II SA/Sz 690/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Szczecinie uchylił decyzje odmawiające przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że skarżąca zachowała prawo do świadczenia na zasadach przejściowych mimo braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności rodziców osoby wymagającej opieki.
Skarżąca D.S. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad niepełnosprawnym bratem P.S. na zasadach obowiązujących do końca 2023 r. Organy administracji odmówiły, powołując się na brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności rodziców P.S., którzy w pierwszej kolejności powinni sprawować opiekę. WSA w Szczecinie uchylił te decyzje, stwierdzając, że skarżąca zachowała prawo do świadczenia na zasadach przejściowych (art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym), ponieważ miała już przyznane świadczenie do 31 marca 2024 r. i złożyła wniosek o nowe orzeczenie o niepełnosprawności brata w ustawowym terminie.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego D. S. na opiekę nad jej niepełnosprawnym bratem P. S. na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Organy administracji obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, opierając się na interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą warunkiem przyznania świadczenia osobie innej niż rodzic jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tej sprawie rodzice P. S. nie posiadali takiego orzeczenia. Skarżąca odwołała się do faktu, że wcześniej pobierała świadczenie pielęgnacyjne, a jej brat uzyskał nowe orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżone decyzje. Sąd podkreślił, że organy administracji pominęły kluczowe przepisy przejściowe (art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym), które chronią prawa nabyte. Skarżąca spełniła warunki do zachowania prawa do świadczenia na zasadach przejściowych, ponieważ miała już przyznane świadczenie do 31 marca 2024 r. i złożyła wniosek o nowe orzeczenie o niepełnosprawności brata w terminie. Sąd wskazał, że zasada ochrony praw nabytych, wyrażona w tych przepisach, wyłącza stosowanie rygorystycznej interpretacji uchwały NSA I OPS 2/22 w sytuacji kontynuacji prawa do świadczenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, osoba taka zachowuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach przejściowych, jeśli spełniła warunki określone w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji pominęły przepisy przejściowe (art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym), które chronią prawa nabyte. Skarżąca, która miała przyznane świadczenie do 31 marca 2024 r. i złożyła wniosek o nowe orzeczenie o niepełnosprawności brata w ustawowym terminie, spełniła przesłanki do zachowania prawa do świadczenia na zasadach obowiązujących do końca 2023 r., niezależnie od braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności rodziców.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.w. art. 63 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
u.ś.w. art. 43
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
u.ś.r. art. 17
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca zachowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach przejściowych (art. 63 ust. 3 u.ś.w.) z uwagi na fakt, że miała przyznane świadczenie do 31 marca 2024 r. i złożyła wniosek o nowe orzeczenie o niepełnosprawności brata w ustawowym terminie. Organy administracji błędnie pominęły przepisy przejściowe chroniące prawa nabyte.
Odrzucone argumenty
Brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności rodziców osoby wymagającej opieki wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie dalszej w kolejności. Zasady obowiązujące po 1 stycznia 2024 r. (nowe brzmienie art. 17 u.ś.r.) wykluczają przyznanie świadczenia, gdyż brat skarżącej nie jest osobą małoletnią.
Godne uwagi sformułowania
organy administracyjne pominęły treść art. 63 ust. 3 u.ś.w. zasada ochrony praw nabytych wyłącza możliwość rozpoznania niniejszej sprawy zgodnie z uchwałą NSA o sygn. akt I OPS 2/22. niezdolność do samodzielnej egzystencji P. S. została określona do dnia 31 marca 2024 r. W dniu 29 lutego 2024 r. P. S. zostało wydane nowe orzeczenie w którym niezdolność ta została przedłużona do dnia 28 lutego 2029 r.
