II SA/SZ 70/25

II SA/Sz 70/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska /sprawozdawca/
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 475
art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d, art. 104b ust. 1 i 2, art. 108 ust. 1 pkt 26
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1230
art. 18c
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145a par. 1, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik,, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...] , II. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 24 października 2024 r., nr EiŚ.5241.244.2024.WoP, Starosta [...] (dalej: "organ I instancji", "Starosta"), na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b, art. 71 ust. 1 i 2 lit. d w związku z art. 71 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 475 ze zm., dalej: "u.p.z.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") odmówił K. K. (dalej: "strona", "skarżący") przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 9 października 2024 r.
Odwołanie od tej decyzji wniósł K. K. podnosząc, że przez 36 lat jego pracy zawodowej składki były odprowadzane zgodnie z prawem, a zabrakło mu jednego dnia, aby uzyskać zasiłek dla bezrobotnych. Wskazał, że był w urzędzie pracy w dniu 2 lipca 2024 r., ale z powodu braku numerków nie został zarejestrowany. Nie zdawał sobie sprawy, że przez tę sytuację może zostać pozbawiony zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący wskazał przy tym na niesprawność działania instytucji państwowych, ponieważ zaświadczenie z ZUS otrzymał po 95 dniach. W jego ocenie niesprawiedliwe i krzywdzące jest niezaliczenie opłacanych przez skarżącego składek na ubezpieczenie społeczne za okres 1 stycznia 2024 r. – 30 czerwca 2024 r., bowiem ulga i możliwość opłacania niższych składek wynikała z przepisów prawa.
Wojewoda Zachodniopomorski (dalej: "organ odwoławczy", "Wojewoda"), decyzją z dnia 3 grudnia 2024 r., nr WZPS-1.8641.1.29.2024.DB, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, że osoba bezrobotna, aby nabyć prawo do zasiłku, jest obowiązana wykazać, że spełnia warunki wymienione w przepisie art. 71 ust. 1 pkt 2 u.p.z. Osoba bezrobotna powinna zatem wykazać, że w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania łącznie przez okres co najmniej 365 dni była zatrudniona lub posiada inne okresy uprawniające do zasiłku, wymienione w ww. przepisie.
Organ odwoławczy wskazał, że strona dokonała rejestracji w urzędzie pracy w dniu 3 lipca 2024 r. Okres 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania dotyczy zatem przedziału czasowego od dnia 2 stycznia 2023 r. do dnia 2 lipca 2024 r. W tym okresie strona prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą (od dnia 2 stycznia 2023 r., tj. od początkowej daty ww. okresu 18 miesięcy, do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r.). Organ I instancji w dniu rejestracji dysponował wpisem do CEiDG i zobowiązał stronę do złożenia oświadczenia o możliwości dostarczenia w ciągu 7 dni zaświadczenia z ZUS o odprowadzeniu składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w celu ustalenia prawa do zasiłku. W dniu 9 października 2024 r. strona dostarczyła do urzędu pracy zaświadczenia z ZUS o odprowadzanych składkach. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, w okresie od dnia 2 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie - daje to okres uprawniający do zasiłku wynoszący 364 dni. Okres od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r., w którym strona opłacała składki z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, nie podlega zaliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku, ponieważ podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowiła kwota niższa od minimalnego wynagrodzenia. Zatem na dzień rejestracji strona wprawdzie udokumentowała co najmniej 365 dni, jednak zaliczeniu podlega okres 364 dni i jest krótszy niż wymagane 365 dni, co jest podstawą odmowy przyznania prawa do zasiłku. Strona nie spełniła więc przesłanek do przyznania prawa do zasiłku wynikających z przepisów u.p.z.
Odnosząc się do treści odwołania w części dotyczącej rejestracji, organ odwoławczy wskazał, że jeśli strona nie dokonała rejestracji w dniu 2 lipca 2024 r. z powodu "braku numerków", to od 2013 r. istnieje możliwość dokonania m.in. elektronicznej rejestracji w PUP (wprowadzona rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy - Dz. U. z 2012 r. poz. 1299, obecnie regulowana rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy - Dz. U. z 2020 r. poz. 667). Informacja o tym sposobie rejestracji uwidoczniona jest na głównej stronie internetowej Powiatowego Urzędu Pracy w S. . Takiej czynności można dokonać w dowolnym czasie, bez wychodzenia z domu. Wojewoda wskazał przy tym, że status osoby bezrobotnej przyznaje się od dnia rejestracji w urzędzie pracy.
Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że odrębną kwestią jest staż pracy a inną sprawą jest okres wymagany do przyznania prawa do zasiłku. Staż pracy zalicza się do wysokości zasiłku, natomiast okres 365 dni wlicza się do przyznania uprawnień zasiłkowych w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji.
W kwestii opłacania niższych składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, organ odwoławczy wyjaśnił, że ulgi związane z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej istotnie są prawem przedsiębiorcy i w każdej chwili przedsiębiorca może z tego prawa zrezygnować lub od początku opłacać składki od wyższej podstawy. Korzystając z możliwości opłacania niższych składek przedsiębiorca musi się liczyć z możliwością nieotrzymania prawa do zasiłku dla bezrobotnych w przypadku rejestracji w urzędzie pracy lub też otrzymania niższych świadczeń jak np. zasiłek chorobowy. Wojewoda wskazał również, że przy ustalaniu uprawnień zasiłkowych strony organ zatrudnienia brał pod uwagę okres 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji, zaś fakt opłacania przez stronę składek na ubezpieczenia społeczne we wcześniejszych okresach nie ma wpływu na możliwość przyznania prawa do zasiłku.
Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy regulujące uprawnienia do zasiłku dla bezrobotnych są przepisami bezwzględnie obowiązującymi. Oznacza to, że organy orzekające w sprawie zasiłku nie mają w tym zakresie samodzielności i przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa do zasiłku nie mogą brać pod uwagę żadnych innych przesłanek niż wynikających z przepisów ustawy.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody złożył K. K., zarzucając jej naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I Instancji, mimo że istniały podstawy do przyznania zasiłku dla bezrobotnych i organ II instancji winien uchylić decyzję organu I instancji w całości i rozstrzygnąć sprawę co do jej istoty, przyznając skarżącemu prawo do zasiłku;
2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy i dowolną ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, że skarżący nie spełnił przesłanek uprawniających go do przyznania mu zasiłku dla bezrobotnych, mimo że z dostarczonych dokumentów jednoznacznie wynikało, że skarżący spełnił wszelkie przesłanki uprawniające go do otrzymania stosownego zasiłku;
3. art. 71 ust. 1 i ust. 2 lit. d u.p.z. poprzez błędne przyjęcie, iż warunkiem przyznania zasiłku dla bezrobotnych jest opłacenie składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, mimo, że niniejszy warunek nie ma zastosowania do osób, które ukończyły 60 rok życia, a tym samym do skarżącego;
4. art. 104 b ust. 2 u.p.z. poprzez jego błędne niezastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy, mając na względzie, iż skarżący ukończył 60 rok życia, a więc wysokość wynagrodzenia, od którego opłacane były składki nie ma znaczenia w okolicznościach niniejszej sprawy, gdyż skarżący nie ma obowiązku odprowadzania składek na Fundusz Pracy, a tylko w takiej sytuacji wysokość wynagrodzenia od którego są opłacane składki ma znaczenie i może być podstawą do odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych.
5. błędną wykładnię art. 71 ust. 1 i ust. 2 lit. d u.p.z. dokonaną z pomięciem art. 18c ustawy o ubezpieczeniach społecznych, poprzez kierowanie się przez organy obu instancji wyłącznie literalnym brzmieniem przepisu, z pominięciem wykładni celowościowej i systemowej ww. przepisu.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji, a także o zobowiązanie organu do wydania niezwłocznie, tj. nie później, niż w terminie 7 dni od wydania wyroku decyzji o przyznaniu skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 9 października 2024 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący odwołując się do treści art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z. podniósł, że osoba ubiegająca się o przyznanie jej zasiłku dla bezrobotnych musi spełnić następujące przesłanki:
- osoba bezrobotna pozostaje bez zatrudnienia;
- osoba bezrobotna zarejestrowała się we właściwym powiatowym urzędzie pracy;
- osoba bezrobotna opłacała składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy;
- zatrudnienie, praca zarobkowa, powinny występować co najmniej w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni;
- podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, ale z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2 u.p.z., zgodnie z którym składki na Fundusz Pracy, o których mowa w art. 104 ust. 1, opłaca się za osoby wymienione w art. 104 ust. 1 pkt 1-3, które nie osiągnęły wieku wynoszącego co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn.
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, skarżący wskazał, że jest osobą pozostającą aktualnie bez zatrudnienia, zarejestrował się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, tj. w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. w dniu 3 lipca 2024 r., opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, oraz prowadził działalność w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres 365 dni. Ostatnia przesłanka nie ma natomiast zastosowania do skarżącego bowiem, jest on osobą, która ukończyła 63 rok życia, a więc zważywszy, że nie jest już za skarżącego odprowadzana składka na Fundusz Pracy, gdyż skarżący jest zwolniony z tego obowiązku, skarżący, ubiegający się o przyznanie mu zasiłku dla bezrobotnych nie musiał uzyskiwać kwoty stanowiącej minimalne wynagrodzenie za pracę i odprowadzać od tej kwoty składek. Gdyby skarżący był poniżej 60 roku życia i podlegałby on obowiązkowi odprowadzania składek na Fundusz Pracy wówczas, musiałby on rzeczywiście odprowadzać składki od kwoty stanowiącej minimalne wynagrodzenie za pracę, z taką jednak okolicznością nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a więc organ II instancji, który pominął naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 71 ust. 1 oraz art. 104b ust. 2 u.p.z. przez organ I Instancji naruszył także wskazane wyżej przepisy, a dodatkowo przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., na mocy którego utrzymał błędnie wydaną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając zarzut naruszenia przez organ I i II instancji przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. skarżący podniósł, że na poparcie twierdzeń o zasadności przyznania mu zasiłku dla bezrobotnych, przedstawił wszystkie dokumenty, z których jednoznacznie wynikało, że powinien otrzymać zasiłek dla bezrobotnych. Niestety organ I instancji, a zanim organ II instancji, nie dostrzegł, że skarżący jest osobą powyżej 60 roku, życia, a to zgodnie z art. 104b ust. 2 u.p.z. winno skutkować, zwolnieniem go z konieczności wykazywania, że odprowadzał składki, od kwoty stanowiącej minimalne wynagrodzenie za pracę. Z dokumentów przedstawionych przez skarżącego jednoznacznie wynika jego wiek. Tak więc odmawiając skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych organy obu instancji nie przeprowadziły w prawidłowy sposób analizy, załączonej do sprawy dokumentacji i nie ustaliły w prawidłowy sposób stanu faktycznego niniejszej sprawy, co skutkowało naruszeniem przez organy obu instancji ww przepisów k.p.a.
Podnosząc zarzut kolizji przepisów u.p.z. z art. 18c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 497 ze zm., dalej: "u.s.u.s.") skarżący wskazał, że w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r., wobec nieuzyskiwania oczekiwanego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, skarżący, będący mikroprzedsiębiorcą, skorzystał z możliwości, pozwalającej na opłacanie niższej składki na ubezpieczenie społeczne. Fakt odprowadzania przez skarżącego niższej składki ZUS nie może pozbawiać obywatela prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący korzystał w tym czasie z ustawowego zwolnienia z obowiązku opłacania pełnych składek na Fundusz Pracy.
Uzasadniając wniosek o zobowiązanie organu do wydania decyzji o przyznaniu skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 9 października 2024 r., skarżący wskazał na trudną sytuacją życiową, związaną z pozostawaniem bez żadnych dochodów i innych świadczeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecnie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Nadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty, którą to odmówiono skarżącemu przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 9 października 2024 r.
Materialnoprawną podstawę wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy u.p.z. I tak, zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z., prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez co najmniej 365 dni, opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Stosownie do przepisu art. 104b ust. 1 u.p.z. pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne nie opłacają składek na Fundusz Pracy przez okres 12 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę, za osoby zatrudnione, które ukończyły 50 rok życia i w okresie 30 dni przed zatrudnieniem pozostawały w ewidencji bezrobotnych powiatowego urzędu pracy. Składki na Fundusz Pracy, o których mowa w art. 104 ust. 1, opłaca się za osoby wymienione w art. 104 ust. 1 pkt 1-3, które nie osiągnęły wieku wynoszącego co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn (art. 104b ust. 2 u.p.z.).
W rozpoznawanej sprawie istota sporu dotyczy prawidłowości podjętego przez organy rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Bezsporne było w sprawie, że podstawa opłacanych przez skarżącego składek była niższa niż 100% minimalnego wynagrodzenia. Jednak w ocenie Sądu okoliczność opłacania przez skarżącego niższych składek ZUS nie może skutkować uznaniem, że skarżący nie spełnia warunków do przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Mieć bowiem należy na względzie, na co słusznie zwraca uwagę skarżący, że zgodnie z art. 104b ust. 2 u.p.z., składki na Fundusz Pracy (art. 104 ust. 1 u.p.z.), opłaca się za osoby wymienione w art. 104 ust. 1 pkt 1-3, które nie osiągnęły wieku wynoszącego co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn. Tym samym w momencie ukończenia 60-tego roku życia, skarżący z mocy prawa został zwolniony z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy. Innymi słowy, obowiązek ten ustał. Do tej jednak kwestii organy w ogóle się nie odniosły i brak jest jakichkolwiek rozważań w tym zakresie pomimo, że skarżący urodził się 28 marca 1961 r.
Przechodząc dalej, Sąd orzekający podziela w pełni pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 28 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 378/22, iż odesłanie w art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z. do art. 104b ust. 2 u.p.z. powoduje, że warunek przyznania prawa do zasiłku w postaci osiągania wynagrodzenia w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę ma znaczenie wtedy, gdy od wypłacanego wynagrodzenia istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. Jeśli takiego obowiązku nie ma, to zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przeszkodą do przyznania bezrobotnemu prawa do zasiłku, na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z., nie może być wysokość wynagrodzenia w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wysokość wynagrodzenia ma znaczenie jedynie w kontekście wysokości składek na Fundusz Pracy, z którego finansowane są zasiłki (zob. art. 108 ust. 1 pkt 26 u.p.z.). Jeśli zatem nie ma obowiązku odprowadzania składek na Fundusz Pracy, to wysokość osiąganego wynagrodzenia, w kontekście prawa do zasiłku, nie ma znaczenia. Za taką wykładnią powyższego przepisu przemawia również cel wprowadzenia art. 104b u.p.z., którym było m.in. utrzymanie aktywności zawodowej osób w wieku: co najmniej 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, prowadzące do wzrostu wskaźnika zatrudnienia (uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r., Nr 6, poz. 33), Druk sejmowy Nr 1196).
Jak ponadto zaznaczył NSA, powyższe stanowisko co do wykładni przepisu art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z. prezentowane jest również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2021 r., sygn. akt I OSK 651/21, a taką samą zasadę przyjęto w orzecznictwie także na gruncie art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.z. (zob. wyroki NSA: z dnia 11 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2787/14 i z dnia 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2569/16).
Sąd zauważa, że rozwiązanie wynikające z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d w połączeniu z regulacją zawartą w art. 104b ust. 2 u.p.z. stają się dla ich adresatów "pułapką", której, kierując się przepisami ustawy, obywatel nie może uniknąć. Nie można zaakceptować rozwiązania, które przyznając zwolnienie z obowiązku uiszczania składek na Fundusz Pracy, równocześnie wprowadza za to sankcję. Literalna wykładnia art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z. kłóci się z treścią art. 2 Konstytucji RP. Narusza ona również zasadę równości obywateli wobec prawa. Nie ma żadnego aksjologicznego uzasadnienia dla wprowadzenia zróżnicowania skutków zwolnienia (z mocy prawa) od obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy. Warunek przyznania prawa do zasiłku w postaci osiągania wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia ma znaczenie wtedy, gdy od wypłacanego wynagrodzenia istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. Jeśli takiego obowiązku nie ma, to przeszkodą do przyznania bezrobotnemu prawa do zasiłku, na gruncie art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z., nie może być wysokość wynagrodzenia w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę.
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, niezaliczenie przez organy okresu 1 stycznia 2024 r. – 30 czerwca 2024 r. do okresu uprawniającego do przyznania zasiłku dla bezrobotnych z uwagi na fakt, że kwota stanowiąca podstawę wymiaru składek była niższa niż minimalne wynagrodzenie, przy tak przeprowadzonej wykładni art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d i art. 104 b ust. 2 u.p.z., powoduje, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i uzasadnia uchylenie obu zaskarżonych decyzji zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).
Organy rozpoznając ponownie niniejszą sprawę zobowiązane będą uwzględnić powyższe uwagi Sądu. Wskazania, co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i wiążą organy (art. 153 p.p.s.a.). Organy ponownie ocenią czy skarżącemu w świetle regulacji art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z. może zostać przyznany zasiłek dla bezrobotnych, nie poprzestając tylko na wykładni literalnej powyższego przepisu, odnosząc się przy tym do kwestii istnienia obowiązku odprowadzania przez skarżącego składek na Fundusz Pracy oraz płacenia przez niego tzw. małego ZUS-u.
Jednocześnie Sąd oddalił dalej idącą skargę (pkt II sentencji wyroku) w zakresie wniosku skarżącego o zobowiązanie organu do wydania decyzji o przyznaniu skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Zgodnie z art. 145a § 1 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Ustawodawca nie daje żadnych wskazówek, co należy rozumieć przez okoliczności sprawy uzasadniające wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 145a § 1 p.p.s.a., pozostawiając tę kwestię do ustalenia sądowi administracyjnemu orzekającemu w sprawie. Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie przyjmuje się że chodzi o sytuacje, w których okoliczności sprawy z dużym prawdopodobieństwem będą wskazywać, że w postępowaniu administracyjnym toczącym się po uchyleniu zaskarżonej decyzji (postanowienia) oceny i zalecenia sformułowane w orzeczeniu sądu administracyjnego nie zostaną w należytym stopniu uwzględnione przez prowadzący to postępowanie organ administracji publicznej, np. sprawa po raz kolejny wraca do sądu z powodu niezastosowania się przez organ do jego oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania (B. Dauter, A.Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, WKP 2024). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie takie okoliczności nie występują.
Powołane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na http://orzeczenia.nsa.gov.pl.