II SA/Sz 672/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-01-26
NSAinneWysokawsa
opłaty administracyjneprawo wodneretencja terenowakanalizacja deszczowasystem kanalizacji otwartejsystem kanalizacji zamkniętejpowierzchnia biologicznie czynnaWSAorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Wójta Gminy w sprawie naliczenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, uznając, że wewnętrzny system kanalizacji na działce nie jest równoznaczny z ujęciem nieruchomości w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Skarżący kwestionował decyzję Wójta Gminy o naliczeniu opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla swojej nieruchomości. Argumentował, że działka posiada wewnętrzny system kanalizacji deszczowej podłączony do rowu melioracyjnego, który stanowi część otwartego systemu kanalizacji. Sąd, opierając się na orzecznictwie NSA, uznał, że samo istnienie wewnętrznego systemu kanalizacji lub odprowadzanie wód do rowu melioracyjnego nie jest równoznaczne z ujęciem nieruchomości w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej w rozumieniu przepisów Prawa wodnego. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.

Sprawa dotyczyła skargi D. J. na decyzję Wójta Gminy K. określającą opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla nieruchomości o powierzchni 3.704 m2 (w tym 3.556 m2 utwardzonej) za rok 2019. Organ ustalił opłatę, wskazując, że nieruchomość nie jest ujęta w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, a wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów nie wyłącza obowiązku naliczenia opłaty. Skarżący podnosił, że działka posiada wewnętrzny system kanalizacji deszczowej połączony z rowem melioracyjnym, który odprowadza wody do rzeki, co powinno zwalniać go z opłaty. Kwestionował również sposób ustalenia powierzchni biologicznie czynnej i zarzucał naruszenie przepisów K.p.a. Sąd administracyjny, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyjaśnił, że samo istnienie wewnętrznego systemu kanalizacji na nieruchomości lub odprowadzanie wód do rowu melioracyjnego nie jest równoznaczne z ujęciem nieruchomości w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej w rozumieniu art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. Podkreślono, że system ten musi być zorganizowaną całością, zarządzaną przez odpowiedni podmiot, a nie jedynie wewnętrzną instalacją właściciela nieruchomości. Sąd uznał, że organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych nie zasługują na uwzględnienie. W związku z tym, sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, samo istnienie wewnętrznego systemu kanalizacji lub odprowadzanie wód do rowu melioracyjnego nie jest równoznaczne z ujęciem nieruchomości w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej w rozumieniu przepisów Prawa wodnego, jeśli nie jest to zorganizowana całość zarządzana przez odpowiedni podmiot.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni NSA, zgodnie z którą system kanalizacji otwartej lub zamkniętej to nie tylko zespół urządzeń, ale także organizacja i zarządzanie tymi urządzeniami, a nie jedynie wewnętrzna instalacja właściciela nieruchomości czy odprowadzanie wód do rowu melioracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.w. art. 269 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej jest naliczana, gdy na nieruchomości o powierzchni powyżej 3.500 m2 wykonano roboty lub obiekty trwale związane z gruntem, mające wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

u.p.w. art. 272 § ust. 8

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Określenie opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej.

rozporządzenie j.s.o. art. 9 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne

Określa jednostkowe stawki opłat za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej bez urządzeń do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów przez sąd administracyjny.

K.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (wyłączona w przypadku reklamacji na podstawie art. 273a u.p.w.).

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena wiarygodności i mocy dowodów.

u.p.w. art. 34 § pkt 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Definicja szczególnego korzystania z wód, obejmująca zmniejszenie naturalnej retencji.

u.p.w. art. 16 § pkt 59

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Definicja systemu kanalizacji zbiorczej.

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków art. 2 § pkt 7

Definicja sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej.

u.p.w. art. 273a

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Wyłączenie stosowania art. 10 § 1 i art. 61 § 4 K.p.a. w przypadku złożenia reklamacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość nie jest ujęta w zorganizowany, gminny system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, mimo posiadania wewnętrznego systemu odprowadzania wód do rowu melioracyjnego.

Odrzucone argumenty

Działka posiada wewnętrzny system kanalizacji deszczowej połączony z rowem melioracyjnym, który stanowi część otwartego systemu kanalizacji. Organ naruszył przepisy K.p.a. poprzez brak postępowania dowodowego i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do materiału dowodowego. Zastosowanie stawki opłaty jest nieprawidłowe, gdyż działka posiada urządzenia do retencjonowania wody. Błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący podłączenia do systemu kanalizacji.

Godne uwagi sformułowania

Sama techniczna możliwość odprowadzenia deszczówki z danej nieruchomości nie stanowi podstawy do przyjmowania, że jest to nieruchomość ujęta w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Przez systemy kanalizacji zamkniętej lub otwartej ustawodawca rozumie w ogóle organizację odprowadzania wód opadowych: zarówno jej stronę techniczną, jak i podmiotową. System to nie tylko zespół współpracujących urządzeń, ale również zarządzanie tymi urządzeniami. Nie może przy tym chodzić o system kanalizacji wewnętrznej należący do właściciela nieruchomości i przez niego zarządzany.

Skład orzekający

Bolesław Stachura

przewodniczący

Joanna Wojciechowska

sprawozdawca

Jolanta Kwiecińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'system kanalizacji otwartej lub zamkniętej' na potrzeby naliczania opłat za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, zwłaszcza w kontekście braku zorganizowanej sieci gminnej i odprowadzania wód do rowów melioracyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, gdzie kluczowe jest ustalenie, czy istniejący system odprowadzania wód spełnia definicję systemu kanalizacji otwartej/zamkniętej w rozumieniu Prawa wodnego i orzecznictwa NSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat za retencję i interpretacji przepisów prawa wodnego w kontekście istniejącej infrastruktury odprowadzania wód opadowych, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości.

Czy rów melioracyjny to już 'system kanalizacji'? Sąd wyjaśnia kluczowe pojęcie w sprawie opłat za retencję.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 672/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-01-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /przewodniczący/
Joanna Wojciechowska /sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Opłaty administracyjne
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151, art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 736
§ 9 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministra z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (t.j.)
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 269 ust. 1 pkt 1 i art. 272 ust. 8, art. 273a, art. 34 pkt 4, art. 16 pkt 59, art. 35 ust. 3 pkt 7
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 14 czerwca 2022 r. nr GK.3137.18.2.2022.AŻ Wójt Gminy K. orzekł wobec D. J. (dalej "skarżący") dla nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...], obręb W., nr KW [...], o powierzchni 3.704 m2 (w tym 3.556 m2 powierzchni utwardzonej) za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r. opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji w wysokości [...] zł, po [...] zł za każdy kwartał. Opłata została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wyrażonej w m2 wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej oraz czasu wyrażonego w latach.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 272 ust. 8, ust. 22-26 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2021 r. poz. 2233; dalej "u.p.w."),
§ 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. 2021 r., poz. 736; dalej "rozporządzenie j.s.o."), art. 63 § 1 i 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1977 r. Ordynacja Podatkowa (Dz.U.2021 r., poz.1540 ze zm.; dalej "O.p.") w związku z art. 300 u.p.w. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz.735; dalej "K.p.a.").
Organ przedstawił stan faktyczny, w którym wskazał, że 19 maja 2022 r. w drodze informacji ustalił wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla przedmiotowej działki w wysokości [...] zł. Opłata została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wyrażonej w m2 wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej oraz czasu wyrażonego w latach zgodnie z art. 272 ust.8 u.p.w. i § 9 ust. 1 rozporządzenie j.s.o.
Skarżący złożył reklamację, w której wskazał, że opłata nie powinna zostać naliczona z uwagi na okoliczność, iż działka ta jest objęta systemem kanalizacji typu otwartego i zamkniętego. Wskazał, że organ w decyzji z dnia 12 października 2020 r. odstąpił od określenia ww. opłaty za rok 2018 dla ww. działki. Skarżący podał, że jest w posiadaniu opinii biegłego, iż ww. działka jest wyposażona w sieć kanalizacji deszczowej, która współfunkcjonuje z siecią istniejącą w obrębie ewidencyjnym [...]
i jest podłączona do sieci kanalizacji deszczowej na działce nr [...] i [...].
Organ wskazał, że w ewidencji dostępnej w Urzędzie Gminy K. nie istnieje działka o nr [...], obręb W., na którą powołał się skarżący.
Organ wyjaśnił, że kwestia zmniejszonej retencji przedmiotowej działki badana jest od 2018 r., w którym to roku po raz pierwszy naliczono spółce ww. opłatę za dla dz. [...]. W dniu 13 maja 2019 r. organ przeprowadził wizje w terenie przy udziale uprawnionego geodety, który wykonał na koszt gminy pomiary powierzchni biologicznie czynnej. Z przedstawionego przez geodetę protokołu wynikało, że na przedmiotowej działce wybetonowana powierzchnia wynosiła 3.556 m2, co stanowiło ok. 95% całości działki.
Organ wskazał, że w związku z brakiem złożenia przez stronę oświadczenia, o którym mowa w art. 552 § 2b u.p.w. oraz brakiem przedstawienia dokumentacji dotyczącej wielkości powierzchni utwardzonej na przedmiotowej działce w złożonej reklamacji, przyjął, iż ustalenia organu w tym zakresie nie uległy zmianie w 2021 r. i są prawidłowe, zaś strona nie wniosła zastrzeżeń, co do wielkości utwardzonej powierzchni ww. działki. Organ podał, że spór dotyczy ujęcia przedmiotowej działki w systemie kanalizacji otwartej i zamkniętej.
Organ wskazał, że nie kwestionuje faktu, iż działka jest wyposażona
w wewnętrzny system kanalizacji, lecz system ten nie jest w żaden sposób podłączony do gminnej sieci kanalizacji deszczowej, co skutkowało naliczeniem przedmiotowej opłaty.
Ustosunkowując się do zarzutu strony związanym z wydaną decyzją z 12 października 2020 r., organ podał, że decyzja dotyczyła 2018 r. i nie była wiążąca dla ustalenia opłaty za lata następne. W wydanej obecnie decyzji organ oparł się na orzeczeniach NSA dotyczących decyzji wydanych przez organ w podobnych sprawach.
Organ wyjaśnił definicję "systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej", odwołując się do jego słownikowego znaczenia, tj. zespołu urządzeń służących do odprowadzenia z danego obszaru wód opadowych i roztopowych, którymi mogą być urządzenia kanalizacji deszczowej jak i ogólnospławnej. Według organu, obszar, na którym znajduje się przedmiotowa działka nie jest podłączony do takiego systemu. Wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych na działce, w ocenie organu, nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności nawet w przypadku posiadania instalacji/urządzeń do retencjonowania wody. W przypadku posiadania urządzeń do retencjonowania wody (w zależności od ich pojemności) stawka opłaty jest natomiast niższa. Organ wskazał, że zgodnie z posiadanym przez stronę pozwoleniem wodnoprawnym z 18 stycznia 2008 r. nr [...] odbiornikiem wód opadowych i roztopowych jest ziemia (rów melioracyjny), a nie system kanalizacji deszczowej. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ przywołał wyrok NSA z 15 marca 2022 r. o sygn. akt III OSK [...].
Organ nie zgodził się z zarzutem działania organu na szkodę przedsiębiorcy.
Skarżący zaskarżył skargę na ww. decyzję i wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organowi:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 K.p.a., przez przyjęcie, że działka nr [...], posiadająca wewnętrzny system kanalizacji deszczowej, nie jest w żaden sposób podłączona do systemu kanalizacji otwartej działający na obszarze Gminy K., podczas gdy system kanalizacji deszczowej na tej działce jest połączony z systemem kanalizacji deszczowej na działce nr [...] ([...], przy czym działka aktualnie została podłączona do innej KW), przez który wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego, który to odprowadza dalej wody opadowe i roztopowe z terenu tej nieruchomości oraz wielu innych do rzeki B. , położonej w granicy administracyjnej miasta S., zapewniając odprowadzanie wód opadowych i roztopowych
w szczególności do wód powierzchniowych,
2) art 77 § 1 K.p.a., przez brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w zakresie ustalenia przesłanek zastosowania opłaty o jakiej mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w.,
3) art. 10 § 1 K.p.a., przez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji;
2. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla zwolnienia z obowiązku opłaty wskazanej ww. przepisie jest konieczne, aby wewnętrzny system kanalizacji deszczowej istniejący na działce [...] (znajdujący się w kompleksie 19 działek, które wzajemnie są połączone między sobą systemem kanalizacji deszczowej), był dodatkowo podłączony do zewnętrznego systemu kanalizacji deszczowej, podczas gdy ustawodawca nie wprowadza konieczności podłączenia nieruchomości do zewnętrznej kanalizacji deszczowej bezpośrednio,
a wymaga aby dana nieruchomość była podłączona do systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej jaki funkcjonuje na danym obszarze,
2) § 9 pkt. 1 rozporządzenia j.s.o., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy działka [...] posiada urządzenia do retencjonowania wody,
3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że działka nr [...], posiadająca wewnętrzny system kanalizacji nie jest w żaden sposób podłączona do systemu kanalizacji otwartej działający na obszarze Gminy K., podczas gdy system kanalizacji deszczowej na działce nr [...] (znajdujący się w kompleksie 19 działek, które wzajemnie są połączone między sobą systemem kanalizacji deszczowej) jest połączony z systemem kanalizacji deszczowej konkretnie na działce nr [...], przez który wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego, który to odprowadza dalej wody opadowe i roztopowe z terenu tej nieruchomości oraz wielu innych do rzeki B. położonej w granicy administracyjnej miasta S., zapewniając odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w szczególności do wód powierzchniowych.
W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione.
Do skargi załączono: kopię wyroku WSA w Szczecinie z 27 lutego 2020 r. o sygn. akt II SA/Sz 941/19; kopię decyzji z 12 października 2020 r.; kopię opinii z października
2019 r. rzeczoznawcy majątkowego dotyczącej posadowienia kanalizacji deszczowej na przedmiotowej działce.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, ustosunkowując się do zarzutów skargi. Organ podał, że skarżący ma możliwość wpięcia swojego systemu kanalizacji się do gminnej kanalizacji deszczowej, znajdującej się na działce nr [...] obręb U..
Pismem z 8 września 2022 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, wskazując, że istniejący wewnętrzny system kanalizacji na obszarze przedmiotowej działki współfunkcjonuje z istniejącym na terenie gminy K. systemem kanalizacji. Według skarżącego, Gmina odprowadza wody roztopowe i opadowe wyłącznie za pomocą istniejącego rowu melioracyjnego i nie posiada innego systemu kanalizacji deszczowej. Sieć kanalizacyjna na działce [...] obręb U., wymieniona
w odpowiedzi na skargę, jest przedłużeniem rowu melioracyjnego, do którego skarżący odprowadza wodę opadową. Skoro tak jest, to według skarżącego, nie ma sensu aby poniósł nakłady na budowę wpięcia się do systemu kanalizacyjnego na działce nr [...]. W ocenie skarżącego, istniejący rów melioracyjny jest częścią kanalizacji otwartej i jest przykładem naturalnej retencji terenowej.
Pismem z 6 października 2022 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu
z opinii T. G. w sprawie postaci opinii w sprawie przebiegu sieci kanalizacji deszczowej – wraz z mapą geodezyjną w formie CD na okoliczność potwierdzenia, że wody opadowe z przedmiotowej działki trafiają do rowu melioracyjnego, do którego trafiają też wody opadowe z działki nr [...].
W piśmie z 27 października 2022 r. organ ustosunkował się do ww. pisma.
Pismem z 15 listopada 2022 r. skarżący przekazał do akt kopię opinii T. G. .
W piśmie z 28 listopada 2022 r. skarżący wskazał, że rów melioracyjny, do którego odprowadzane są wody z działki [...] (omyłka pisarska winno być [...] – dopisek sądu), stanowi element otwartego systemu kanalizacji. Woda z ww. rowu odprowadzana jest do zbiornika retencyjnego, następnie do rzeki B. i rzeki O. i do Morza Bałtyckiego. Ponadto okoliczność, że zdaniem gminy przedmiotowy rów nie stanowi elementu systemu kanalizacji deszczowej, nie oznacza wcale, iż nie jest on elementem otwartego systemu kanalizacji w rozumieniu art. 269 ust. pkt 1 u.p.w. Do pisma załączono pismo geodety z 22 listopada 2022 r.
W dniu 12 grudnia 2022 r. (data wpływu do sądu) organ nadesłał dokumenty
w postaci: kopii pozwolenia wodnoprawnego z 18 stycznia 2008 r. udzielonego Z. [...] "R. " w P. ; kopii skargi kasacyjnej D. J.; kopii protokołu wizji lokalnej z 13 maja 2019 r.; kopii protokołu geodety K. G. ; kopii wyroku NSA o sygn. akt III OSK 794/21.
W piśmie z 23 stycznia 2023 r. (wpływ do sądu 24 stycznia 2023 r.), skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, przywołując na jego poparcie liczne orzeczenia sądów administracyjnych.
Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów z uwagi na brak zgody wszystkich strona postępowania na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu odmiejscowionym (organ wyraził zgodę na przeprowadzenie posiedzenia niejawnego- k.51, skarżący nie wyraził zgody na posiedzenie odmiejscowione - k.57).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Zgodnie z art. 34 pkt 4 u.p.w., jako szczególne korzystanie z wód kwalifikowane jest wykonywanie na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Stosownie do art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., opłatę za usługi wodne uiszcza się za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3.500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Zgodnie z § 9 pkt 1 rozporządzenia j.s.o., jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej wynoszą bez urządzeń do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem - [...] zł za 1 m2 na 1 rok.
Sąd orzekający w sprawie podzielił stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2022 r. o sygn. akt III OSK 866/21, w którym podkreślono, że sytuacji, kiedy nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, nie można utożsamiać jedynie z faktycznym zapewnieniem odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z danej nieruchomości. Sama techniczna możliwość odprowadzenia deszczówki z danej nieruchomości nie stanowi podstawy do przyjmowania, że jest to nieruchomość ujęta w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., nie chodzi bowiem o zebranie wód z opadów atmosferycznych (ewentualnie roztopów) do jakiegokolwiek systemu kanalizacji, ale o odprowadzenie ich do takiego systemu, który przewidziany jest na danym obszarze do odbioru wód opadowych i roztopowych. Przez systemy kanalizacji zamkniętej lub otwartej ustawodawca rozumie w ogóle organizację odprowadzania wód opadowych: zarówno jej stronę techniczną, jak i podmiotową. System to nie tylko zespół współpracujących urządzeń, ale również zarządzanie tymi urządzeniami. Nie może przy tym chodzić o system kanalizacji wewnętrznej należący do właściciela nieruchomości i przez niego zarządzany. Z definicji legalnej art. 16 pkt 59 u.p.w. wynika, że przez system kanalizacji zbiorczej należy rozumieć sieć w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zakończoną oczyszczalnią ścieków albo końcowym punktem zrzutu ścieków. Stosownie do art. 2 pkt 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków sieć to przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Należy zatem przyjąć, że sformułowanie: "oprowadzanie do wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast" zakłada, że odprowadzane wody są ujmowane w system do tego przeznaczony, który transmituje je dopiero do wód. System ten ma służyć przekazaniu wód opadowych z nieruchomości do wód. W przypadku zmniejszenia retencji nie tyle chodzi o ujęcie wód opadowych do systemu, ile o nieujęcie całego obszaru w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W świetle powyższego nie jest uzasadnione twierdzenie, że istnienie rowu melioracyjnego oznacza, że cały obszar ujęty jest w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. NSA w ww. wyroku nie podzielił poglądu, że istniejąca na nieruchomości kanalizacja z odprowadzaniem wód do rowu melioracyjnego, niestanowiącego elementu zarządzanej i zorganizowanej całości jest systemem, o którym mowa w przepisach u.p.w. W ocenie NSA, obszar, na którym znajdowała się nieruchomość (działkę nr [...] obręb W.), nie jest podłączona do takiego systemu. Wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności, nawet w przypadku posiadania instalacji do retencjonowania wody.
Podobne rozważania NSA zawarł w wyroku z 15 marca 2022 r. o sygn. akt III OSK 794/21, dotyczącym działki [...] obr. W. , w którym wskazał, że odprowadzanie przez skarżącego wód opadowych i roztopowych do gruntu (rowu melioracyjnego) przez istniejący na nieruchomości system kanalizacyjny nie mogło stanowić o wyłączeniu obowiązku uiszczenia opłaty za ograniczenie retencji.
Podkreślić należy, że działki terenu, w stosunku do których zapadły powyższe wyroki NSA znajdują się w bardzo bliskim sąsiedztwie działki [...]. Znajdują się zatem na tym samym obszarze, który, jak wyżej wskazano, nie jest podłączony do systemu kanalizacji o cechach wyżej opisanych, będącego własnością gminy lub innego podmiotu prawnego. W tym kontekście nie są przekonujące polemiczne uwagi skarżącego, że Gmina nie ma gminnej sieci kanalizacji deszczowej, zaś skarżąca nie ma możliwości podłączenia się do takiej sieci (później wskazując, iż jest to niecelowe, bo woda z jej działki spływa do rowu melioracyjnego, tak samo jak z kanalizacji na działce nr [...]) oraz że rów melioracyjny stanowi system kanalizacji otwartej, ponieważ woda jest odprowadzana dalej. Skarżący kwestionuje przy tym zasadność ustalenia stanu faktycznego sprawy m.in w oparciu o pozwolenie wodnoprawne z 18 stycznia 2008 r., jednak organ przywołuje ten dokument na okoliczność w zasadzie niesporną pomiędzy stronami, tj. odprowadzania wód do rowu melioracyjnego. Wypada w tym miejscu wskazać, że opłata za zmniejszenie naturalnej retencji wód jest opłatą alternatywną do opłaty za usługi wodne wiążące się z odprowadzaniem do wód, wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 35 ust. 3 pkt 7 u.p.w.). Przy tym opłaty za odprowadzanie do wód, wód opadowych i roztopowych pobierają Wody Polskie, a za zmniejszenie retencji organ administracji samorządowej szczebla gminnego.
Jednocześnie należy zauważyć, że skarżący podaje sprzeczne informacje,
w reklamacji wskazał, iż system kanalizacji deszczowej na działce [...] podłączony jest do systemu kanalizacji deszczowej na działce nr [...] i [...]. W decyzji organ podał, że w ewidencji gruntów nie ma działki nr [...]. W skardze skarżący wskazał, że przedmiotowa działka podłączona jest do systemu kanalizacji deszczowej na działce nr [...]. Jak wynikało z akt o sygn. II SA/Sz 666/22, w decyzji dotyczącej innego podmiotu – organ wskazał, że działka nr [...] nie występuje w ewidencji gruntów. Podkreślić należy, że samo istnienie kanalizacji na działce [...] nie jest przy tym okolicznością sporną w sprawie.
Zaznaczyć należy również, że opinia T. G. i jego pismo odnoszą się do szeregu działek wyposażonych w system przewodów kanalizacji deszczowej, mających ujście na dz. [...] (rów otwarty) do dz. nr [...], gdzie dopiero woda jest skanalizowana. Geodeta rozróżnia sieć kanalizacji deszczowej istniejącej na działce nr [...] od sytemu kanalizacji deszczowej z innych działek, który łączy się z działką nr [...]. Odnośnie do wyłączenia oznaczonej (przekraczającej 70%) powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej, co skutkuje zmniejszeniem naturalnej retencji terenowej, ocena i ustalenia organu w tym zakresie nie budzą wątpliwości Sądu. Skarżący zdaje się podważać pomiar wykonany przez uprawnionego geodetę podczas wizji 13 maja 2019 r., jednak nie ukonkretnił swoich zarzutów w tej kwestii poza wskazaniem, że zaskarżona decyzja została wydana w roku 2022. Zaznaczyć należy, że pomiar dokonany został w roku, którego dotyczy sporna opłata. Skarżący nie wskazał przy tym jakiejkolwiek okoliczności, która wskazywałyby na inną powierzchnię biologicznie czynną na przedmiotowej nieruchomości. Okoliczność, że całkowita powierzchnia przedmiotowej nieruchomości przekracza 3.500 m2, nie jest sporna pomiędzy stronami.
Sąd nie podziela również argumentacji skargi opartej o decyzję organu z 12 października 2020 r. o odstąpieniu od określenia wysokości spornej opłaty na przedmiotowej działce za 2018 r. Ustalając opłatę za 2019 r. organ oparł się na aktualnej interpretacji art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w. i pojęcia systemu kanalizacji otwartej dokonanej przez NSA w wymienionych wyżej wyrokach, którą to interpretację Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela.
Nie są trafne zarzuty dotyczące naruszenia § 9 pkt 1 rozporządzenia j.s.o. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby na nieruchomości będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji istniały urządzenia do retencjonowania (przechowywania) wody.
Wskazać należy, że Sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według Sądu, w rozpoznawanej sprawie o takim naruszeniu nie może być mowy. Strony toczą kilkuletni spór, w którym zasadniczą kwestią sporną jest sposób interpretacji pojęcia obszarów nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, o których mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 i art. 272 ust. 8 u.p.w., przy uwzględnieniu okoliczności, że na terenie gminy nie istnieje gminna sieć kanalizacji deszczowej, a wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego. W ocenie, Sądu, organ zebrał materiał dowodowy, dokonał jego oceny i wywiódł z niego logiczne wnioski. Okoliczność, że skarżący nie podziela stanowiska organu, nie świadczy o tym, że organ naruszył przepisy postępowania.
Wyjaśnić należy, że na postawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 , dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W przepisie tym chodzi o dowodowy uzupełniające z dokumentów. Sąd administracyjny nie ma zatem podstaw prawnych do przesłuchiwania świadków. Odnosząc się do przedłożonej przez skarżącą opinii biegłego, w ocenie Sądu. nie ma ona waloru dokumentu, o jakim mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Dokument – opinia biegłego jest
w istocie wypowiedzią biegłego – osobowym środkiem dowodowym, tak jak protokół
z zeznań świadka. Przeprowadzenie takich dowodów przez sąd administracyjny jest wykluczone (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. II FSK 1/10). Podkreślić należy, że zakres postępowania przed sądem administracyjnym jest odmienny niż przed sądem cywilnym. Zasadą jest, że sąd administracyjny bazuje na aktach zebranych
w toku postępowania administracyjnego i strona postępowania powinna w ramach postępowania administracyjnego składać wnioski dowodowe i przestawiać dowody na poparcie swoich twierdzeń. Zwłaszcza, ze jak wynika z akt nie jest to pierwsza sprawa skarżącej, reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika odnośnie przedmiotowej opłaty.
Wskazać należy, że na podstawie art. 273a u.p.w., w przypadku złożenia reklamacji, o której mowa w art. 273 ust. 1 u.p.w., przepisów art. 10 § 1 oraz art. 61 § 4 K.p.a., nie stosuje się. Przepis ten wyłącza stosowanie rozwiązań kodeksowych
w zakresie czynnego udziału strony w postępowaniu, w szczególności dotyczycących możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, a także gdy chodzi o zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego. Przepis ten ma mobilizować stronę do aktywnej postawy w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Ograniczenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wprowadzone przepisami ustawy jest dopuszczalne i znane polskiemu systemowi prawnemu (por. art. 3 ustawy z dnia z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – Dz. U. z 2022 r. poz.1775).
Wskazać należy, że na rozpoznanie sprawy nie miały wpływu przytoczone przez skarżącego orzeczenia sądów administracyjnych, gdyż dotyczyły one innych podmiotów i stanów faktycznych, niż zaistniały w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI