawomocnego orzeczenia sądu, a więc polega na odnalezieniu - na podstawie dowodów w postaci znaków i śladów granicznych oraz miarodajnych dokumentów - istniejącej i obowiązującej linii granicznej oraz zaznaczenie jej na gruncie stosownymi znakami granicznymi.
Podkreślić w tym miejscu należy, czego zdaje się nie dostrzegać Skarżący, że wznowienie granic jest więc czynnością techniczną, a nie postępowaniem administracyjnym i w odróżnieniu od niego nie dokonuje go organ administracji, tylko uprawniony geodeta na zlecenie właścicieli działek sąsiednich. Skoro zatem Organ wcześniej wszczął postępowanie rozgraniczeniowe w stosunku do działek - nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz [...], a jak wynika z akt sprawy, w przypadku działek nr [...], nr [...], nr [...] będzie prowadzone wyłącznie postępowanie techniczne wznowienia znaków, to nie budzi wątpliwości Sądu, że zasadnie umorzono postepowanie administracyjne w zakresie ww. działek.
15. Stąd zarzuty merytoryczne nie znajdują na tym etapie uzasadnienia, ponieważ postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy działką gminną a działkami Skarżącego nie zostało zakończone.
16. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI