II SA/SZ 698/23

II SA/Sz 698/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-09-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 64e, art. 151a par. 1 zdanie 1, art. 153, art. 200, art. 205 par. 2, art. 239 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 138 par. 2, art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2018 poz 265
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2023 r. sprawy ze sprzeciwu A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. P. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta W. wydał w dniu [...] lutego 2022 r. decyzję nr [...] [21] na podstawie art. 104, art. 107, art. 130 § 4 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 zm.; dalej "K.p.a.") w związku z art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.; dalej "u.ś.r."), w której odmówił A. P. (dalej "skarżący") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na matkę K. P..
W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji podał, że w dniu 8 lutego 2022 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę, która posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji, wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 8 lutego 2002 r. Z ww. orzeczenia wynika, że K. P. jest niepełnosprawna, zaś ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 8 lutego 2002 r. Organ I instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b u.ś.r. i wskazał, że z akt sprawy nie wynika od kiedy istnieje niepełnosprawność K. P., w związku z tym nie można przyjąć, iż niepełnosprawność powstała przed 25 rokiem jej życia. Organ I instancji wskazał, że w wyroku z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność unormowania zawartego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został dotychczas wykonany, a tym samym nie dokonano żadnych zmian w zasadach przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych opiekunom osób dorosłych osób niepełnosprawnych. Skutkiem wejścia w życie tego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności jedynie części normy art. 17 ust. 1b u.ś.r., a poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy. Organ I instancji podał, że nie jest możliwe zatem przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w zawiązku z opieką nad matką, ponieważ nie są spełnione warunki art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym podał, że opiekuje się matką oraz powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 38/13.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] kwietnia 2022 r. decyzję nr [...], w którym utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia i sprawowaniem opieki nad matką. Według organu, opieka, którą sprawuje skarżący nie ma charakteru opieki stałej
i długotrwałej. Ponadto skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję do WSA w Szczecinie.
WSA w Szczecinie wydał w dniu 20 października 2022 r. wyrok o sygn. akt II SA/Sz 556/22, w którym uchylił zaskarżoną decyzję. WSA wskazał, że bezsporne jest to, że matka skarżącego ma ustaloną niezdolność do samodzielnej egzystencji na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, orzeczoną przez lekarza orzecznika ZUS, którą traktuje się jak znaczny stopień niepełnosprawności. Z orzeczenia wynika, że K. P. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Taki zapis potwierdza, że matka skarżącego wymaga nie tylko pomocy, lecz także stałej
i długotrwałej opieki. Matka skarżącego, mimo, że skarżący z nią nie mieszka, nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie. Bezspornie wynika z materiału dowodowego, że skarżący sprawuje nad nią opiekę, która ma coraz szerszy zakres, biorąc pod uwagę tak wiek, jak i rodzaj schorzeń osoby wymagającej opieki. Konieczność towarzyszenia matce w codziennych czynnościach wskazuje, że skarżący musi sprawować nad matką opiekę stałą. W ocenie WSA, nie może on zatem podjąć zatrudnienia, poza tym wystarczy zestawić okres powstania niepełnosprawności matki z zakończeniem zatrudnienia przez skarżącego by zauważyć zbieżność w czasie tych dwóch zdarzeń. Stan zdrowia niepełnosprawnej i zakres czynności z tym związanych, dają podstawę do oceny, że niepełnosprawna wymaga opieki stałej. WSA wskazał, że skarżący pobierał zasiłek dla opiekuna przyznany decyzją nr [...] [[...]]
z dnia [...] czerwca 2014 r., zmienionej decyzją nr [...] [[...]] z dnia [...] listopada 2018 r. WSA podał, że skarżący dokonał wyboru świadczenia dla niego korzystniejszego (zrezygnował z pobierania ww. zasiłku w dniu 8 lutego 2022 r.). Organ decyzją uchylił świadczenie dla skarżącego mniej korzystne i jeszcze przed orzekaniem w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący zrzekł się prawa do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie zasiłku (11 lutego 2022 r.). W ocenie WSA, skarżący mógł zatem słusznie oczekiwać, że przyznane mu zostanie świadczenie korzystniejsze, zgodnie z jego wnioskiem i dokonanym wyborem. Tymczasem 3 dni później organ I instancji odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zaś organ odwoławczy orzeczenie to utrzymał w mocy. WSA wyjaśnił cel regulacji art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz wskazał, że okoliczność, iż skarżący nie był aktywny zawodowo przed złożeniem wniosku przez wiele lat, nie wyklucza zatem, co do zasady, przyznania świadczenia w związku z niepodejmowaniem zatrudnienia
z uwagi na sprawowanie opieki. WSA podkreślił, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia. Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w lutym 2022 r. - w okresie, w którym jego matka legitymowała się orzeczeniem o zaliczeniu do osób niezdolnych samodzielnej egzystencji. Skarżący sprawuje obecnie nad matką opiekę, której zakres wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. WSA wskazał, że w sprawie została zatem spełniona przesłanka przyznania skarżącemu świadczenia, wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą bliską. WSA uznał, że organ odwoławczy niewłaściwie ocenił, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jaką jest istnienie związku przyczynowego między sprawowaniem opieki, a niepodejmowaniem zatrudnienia. Organ odwoławczy dopuścił się zatem naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zaś organ I instancji także art. 17 ust. 1b u.ś.r. WSA zobowiązał organ odwoławczy do ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącego i jego odwołania, z uwzględnieniem stanowiska WSA, wyrażonego w wyroku.
Organ odwoławczy wydał w dniu [...] czerwca 2023 r. decyzję nr [...], w której uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego
2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i przywołał treść art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a, art. 24 ust. 2 i ust. 4 u.ś.r. Organ odwoławczy wskazał, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. został poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, że osoby opiekujące się dorosłymi niepełnosprawnymi, powinny być traktowane w taki sam sposób, niezależnie od wieku, w którym powstała niepełnosprawność osoby zaliczonej do kategorii osób dorosłych w rozumieniu przepisów u.ś.r. Organ odwoławczy podał, że z powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wynika, iż organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która została uznana za niekonstytucyjną. W ocenie organu odwoławczego, należy zatem uwzględnić niekonstytucyjność przedmiotowego przepisu i rozpoznać wniosek z pominięciem kryterium wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby dorosłej. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji dokonał nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., co stanowi naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na treść decyzji.
Organ odwoławczy podał, że matka wnioskodawcy legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS w K. o trwałej całkowitej niezdolności do pracy
i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Powyższe orzeczenie traktuje się na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Opiekę nad osobą niepełnosprawną sprawował wnioskodawca, który nie był uprawniony do świadczeń emerytalno - rentowych, nie posiadał orzeczenia o niepełnosprawności i pozostawał bierny zawodowo. Organ odwoławczy wskazał, że mając na uwadze treść wyroku WSA w Szczecinie, uznać należy, iż skarżący nie podejmował zatrudnienia, ani innej pracy o charakterze zarobkowym w związku z koniecznością sprawowania trwałej opieki nad niepełnosprawną matką. Ponieważ od daty poprzedniego orzekania
w niniejszej sprawie przez Kolegium, jak i rozpatrywania sprawy przez organ I instancji upłynął znaczny okres czasu, zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji winien potwierdzić w drodze wywiadu środowiskowego fakt osobistego sprawowania opieki przez stronę nad matką, jak i zakres opieki, w tym rodzaj i częstotliwość wykonywanych czynności opiekuńczych, celem ustalenia, że jest ona stała
i długoterminowa. Nadto winien także zweryfikować, czy pozostałe kryteria wynikające z art. 17 u.ś.r. Organ odwoławczy podał, że po pozytywnej dla strony weryfikacji powyższych okoliczności, organ I instancji winien wydać nową decyzję, przy czym organ I instancji winien również uwzględnić w ponownym postępowaniu niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. i stanowisko Kolegium w tym zakresie, zaaprobowane wyrokiem WSA, pomijając kryterium wieku powstania niepełnosprawności matki wnioskodawcy na podstawie art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") . Wskazany sposób załatwienia sprawy umożliwi uwzględnienie aktualnego stanu faktycznego sprawy poprzez weryfikację przez organ I instancji istnienia przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia, które mogły ulec zmianie na skutek upływu czasu, a których weryfikacja przez Kolegium byłaby znacznie utrudniona. Według organu odwoławczego, zaistniała podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.
i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, ponieważ została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Skarżący złożył sprzeciw od ww. decyzji i wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu dwukrotności kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie:
1. art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z 153 p.p.s.a., art. 170 p.p.s.a., art. 12 § 1 i 2 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., przez uchylenie przez organ zaskarżanej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji w sytuacji gdy to organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2. art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z 153 p.p.s.a., art. 170 p.p.s.a., art. 12 § 1 i 2 K.p.a., art. 80 K.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 24 ust. 2 i 4 u.ś.r., przez uznanie przez organ, że wymaga weryfikacji spełnienie przez skarżącego przesłanek z art. 17 u.ś.r. podczas gdy organ jest związany oceną prawną
i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu wydanym w niniejszej sprawie - wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20.10.2022 r. o sygn. akt II SA/Sz 556/22 - w którym to Sąd uznał, że w sprawie została spełniona przesłanka spełnienia świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r., zaś ocena spełnienia przesłanek powinna być dokonywana jako aktualna na dzień wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia, zatem uznany przez organ za konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie ma wpływ na jej rozstrzygnięcie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały uszczegółowione.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64d § 1 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:
Zgodnie z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw sąd dokonuje jedynie oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.
Potwierdza to treść art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a., z którego wynika, że sąd uwzględnia sprzeciw od decyzji i uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. Zatem podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego jest ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a więc odstąpienia od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138
§ 2 K.p.a., sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2017r. o sygn. akt II OSK 2219/15).
Stosownie do art. 138 § 2 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest zatem dopuszczalne wówczas, gdy zostaną spełnione następujące przesłanki: po pierwsze, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że zaskarżona decyzja wydana została
z naruszeniem przepisów postępowania, po drugie, gdy organ ten uzna, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, jakkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest jednak przesłanką wystarczającą. Niezbędne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada
2014 r. o sygn. akt II OSK 2279/13). Zwrot normatywny "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" ma charakter ocenny. Jest zatem określeniem wymagającym każdorazowo interpretacji na tle okoliczności faktycznych sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie to jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co z kolei uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r. o sygn. akt II OSK 2846/12; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r. o sygn. akt II OSK 1386/15). Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się
w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16). Wskazać bowiem należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego obowiązkiem organu drugiej instancji jest ponowna ocena całego zebranego materiału dowodowego, ewentualnie jego uzupełnienie, gdyż dokonuje on po raz drugi rozstrzygnięcia w całości tej samej sprawy, a nie jedynie oceny prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy, w przeciwieństwie do sądu administracyjnego, jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. W sytuacji zatem, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 K.p.a., to również braki dowodowe nie mogą, co do zasady, stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Dopiero gdy wykazane zostanie, że prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 K.p.a. okaże się niewystarczające, należy uchylić zaskarżoną decyzję oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Przepis art. 136 K.p.a. uprawnia bowiem organ odwoławczy do przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Podkreślić należy, że tylko przeprowadzenie całego postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy oznaczałoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2016 r. o sygn. akt II OSK 65/15). Z uwagi na powyższe, jeżeli organ odwoławczy dochodzi do przekonania o konieczności wydania decyzji kasatoryjnej, winien nie tylko uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych
w art. 138 § 2 K.p.a. ale również wskazać, dlaczego nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 K.p.a.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do rozpoznania organowi I instancji, gdyż uznał, że należy ponownie przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia czy skarżący opiekuje się matką.
W ocenie Sądu, stanowisko organu odwoławczego jest błędne i wynika
z nieprawidłowego odczytania zaleceń WSA w Szczecinie zawartych w wyroku z dnia 20 października 2022 r.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Z zaskarżonego wyroku jasno wynikało, że WSA uznał, iż skarżący sprawuje opiekę nad matką, której zakres wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. WSA wskazał, że w sprawie została zatem spełniona przesłanka przyznania skarżącemu świadczenia, wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą bliską. WSA podkreślił, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna odnosić się do aktualnej sytuacji na dzień złożenia wniosku przez skarżącego, tj. na luty
2022 r., w którym to okresie matka skarżącego legitymowała się orzeczeniem
o zaliczeniu do osób niezdolnych samodzielnej egzystencji.
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy, powołując się na konieczność przeprowadzenia nowego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia czy aktualnie skarżący opiekuje się matką naruszył art. 153 p.p.s.a. oraz art. 138 § 2 K.p.a.
Ocena wniosku skarżącego winna zostać przeprowadzona przez organ odwoławczy na podstawie zebranego materiału dowodowego na dzień złożenia wniosku przez skarżącego z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego
o sygn. akt K 38/13. Według Sądu, mimo, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, nie było konieczności uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie, który miałby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na rzecz skarżącego została zasądzona od organu odwoławczego tytułem poniesionych kosztów postępowania sądowego kwota [...]zł, na którą składa się wynagrodzenia pełnomocnika. Sąd nie znalazł powodów do podwyższenia kwoty wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie § 15 ww. rozporządzenia, gdyż sprawa nie wymagała przeprowadzenia rozprawy i w ocenie Sądu nie była skomplikowana. Skarżący był zwolniony z obowiązku poniesienia kosztów sądowych na podstawie art. 239 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a.
Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.