II SA/SZ 636/24

II SA/Sz 636/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-10-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153, art. 134 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1580
art. 6 ust. 2 pkt 10 i 19, art. 7 ust. 1 i 3,
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1 i 2, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 12 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie czasowego odebranie zwierząt oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta S. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 7 ust. 3 w zw. z ust. 1, art. 6 ust. 2 pkt 19 ustawy o ochronie zwierząt orzekł o czasowym odebraniu O. T. O. P. z siedzibą w M. k. W. (dalej: "T. ", "strona", "skarżący") stada koników polskich w ilości 25 sztuk oraz umieszczeniu ich w gospodarstwie rolnym wskazanym przez Prezydenta.
Powyższa decyzja wydana została w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez Prezydenta, na skutek uchylenia decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "Kolegium", "organ II instancji") z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] - po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego - decyzji Prezydenta z dnia [...] listopada 2018 r.
W odwołaniu od ww. decyzji Towarzystwo zarzuciło organowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego wskazując na bezprzedmiotowość postępowania, błędne ustalenia faktyczne oraz wadliwe uznanie, że zaistniały przesłanki z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt oraz, iż właściciel dopuścił się znęcania nad zwierzętami. Nadto skupiono uwagę na wykazaniu braku podstaw dla uznania celowości działania Towarzystwa, jak też świadomości dopuszczania do znęcania się nad zwierzętami.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Kolegium, po rozpoznaniu odwołania T. od ww. decyzji Prezydenta z dnia [...] marca 2019 r. orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości oraz o odmowie czasowego odebrania zwierząt.
W wyniku rozpoznania skargi Prokuratora Rejonowego w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 651/19 uchylił ww. decyzję Kolegium z dnia [...] kwietnia 2019 r. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej T. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną.
W ww. wyroku Sądu z dnia 17 października 2019 r. stwierdzono, iż ustawodawca nie uzależnił zastosowania trybu przewidzianego w art. 7 ust. 3 w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt od elementu winy, tylko od zaistnienia obiektywnych okoliczności polegających na tym, że nastąpił fakt kwalifikowanego prawem znęcania się na zwierzęciem. Sąd wskazał, że posłużenie się w art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt sformułowaniem "w sposób określony w art. 6 ust. 2" dowodzi o możliwości odebrania zwierzęcia w przypadku wystąpienia zachowania, które wskazano w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt jako forma znęcania się nad zwierzęciem, do którego właściciel lub opiekun zwierzęcia w jakikolwiek sposób się dopuścił. Dla zastosowania trybu z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt kwestie umyślności działania nie mają żadnego znaczenia, a organ administracji ustalając przesłanki do odebrania zwierzęcia nie może badać, czy doszło do przestępstwa znęcania się nad zwierzętami, a tym samym niejako wkraczać w kompetencję sądu karnego. Ustalenie, że zwierzę traktowane jest "w sposób określony w art. 6 ust. 2", jest wystarczające do zaistnienia możliwości odebrania zwierzęcia. Odebranie zwierzęcia nie zostało uzależnione od elementu winy występującej po stronie właściciela albo opiekuna, tylko nieprawidłowego obchodzenia się z nimi.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) w związku z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2023 r. poz. 1580, z późn. zm.), utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta z dnia 6 marca 2019 r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji w pierwszej kolejności wskazał, że rozpoznając niniejszą sprawę jest związany oceną prawną wyrażoną przez Sąd w ww. wyroku z dnia 17 października 2019 r. Zatem dokonując wykładni przepisów prawa materialnego w zakresie zastosowania przez organ administracji instytucji czasowego odebrania zwierząt poza ustaleniami pozostawił okoliczności dotyczące winy T. , a przedmiotem ustaleń uczynił sposób traktowania zwierząt.
W dalszej kolejności, Kolegium przytoczyło treść art. 6 ust. 1a, 2 oraz art. 7 ust. 1, 1a, 3 ustawy o ochronie zwierząt i wskazało, że z przedłożonych akt sprawy oraz treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji o czasowym odebraniu stada koników polskich w ilości 25 sztuk została wydana w trybie art. 7 ust. 3 ww. ustawy, a więc po faktycznym odebraniu zwierząt z posesji położonej w K. przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej. Ma to istotne znaczenie w sprawie, gdyż decyduje o zakresie postępowania wyjaśniającego, jakie winien przeprowadzić organ administracji. Oprócz bowiem zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 7 ust. 1 (w przedmiotowej sprawie - według przesłanek wskazanych przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji - utrzymywanie stada koników polskich w niewłaściwych warunkach bytowania oraz bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku) musi on ustalić również wystąpienie okoliczności z ust. 3 wskazanego przepisu, czyli stwierdzić, czy wystąpił przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagrażało jego życiu lub zdrowiu.
Kolegium wskazało, że jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy Prezydent w dniu 12 kwietnia 2018 r. został poinformowany przez Komendanta Straży Miejskiej w S. o fakcie odebrania w oparciu o art. 7 ust. 3 ww. ustawy stada koników polskich w ilości 25 sztuk należących do T. . W tym dniu Powiatowy Lekarz Weterynarii w S. zwrócił się również do Prezydenta o odebranie zwierząt, motywując wniosek faktem utrzymywania koników polskich w warunkach wskazujących na dopuszczenie się znęcania nad zwierzętami, w szczególności utrzymywaniem zwierząt bez odpowiedniego pokarmu i wody (głodzenie zwierząt) przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku, utrzymywaniem zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa, przy braku kowala i braku zapewnienia opieki lekarsko-weterynaryjnej dla zwierząt chorych, co stanowiło o bezpośrednim zagrożeniu życia i zdrowia stada koników polskich. W okresie od 4 maja 2016 r. do końca listopada 2017 r. opiekę nad stadek koników Polskich w imieniu T. sprawował zatrudniony na podstawie umowy zlecenia jako kierownik rezerwatu, T. O.. Następnie zwierzętami zajmował się A. S. - rolnik zamieszały kilkadziesiąt kilometrów od miejsca przebywania stada, który nie miał z T. zawartej żadnej umowy, nie otrzymał zakresu obowiązków, ani nie otrzymał od T. wynagrodzenia. Na początku marca 2018 r. A. S. poinformował o zaprzestaniu sprawowania opieki nad zwierzętami. T. do dnia przeprowadzenia interwencyjnego odbioru zwierząt nie powierzyło żadnemu podmiotowi sprawowania opieki nad stadem. Z akt postępowania wynika również, że w okresie od 9 do 12 kwietnia 2018 r. pracownicy powiatowego lekarza weterynarii, po uzyskaniu informacji o złym stanie zwierząt, przeprowadzili inspekcje sytuacji zwierząt, podczas których ustalili, że w okresie od 9 do 12 kwietnia 2018 r. w K. na terenie rezerwatu K. przy ul. [...] przebywały konie, które pozbawione były wody do picia, były wygłodzone i miały wrośnięte kantary. Zwierzęta chodziły po klepisku pozbawionym terenu zielonego, ogrodzonym drutem kolczastym, stwarzającym ryzyko urazów i kontuzji. Na działce nie uprzątano odchodów, które znajdowały się także w miejscu przeznaczonym do skarmiania i pojenia zwierząt. Brak było czystej wody zdatnej do pojenia zwierząt, gdyż znajdujące się w tylnej części działki trzy wanny i beczkowóz były puste. Jedyną wodą były wody opadowe podsiąkowe, w których znajdowały się odchody koników, co dyskwalifikowało ją do spożycia. Na działce nie było również pożywienia nadającego się do spożycia, gdyż zgromadzone siano było wygniłe i spleśniałe, niezabezpieczone przed warunkami atmosferycznymi. Z balotów siana znajdujących się na działce nie zdjęto siatki technologicznej, nie usunięto części siana nie nadającego się do spożycia, a przeprowadzone badania laboratoryjne potwierdziły, że ze względów na obecność grzybów i pleśni nie nadawało się ono do skarmiania zwierząt. Jedna z klaczy leżała w barłogu w stanie skrajnego wyniszczenia-agonalnym, w kondycji głodowej, z wypadniętą prostnicą, bardzo silnym obrzękiem i nacieczeniem tkanek odbytu i sromu, z rozdęciem powłok brzusznych i wzdęciem jelit, co skutkowało koniecznością poddania jej w dniu 10 kwietnia 2018 r. eutanazji. Drugi konik, w wyniku nieprawidłowego dokarmiania - bez właściwego nadzoru nad ilością, rodzajem karmy i dozowaniem pożywienia, po oznakach kolki, padł. Pozostałe przy życiu stado było w złej kondycji zdrowotnej - na 25 sztuk koni, 11 wykazywało objawy wychudzenia, a kilka sztuk objawy wyniszczenia, kacheksji. Wśród nich były konie z widocznymi bliznami na skórze świadczącymi o pogryzieniach przez inne konie, skóra zwierząt była zmatowiała, z licznymi ubytkami sierści, stan taki wskazywał na brak profilaktyki przeciw robakom, przeciw pasożytom zewnętrznym i wewnętrznym. U koni występowały liczne kulawizny świadczące o chorobach układu ruchowego, ponadto stan kopyt koni wskazywał na niewykonanie korekcji kopyt.
Okoliczności istnienia złej kondycji zdrowotnej stada koników, braku odpowiednich warunków bytowania, braku odpowiedniej opieki sprawowanej nad zwierzętami oraz nieodpowiednie żywienie zwierząt (brak odpowiedniej karmy i wody), prowadzące do wygłodzenia i wyniszczenia, stanowiące bezpośrednie zagrożenie dla ich życia i zdrowia ustalone zostały w oparciu o zeznania pracowników powiatowego lekarza weterynarii, oraz zeznania i notatki obecnych przy czynnościach podejmowanych w dniach 9-12 kwietnia 2018 r. lekarzy weterynarii udzielających zwierzętom pomocy weterynaryjnej i mającymi z nimi bezpośredni kontakt, a także dysponującymi odpowiednią wiedzą w zakresie oceny stanu zdrowia zwierząt. Dowody te, zgromadzone w toku postępowania, nie budzą zastrzeżeń Kolegium.
Zdaniem organu II instancji, poczynione ustalenia prowadzą do wniosku, że spełniona została przesłanka traktowania zwierząt w sposób określony w art. 6 ust. 2 pkt 19 ustawy o ochronie zwierząt, tj. utrzymywania zwierząt bez odpowiedniego pokarmu i wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku. Spełniona została również przesłanka wymieniona w art. 6 ust. 2 pkt 10 ww. ustawy, tj. utrzymywania zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, za takie bowiem należy uznać przetrzymywanie zwierząt na ogrodzonym drutem kolczastym klepisku, bez odseparowania miejsca składowania odchodów, bez zabezpieczenia przed warunkami atmosferycznymi karmy i bez dostępu do czystej wody, bez nadzoru nad stanem fizycznym i zdrowotnym zwierząt.
Ponadto, stan zdrowotny i fizyczny zwierząt, całkowity brak nadzoru nad stanem zwierząt sprawowanego ze strony T. , brak powierzenia bieżącej opieki nad stadem, brak reakcji na przypadki nieprawidłowego karmienia zwierząt pozostających w złej kondycji fizycznej, brak zapewnienia stałego dostarczania pokarmu odpowiedniej ilości i jakości oraz wody zdatnej do pojenia, skutkujące wygłodzeniem zwierząt, pogarszaniem się ich dobrostanu oraz dopuszczeniem do sytuacji konania zwierząt w męczarniach (dwa następujące po sobie zdarzenia), należało, w ocenie Kolegium, uznać za przypadek niecierpiący zwłoki, w którym dalsze pozostawanie zwierząt u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagrażało ich życiu lub zdrowiu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż stado należało natychmiast objąć opieką fachową z uwagi na ich stan fizyczny, gwarantującą niedopuszczenie do przypadków nieprawidłowego karmienia zwierząt i ich padnięcia.
Analiza akt sprawy przeprowadzona przez Kolegium wskazała, iż organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 7 ust. 3 ww. ustawy tj. w zakresie wystąpienia sytuacji niecierpiącej zwłoki oraz występowania zagrożenia dla życia i zdrowia stada koników, w sytuacji dalszego jego pozostawanie pod opieką T. .
Odnosząc się do zarzutów odwołania w zakresie wskazywanej przez T. bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na prowadzenie postępowania karnego wobec osób niebędących właścicielami stada koników, ustalenie zaistnienia przesłanek z art. 6 ust. 2 pkt 19 ustawy o ochronie zwierząt w sytuacji braku ustalenia umyślności, celowości działania T. , organ II instancji stwierdził, iż są one niezasadne, w kontekście oceny prawnej dokonanej w rozpoznawanej sprawie przez Sąd, którą Kolegium jest związane.
Zdaniem Kolegium, niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, gdyż organ dokonał prawidłowej wykładni i zastosowania tego przepisu w ustalonym stanie faktycznym, który jest wynikiem przeprowadzenia postępowania dowodowego, potwierdzającego zarówno traktowania stada koników w sposób, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 10 oraz art. 6 ust. 2 pkt 10 ww. ustawy, a także istnienie przypadku niecierpiącego zwłoki. T. zakwestionowało dokonane ustalenia faktyczne, jednak w toku prowadzonego z jego udziałem postępowania nie zaoferowało materiału dowodowego, podważającego te ustalenia faktyczne.
Ustosunkowując się z kolei do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, w tym postępowania dowodowego, organ II instancji wskazał, że organ I instancji w wyniku pierwotnego i ponownego rozpatrzenia sprawy przeprowadził w pełnym zakresie postępowanie dowodowe, zapewniając stronie prawo czynnego udziału w postępowaniu, a także rozpatrując zgłoszone przez stronę wnioski dowodowe, szczegółowo uzasadniając przyczyny, dla których nie zostały one uwzględnione. W ocenie Kolegium, słusznie w prowadzonym postępowaniu nie uwzględniono wniosków dowodowych, których przedmiotem nie były okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym stanu zwierząt w dniach pomiędzy 9-12 kwietnia 2018 r., warunków w jakich zastano zwierzęta, czy stanu ich zdrowia oraz sposobu sprawowania opieki nad zwierzętami. Wbrew zarzutom odwołania ocena przeprowadzonych postępowaniu dowodów, nie była dowolna, organ I instancji w sposób szczegółowy opisał wszystkie przeprowadzone w postępowaniu dowody, a na ich podstawie dokonał oceny zaistnienia przesłanek interwencyjnego odebrania zwierząt, czego wyraz dał w uzasadnieniu zaskarżonej odwołanie decyzji.
Pismem z dnia 17 lipca 2024 r. T. , reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosło skargę na wyżej opisaną decyzję Kolegium, zarzucając jej naruszenie:
1. art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji z powołaniem się jedynie na związanie organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego toku postępowania dokonaną przez Sąd, w tym samym brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, braku przeprowadzenia własnej oceny dowodów a w konsekwencji nieprzeprowadzenie przez organ z należytą starannością i wnikliwością postępowania wyjaśniającego i dowodowego w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego toku postępowania, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. nie jest jednoznaczne ze związaniem oceną dowodów,
2. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokonanie przez organ własnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego,
3. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1. i 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku odwołującego się o przeprowadzenie przez organ dowodu z: przesłuchania świadka D. D., przesłuchania świadka M. K., przesłuchania świadka P. J., lekarzy weterynarii wezwanych na działkę przy ulicy [...] w K. w dniach 10.04.2018 r. - 13.04.2018 r., opinii sporządzonej w dniu 18.06.2018 r. przez D. D. oraz artykułu jego autorstwa, a tym samym orzekanie w oparciu o niepełny materiał dowodowy, w sytuacji gdy przedmiotem tych dowodów miały być okoliczności mające znaczenie dla sprawy tj. 1] ustalenie stanu zdrowia stada 25 sztuk koników polskich, 2] ustalenie czy całe stado 25 sztuk było w złym stanie zdrowia, a tym samym czy w sprawie wystąpił niecierpiący zwłoki przypadek i czy dotyczył on całego stada, 3] ustalenie zasad i warunków utrzymywania właściwych dla koników polskich, a w konsekwencji ustalenie czy właściciel zwierząt dopuścił się znęcania nad zwierzętami, 4] ustalenie faktycznego opiekuna stada koników polskich, 5] zapewnienia przez właściciela stada koników polskich pokarmu i wody dla zwierząt,
4. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2 w zw. z art. 85 k.p.a poprzez nieuwzględnienie wniosku odwołującego się o przeprowadzenie oględzin koników polskich z udziałem strony i lekarza weterynarii specjalisty chorób koni, których to przedmiotem miały być okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy tj. ustalenie stanu zdrowia koników polskich oraz ustalenie czy całe stado w ilości 25 sztuk było w złym stanie zdrowia, a tym samym czy w sprawie wystąpił niecierpiący zwłoki przypadek, a w przypadku ustalenia że wystąpiło, to czy dotyczył on całego stada,
5. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ dowodu z opinii biegłego lekarza weterynarii specjalisty chorób koni na okoliczności wymagające wiadomości specjalnych tj. stanu zdrowia każdego konika polskiego ze stada 25 sztuk koników polskich, ustalenia przyczyn padnięcia jednego konika polskiego oraz ustalenia przyczyn przeprowadzenia zabiegu eutanazji w stosunku do drugiego konika polskiego,
6. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną odmowę zaliczenia w poczet materiału dowodowego zapisów przesłuchań świadków zarejestrowanych na dyktafonie organu postępowania, który to dowód bezsprzecznie przyczyniłby się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i umożliwiłby weryfikację poprawności zapisu protokołów z rzeczywistym przebiegiem postępowania, w szczególności pozwoliłby ustalić, 1] czy w rzeczywistości przesłuchanie wszystkich świadków prowadził pracownik wyłączony od udziału w tym postępowaniu, 2] treść zeznań świadka M. K. w zakresie stanu zdrowia koników polskich,
7. art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji oraz niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, ponadto nieodniesienie się w treści wydanej decyzji do wszystkich podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji Prezydenta z dnia [...] marca 2019 r.,
8. art. 7 ust. 6 w zw. z art. 35 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt w zw. z art. 105 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji administracyjnej i odmowie zwrotu stada koników polskich właścicielowi, w sytuacji gdy postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe, bowiem postępowanie karne o czyn z art. 35 ust. 1 a ustawy o ochronie zwierząt toczy się przeciwko D. K. i J. K., którzy nie są właścicielami stada koników polskich, a nie właścicielowi stada,
9. art. 6 ust.2 pkt 19 ustawy o ochronie zwierząt poprzez jego zastosowanie w okolicznościach sprawy i uznanie, że właściciel dopuścił się znęcania nad zwierzętami, poprzez utrzymywanie zwierząt bez pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby gatunku, podczas gdy wobec właściciela stada nie zostały postawione zarzuty o znęcanie się nad zwierzętami, a nadto w sprawie nie doszło do znęcania się nad zwierzętami,
10. art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy dalsze pozostawanie stada koników polskich w ilości 25 sztuk u dotychczasowego właściciela bądź opiekuna nie zagrażałoby życiu i zdrowiu 25 sztuk koników polskich i nie był to przypadek niecierpiący zwłoki, uzasadniający faktyczne odebranie zwierząt jeszcze przed przeprowadzeniem postępowania administracyjnego i wydaniem przez Prezydenta decyzji w sprawie,
11. art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt poprzez jego zastosowanie i wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie odebrania stada koników polskich w ilości 25 sztuk, pomimo braku przesłanek do zastosowania art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt oraz braku w aktach postępowania dowodów potwierdzających, że do odebrania zwierząt doszło zgodnie z przepisami prawa;
12. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez organ, że skarżący dopuścił się znęcania nad zwierzętami, poprzez utrzymywanie zwierząt bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby gatunku oraz, że w sprawie wystąpił przypadek niecierpiący zwłoki, uzasadniający faktyczne odebranie zwierząt jeszcze przed przeprowadzeniem postępowania administracyjnego i wydaniem przez Prezydenta decyzji w sprawie, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego wynika, iż stado koników polskich należące do odwołującego się nie było traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 września 2023 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 130/21 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 651/19 uchylającego decyzję Kolegium o uchyleniu decyzji Prezydenta z dnia [...] marca 2019 r. oraz o odmowie czasowego odebrania zwierząt.
Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a") ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę.
W świetle powyższych ustaleń, organ administracji ponownie rozpoznający sprawę oraz Sąd rozpatrujący skargę na ponownie wydaną w niniejszej sprawie decyzję, związani są stanowiskiem sformułowanym w uzasadnieniu ww. wyroku Sądu I instancji z dnia 17 października 2019 r. oraz wyroku NSA z dnia 13 września 2023 r., zarówno w zakresie oceny prawnej w nim zawartej, jak i wskazań co do dalszego postępowania, gdyż nie zaistniały przesłanki uzasadniające odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanych wyrokach.
W ocenie Sądu, organ ponownie rozpoznający sprawę uwzględnił ocenę prawną i wskazania zawarte w ww. wyroku z dnia 17 października 2019 r.
W ww. wyroku Kolegium zobowiązane zostało do przyjęcia, że w sprawie doszło do traktowania zwierząt (stada 25 koników) w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, tj. do znęcania się nad zwierzętami, przez co należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień. Jednocześnie, Sąd zobowiązał ww. organ – przy ponownym rozpoznaniu sprawy – do odniesienia się do kolejnej przesłanki wynikającej z art. 7 ust. 3 ww. ustawy, tj. czy dalsze pozostawanie zwierząt u ich właściciela stanowiło zagrożenie dla ich życia i zdrowia, celem wydania odpowiedniego rozstrzygnięcia w sprawie.
Stosownie do treści art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.
Przepis ten przewiduje zatem, że do interwencji dopuszczalnej w tym unormowaniu może dojść w sytuacji, gdy zachodzi przypadek niecierpiący zwłoki, rozumiany jako sytuacja, w której dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagrażać będzie jego życiu lub zdrowiu. Innym słowy, dochodzi do konieczności natychmiastowego zabezpieczenia sytuacji bytowej zwierzęcia w wyjątkowych warunkach, rozumianych jako kwalifikowana postać naruszeń wymienionych w art. 6 ust. 2 ww. ustawy, do których odwołuje się przepis art. 7 ust. 1 tej ustawy, stanowiący podstawę wydania przez organ decyzji o czasowym odebraniu zwierzęcia.
Co istotne, odnośnie zależności pomiędzy instytucjami z art. 7 ust. 1 i art. 7 ust. 3 ww. ustawy, treść obu ww. przepisów dotyczy przypadku, w którym dochodzi do odebrania zwierzęcia właścicielowi lub opiekunowi w sytuacji, gdy stwierdzono znęcanie się nad tym zwierzęciem (art. 6 ust. 1a i ust. 2 ustawy). Przy tym art. 7 ust. 1 cyt. ustawy reguluje przypadek, w którym najpierw wydawana jest przez właściwy organ administracji decyzja i dopiero na jej podstawie dochodzi do odebrania zwierzęcia. Natomiast art. 7 ust. 3 u.o.z. odnosi się do tzw. stanu wyższej konieczności, a więc sytuacji, gdy najpierw policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, w trakcie czynności kontrolnych doraźnie stwierdzą, że sytuacja nie cierpi zwłoki, ponieważ dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża życiu lub zdrowiu tego zwierzęcia. Wówczas odbiera zwierzę i zawiadamia o tym właściwy organ administracji celem wydania decyzji o odebraniu zwierzęcia. Organ ten autorytatywnie potwierdza decyzją dokonane doraźnie czynności faktyczne kontrolującego podmiotu w postaci odebrania zwierzęcia. Przedmiotową decyzję organ wydaje w okolicznościach faktycznych przewidzianych w art. 7 ust. 3 ustawy (por. wyrok WSA w Opolu z 12 grudnia 2019 r., sygn. II SA/Op 327/19).
Jednocześnie przypomnieć należy - co zostało zaakcentowane wyraźnie w wyroku z dnia 17 października 2019 r. - że odebranie zwierzęcia nie zostało uzależnione od elementu winy występującej po stronie właściciela albo opiekuna, tylko nieprawidłowego obchodzenia się z nimi. Kwestia winy i przyczynienia się nie jest w ogóle na gruncie unormowań prawa administracyjnego brana pod uwagę (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 51/16). Dla wypełnienia przesłanek zawartych w art. 6 ust. 2 ww. ustawy, nie ma znaczenia, czy znęcania dopuszczał się właściciel, czy też inna niż właściciel osoba, posiadająca dostęp do zwierzęcia, gdyż to na właścicielu spoczywał ciężar pieczy nad zwierzęciem. Decyzja wydawana w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. ma na celu odseparowanie właściciela od zwierzęcia, któremu może zrobić krzywdę, celem doprowadzenia zwierzęcia do właściwego stanu i zapewnienia mu bezpiecznych warunków bytowania.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy oraz mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny stwierdzić należy, wbrew stanowisku wyrażonemu w uzasadnieniu skargi, że stan zdrowia i kondycji zwierząt – stada koników polskich w liczbie 25 sztuk - z całą pewnością uzasadniał, zdaniem Sądu, jego odebranie.
Zgromadzony materiał dowodowy nie budzi wątpliwości Sądu i pozwala uznać, że ww. zwierzęta były utrzymywane bez odpowiedniego pokarmu i wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku, w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa, przy braku kowala i braku zapewnienia opieki lekarsko-weterynaryjnej dla zwierząt chorych, co stanowiło o bezpośrednim zagrożeniu ich życia i zdrowia. Okoliczności istnienia braku odpowiednich warunków bytowania, bo za takie należy uznać przetrzymywanie zwierząt na ogrodzonym drutem kolczastym klepisku, bez odseparowania miejsca składowania odchodów, bez zabezpieczenia przed warunkami atmosferycznymi, bez dostępu do czystej wody, oraz nieodpowiednie żywienie zwierząt prowadzące do wygłodzenia i wyniszczenia, stanowiące bezpośrednie zagrożenie dla ich życia i zdrowia, ustalone zostały w oparciu o zeznania pracowników powiatowego lekarza weterynarii, oraz zeznania i notatki obecnych przy czynnościach podejmowanych w dniach 9-12 kwietnia 2018 r. lekarzy weterynarii udzielających zwierzętom pomocy weterynaryjnej i mającymi z nimi bezpośredni kontakt, a także dysponującymi odpowiednią wiedzą w zakresie oceny stanu zdrowia zwierząt.
Oceniając zebrany materiał dowodowy, Kolegium prawidłowo uznało, zdaniem Sądu, iż w niniejszej sprawie niewątpliwie uzasadnione było wydanie decyzji w trybie określonym w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, z uwagi na utrzymywanie przez Towarzystwo ww. zwierząt w warunkach wskazanych w art. 6 ust. 2 pkt 10 oraz pkt 19 ww. ustawy, co czyni podniesiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego niezasadnym. Opisane szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności wskazywały, że dalsze pozostawanie zwierząt u właściciela w dotychczasowych warunkach zagraża ich zdrowiu i życiu.
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy dokonana przez organ II instancji ocena dowodów nie nosi znamion dowolności i brak jest podstaw do twierdzenia, iż rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności wskazanych w zarzutach skargi art. 7, 75 § 1, 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. Również wskazany w skardze zarzut naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Zgodnie z tym przepisem żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Tym samym uprawnienie strony do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu podlega ograniczeniom, a organ powinien każdorazowo rozważyć żądanie przeprowadzenia dowodu z uwagi na celowość i konieczność zapewnienia szybkości postępowania, zwłaszcza, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń. Uwzględnienie żądania strony zależy więc od tego, czy wnioskowany dowód może przyczynić się do dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, a nie powoduje wyłącznie przedłużenie postępowania czy zwiększenie kosztów postępowania (por. wyrok NSA z 28 maja 2020 r., I GSK 1768/19). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy tj. w sytuacji kiedy wszystkie okoliczności zostały wyjaśnione, brak było potrzeby przeprowadzania dodatkowych dowodów. Ponadto, uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom zawartym w art. 107 § 3 k.p.a.
Zdaniem Sądu, argumentacja podniesiona w skardze stanowi przede wszystkim wyraz subiektywnego przekonania skarżącego, iż warunki, jakie stworzył stadu koników, były warunkami odpowiednimi. Jednakże przekonanie to nie znalazło potwierdzenia w okolicznościach sprawy, potwierdzonych ustaleniami organów, stąd też skarga nie mogła zostać uwzględniona. Sąd badając sprawę w granicach zakreślonych przez art. 134 § 1 p.p.s.a. nie dostrzegł również żadnych innych naruszeń prawa materialnego bądź przepisów postępowania, które skutkowałyby uwzględnieniem skargi.
W konsekwencji uznać należało, że zaskarżona decyzja Kolegium odpowiada prawu, wobec czego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.