II SA/SZ 664/06

II SA/Sz 664/06 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2007-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Grzegorz Jankowski /przewodniczący/
Katarzyna Grzegorczyk-Meder /sprawozdawca/
Kazimierz Maczewski
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 1985 nr 14 poz 60
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2007r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym o d d a l a skargę
Uzasadnienie
W dniu [...] Prezydent Miasta wszczął w stosunku do J. K. egzekucję administracyjną na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr [...] wystawionego przez ten organ , co do należności w kwocie [...] zł ([...] zł) z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania pojazdu nr rej. [...] marki [...] w okresie [...].
Przed wystawieniem i doręczeniem tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny w dniu [...] doręczył J. K. upomnienie Nr [...] z dnia [...].
W dniu [...] J. K. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismo zatytułowane "odwołanie dot. tytułu wykonawczego o numerze [...]". Kolegium uznając pismo – zgodnie z art. 27§1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji- za zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, postanowieniem z dnia [...] Nr [...] przekazało je Prezydentowi Miasta , bowiem, zgodnie z art. 34§ 1 powołanej wyżej ustawy, zgłoszone zarzuty wymagają uzyskania stanowiska wierzyciela właściwego w sprawie.
W zgłoszonych zarzutach J. K. podniósł, że nie został właściwie powiadomiony o fakcie parkowania w strefie, albowiem nie można uznać za powiadomienie wkładania zawiadomień tym fakcie za wycieraczkę samochodu przez pracowników Strefy Płatnego Parkowania. Wnoszący zarzuty podniósł również, że żadnych "druczków" za wycieraczką nie znalazł, nie miał możliwości wniesienia odwołania bezpośrednio po zaistniałym zdarzeniu oraz to, że po ponad roku od pierwszego zdarzenia jest obciążany finansowo za parkowanie samochodu, którego nie zawsze jest jedynym kierowcą.
Postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 123 Kpa w związku z art. 18 i 34 § 1,2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, ze zm.), Prezydent Miasta , jako wierzyciel należności, po rozpatrzeniu zarzutu – podtrzymał zasadność egzekucji prowadzonej do zobowiązanego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...].
W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel wyjaśnił, że fakt obecności pojazdu marki [...] w obszarze Strefy Płatnego Parkowania w oznaczonym miejscu i czasie został zarejestrowany przez pełniących swoje obowiązki inspektorów i zapisany na blankiecie zawiadomienia o nieopłaconym postoju w Strefie Płatnego Parkowania, które umieszcza się za wycieraczką przedniej szyby pojazdu. Wierzyciel podał również, że zarówno ustawa o drogach publicznych jak i ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dla potwierdzenia faktu nie uiszczenia opłaty za postój w strefie nie wymagają szczególnej formy np. w postaci orzeczenia.
Powołując się na uchwałę Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] w sprawie ustanowienia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych miasta oraz sposobu ich pobierania ( zmienioną uchwałą Nr [...] z dnia [...]) wydaną na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, wierzyciel wskazał, że wniesienie opłaty z tytułu płatnego parkowania w [...] jak również wnoszenie opłaty dodatkowej w przypadku nie wniesienia takiej opłaty wynika z przepisów obowiązującego prawa miejscowego.
Nadto, powołując się na art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, wierzyciel podniósł, że korzystający z dróg publicznych są zobowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych strefie płatnego parkowania. Jeżeli właściciel nie rozporządzał samochodem w danym miejscu i czasie, to winien wskazać osobę, której udostępnił samochód.
J. K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając, że nie został prawidłowo powiadomiony o parkowaniu samochodu marki [...] w Strefie Płatnego Parkowania w dniach i godzinach wyszczególnionych w upomnieniu z dnia [...].
Wnoszący zażalenie zakwestionował nadto treść uzasadnienia postanowienia wyrażającego stanowisko wierzyciela, albowiem data [...]., na którą powołuje się wierzyciel w uzasadnieniu, nie dotyczy informacji o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, lecz jest datą postanowienia o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia
[...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kpa , art. 18, art. 33 pkt 1 i 7, art. 34 § 1 ustawy z dnia
17 czerwca 1980 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2002r. nr 110, poz. 968 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio
z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej.
Obowiązek uiszczenia opłaty za postój pojazdu w strefie ograniczonego postoju jest świadczeniem publicznoprawnym, stanowiącym ekwiwalent za umożliwienie parkowania pojazdu. Taka opłata jest więc (zgodnie z art. 2 § 1 ustawy egzekucyjnej) inną należnością pozostającą w zakresie właściwości organów samorządowych. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa, a zatem podlega reżimowi ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podstawę prawną opłaty stanowi art. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.). W myśl powołanego przepisu, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Opłaty te mogą być pobierane w strefie płatnego parkowania w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13 b ust. 1 ustawy).
Organ odwoławczy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie fakt obecności pojazdu w strefie płatnego parkowania i nie uiszczenia wymaganej przepisami opłaty został potwierdzony przez inspektora SPP , co wynika z wykazu dni za nieopłacony postój, w doręczonym zobowiązanej upomnieniu. Wobec tego Kolegium uznało zarzut nieistnienia obowiązku za bezzasadny.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie J. K. podniósł, że :
1/ naruszono jego prawa poprzez pozbawienie wglądu w materiał dowodowy, w szczególności zapoznania się z oryginałami lub kopiami zawiadomień o nie opłaconym postoju umieszczanych za wycieraczką samochodu,
2/ naruszono prawo w zakresie legalności procedury oraz zachowania terminów. Skarżący zarzucił w szczególności, że otrzymał upomnienie po upływie ponad [...] dni od pierwszego , rzekomego parkowania w strefie. Wniósł również o zbadanie legalności zawiadamiania kierowców o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania poprzez wkładanie zawiadomień za wycieraczkę samochodu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wskazało nadto, że na organie nie ciążył obowiązek wydania decyzji w przedmiocie opłaty za nieziszczony postój w strefie płatnego parkowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem i w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze z. dalej P.p.s.a). nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi.
Zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem w pierwszej kolejności Sąd zbadał zgodność tego postanowienia z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), dotyczącymi właściwości organów i trybu egzekucji należności pieniężnych i w tym zakresie żadnych uchybień nie stwierdził.
J. K., stosownie do pouczenia zawartego w doręczonym skarżącemu tytule wykonawczym, wniósł zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego twierdząc, że zobowiązanie nie istnieje, albowiem nie znalazł za wycieraczką samochodu [...], którego jest właścicielem zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania.
Zarzut ten trafnie został zakwalifikowany jako zarzut nie istnienia obowiązku (art. 33 pkt 1) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), którego dotyczy tytuł wykonawczy.
Wierzyciel egzekwowanego obowiązku, zarzut ten rozpatrzył w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydając w sprawie zarzutu postanowienie przewidziane art. 34 § 2 tej ustawy.
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie ostateczne, wydane po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego, prawa nie narusza. Zarzut skargi, kwestionujący legalność procedury nakładania opłat za nieziszczony postój w strefie płatnego parkowania oraz egzekwowanie tego obowiązku jest chybiony.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych: "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania". W myśl art. 13b ust. 1 wymienionej ustawy "opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze,
w określonych godzinach lub całodobowo".
Kolejne przepisy art. 13b ustawy o drogach publicznych określają: zasady ustalania strefy płatnego parkowania (ust. 2) i upoważniają radę gminy (miasta) do ustalania takiej strefy (ust. 3) oraz do ustalania wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów w takiej strefie i do określenia sposobu pobierania tej opłaty (ust. 4 pkt 1 i 3). W ust. 5 wymienionego artykułu ustawodawca określił między innymi dopuszczalne różnicowanie wysokości opłat w zależności od czasu parkowania, a w ust. 7 wskazał, że wymienione opłaty pobiera zarząd drogi,
a w przypadku jego braku - zarządca drogi.
Ponadto, zgodnie z art. 13f omawianej ustawy, "za nieuiszczenie opłat,
o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową" (ust. 1), przy czym wysokość i sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta), lecz jej wysokość nie może przekraczać 50 zł (ust. 2), opłatę tę pobiera zarząd drogi,
a w przypadku jego braku zarządca drogi (ust. 3).
Uchwałą nr [...] z dnia [...] w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta oraz sposobu ich pobierania, Rada Miasta wykorzystała upoważnienie zawarte we wskazanych wyżej przepisach ustawy o drogach publicznych. Uchwała ta, wydana na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, jest aktem prawa miejscowego i - zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP – jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa na terenie Miasta. Przepis ten stanowi bowiem, że: "źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego". Przepisy omawianej uchwały Rady Miasta, jako przepisy powszechnie obowiązujące na terenie [...], dotyczą więc każdego, kto parkuje pojazd na terenie wyznaczonej strefy płatnego parkowania.
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma stwierdzenie, iż obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika z przepisów prawa – bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego np. decyzji (podobnie: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005r. sygn. akt FSK 2580/04, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lipca 2006r. sygn. II SA/Sz 534/06 nie publikowane). W ocenie Sądu, nie ma podstaw do kwestionowania poglądu, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 13f ustawy nie jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. Okoliczność, że przepis wprowadzający tę opłatę jest usytuowany dopiero w art. 13f ustawy o drogach publicznych, nie zmienia faktu, że odnosi się do opłaty, o której mowa w art. 13 ust.1 pkt 1. Opłata dodatkowa funkcjonalnie związana jest z opłatą za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania, a ustawowe określenie: "Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust.1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową", wskazuje na to, że obowiązek jej uiszczenia wynika z mocy prawa, zwłaszcza że ustawodawca nie przewidział konieczności wydawania w tym przedmiocie decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Zdaniem Sądu, nie powinno też budzić wątpliwości, że w razie nie uiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża – co do zasady – właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi, chyba że udowodni, że pojazd użyczył innej osobie, a taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie.
Zgodnie z § 11 ust. 1 uchwały Rady Miasta , "opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w SPP wynosi 20 zł". Bezsporne jest zatem, że za każdy – stwierdzony przez upoważnionego inspektora Strefy Płatnego Parkowania - nieopłacony postój właściciel pojazdu obowiązany jest uiścić opłatę dodatkową w wysokości 20 zł.
W świetle stwierdzenia, iż według zapisu ustawy obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu (w tym opłaty dodatkowej) powstaje z mocy prawa, bez potrzeby konkretyzacji tego obowiązku w drodze decyzji, oczywistym jest stwierdzenie, że po stronie zarządcy (zarządu) drogi nie istnieje również obowiązek doręczania właścicielowi pojazdu takiej decyzji. Sporządzane przez inspektora w razie stwierdzenia nie uiszczenia opłaty za postój "zawiadomienie" ( którego nie należy utożsamiać z upomnieniem w rozumieniu art. 15 ustawy o p.e.a.) dokumentuje jedynie fakt nie uiszczenia opłaty, a zarazem informuje właściciela pojazdu o powstałym obowiązku dokonania opłaty (co jednocześnie implikuje obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej) – lecz nie nakłada tego obowiązku. Zwyczajowe umieszczanie takiej informacji za wycieraczką pojazdu nie gwarantuje rzeczywiście absolutnej pewności, iż korzystający z pojazdu ją otrzyma, jednak żaden przepis prawa nie nakazuje doręczania takiej informacji "za potwierdzeniem odbioru", a zdaniem Sądu, brak takiego właśnie trybu doręczania informacji ("zawiadomienia o nieopłaconym postoju") nie narusza konstytucyjnych praw i wolności obywatelskich, w tym prawa do obrony (do procesu, do sądu).
Właściciel pojazdu ma zagwarantowaną możliwość obrony swoich praw między innymi właśnie poprzez złożenie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, przy czym takie postępowanie wszczyna się dopiero po uprzednim doręczeniu upomnienia (wezwania do zapłaty), z wykazaniem żądanej należności. W razie zatem nie stwierdzenia za wycieraczką pojazdu wskazanego wyżej zawiadomienia - mimo nie uiszczenia opłaty za postój - właściciel pojazdu ma więc dodatkową możliwość – po otrzymaniu upomnienia - uiszczenia opłaty dodatkowej bez wszczynania postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne wszczyna bowiem dopiero doręczenie tytułu wykonawczego. Jeżeli właściciel pojazdu kwestionuje istnienie obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej poprzez wniesienie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, oceny zasadności tego zarzutu dokonuje wierzyciel, a jego ocena – tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - podlega kontroli organu II instancji, a następnie sądu administracyjnego.
Organy obu instancji, w swych orzeczeniach nie dokonały szerszej oceny sporządzonych przez inspektorów SPP zawiadomień o nieuiszczonej opłacie za postój pojazdu. Stanowi to naruszenie prawa procesowego, w zakresie sporządzenia uzasadnienia postanowienia, zdaniem Sądu nie mające jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Należy jednakże stwierdzić, że przeprowadzony przez Sąd dowód z [...] kopii takich zawiadomień z okresu od [...] do [...], sporządzonych przez różnych – jak wynika to z odmiennych numerów służbowych i podpisów inspektorów SPP, pozwala na stwierdzenie, iż żądana należność wierzyciela istnieje, a zatem zasadne było sporządzenie upomnienia, a następnie wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej. W toku prowadzonego postępowania w przedmiocie zarzutu strona nie podniosła argumentów kwestionujących uprawnienia inspektorów SPP lub podważających wiarygodność wystawionych przez nich zawiadomień.
Posiadając takie – jak wyżej opisane – dowody, organ I instancji (wierzyciel), uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasady logicznego rozumowania, (dokonując tzw. swobodnej oceny dowodów, zgodnie z art. 80 Kpa), miał podstawę do przyjęcia, że dowody te w sposób wystarczający dokumentują fakty nie uiszczenia przez skarżącą opłaty za parkowanie pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania, co skutkowało naliczeniem opłaty dodatkowej, wobec czego żądanie zapłaty kwoty [...] zł, z tytułu [...] nieuiszczonych opłat, w datach wskazanych w upomnieniu, jest zasadne.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż nie miał możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, w szczególności zaś z oryginałami bądź kopiami zawiadomień o nieopłaconym postoju, zarzut ten należy uznać za niezasadny.
Pismem z dnia [...] skarżący został powiadomiony przez wierzyciela o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w Biurze Strefy Płatnego Parkowania .
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2006 r. sygn. akt IIOSK 831/05, ONSA 6 z 2006 r. poz. 157, zgodnie którym zarzut zgłoszenia naruszenia przepisu art. 10 § 1 Kpa przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych.
W ocenie Sądu, teza powołanego wyżej wyroku ma odpowiednie zastosowanie również w sytuacji opisanej przez J. K. w skardze. Zarzut naruszenia art. 10 Kpa w sytuacji, gdy strona pomimo prawidłowego pouczenia nie podjęła działań w celu zapoznania się z konkretnie wskazanym materiałem dowodowym, a następnie uchybienie to wskazuje jako podstawę braku legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
Mając wszystko powyższe na względzie, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.