II SA/SZ 656/23

II SA/Sz 656/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski /sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 5 pkt 1, art. 17 ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par.1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. B. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 8 listopada 2022 r. Nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. , działając z upoważniania Burmistrza [...], odmówił E. B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem, legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym - F. K..
W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż wnioskowane świadczenie nie przysługuje stronie bowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała później niż w okresie wymaganym przez art.17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nadto wskazano na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy podjęciem opieki lub rezygnacją z pracy a podjęciem opieki nad ojcem. W szczególności, zdaniem organu, wnioskodawczyni nie zrezygnowała z pracy w celu sprawowania opieki nad chorym ojcem. W ocenie organu fakt, iż strona mieszka w T. , również koliduje ze sprawowaniem całodobowej opieki, której wymaga F. K..
Strona reprezentowana poprzez pełnomocnika odwołała się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z 16 maja 2023 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.; dalej: u.ś.r.), orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Jak wyjaśnił organ odwoławczy z uwagi na skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443), zróżnicowanie uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego od powstania niepełnosprawności najpóźniej przed ukończeniem 25 roku życia jest niezgodne z Konstytucją RP, dlatego nie ulega wątpliwości, że aktualnie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści. Oznacza to, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe), mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Tym samym, w ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy oświadczeniach rodzinnych. Powstanie niepełnosprawności ojca strony po określonym w ustawie wieku, nie stanowiłoby przeszkody w pozytywnym załatwieniu wniosku, pod warunkiem spełnienia pozostałych przesłanek określonych w ustawie. Innymi słowy Kolegium - odmiennie niż organ pierwszej instancji - uznało, iż w sprawie spełniono wymóg wskazany w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Natomiast organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie została spełniona inna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a jego celem, czyli koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W powyższym zakresie Kolegium wyjaśniło, iż niepełnosprawny wraz z żoną oraz synem i inną córką zamieszkują w miejscowości S.. Natomiast wnioskodawczyni zamieszkuje z mężem i czwórką dzieci w T. - a więc w miejscowości oddalonej od S. o ok. 40 km. Nadto ostatnie zatrudnienie wnioskodawczyni trwało do 2013 r., następnie w okresie od 4 sierpnia 2017 r. do 18 kwietnia 2019 r. Następnie była ona zarejestrowana jako bezrobotna, a obecnie nie jest zarejestrowana w PUP oraz nie pozostaje w zatrudnieniu. Ponadto z raportu o statusie osoby z PUP wynika, iż z dniem 19 kwietnia 2019 r. odwołująca na własny wniosek została wykreślona z ewidencji, co oznacza także, że nie poszukiwała zatrudnienia.
Jak oceniono, stan od ostatniego zatrudnienia podyktowany był wychowywaniem dzieci i zajmowaniem się domem oraz nie miał związku z opieką nad ojcem. Konieczność zajmowania się małoletnimi dziećmi trwa ponadto obecnie. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wynika, że niepełnosprawność ojca wnioskodawczyni powstała w związku z przebytym w dniu 17 lipca 2022 r. udarem. Porusza się on samodzielnie, załatwia sam potrzeby fizjologiczne i sam je. Natomiast wymaga pomocy przy zabiegach higienicznych, ubieraniu, a także w wyjazdach do lekarzy — 2 razy w tygodniu do logopedy w K. oraz 5 razy w tygodniu na rehabilitację ruchową do szpitala w B.. Transport zapewniają córka druga córka, syn lub osoby wynajęte. Natomiast z wywiadu wynika, że pomoc w postaci przyrządzania posiłków, częściowo robienia zakupów, sprzątania, prania, asystowania podczas spacerów, podawania leków i ubierania wykonuje wnioskodawczyni, która spędza w domu rodziców po około 10 godzin dziennie, gdzie jest przywożona przez rodzeństwo, a następnie odbierana przez męża. W swoim domu spędza noce. Do rodziców przyjeżdża z najmłodszą córką, natomiast starsze dzieci pozostają z mężem.
Dodatkowo Kolegium wskazało, iż 6 września 2022 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem złożyła druga córka niepełnosprawnego – tj. córka zamieszkująca wraz z rodzicami. Organ odwoławczy wskazał, że z przeprowadzonego w dniu 14 września 2022 r. wywiadu wynikało, że to właśnie ona sprawuje opiekę nad rodzicami, natomiast jest też właścicielką gospodarstwa rolnego, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia, stąd też wniosek ten został wycofany. Następnie w dniu 25 października 2022 r. analogiczny wniosek został wniesiony przez odwołującą.
W tak ustalonym stanie faktycznym, według Kolegium, brak podejmowania zatrudnienia przez wnioskodawczynię nie ma bezpośredniego związku z opieką nad ojcem, gdyż niepodejmowanie przez nią pracy zawodowej jest związane z koniecznością wychowywania dzieci, w szczególności niepodejmowanie zatrudnienia jest związane z wychowywaniem najmłodszej córki, co jest łączone z pomaganiem w opiece nad rodzicami siostrze i bratu, którzy na co dzień z rodzicami zamieszkują. Opieka ta w rzeczywistości jest sprawowana wspólnie przez trójkę dzieci niepełnosprawnego ojca, a jedynie wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożony obecnie został przez to z jego dzieci, które ani nie prowadzi gospodarstwa rolnego, ani nie pozostaje w zatrudnieniu. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest, jednakże przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia wynikający z powodu konieczności sprawowania tej opieki, przy czym, dla zasadności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, właśnie konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym, a nie inne względy, musi stanowić przyczynę rezygnacji z pracy zarobkowej opiekuna bądź niepodejmowania przez niego pracy. W niniejszej sprawie przesłanki po stronie osoby wymagającej opieki powstały w dniu 17 lipca 2022 r. tj. od dnia przebycia udaru ustalony został wobec niepełnosprawnego ojca wnioskodawczyni znaczny stopień niepełnosprawności. Natomiast stan niepodejmowania zatrudnienia u wnioskodawczyni trwa stale od 2013 r. i jest związany bezpośrednio z koniecznością opieki nad czwórką dzieci.
Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki", ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Nie należy jednak rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. Stała opieka winna być zatem rozumiana również jako pozostawanie przez opiekuna w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania faktycznych czynności opiekuńczych, wykazuje on realną gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Tymczasem wnioskodawczyni poza około dziesięcioma godzinami spędzanymi w domu rodziców, pozostałą część doby spędza w T. , tj. około 40 km od domu rodziców, a przy tym sprawuje też opiekę nad dziećmi. Dodatkowo do S. dowożona jest przez inne osoby. Trudno w tej sytuacji przyjąć, że w razie konieczności pomocy ojcu w nocy, to właśnie wnioskodawczyni pozostaje w dyspozycji do niezwłocznego udzielenia tej pomocy. Zasady logiki wskazują, że pomoc tę udzielają wówczas jej siostra i brat zamieszkujący z rodzicami, a więc opieka jest sprawowana łącznie przez rodzeństwo. To samo dotyczy sytuacji, w której wnioskodawczyni musiałaby z jakiegokolwiek powodu udzielić pomocy córce, która przebywa z nią u rodziców.
Pismem z 16 czerwca 2023 r. pełnomocnik E. B. wniósł skargę na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie:
1. prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych;
- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a sprawowaną przez nią opieką nad ojcem, podczas gdy
w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje.
- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez Skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej.
2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.
- art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki Skarżącej nad ojcem, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony.
Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącej wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie. Nadto wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik obszernie zacytowała orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące świadczeń pielęgnacyjnych i na ich podstawie wyprowadziła wniosek, że przedstawiona i udowodniona przez Skarżącą sytuacja, wyczerpuje wszelkie przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa, na podstawie wniosku pełnomocnika skarżącej została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust 1 pkt 4 i ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:
1) osoba sprawująca opiekę:
a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia kompensacyjnego,
b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
Rozpatrując wniosek Skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organy obu instancji uznały, iż wnioskodawczyni nie spełnia wymogów ustawowych warunkujących przyznanie przedmiotowego uświadczenia. Przy czym organ odwoławczy, mając na względzie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, nie dopatrzył się w tym zakresie niespełnienia wymogu wskazanego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Natomiast analogicznie jak organ I instancji uznał, że w sprawie nie została spełniona inna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej podjęciem opieki nad osobą niepełnosprawną.
W ocenie Sądu, Kolegium trafnie przyjęło, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Natomiast ocena drugiej z przesłanek wskazanych przez organ I instancji jako podstawa odmowy przyznania świadczenia jest conajmnniej i przedwczesna nie opiera się na zgromadzonym materiale, który potwierdzałby ustalenia organów administracji przyjęte przy orzekaniu.
Jak wynika z akt sprawy przedłożonych Sądowi, organ I instancji w toku orzekania opierał się na wniosku o przyznanie świadczenia i dokumentach dołączonych do tego wniosku tj. oświadczeniu wnioskodawczyni, iż "pracowała kilkanaście lat w życiu" (wraz dołączonymi kopiami świadectw pracy) a także na wywiadzie środowiskowym z 24 października 2022 r. Akta powyższe nie zostały w żaden sposób uzupełnione przez organ odwoławczy a zatem w tożsamym kształcie były podstawą poczynionych przez Kolegium ustaleń.
W oparciu o zgromadzone w sprawie akta nie sposób stwierdzić w jaki sposób organy ustaliły istotną dla ich rozstrzygnięcia okoliczność, iż uprzednio (tj. 6 września 2022 r.) wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem złożyła siostra wnioskodawczyni — tj. córka niepełnosprawnego zamieszkująca wraz z rodzicami. Nie sposób w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalić na jakiej podstawie przyjęto, iż w toku wywiadu przeprowadzonego w dniu 14 września 2022 r. stwierdzono, że to nie skarżąca - a inna córka niepełnosprawnego - sprawuje opiekę nad rodzicami. Nie sposób też stwierdzić w jaki sposób organy ustaliły, iż opisany powyżej wniosek został cofnięty po stwierdzeniu, iż ówczesna wnioskodawczyni jest właścicielką gospodarstwa rolnego, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Poczynione przez organy w tym zakresie ustalenia jawią się jako całkowicie niepotwierdzone a zatem i dowolne. Nadto, skoro organy przeprowadzając wywiad środowiskowy w następstwie wniosku skarżącej - ani też później - nie podjęły się weryfikacji w jakiej dacie i w jakich okolicznościach podjęła się ona opieki nad ojcem, nawet ewentualne potwierdzenie, iż taką opiekę sprawowała we wrześniu 2022 r. siostra skarżącej nie wyklucza, że doszło do zmiany osoby sprawującej opiekę i to np. właśnie owa zmiana była powodem cofnięcia wniosku. Nadto Sąd nie mógł nie dostrzec, iż w treści znajdującego się w aktach wywiadu środowiskowego nie znajdują się żadne informacje upoważniające do wniosku, jakoby opiekę nad niepełnosprawnym w zakresie uprawniającym do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego sprawowała aktualnie siostra wnioskodawczyni. Jedyna informacja na temat owej siostry sprowadza się do stwierdzenia, iż zamieszkuje ona w jednym domu z niepełnosprawnym rodzicami. Nadto skoro wnioskodawczyni korzysta z transportu zapewnianego przez rodzeństwo, być może w tym uczestniczy także siostra. Niemniej jednak, w oparciu o takie dane nie sposób budować tak daleko idących wniosków jak poczynione przez Kolegium.
Podobnie nie sposób stwierdzić w jaki sposób organ odwoławczy doszedł do wniosku, że dojazdy do domu niepełnosprawnego ojca wraz z najmłodszą córką oznaczają, iż niepodejmowanie przez wnioskodawczynię pracy zawodowej jest związane z koniecznością wychowywania dzieci nie zaś z opieką nad ojcem. Fakt sprawowania opieki nad dzieckiem nie wyklucza możliwości jednoczesnego sprawowdania opieki nad niepełnosprawnym, szczególnie jeśli osoba zabiegająca o świadczenie pielęgnacyjne korzysta ze wsparcia innych osób (np. rodzeństwa) w opiece nad dzieckiem
Również przyjęcie, że w opiece na ojcem skarżąca współpracuje z zamieszkującym wraz z rodzicami z rodzeństwem nie zwalniało organu od weryfikacji czy stwierdzona w toku wywiadu niezbędna opieka nad ojcem w wymiarze po około 10 godzin dziennie, polegająca na pomocy w zakresie zabiegów higienicznych, ubieraniu, w wyjazdach do lekarzy, przyrządzaniu posiłków, robieniu zakupów, sprzątaniu, praniu, asystowaniu podczas spacerów, podawania leków i ubieraniu - daje się zakwalifikować jako na tyle angażująca, że uniemożliwia podjęcie zatrudnienie przez wnioskodawczynię.
Wreszcie jako całkowicie chybione jawią się rozważania organu odwoławczego dotyczące "gotowości do pomocy osobie niepełnosprawnej" z uwagi na odległość miejsca zamieszkania wnioskodawczyni i niepełnosprawnego ojca. Kolegium przyjęło, iż skarżąca zamieszkuje w miejscowości oddalonej od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego ojca o ok. 40 km. Nie jest sporne, iż Skarżąca zamieszkuje w T. zaś niepełnosprawny ojciec w S. (gmina T. ). Powszechnie dostępne mapy służce nawigacji samochodowej (np. https://www.google.pl/maps) pozwalają zatem na stwierdzenie, iż odległość pomiędzy miejscem zamieszkania skarżącej i jej ojca wynosi fatycznie nie 40, a około 6 km. Co więcej, organ zdaje się nie dostrzegać, że jak wynika z wywiadu środowiskowego rodzina wnioskodawczyni dysponuje transportem ("do domu transport zapewnia mąż"). Stąd rozważania organu odwoławczego w zakresie gotowości do świadczenia pomocy wymaganej przez niepełnosprawnego zostały oparte na wadliwych podstawach i są nieprzekonujące.
Wobec opisanych wyżej uchybień w zakresie poczynionych przez organ ustaleń i zgormadzonych dowodów skarżone decyzje nie mogły się ostać w obrocie prawnym.
Niezależnie od powyższego, należy organom wskazać, iż w dotychczasowym toku postępowania, mimo takiego obowiązku, organ odwoławczy nie zastosował się do zasady art. 79a k.p.a. Zgodnie z powyższym przepisem w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1.
Jeśli zatem organ uważał, iż świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane z uwagi na niemożność stwierdzenia związku przycznowo-skutkowego pomiędzy podjęciem się opieki nad niepełnosprawnym a rezygnacją lub niepodejmowaniem pracy winien był umożliwić stronie przedstawienie, względnie naprowadzenie, dowodów w wymaganym zakresie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.
W toku postępowania organy administracji winny uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie wskazanym w niniejszym wyroku i rozstrzygać w sprawie przy uwzględnieniu wytycznych w nim zwartych. Przy czym organ I instancji winien mieć na względzie, iż po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 stwierdzającego, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, wiek powstania niepełnosprawności u osoby nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zakwestionowana przez Trybunał część przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.