II SA/Sz 695/23

II SA/Sz 695/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący/
Katarzyna Sokołowska /sprawozdawca/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 24 ust.2 a, art. 17 ust.1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par.1 pkt 1 lit.c, art. 200, art. 205 par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 27 stycznia 2023 r., J. W., dalej jako "wnioskodawczyni’, "skarżąca", wystąpiła o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem.
Decyzją z dnia 23 lutego 2023 r., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 – j.t.), dalej jako "k.p.a.", oraz art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 – j.t.), dalej jako "u.ś.r.", Burmistrz W. odmówił przyznania świadczenia wskazując, że niepełnosprawność męża wnioskodawczyni powstała po ukończeniu 18 roku życia, a ponadto osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.
Od powyższej decyzji wnioskodawczyni, reprezentowana przez adwokata, wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania świadczenia.
Decyzją z dnia 12 czerwca 2023 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, w punkcie 1. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości, w punkcie 2. przyznało wnioskodawczyni prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem, w wysokości 2.458,00 zł, od 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 listopada 2025 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że nie ulega wątpliwości, iż zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. – osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, wnioskodawczyni należy do kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie, sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem i w tym celu zrezygnowała z zatrudnienia.
Kolegium wyjaśniło, że wiek powstania niepełnosprawności nie mógł, w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia. Jednocześnie organ wyjaśnił, powołując się na wyrok NSA z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt I OSK 2623/12, że "przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. powinien być rozumiany w ten sposób, że normuje on przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub ust. 1a), niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji". Kolegium wyjaśniło, że w takim wypadku pierwszeństwo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne ma współmałżonek i taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.
Organ, powołując się na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych – art. 17 ust. 3 oraz 24 ust. 1, przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 listopada 2025 r., to jest do końca okresu na który zostało wydane orzeczenie o niepełnosprawności.
J. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium w Szczecinie, podnosząc zarzut naruszenia art. 24 ust. 2a u.ś.r., poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności.
Skarżąca wyjaśniła, że wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności złożyła w październiku 2022 r., natomiast orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane w dniu 23 listopada 2022 r., wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w styczniu 2023 r. Został zatem zachowany trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., a w konsekwencji świadczenie powinno zostać skarżącej przyznane począwszy od października 2022 r., a nie od miesiąca złożenia wniosku, jak uczyniło to Kolegium.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1643 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu nakazującym jej usunięcie z obiegu prawnego.
Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem i świadczenie to zostało jej przez organ II instancji przyznane. Kolegium, prawidłowo zdaniem Sądu, oceniło zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i uznało, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ trafnie zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, a także utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, w świetle którego data powstania niepełnosprawności nie może stanowić przyczyny odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium dokonało także właściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) u.ś.r. wskazując, że w sytuacji, gdy istnieje kilka osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne pierwszeństwo ma małżonek osoby niepełnosprawnej chyba, że sam legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym.
Kwestię sporną w badanej sprawie stanowi data, od której powinno zostać przyznane świadczenie. Argument dotyczący błędnego jej określenia został podniesiony w skardze, bowiem o przyznaniu świadczenia orzekł dopiero organ II instancji.
Zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r. jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przepis ten ustanawia wyjątek od wyartykułowanej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. zasady, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne należy do świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 przywołanej ustawy, jednym z warunków umożliwiających ubieganie się o jego przyznanie jest posiadanie przez osobę wymagającą opieki orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Koniecznym zatem, w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, co miało miejsce w niniejszej sprawie, jest ustalenie kiedy został złożony wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Strona wnosząc skargę nie udokumentowała bowiem tej okoliczności, poprzestając jedynie na wskazaniu, iż złożenie wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności miało miejsce w październiku 2022 r. Organ zobowiązany będzie zatem do ustalenia daty złożenia wniosku i uwzględnienia jej w wydanym rozstrzygnięciu.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie o kosztach postepowania zostało wydane w oparciu o art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.