Skład orzekający
Joanna Świerzko-Bukowska
sprawozdawca
Katarzyna Sokołowska
przewodniczący
Wiesław Drabik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym (art. 63 ust. 3) w kontekście ochrony praw nabytych do świadczeń pielęgnacyjnych, zwłaszcza w przypadkach, gdy osoba wymagająca opieki nie jest już małoletnia, a rodzice nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wejściem w życie nowej ustawy i przepisów przejściowych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do spraw, gdzie nie występują elementy ochrony praw nabytych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak przepisy przejściowe i zasada ochrony praw nabytych mogą chronić obywateli przed negatywnymi skutkami zmian prawnych, nawet w obliczu rygorystycznych interpretacji sądowych.
“Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego: jak przepisy przejściowe chronią opiekunów mimo zmian w prawie?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Sz 690/24 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2024-10-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-09-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Joanna Świerzko-Bukowska /sprawozdawca/ Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/ Wiesław Drabik Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 2 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Dz.U. 2024 poz 572 art. 6, art. 7, art. 8 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2023 poz 1429 art. 43, art. 63 ust. 2 i 3, Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r., nr [...] Uzasadnienie Decyzją z dnia 12 kwietnia 2024 r., nr [...], Burmistrz Miasta S., po rozpatrzeniu wniosku D. S. (dalej: "wnioskodawczyni", "skarżąca"), złożonego w dniu 8 marca 2024 r., odmówił jej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem – P. S.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji w pierwszej kolejności wskazał, że decyzją z dnia 22 września 2022 r., nr SKO.4111.1657.2022 przyznano skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad bratem na okres od dnia 1 marca 2022 r. do dnia 31 marca 2024 r. Następnie wyjaśnił, że mając na uwadze brzmienie art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, dokonał oceny przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujące do dnia 31 grudnia 2023 r. Organ I instancji ustalił, że wnioskodawczyni w dalszym ciągu nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad bratem, który jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Ustalił również, że matka wymagającego opieki M. S. - pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem A. S., zaś ojciec A. S.1 - nie jest w stanie świadczyć nad nim odpowiedniej opieki z uwagi na własne problemy zdrowotne. Ponadto na podstawie oświadczenia wnioskodawczyni z dnia 5 kwietnia 2024 r. ustalił, że rodzice P. S. nie posiadają orzeczeń o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż wymagający opieki ma żyjących rodziców - M. S. oraz A. S.1, na których to w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek opieki nad synem. Odwołał się przy tym do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, według której warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a ww. ustawy). Organ I instancji, odwołując się do art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, stwierdził również że termin wygaśnięcia dotychczasowego orzeczenia wymagającego opieki upłynął w dniu 31 marca 2024 r., a nowe orzeczenie lekarza orzecznika ZUS ustalające jego niezdolność do samodzielnej egzystencji zostało wydane w dniu 29 lutego 2024 r. Z kolei wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawczyni złożyła w dniu 8 marca 2024 r., a zatem zostały zachowane terminy określone w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. Konkludując organ I instancji wskazał, że w jego ocenie dla ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest kumulatywne wystąpienie przesłanek pozytywnych przy jednoczesnym braku którejkolwiek z przesłanek negatywnych określonych przez ustawodawcę. Okoliczność, że rodzice P. S. żyją i żadne z nich nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności powoduje, że wnioskodawczyni nie może być przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem. Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania D. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 lipca 2024 r., nr SKO.4111.808.2024, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 ze zm., dalej: "u.ś.r."), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść przepisów art. 17 ust. 1, ust. 1b, i ust. 5 u.ś.r. oraz odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, wskazało, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, tj. od dnia 23 października 2014 r. Następnie organ odwoławczy wskazał, że w dniu 8 marca 2024 r. odwołująca się złożyła w siedzibie organu I instancji wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. w związku z dalszą opieką nad bratem oraz że świadczenie zostało przyznane jej uprzednio decyzją Kolegium z dnia 22 września 2022 r., nr SKO.4111.1657.2022, na okres od dnia 1 marca 2022 r. do dnia 31 marca 2024 r. Według Kolegium z akt sprawy wynika, że osoba wymagająca opieki - brat wnioskodawczyni, jest bezdzietnym kawalerem, uzyskał w dniu 29 lutego 2024 r. kolejne orzeczenie lekarza orzecznika ZUS Oddział w K. (nr [...]) o niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 31 stycznia 2025 r. Opiekę nad bratem sprawuje D. S. - wnioskodawczyni, która z tego powodu nie może podjąć zatrudnienia. Fakt sprawowania opieki został ustalony w toku postępowania organu I instancji. Wnioskodawczyni nie ma ustalonego prawa do świadczeń emerytalno-rentowych oraz innych konkurencyjnych w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego świadczeń, a także nie jest osobą niepełnosprawną. Odwołując się do art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. oraz przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.) Kolegium stwierdziło, że osobami zobowiązanymi w pierwszej kolejności do alimentacji względem wymagającego opieki P. S. są jego rodzice - M. S. i A. S.1. Kolegium wskazało, że na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia, rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ I instancji ani Kolegium nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji (w przedmiotowej sprawie M. S. i A. S.1) rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm spornego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy i został potwierdzony przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22. Od daty podjęcia uchwały takim dowodem może być wyłącznie orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (lub odpowiednie) i nie może go zastąpić jakiekolwiek zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia lub ocena organu administracji. Kolegium wskazując na akta sprawy ustaliło, że zarówno matka P. S. - M. S., jak i jego ojciec - A. S.1 nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast okoliczności powołane przez D. S., iż A. S.1 jest osobą cierpiącą na [...], jest agresywny, wymaga przymusowego leczenia [...] oraz fakt, że postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. sygn. akt [...] [...], został zobowiązany jako osoba stosująca przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego z M. S. mieszkania, nie mogą być wzięte pod uwagę. Ustawodawca nie przewidział uwzględniania takich okoliczności przy ustalaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Według Kolegium od daty podjęcia ww. uchwały przez NSA jedynie orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (lub jemu odpowiednie) osób zobowiązanych w pierwszej kolejności do alimentacji wobec osoby wymagającej opieki, umożliwia ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne osobom zobowiązanym do alimentacji względem tej osoby w dalszej kolejności. W ocenie organu II instancji z uwagi na okoliczność, że rodzice P. S. nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, istnieje w sprawie przesłanka negatywna do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego. Nie zgadzając się z powyżej opisaną decyzją Kolegium D. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, uzupełnioną pismem z dnia 14 września 2024 r. Skarżąca podniosła, że Kolegium utrzymało decyzję odmowną w mocy stwierdzając, że pierwszeństwo w sprawowaniu opieki mają rodzice. Jednak, jej zdaniem, organ odwoławczy nie wyprowadził ze stanu faktycznego sprawy odpowiednich wniosków, albowiem nie są oni w stanie sprawować opieki nad bratem skarżącej. M. S. opiekuje się bowiem A. S. i pobiera w związku z tym świadczenie pielęgnacyjne. Z kolei A. S.1 nie jest w stanie świadczyć odpowiedniej opieki z uwagi na własne problemy zdrowotne i sądowy zakaz zbliżania się do osoby wymagającej opieki. Skarżąca wskazała również, że dotychczas pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym bratem, które było przyznane jej na okres dwóch lat. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zaś stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z kolei zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja organu I instancji, naruszają przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie obu tych decyzji z obrotu prawnego. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 lipca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia 12 kwietnia 2024 r. odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Wskazać zatem należy, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429, dalej: "u.ś.w."), która w art. 43 wprowadziła zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w tym również w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 17 u.ś.r. uzyskał nową treść, wedle której prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje określonym osobom, jeżeli sprawują one opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Bezsprzecznie przy zastosowaniu tego unormowania skarżąca nie mogłaby uzyskać dochodzonego świadczenia, bowiem jej brat, nad którym sprawuje opiekę urodził się w 2002 r., a zatem nie jest osobą małoletnią, czego wymaga nowe brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jednocześnie w zawartym w akcie nowelizującym w rozdziale 7 zatytułowanym: "Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy" ustawodawca zawarł art. 63 o następującym brzmieniu w istotnym dla sprawy zakresie: - ust. 1: W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. - ust. 2: Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. - ust. 3: Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. Organy administracyjne, odmawiając skarżącej przedmiotowego świadczenia, oparły się na brzmieniu przepisów u.ś.r. do 31 grudnia 2023 i uznały, że nie może być ono jej przyznane wobec faktu, iż rodzice P. S., którym skarżąca się opiekuje, żyją i nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Sądu, przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy organy administracyjne pominęły treść art. 63 ust. 3 u.ś.w. Jak wynika z akt administracyjnych, w stosunku do skarżącej zachodzi kontynuacja, o której mowa w art. 63 ust. 3 u.ś.w., bowiem – po pierwsze – skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad bratem P. S. na "starych zasadach" i prawo to przysługiwało jej w dacie 31 grudnia 2023 r. Nastąpiło to na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 września 2022 r. nr SKO.4111.1657.2022, którą to przyznano skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem od dnia 1 marca 2022 r. do 31 marca 2024 r. w kwocie [...]zł miesięcznie. Po drugie niezdolność do samodzielnej egzystencji P. S., na podstawie dotychczasowego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, została określona do dnia 31 marca 2024 r. W dniu 29 lutego 2024 r. P. S. zostało wydane nowe orzeczenie w którym niezdolność ta została przedłużona do dnia 28 lutego 2029 r. Orzeczenie to skarżąca dołączyła do swojego wniosku z dnia 8 marca 2024 r. Wobec powyższego w ocenie Sądu, spełnione zostały przesłanki umożliwiające przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 63 ust. 3 u.ś.w. Wniosek z dnia 8 marca 2024 r. jest kontynuacją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wobec wydania bratu skarżącej nowego orzeczenia przez lekarza orzecznika ZUS, stwierdzającego jego niezdolność do samodzielnej egzystencji. Ustawodawca w art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w. ustalił zasady ochrony praw nabytych dla osób, którym wcześniej przyznano prawo do przedmiotowego świadczenia. Przepisy te miały na celu zapewnienie stabilności i przewidywalności prawa. Zasada ochrony praw nabytych zapewnia ochronę praw podmiotowych, zarówno publicznych jak i prywatnych nabytych w drodze skonkretyzowanych decyzji, przyznających świadczenia, jak i praw nabytych in abstracto (zgodnie z ustawą przed zgłoszeniem wniosku o ich przyznanie), a także ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych, tj. takich, które spełniają wszystkie zasadnicze przesłanki ustawowe nabycia praw pod rządami danej ustawy bez względu na stosunek do nich późniejszej ustawy (tak Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 11 lutego 1992 r., sygn. akt K 14/91 i wyroku z dnia 22 czerwca 1999 r. sygn. akt K 5/99). Powyższa zasada sprowadza się do takiego nakazu stanowienia i stosowania prawa, by obywatel mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na skutki prawne, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 czerwca 1999 r. sygn. akt K 34/98). Według Sądu, przepisy art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w. urzeczywistniają zasadę demokratycznego państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP oraz zasadę praworządności z art. 7 Konstytucji RP, których rozwinięcie zawarte zostało w art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. W ocenie Sądu, zasada ochrony praw nabytych, wyrażona w art. 63 ust. 3 u.ś.w. wyłącza możliwość rozpoznania niniejszej sprawy zgodnie z uchwałą NSA z dnia 14 listopada 2022 r. o sygn. akt I OPS 2/22. Powyższa uchwała miałaby zastosowanie w sytuacji gdyby skarżąca po raz pierwszy złożyła wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje wydane przez organy administracji obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji zobowiązany jest uwzględnić stanowisko Sądu o spełnieniu przez skarżącą przesłanek z art. 63 ust. 3 u.ś.w. w sytuacji gdy nie zmienił się stan faktyczny istniejący pomiędzy 22 wrześniem 2022 r. (data wydania decyzji przez organ odwoławczy przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne) a 8 marca 2024 r. (data złożenia wniosku kontynuacyjnego).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI