II SA/Sz 625/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2024-10-24
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznadom pomocy społecznejopłatyumorzeniezwolnienie z opłatpostępowanie administracyjneprawo proceduralneSKOWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów obu instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, uznając, że wniosek powinien być rozpoznany w ramach postępowania o ustalenie odpłatności.

Skarżący złożył wniosek o umorzenie opłat za pobyt dziadka w domu pomocy społecznej. Organy obu instancji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że instytucja umorzenia nie istnieje w tym zakresie lub że sprawa została już rozstrzygnięta. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że wniosek o umorzenie powinien być rozpoznany w ramach postępowania o ustalenie odpłatności za pobyt, a organy nieprawidłowo prowadziły dwa odrębne postępowania.

Sprawa dotyczyła wniosku P. Ż. o umorzenie opłat za pobyt jego dziadka w domu pomocy społecznej. Organy administracji publicznej, w tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmówiły wszczęcia postępowania w tej sprawie. Argumentowano, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują instytucji umorzenia opłat za pobyt w DPS, a jedynie możliwość odstąpienia od żądania zwrotu opłat zastępczo wniesionych przez gminę lub zwolnienia z opłaty. Ponadto, organy wskazywały, że kwestia opłat została już częściowo rozstrzygnięta w innych postępowaniach lub decyzjach. Skarżący kwestionował te stanowiska, wskazując na swoją trudną sytuację materialną i brak możliwości spłaty zadłużenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy obu instancji nieprawidłowo prowadziły odrębne postępowania dotyczące wniosku o umorzenie, podczas gdy powinien on zostać włączony do postępowania o ustalenie odpłatności za pobyt. Sąd podkreślił, że możliwe jest jednoczesne ustalenie odpłatności i orzekanie w zakresie ulg, w tym zwolnienia z opłaty. Uchylając zaskarżone postanowienia, sąd nakazał organom rozpoznanie wniosku w ramach jednego, właściwego postępowania, uwzględniając również zmianę okoliczności majątkowych skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Wniosek o umorzenie opłat za pobyt w domu pomocy społecznej powinien być rozpoznany w ramach postępowania o ustalenie odpłatności za pobyt, a organy administracji nie powinny odmawiać wszczęcia odrębnego postępowania w tej sprawie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nieprawidłowo prowadziły dwa odrębne postępowania. Wniosek o umorzenie powinien być włączony do postępowania o ustalenie odpłatności, gdyż możliwe jest jednoczesne ustalenie opłaty i orzekanie w zakresie ulg.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (4)

Główne

k.p.a. art. 61a

Kodeks postępowania administracyjnego

Nieprawidłowe zastosowanie przepisu jako podstawy do odmowy wszczęcia postępowania, gdy wniosek powinien być rozpoznany w innym trybie.

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania.

Pomocnicze

u.p.s. art. 64

Ustawa o pomocy społecznej

Dotyczy zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS.

u.p.s. art. 104 § 4

Ustawa o pomocy społecznej

Dotyczy możliwości odstąpienia od żądania zwrotu opłat zastępczo wniesionych przez gminę.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o umorzenie opłat powinien być rozpoznany w ramach postępowania o ustalenie odpłatności. Organy nieprawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania. Możliwość jednoczesnego ustalenia odpłatności i orzekania w zakresie ulg.

Godne uwagi sformułowania

nie budzi już wątpliwości, że zarówno ustalenie odpłatności jak też orzekanie w sprawach ulg może następować w jednej decyzji nie gmatwać i tak skomplikowanej dla Skarżącego sprawy do ludzi pisać językiem odpowiednio komunikatywnym

Skład orzekający

Patrycja Joanna Suwaj

przewodniczący sprawozdawca

Krzysztof Szydłowski

asesor

Joanna Wojciechowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty prowadzenia postępowań w sprawach dotyczących opłat za pobyt w domach pomocy społecznej oraz prawidłowe stosowanie art. 61a K.p.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o umorzenie opłat w DPS i sposobu jego rozpoznania przez organy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje typowe problemy proceduralne w administracji i sposób, w jaki sądy je korygują, co jest cenne dla prawników procesualistów. Język sądu jest przystępny.

Czy wniosek o umorzenie opłat za DPS musi być rozpatrzony osobno? WSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 625/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Protokolant po rozpoznaniu w trybie uproszczonym dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi P. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżone postanowienie praz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Bornego Sulinowa z dnia 25 stycznia 2024r Nr [...]
Uzasadnienie
1. W dniu 30.01.2023 r. do MGOPS w B. wpłynęło podanie, w którym P. Ż. (dalej przywoływany jako: "Skarżący") wniósł o zwolnienie z opłat za pobyt dziadka M. Z. w Domu Pomocy Społecznej w B. . Organ wskazał, że w tym zakresie wniosek został rozpoznany i zakończył się wydaniem w dniu 20.04.2023 r. decyzji zwalniającej Skarżącego od 1 lutego 2023 r. z ponoszenia odpłatności za pobyt wstępnego w domu pomocy społecznej.
Treść wniosku z dnia 30.01.2023 r. zawierała ponadto drugie żądanie, tj. "umorzenie kwoty od 01.05.2022 w wysokości 716,32 zł i od 01.06.2022 w wysokości 904,29 zł".
2. W dniu 20.04.2023 r. Organ I instancji wydał decyzję nr 516.2023 r., w której odmówił umorzenia należności wynikających z ustalenia dla Skarżącego opłaty za pobyt dziadka w domu pomocy społecznej (dalej: "DPS") za okres od 1 maja 2022 r.
3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie uchyliło ją i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania (decyzja SKO - SKO.4110.1563.2023 z dnia 8.12.2023 r.)
Kolegium podkreśliło, że przepisy ustawy o pomocy społecznej (art. 104 ust. 4) nie przewidują możliwości umorzenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Tryb ustalony we wskazanym przepisie daje organowi możliwość odstąpienia o żądania zwrotu opłat zastępczo wniesionych przez gminę, a instytucja umorzenia stosowana może być wyłącznie do nienależnie pobranych świadczeń, o których w realiach sprawy strony nie może być mowy. Kolegium zwróciło również uwagę na przepisy art. 64 i 64a ustawy o pomocy społecznej dotyczące zwolnienia, nie z opłaty zastępczo wniesionej przez gminę, a opłaty jaką winna wnosić osoba zobowiązana czy to na podstawie umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 ustawy albo na podstawie decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 61 ustawy o pomocy społecznej.
Organ wskazał, na nieprecyzyjne, a nawet nieprawidłowe sformułowanie wniosku. Kolegium wskazało na konieczność wyjaśnienia jego treści. Doprecyzowanie przez stronę SKO uznało za istotne o tyle, że od właściwego określenia żądania, odpowiadającego możliwym do zastosowania ulgom przewidzianym w ustawie o pomocy społecznej, zależeć mogłoby ewentualne postępowanie i dokonane w jego obrębie rozstrzygnięcie.
4. Postanowieniem wydanym z upoważnienia Burmistrza B. z dnia 25 stycznia 2024 r. znak MGOPS.SPS.501.63.2023.JM, Organ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia kwot opłat za pobyt M. Z. w Domu Pomocy Społecznej w B. .
W uzasadnieniu Organ podał, że MGOPS ustalił dla Skarżącego odpłatność za pobyt dziadka w Domu od 1 maja 2022 r. decyzją nr 1045.2022 z dnia 20.06.2022 r., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie decyzją znak SKO.4110.2561.2023 z dnia 9 stycznia 2023 r. utrzymało decyzję w mocy. W wyniku skargi, zarówno decyzja SKO w Koszalinie, jak i poprzedzająca ją decyzja Organu, zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 15.06.2023 r. (sygn. akt II SA/Sz 178/23). Organ zobligowany został do ponownego przeprowadzenia postępowania obejmującego ustalenie za okres od 1 maja 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. odpłatności za pobyt dziadka Skarżącego w DPS. Dodatkowo realizacja ww. wyroku WSA w Szczecinie wymagała uwzględnienia i oceny zasadności wniosku Skarżącego o częściowe zwolnienie z wnoszenia opłaty (jej obniżenie do kwoty 150 zł miesięcznie zgodnie z deklaracją Skarżącego zawartą w wywiadzie przeprowadzonym przez GOPS w D. po wcześniejszym ustaleniu ze stroną, że ta właśnie deklaracja jest wnioskiem o częściowe zwolnienie z wnoszenia opłaty, o której mowa w art. 64 u.p.s.). W toku tamtego postępowania Skarżący potwierdził, jak wskazał Organ, że w jego zainteresowaniu jest częściowe zwolnienie z opłaty za pobyt dziadka w DPS do kwoty opłaty 150 zł miesięcznie.
Organ podkreślił, że Skarżący niejednokrotnie w kierowanych do niego pismach informowany był m.in. o zasadach ustalania odpłatności i możliwych ulgach stosowanych w zakresie ustalania opłaty za pobyt w DPS czy ulgach w zakresie zwrotu tych opłat, oraz to, że inny charakter i w innych postępowaniach wydawane są decyzje na podstawie art. 64 czy 64a, a w innych na podstawie art. 104 ustawy o pomocy społecznej. W pierwszym bowiem przypadku postępowanie dotyczy częściowego lub całkowitego zwolnienia z ustalonej lub ustalanej opłaty za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej (a więc w postępowaniu, które zakończyło się ustaleniem dla osoby obowiązanej tej opłaty lub które jeszcze się toczy). W drugim zaś przypadku, organ może odstąpić od żądania zwrotu opłaty zastępczo wniesionej przez gminę, a zatem dotyczy należności powstałych w wyniku: po pierwsze - niewywiązywania się osoby z ustalonej dla niej opłaty, a po drugie - wniesienia tych opłat przez gminę, a ta ustaliła te opłaty lub prowadzi postępowanie w sprawie ich ustalenia jako zastępczo wniesione przez gminę, ustalenia ich wysokości, obowiązku i terminu zwrotu.
Analizując zasadność prowadzenia postępowania w zakresie opłat za okres od 1.05.2022 r. do 31.01.2023 r. (gdyż z racji wydania w dniu 20.04.2023 r. decyzji nr 516.2023 zwalniającej Skarżącego od 1 lutego 2023 r. z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt dziadka w domu społecznej, zdaniem Organu ten właśnie okres mógłby być przedmiotem prowadzonego postępowania), Organ stwierdził, że brak jest podstaw do wszczęcia i prowadzania postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku strony w części dotyczącej "umorzenia kwoty od 01.05.2022 w wysokości 716,32 zł i od 01.06.2022 w wysokości 904,29 zł".
Organ przeprowadził ponownie postępowanie w zakresie ustalenia opłaty za pobyt krewnego w DPS jednocześnie rozpoznając wniosek Skarżącego o częściowe zwolnienie z opłaty, czemu dał wyraz wydając w dniu 12.01.2024 r. decyzję administracyjną o ustaleniu opłaty i odmowie częściowego zwolnienia w opłat ustalonych za okres od 1.05.2022 r. do 31.01.2023 r.
Z tego względu Organ uznał, że sprawa o zwolnienie w trybie art. 64 ustawy o pomocy społecznej z wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca DPS za okres od 1.05.2022 r. do 31.01.2023 r. została już rozpoznana w innym postępowaniu - tj. postępowaniu dotyczącym ustalenia opłaty, w którym - zgodnie już z ugruntowanym podglądem sądów administracyjnych - możliwym jest jednoczesne rozpoznawanie i orzekanie w zakresie zwolnienia z tej opłaty (bez konieczności prowadzenia dwóch odrębnych postępowań). W tej sytuacji nie jest możliwym prowadzenie w tej samej sprawie odrębnego postępowania.
Organ wskazał także, że postępowanie nie może być również prowadzone z tej przyczyny, że do chwili obecnej, a więc również na dzień składania wniosku przez stronę, nie została wydana decyzja w przedmiocie ustalenia opłaty zastępczo wniesionej przez Gminę B. . Brak tej decyzji wynika z niezakończonego ostateczną decyzją postępowania w prawie ustalenia opłaty, jaką winna wnosić strona za pobyt dziadka w DPS. Skoro art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej daje możliwości odstąpienia od żądania zwrotu wydatków, w tym z tytułu opłaty zastępczej, to postępowanie w tym zakresie może być prowadzone nie wcześniej niż łącznie z postępowaniem prowadzonym na podstawie art. 104 ust.3 ustawy o pomocy społecznej, a więc w postępowaniu ustalającym wysokość opłaty zastępczej, obowiązek i termin jej zwrotu. W tej sytuacji, jak wskazał Organ - wniosek Skarżącego z dnia 30.01.2023 r. był przedwczesny, a w takim razie w ocenie Organu, organ nie może prowadzić postępowania o odstąpienie od żądania zwrotu opłaty zastępczo wniesionej przez gminę (skoro ta nie została jeszcze ustalona).
MGOPS wskazał również, że wypełniając wskazania co do koniecznych ustaleń zawartych w decyzji Kolegium znak SKO.4110.2561.2023 z 9 stycznia 2023 r., Organ pismem z dnia 8 stycznia 2024 r. wezwał Skarżącego do doprecyzowania wniosku z dnia 30.01.2023 r. poprzez wskazanie, co jest żądaniem strony zawartym w sformułowaniu "umorzenie". Jak bowiem wskazano, przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują instytucji umorzenia ani opłat za dom pomocy społecznej ani opłat zastępczo poniesionych przez gminę.
W dniu 23.01.2024 r. wpłynęło pismo Skarżącego, stanowiące odpowiedź na wezwanie Organu, w którym Skarżący nie odniósł się w żaden sposób do wezwania do doprecyzowania żądania, tj. określenia czy należy je traktować jako wniosek o zwolnienie z opłat na podstawie art. 64 lub art. 64a ustawy o pomocy społecznej czy o odstąpienie od żądania zwrotu opłaty zastępczej na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy.
W świetle powyższych ustaleń Organ stwierdził, że w sprawie z wniosku strony z dnia 30 stycznia 2023 r. istnieją uzasadnione przyczyny, dla których postępowanie nie może być wszczęte - przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują możliwości umorzenia opłat związanych z pobytem mieszkańca domu pomocy społecznej, do zapłaty których zobowiązany jest m.in. jej zstępny.
5. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 25.01.2024 r. podnosząc m.in., że ani jego ani małżonki nie stać na spłatę kwot określonych w decyzji nr 67.2024.3
W dniu 20.12.2023 r. wygasła jego umowa o pracę, więc obecnie jest bezrobotny, co zostało ujęte w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym przez MOPS w D. w dniu 30.01.2024 r. Oboje z żoną starają się aktualnie o dziecko, lecz z powodu komplikacji zdrowotnych ponoszą dodatkowe koszty leczenia żony.
6. Postanowieniem z dnia 11 lipca SKO.4110.343.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, działając na podstawie:
art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 61a § 1 i 2 oraz art. 141 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572),
art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 570), utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu Organ odwoławczy przypomniał, że według Organu I instancji podstawą odmowy wszczęcia postępowania w sprawie "umorzenia kwot opłat za pobyt dziadka w DPS", a de facto w sprawie zwolnienia z tej opłaty jest fakt, że w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie, gdyż w decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza B. nr 67.2024 z dnia 12 stycznia 2024 r. Organ orzekł o ustaleniu wobec Skarżącego odpłatności za pobyt M. Z. w Domu Pomocy Społecznej w B. od 01.05.2022 r. do 31.01.2023 r. Dodatkowo w pkt 2 tej decyzji Organ odmówił częściowego zwolnienia z opłaty w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy opłatami ustalonymi w pkt I decyzji a proponowaną przez Skarżącego kwotą dobrowolnej opłaty wynoszącą 150,00 zł miesięcznie.
Oznacza to, zdaniem Organu odwoławczego, że w tej sprawie niedopuszczalność wszczęcia postępowania wynikała z faktu, że w sprawie będącej przedmiotem oceny organu administracji toczyło się już postępowanie administracyjne i ta przeszkoda uniemożliwiała wszczęcie następnego postępowania administracyjnego i merytoryczne rozpatrzenie wniosku.
Stąd Organ odwoławczy uznał, że nie powinno zatem budzić wątpliwości, że ta sama sprawa administracyjna nie może być rozstrzygana kilka razy. Co przy tym istotne, o tożsamości można mówić wówczas, gdy dostrzegalna jest identyczność czterech elementów identyfikujących stosunek administracyjnoprawny: podmiotów, przedmiotu, determinanty podstawy faktycznej oraz prawnej. Zasada res iudicata stanowi przeszkodę wobec ponownej konkretyzacji tego samego stosunku administracyjnoprawnego, a więc w oparciu o niezmieniony stan faktyczny i prawny sprawy, kształtowany przez przepisy prawa materialnego. W ocenie Kolegium taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż kwestia zwolnienia pana P. Z. z opłaty za pobyt dziadka w DPS została już załatwiona przez MGOPS w B. w decyzji z dnia 12 stycznia 2024 r.
7. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Skarżący wskazał, że od 1 czerwca 2024 r. jest bezrobotny, z żona utrzymują się tylko z wynagrodzenia żony a wcześniejsze zarobki z poprzedniego zakładu pracy były zbyt małe by kwalifikowały się do odpłatności za DPS, ponieważ Skarżący pracował na Ľ etatu. W ocenie Skarżącego występują uzasadnione okoliczności zwolnienia z odpłatności za DPS. W związku z odmowa umorzenia kwot opłat za pobyt dziadka w DPS prosi o ponowne rozpatrzenie podania o umorzenie kosztów utrzymania dziadka z dnia 30 stycznia 2023 r. Prosi także o ponowną weryfikację zdolności wnoszenia opłat przez rodzeństwo Skarżącego i jego rodziców za DPS dziadka. Skarżący wskazał, że niestety nie jest w stanie samodzielnie spłacić zaległości za pobyt dziadka z okresu od 1 maja 2022 r. do 31 stycznia 2023 r.
8. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
9. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej przywoływana jako: "p.p.s.a."), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, skutkuje uchyleniem przez Sąd zaskarżonego rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw akt podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Rozpoznanie tej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
10. Na wstępie Sąd zauważa, że w aktach sprawy brak jest wniosku Skarżącego z dnia 30 stycznia 2023 r., który jak wskazują Organy obu instancji stał się przyczyną wydania obu postanowień zaskarżonych w sprawie. Choć ani Skarżący ani Organ nie kwestionują złożenia powyższego wniosku, tym niemniej trudno się do niego odnieść gdy brak go w aktach sprawy.
11. Jak wynika z akt rozpatrywanej sprawy oraz jak wiadomo Sądowi z urzędu (sprawa o sygn. akt II SA/Sz 626/24), decyzją z dnia 20 czerwca 2022 r. Organ I instancji ustalił odpłatność za pobyt dziadka Skarżącego w DPS. Organ II instancji decyzją z dnia 11 sierpnia 2022 r. uchylił ww. decyzję, stąd Organ I instancji zobowiązany był ponownie ustalić opłatę. W sprawie zatem ponownie Organ I instancji ustalił wysokość odpłatności za pobyt dziadka Skarżącego w DPS decyzją z dnia 23 września 2022 r. a SKO decyzją z dnia 8 stycznia 2023 r. utrzymało ww. decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Wniosek z dnia 30 stycznia 2023 r., na który powołują się Organy obu instancji, o umorzenie należności za pobyt dziadka w DPS od dnia 1 maja 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. ustalonych decyzją z dnia 23 września 2022 r., Skarżący złożył po otrzymaniu wydaniu decyzji SKO z dnia 8 stycznia 2023 r. utrzymującej w mocy przywołaną decyzję z dnia 23 września 2022 r.
W tym miejscu Sąd wskazuje na powstałą dwutorowość postępowania, zainicjowaną przez Organ I instancji (zupełnie niepotrzebnie) i kontynuowaną (także zupełnie niepotrzebnie) przez Organ odwoławczy. Bowiem zamiast wniosek Skarżącego z dnia 30 stycznia 2023 r. potraktować jako element sprawy o ustalenie odpłatności i procedować razem, Organ postanowił zając się nim oddzielnie jako "wnioskiem o umorzenie" ew. "wnioskiem o zwolnienie". W efekcie powyższego w dniu 20 kwietnia 2023 r. Organ I instancji oraz w dniu 8 grudnia 2023 r. Organ odwoławczy procedowały wniosek i wydały w sprawie decyzje. Tymczasem WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 czerwca 2023 r. (sygn. akt II SA/Sz 178/23) uchylił obie decyzje ustalające odpłatność za pobyt dziadka Skarżącego w DPS (decyzję Organu I instancji z dnia 23 września 2022 r. oraz decyzję SKO z dnia 8 stycznia 2023 r.), co istotne - przed orzeczeniem SKO z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie wniosku o umorzenie).
W efekcie tak wniosku Skarżącego z dnia 30 stycznia 2023 r., jak i przywołanego powyżej, prawomocnego orzeczenia WSA w Szczecinie z dnia 15 czerwca 2023 r. Organ I instancji winien był włączyć tenże wniosek do postępowania w sprawie o ustalenie odpłatności za pobyt dziadka w DPS i nie gmatwać i tak skomplikowanej dla Skarżącego sprawy – odmawiając wszczęcia odrębnego postępowania ws. tego wniosku. Nie budzi już wątpliwości, że zarówno ustalenie odpłatności jak też orzekanie w sprawach ulg może następować w jednej decyzji i tak powinien był zrobić Organ w decyzji, którą wydał w dniu 12 stycznia 2024 r. (decyzja Organu I instancji ustalająca odpłatność wydana w wyniku wyroku WSA w Szczecinie z dnia 15 czerwca 2023 r.).
12. Dodatkowo Sąd wskazuje, że nawet jeśli Organ I instancji nie wiedział co ma zrobić z wnioskiem z dnia 30 stycznia 2023 r., od naprawy tego władny był Organ odwoławczy, który zamiast pouczać Skarżącego, że złożył nieprawidłowy wniosek, mógł po pierwsze stosować prostszy język komunikacji w swoich pismach, po wtóre zaś załatwić sprawę. Nietrudno bowiem dostrzec, że w dniu 12 stycznia 2024 r. Organ I instancji wydaje decyzję ustalającą wysokość odpłatności za pobyt dziadka w DPS (po wyroku WSA w Szczecinie, o którym była mowa), 13 dni później - w dniu 25 stycznia 2024 r. ten sam Organ I instancji odmawia wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 30 stycznia 2023 r.; Skarżący w dniu 6 lutego składa i odwołanie i zażalenie, zaś oba środki zaskarżenia do SKO wpływają w dniu 16 lutego 2024 r. do tego samego składu orzekającego, który w tym samym dniu – 11 lipca 2024 r. wydaje odpowiednio decyzję (utrzymującą w mocy decyzję z dnia 12 stycznia 2024 r.) oraz postanowienie (utrzymujące w mocy postanowienie z dnia 25 stycznia 2024 r.).
13. Podsumowując, Sąd uchylił oba postanowienia zapadłe w sprawie, gdyż Organ winien prowadzić jedno postępowanie w przedmiocie ustalenia wysokości odpłatności za pobyt dziadka Skarżącego w DPS i w tym postępowaniu powinien rozpoznać wniosek z dnia 30 stycznia 2023 r., jak i zmianę okoliczności i sytuacji majątkowej Skarżącego, na którą wskazywał w toku postępowania zakończonego decyzją Organu I instancji z dnia 12 stycznia 2024 r. oraz decyzją Organu odwoławczego z dnia 11 lipca 2024 r.
Także w skargach wniesionych na ww decyzję oraz na postanowienie poddane kontroli Sądu w tej sprawie Skarżący wskazywał na szczególną okoliczność w postaci bezrobocia, której Organ powinien wziąć pod uwagę.
14. Końcowo Sąd wskazuje, że kolejnym argumentem przemawiającym za rozpoznaniem sprawy w jej całokształcie przez Organ odwoławczy jest niedostrzeżenie przez ten Organ nieprawidłowości wezwania z dnia 8 stycznia 2024 r., które zdaniem Sądu nie odpowiada zaleceniom SKO. Trudno w nim bowiem poza wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych i przytoczeniem przepisów odnaleźć oczekiwane przez SKO (decyzja z 8 grudnia 2023 r. nr SKO.4110.1563.2023) wezwanie do sprecyzowanie żądania. Sąd zauważa, że można skomplikowane pisma przygotować tak, aby strona działająca bez profesjonalnego pełnomocnika zrozumiała o co Organowi chodzi, czyli, żeby do ludzi pisać językiem odpowiednio komunikatywnym.
15. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji uznając, że nie było podstaw do wydawania zaskarżonych postanowień, czym Organy naruszyły art. 61a K.p.a.; a wniosek Skarżącego powinien być rozpoznany jako złożony w postępowaniu głównym.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI