II SA/Sz 665/22

II SA/Sz 665/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-03-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 34 pkt 4, art. 35 ust. 3 pkt 7, art. 269 ust. 1 pkt 1, art. 272 ust. 8, art. 273a
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 106 § 3,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2023 r. sprawy ze skargi P. P.-H.-U. "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej oddala skargę.
Uzasadnienie
P. Spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (dalej: "Strona", "Skarżąca" lub "Spółka"), zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzję Wójta Gminy K. (dalej "Organ") z 14 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej.
Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 272 ust. 8, 22-26 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm.; dalej "u.p.w.") oraz art. 63 § 1 i art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.; dalej "O.p.") w następującym stanie faktycznym.
W dniu 19 maja 2022 r. Organ w drodze informacji ustalił wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla działki nr [...], obręb W. nr KW [...] o powierzchni [...] m˛ (w tym [...] m˛ powierzchni utwardzonej) za rok 2020 w wysokości [...] zł. Opłata została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wyrażonej w m˛ wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej oraz czasu wyrażonego w latach, zgodnie z art. 272 ust. 8 u.p.w. oraz § 9 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 736): [...] m˛ x 0,50 zł/ m˛ = [...] zł. Zgodnie z art. 63 § 1 O.p. w związku z art. 300 u.p.w. kwota opłaty została zaokrąglona do pełnych złotych. Informację określającą wysokość opłaty za zmniejszenie retencji za rok 2020 doręczono w dniu 23 maja 2022 r.
Strona za pośrednictwem pełnomocnika złożyła reklamację przed upływem 14 dni (data wpływu do Organu – 6 czerwca 2022 r.). W reklamacji wskazano, że opłata nie powinna zostać naliczona z uwagi na fakt, że działka ta jest objęta systemem kanalizacji typu otwartego i zamkniętego (powołując się na opinię posadowienia kanalizacji deszczowej zlokalizowanej w obrębie działek nr [...]) i współfunkcjonuje
z siecią istniejącą na działce [...]. W reklamacji wykazano również zastrzeżenia co do wysokości naliczonej opłaty, a mianowicie do ustalenia powierzchni biologicznie czynnej.
Organ nie uwzględnił reklamacji i wydał wobec Strony decyzję z 14 czerwca 2022 r. W uzasadnieniu ww. decyzji Organ wskazał, że w żadnej ewidencji (dostępnej
w Urzędzie Gminy K.) nie istnieje działka o numerze [...] obręb W., którą wskazał reklamujący w swoim piśmie. Następnie Organ wskazał
w uzasadnieniu decyzji, że Gmina bada sprawę od 2018 r., kiedy to po raz pierwszy naliczono opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla działki nr [...], co od początku było przez Stronę kwestionowane. W dniu 13 maja 2019 r. z urzędu przeprowadzono wizję w terenie. Oględziny działki [...] odbyły się przy udziale uprawnionego geodety, który wykonał pomiary powierzchni biologicznie czynnej (na koszt Gminy). Strona powiadomiona została o tym fakcie zawiadomieniem z dnia 11 kwietnia 2019 r. nr pisma [...] - pismo odebrano w dniu 18 kwietnia 2019 r. Z przedstawionego przez geodetę protokole z przeprowadzonego pomiaru powierzchni biologicznie czynnych na działce nr [...] obręb W. wynika, że wybetonowana powierzchnia wynosiła [...] m˛ co stanowiło ok.95% całości działki. Jednak w związku z prowadzonymi robotami budowlanymi na tej działce w roku 2019 i brakiem możliwości dotarcia do całości terenu nieruchomości przez geodetę, Organ przyjął powierzchnię biologicznie czynną wynikającą z dokumentacji zagospodarowania terenu, która została dostarczona przez mgr inż. S. S. - nadzorującego prowadzone roboty budowlane na przedmiotowej działce oraz pełniącego funkcję kierownika budowy. Zgodnie z dostarczoną dokumentacją powierzchnia zabudowana wynosiła [...] m2 co stanowiło ok. 79% całej działki.
W związku z brakiem złożenia przez Stronę oświadczenia, o którym mowa w art. 552 § 2b u.p.w. oraz brakiem przedstawienia dokumentacji dotyczącej wielkości powierzchni utwardzonej na przedmiotowej działce w złożonej reklamacji - zdaniem Organu w tych okolicznościach przyjąć należało, iż ustalenia w tym zakresie są prawidłowe i Strona co do tej kwestii nie ma zastrzeżeń. Powyższe oznacza zatem zdaniem Organu, że powierzchnia utwardzenia terenu nie uległa zmianie. Kwestią sporną natomiast pozostaje w dalszym ciągu zagadnienie ujęcia danej nieruchomości w system kanalizacji otwartej i zamkniętej. Organ nie ma wątpliwości, że działka jest wyposażona w wewnętrzny system kanalizacji, natomiast system ten nie jest w żaden sposób podłączony do gminnej sieci kanalizacji deszczowej - co przesądza o konieczności naliczenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej.
Strona zaskarżyła w całości ww. decyzję Organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 7 k.p.a. i 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej "K.p.a.") poprzez przyjęcie, że działka nr [...], obręb W., nr KW [...] posiadająca wewnętrzny system kanalizacji deszczowej nie jest w żaden sposób podłączona do systemu kanalizacji otwartej, działający na obszarze Gminy K., podczas gdy system kanalizacji deszczowej na działce nr [...] jest połączony z systemem kanalizacji deszczowej na działce nr [...] ([...]), przy czym działka aktualnie została podłączona do innej KW, przez który wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego, który to odprowadza dalej wody opadowe i roztopowe z terenu tej nieruchomości oraz wielu innych do rzeki B. położonej w granicy administracyjnej miasta S., zapewniając odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w szczególności do wód powierzchniowych,
2) art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w zakresie ustalenia przesłanek zastosowania opłaty o jakiej mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w.,
3) art. 10 § 1 K.p.a. poprzez uniemożliwienie Skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
2. Naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że dla zwolnienia z obowiązku opłaty wskazanej ww. przepisie jest konieczne, aby wewnętrzny system kanalizacji deszczowej istniejący na działce [...] (znajdujący się w kompleksie 19 działek, które wzajemnie są połączone między sobą systemem kanalizacji deszczowej) był dodatkowo podłączony do zewnętrznego systemu kanalizacji deszczowej podczas gdy ustawodawca nie wprowadza konieczności podłączenia nieruchomości do zewnętrznej kanalizacji deszczowej bezpośrednio, a wymaga aby dana nieruchomość była podłączona do systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej jaki funkcjonuje na danym obszarze,
2. § 9 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502) poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy działka [...], obręb W., nr KW [...], posiada urządzenia do retencjonowania wody,
3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że działka nr [...], obręb W., nr KW [...] posiadająca wewnętrzny system kanalizacji nie jest w żaden sposób podłączona do systemu kanalizacji otwartej działający na obszarze Gminy K., podczas gdy system kanalizacji deszczowej na działce nr [...] (znajdujący się w kompleksie 19 działek, które wzajemnie są połączone między sobą systemem kanalizacji deszczowej), jest połączony z systemem kanalizacji deszczowej - konkretnie na działce nr [...], przez który wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego, który to odprowadza dalej wody opadowe i roztopowe z terenu tej nieruchomości oraz wielu innych do rzeki B. , położonej w granicy administracyjnej miasta S., zapewniając odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w szczególności do wód powierzchniowych.
Mając na uwadze treść przytoczonych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Ponadto na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej "P.p.s.a.") Skarżąca wniosła o zasądzenie od Organu na jej rzecz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z 7 września 2022 r. Skarżąca odniosła się do odpowiedzi Organu na skargę, w całości podtrzymując stanowisko wywiedzione w skardze. Następnie pismem z 6 października 2022 r. Skarżąca wniosła o dopuszczenie
i przeprowadzenie dowodu z opinii w sprawie przebiegu sieci kanalizacji deszczowej – wraz z mapą geodezyjną w formie CD na okoliczność istnienia połączenia systemu kanalizacji deszczowej istniejącej na działce [...], obręb U. z systemem kanalizacji, który występuje na obszarze działki [...].
Pismem procesowym z 27 października 2022 r. Organ ustosunkował się do wniosku dowodowego wniesionego przez Skarżącą wskazując, że wody deszczowe
z działek opisanych przez Skarżącą we wniosku dowodowym, jak również z kanału oznaczonego jako kd 800 (kanalizacji deszczowej) usytuowanej w działce nr [...] obręb U. – stanowiącej własność Gminy K. – odprowadzane są do rowu melioracyjnego, który nie stanowi otwartego systemu kanalizacji deszczowej – co potwierdza uzyskane przez Skarżącą pozwolenie wodnoprawne z 18 stycznia 2008 r., z którego wynika, że odbiornikiem ścieków opadowych jest ziemia (rów melioracyjny stanowiący działki nr [...] obręb W. i nr [...] obręb P.).
Pismem procesowym z 15 listopada 2022 r. Skarżąca przesłała w ślad za wnioskiem dowodowym załącznik nr 2 do tego wniosku, tj. opinię w sprawie przebiegu sieci kanalizacji deszczowej.
Pismem procesowym z 28 listopada 2022 r. Skarżąca ustosunkowała się do pisma procesowego Organu z 27 października 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"), który stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie stosowne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I zostało wydane w dniu 30 stycznia 2023 r. w związku z brakiem zgody wszystkich stron na rozpoznanie sprawy na rozprawie odmiejscowionej i znajduje się ono w aktach sprawy, o czym strony zostały zawiadomione.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak i związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Zasadniczą kwestią sporną w sprawie jest to, czy system kanalizacji deszczowej na działce [...] był w okresie objętym decyzją podłączony do systemu kanalizacji otwartej (jak twierdzi Strona) czy też nie (jak twierdzi organ) – z uwagi na rozbieżność stanowisk co do tego czy jako element kanalizacji otwartej można traktować rów melioracyjny, w dalszej zaś kolejności czy system wewnętrznej kanalizacji znajdujący się na działce [...] włączony do rowu melioracyjnego może być traktowany jako urządzenie do retencjonowania wody.
Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 34 pkt 4 u.p.w. jako szczególne korzystanie z wód kwalifikowane jest wykonywanie na nieruchomości o powierzchni powyżej 3.500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Stosownie do art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., opłatę za usługi wodne uiszcza się za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3.500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych
z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Zgodnie z § 9 pkt 1 rozporządzenia j.s.o., jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3.500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej, na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, wynoszą bez urządzeń do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem - 0,50 zł za 1 m2 na 1 rok.
Oceniając pierwszą sporną kwestię, Sąd orzekający podzielił stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2022 r. o sygn. akt III OSK 866/21, w którym podkreślono, że sytuacji, kiedy nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, nie można utożsamiać jedynie z faktycznym zapewnieniem odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z danej nieruchomości. NSA wskazał, że sama techniczna możliwość odprowadzenia deszczówki z danej nieruchomości nie stanowi podstawy do przyjmowania, że jest to nieruchomość ujęta w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., nie chodzi bowiem o zebranie wód z opadów atmosferycznych (ewentualnie roztopów) do jakiegokolwiek systemu kanalizacji, ale o odprowadzenie ich do takiego systemu, który przewidziany jest na danym obszarze do odbioru wód opadowych i roztopowych. Przez systemy kanalizacji zamkniętej lub otwartej ustawodawca rozumie w ogóle organizację odprowadzania wód opadowych: zarówno jej stronę techniczną, jak i podmiotową. System to nie tylko zespół współpracujących urządzeń, ale również zarządzanie tymi urządzeniami. Nie może przy tym chodzić o system kanalizacji wewnętrznej należący do właściciela nieruchomości i przez niego zarządzany. Z definicji legalnej art. 16 pkt 59 u.p.w. wynika, że przez system kanalizacji zbiorczej należy rozumieć sieć w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zakończoną oczyszczalnią ścieków albo końcowym punktem zrzutu ścieków. Stosownie do art. 2 pkt 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, sieć to przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Należy zatem przyjąć, że sformułowanie "odprowadzanie do wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast" zakłada, że odprowadzane wody są ujmowane w system do tego przeznaczony, który transmituje je dopiero do wód. System ten ma służyć przekazaniu wód opadowych z nieruchomości do wód. W przypadku zmniejszenia retencji nie tyle chodzi o ujęcie wód opadowych do systemu, ile o nieujęcie całego obszaru w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W świetle powyższego nie jest uzasadnione twierdzenie, że istnienie rowu melioracyjnego oznacza, że cały obszar ujęty jest w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. NSA w powyższym wyroku nie podzielił poglądu, że istniejąca na nieruchomości kanalizacja z odprowadzaniem wód do rowu melioracyjnego, niestanowiącego elementu zarządzanej i zorganizowanej całości, jest systemem o którym mowa w przepisach u.p.w. W ocenie NSA, obszar, na którym znajdowała się nieruchomość (co dotyczyło działki nr [...], obręb W.), nie jest podłączony do takiego systemu. Wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności, nawet w przypadku posiadania instalacji do retencjonowania wody. Podobne rozważania NSA zawarł w wyroku z 15 marca 2022 r. o sygn. akt III OSK 794/21 dotyczącym działki [...] obręb W., w którym wskazał, że odprowadzanie przez skarżącego wód opadowych i roztopowych do gruntu (rowu melioracyjnego) przez istniejący na nieruchomości system kanalizacyjny nie mogło stanowić o wyłączeniu obowiązku uiszczenia opłaty za ograniczenie retencji.
Podkreślić należy, że działki terenu, w stosunku do których zapadły powyższe wyroki NSA znajdują się w bardzo bliskim sąsiedztwie działki [...], której dotyczy przedmiotowa sprawa. Znajdują się zatem na tym samym obszarze, który, jak wyżej wskazano, nie jest podłączony do systemu kanalizacji o cechach wyżej opisanych, będącej własnością gminy lub innego podmiotu prawnego.
W tym kontekście nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy polemiczne uwagi Skarżącej, że Gmina nie ma gminnej sieci kanalizacji deszczowej, zaś Skarżąca nie ma możliwości podłączenia się do takiej sieci (później wskazując, iż jest to niecelowe, bo woda z jej działki spływa do rowu melioracyjnego, tak samo jak z kanalizacji na działce nr [...]) oraz że rów melioracyjny stanowi system kanalizacji otwartej, ponieważ woda jest odprowadzana dalej. Skarżąca kwestionuje przy tym zasadność ustalenia stanu faktycznego sprawy m.in w oparciu o pozwolenie wodnoprawne z 18 stycznia 2008 r., jednak Sąd zauważa, że organ przywołuje ten dokument na okoliczność w zasadzie niesporną pomiędzy stronami, tj. odprowadzania wód do rowu melioracyjnego.
Wypada w tym miejscu wskazać, że opłata za zmniejszenie naturalnej retencji wód jest opłatą alternatywną do opłaty za usługi wodne wiążące się z odprowadzaniem do wód, wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 35 ust. 3 pkt 7 u.p.w.). Przy tym opłaty za odprowadzanie do wód, wód opadowych i roztopowych pobierają Wody Polskie, a za zmniejszenie retencji organ administracji samorządowej szczebla gminnego.
Zdaniem Sądu nie mają zatem wpływu na rozstrzygnięcie rozbieżności dotyczące sposobu połączenia systemu kanalizacji deszczowej na działce [...]. W skardze Strona wskazuje bowiem, że system ten jest połączony z systemem znajdującym się na działce [...] przez który wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego. W reklamacji z kolei Skarżąca podała, że przedmiotowa działka podłączona jest do systemu sieci kanalizacji deszczowej istniejącej na działce nr [...]. Organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że w dostępnych ewidencjach taka działka nie istnieje. Sąd tymczasem zauważa, że z akt sprawy, w tym szeregu map w nich się znajdujących wynika, że działka [...] bezpośrednio graniczy z działką [...], a dopiero ta działka graniczy z działką [...]. Zdaniem Sądu istotny jest tu natomiast bezsporny fakt, iż wody opadowe z działki [...] są odprowadzane do rowu melioracyjnego – co potwierdza też pozwolenie wodnoprawne. Kolejność działek przez które to następuje nie ma tu znaczenia, aczkolwiek z mapy wynika, iż pierwszą działką może być działka [...]. Najważniejszą kwestią jest to, że wody są odprowadzane do rowu melioracyjnego – a tego, jak potwierdza wcześniej przytoczone orzecznictwo NSA, nie można traktować jako ujęcie obszaru działki [...] w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Odnośnie do wyłączenia oznaczonej powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej, skutkujące zmniejszeniem naturalnej retencji terenowej, ocena przez organ, że powierzchnia wyłączenia wynosi więcej niż 70% (95% i 79% odpowiednio), nie budzi wątpliwości Sądu. Organ dysponował w tym zakresie zarówno pomiarami wykonanymi przez uprawnionego geodetę podczas wizji 13 maja 2019 r., jak i dokumentacją zagospodarowania terenu, która została dostarczona przez osobę nadzorującą prowadzone na nieruchomości roboty budowlane. Należy wskazać, że organ przyjął do obliczeń powierzchnię utwardzoną z korzyścią dla Skarżącej. Sąd nie znalazł przy tym podstaw, aby uznać, że prace budowlane, miałyby przyczynić się do zwiększenia powierzchni biologicznie czynnej na przedmiotowej nieruchomości, co obrazuje wydruk z portalu Gison i ww. protokół z oględzin. Okoliczność, że całkowita powierzchnia przedmiotowej nieruchomości przekracza 3.500 m2, nie jest sporna pomiędzy stronami. Tym samym za nietrafny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. podniesiony w skardze.
Sąd nie podziela również argumentacji skargi opartej o decyzję organu z 21 października 2020 r. o odstąpieniu od określenia wysokości spornej opłaty na przedmiotowej działce za 2018 r. Ustalając opłatę za 2020 r. organ oparł się na aktualnej interpretacji art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w. i pojęcia systemu kanalizacji otwartej dokonanej przez NSA w wymienionych wyżej wyrokach, którą to interpretację Sąd rozpoznający obecnie sprawę w pełni podziela. Kopie decyzji administracyjnych dotyczące innych podmiotów dołączone do skargi, nie miały wpływu na rozpoznanie sprawy.
Nie są też trafne zarzuty dotyczące naruszenia § 9 pkt 1 rozporządzenia j.s.o. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby na nieruchomości będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji istniały urządzenia do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem.
Wskazać należy, że Sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według Sądu, w rozpoznawanej sprawie o takim naruszeniu nie może być mowy. Strony toczą kilkuletni spór, w którym zasadniczą kwestią sporną jest sposób interpretacji pojęcia obszarów nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, o których mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 i art. 272 ust. 8 u.p.w., przy uwzględnieniu okoliczności, że na terenie gminy nie istnieje gminna sieć kanalizacji deszczowej, a wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego. W ocenie Sądu, organ zebrał materiał dowodowy, dokonał jego oceny i wywiódł z niego logiczne wnioski. Okoliczność, że Skarżąca nie podziela stanowiska organu, nie świadczy o tym, że organ naruszył przepisy postępowania.
W związku z wnioskami dowodowymi Strony wyjaśnić należy, że na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Co istotne sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów (por. wyrok NSA dnia 21 września 2022 r. sygn. akt III FSK 3706/21).
Odnosząc się do złożonego przez Skarżącą wniosku o powołanie biegłego jak i dopuszczenie dowodu z przedłożonej przez Skarżącą opinii M. K. i A. K., oraz opinii T. G. wraz mapą – przedłożonych na CD, w ocenie Sądu nie ma podstaw do uwzględniania tych wniosków. Art. 106 § 3 p.p.s.a. nie przewiduje możliwości powoływania biegłych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Natomiast przedłożona na piśmie opinia jest w istocie wypowiedzią biegłego – osobowym środkiem dowodowym, tak jak protokół z zeznań świadka. Przeprowadzenie takich dowodów przez sąd administracyjny jest wykluczone (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r. o sygn. II FSK 1/10). Przed sądem administracyjnym nie jest bowiem dopuszczalne prowadzenie dowodu mającego charakter opinii biegłych czy ekspertyzy naukowej (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 8 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 354/20, czy z dnia 9 marca 2022 r. sygn. akt II OSK 831/19). Wobec treści art. 106 § 3 p.p.s.a. nie ma też podstaw do przeprowadzania dowodu z zawartości płyty CD tj. analizy danych elektronicznych. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż w aktach administracyjnych sprawy znajduje się już opinia sporządzona w tej samej dacie co opinia załączona do skargi (z 4.11.2019 r.) przez tych samych autorów w tej samej sprawie tj. "W sprawie posadowienia kanalizacji deszczowej zlokalizowanej w obrębie działek nr [...] obręb ewidencyjny [...]", przy czym Sąd zauważa, że w pkt 8 opinia przedłożona Sądowi wraz ze skargą różni się od tej znajdującej się w aktach administracyjnych. Niezależnie od powyższego Sąd wyjaśnił już wcześniej przyczyny niemożliwości uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z powyższej opinii.
Podkreślić należy, czego Strona wydaje się nie dostrzegać, że zakres postępowania przed sądem administracyjnym jest odmienny niż przed sądem cywilnym. Powtórzyć należy, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego. Zasadą jest, że sąd administracyjny bazuje na aktach zebranych w toku postępowania administracyjnego, a strona postępowania powinna w ramach postępowania administracyjnego składać wnioski dowodowe i przedstawiać dowody na poparcie swoich twierdzeń. Zwłaszcza, że jak wynika z akt, nie jest to pierwsza sprawa Skarżącej, reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika odnośnie przedmiotowej opłaty.
Wskazać nadto należy, że nie było również podstaw do przeprowadzania dowodów z załączonego do skargi wyroku, jak i decyzji administracyjnych. Wyrok WSA w Szczecinie z 3 czerwca 2020 r. dotyczy rozstrzygnięcia za inny okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. W wyroku tym Sąd dokonał wykładni pojęcia "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej" uznając, że za jego element (systemu otwartego) można uznać rów melioracyjny. Jest to wykładnia odmienna niż zawarta w przytaczanych już w niniejszej sprawie wyrokach NSA o sygn. III OSK 866/21 i III OSK 794/21- z którymi to wyrokami Sąd (niezwiązany w niniejszej sprawie wyrokiem z 3 czerwca 2020 roku) w składzie obecnie rozpoznającym sprawę się zgadza. Tym samym przeprowadzenie dowodu z powyższego wyroku nie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości – albowiem Sąd takich wątpliwości nie posiada. To samo należy odnieść do załączonych do skargi decyzji, z których jedna dotycząca Strony (o znaku [...]) znajduje się już w aktach sprawy administracyjnej, pozostałe zaś dotyczą innych podmiotów.
Natomiast za pozostającą poza zakresem kontroli badanej decyzji Sąd uznał polemikę stron dotyczącą skutków prawnych potencjalnego, ewentualnego podłączenia systemu kanalizacji należącej do Strony do gminnej kanalizacji deszczowej posadowionej na działce nr [...] obręb U.. W objętej zaskarżoną decyzją, badanej sprawie, bezspornie taki stan faktyczny nie wystąpił. Sąd będąc natomiast związany zakresem sprawy wynikającym z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie ma podstaw prawnych i możliwości badania ewentualnych, hipotetycznych przyszłych i niepewnych okoliczności i stanów faktycznych.
Wskazać należy nadto, że na podstawie art. 273a u.p.w., w przypadku złożenia reklamacji o której mowa w art. 273 ust. 1 u.p.w., przepisów art. 10 § 1 oraz art. 61 § 4 K.p.a., nie stosuje się. Przepis ten wyłącza stosowanie rozwiązań kodeksowych w zakresie czynnego udziału strony w postępowaniu, w szczególności dotyczących możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, a także gdy chodzi o zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego. Przepis ten ma mobilizować stronę do aktywnej postawy w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Ograniczenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wprowadzone przepisami ustawy jest dopuszczalne i znane polskiemu systemowi prawnemu (por. art. 3 ustawy z dnia z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – Dz. U. z 2022 r. poz.1775). Zatem zarzuty odnośnie naruszenia art. 10 k.p.a. należało uznać za nieuzasadnione
Mając powyższe na uwadze powyższe rozważania, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych opublikowane są w internetowej bazie orzeczeń NSA – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.