II SA/Sz 622/23

II SA/Sz 622/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-12-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Elżbieta Dziel
Marzena Kowalewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Opłaty administracyjne
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 2625
art. 273a, art. 273 ust. 1, art. 269 ust. 1 pkt 1 i art. 272 ust. 8, art. 35 ust. 3 pkt 7, art. 16 pkt 59, art. 34 pkt 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151, art. 106 § 3, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 10 § 1 oraz art. 61 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel,, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi D.J. na decyzję Wójta Gminy K. z dnia 4 maja 2023 r. nr GK.3137.21.9.2022.AŻ w przedmiocie określenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia z [...] maja 2023 r. nr [...] Wójt Gminy (dalej też "organ") orzekł wobec D. J. (dalej "skarżący", "strona") dla nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...], obręb W., nr KW [...], o powierzchni 3.704 m2 (w tym 3.556 m2 powierzchni utwardzonej) za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 r. opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji w wysokości [...] zł, po [...] zł za każdy kwartał. Opłata została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wyrażonej w m2 wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej oraz czasu wyrażonego w latach.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 272 ust. 8, ust. 22-26 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2022 r. poz. 2625; dalej "u.p.w."), § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. 2022 r., poz. 2438; dalej "rozporządzenie j.s.o."), art. 63 § 1 i 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1977 r. Ordynacja Podatkowa (Dz.U.2022 r., poz.2651 ze zm.; dalej "O.p.") w związku z art. 300 u.p.w. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz.2000; dalej "K.p.a.").
Organ przedstawił stan faktyczny, w którym wskazał, że [...] maja 2022 r. w drodze informacji ustalił wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla przedmiotowej działki (w wysokości [...] zł). Zdaniem organu, naliczenie opłaty dotyczącej zobowiązania jest zasadne.
Skarżący od powyższej informacji złożył reklamację, w której wskazał, że opłata nie powinna zostać naliczona z uwagi na okoliczność, iż działka ta jest objęta systemem kanalizacji typu otwartego i zamkniętego. Nadto, podniósł także zastrzeżenia co do wysokości naliczonej opłaty, kwestionując ustalenia co do powierzchni biologicznie czynnej.
Organ nie znalazł podstawy prawnej do uznania reklamacji i ustalił wysokość opłaty, wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...]
Strona zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 675/22 uchylił decyzję Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2022 r.
Sąd uzasadniając orzeczenie stwierdził, że brak umieszczenia w aktach administracyjnych dowodów, na których organ oparł ustalenia faktyczne w sprawie, wywołał ten skutek, że nie było możliwe zweryfikowanie prawidłowości i rzetelności przeprowadzonej przez organ analizy materiału dowodowego. W związku z powyższym WSA orzekł o ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ z uwzględnieniem uzupełnienia materiału dowodowego, który w pełni pozwoli na dokonanie oceny, czy występują przesłanki do ustalenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej.
W związku z powyższym w ponownie toczącym się postępowaniu administracyjnym, organ uzupełnił akta sprawy o dowody wskazujące okoliczności w zakresie odnoszącym się do istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii tj. powierzchni utwardzonej działki oraz ujęcia lub nieujęcia w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Postanowieniem [...] z dnia [...] marca 2023 r. włączono w poczet materiału dowodowego przedmiotowej sprawy dowody w postaci następujących dokumentów na okoliczność wykazania w szczególności ustalenia pomiaru powierzchni biologicznie czynnych w działce nr [...]:
1) Pozwolenie wodnoprawne z dnia [...] stycznia 2008 r. znak [...]
2) Pozwolenie na użytkowanie zbiornika retencyjnego z dnia [...] czerwca 2011 r. znak [...] wypis z rejestru gruntów dla działki [...], nr KW [...],
3) Odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 października 2018 r. sygn. akt. II SA/Sz 738/18,
4) Odpis skargi kasacyjnej D. J. od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 11 października 2018 r. , sygn. akt. II SA/Sz 738/18,
5) Protokół z wizji lokalnej z dnia 13 maja 2019 r.
6) Protokół Geodety inż. K. G. z przeprowadzenia pomiaru powierzchni biologicznie czynnych na dz. [...],
7) Odpis wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2022 r. sygn. akt. III OSK 794/21 w sprawie skargi kasacyjnej D. J. od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 11 października 2018 r. , sygn. akt. II SA/Sz 738/18,
Następnie w dniu [...] maja 2023 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy Wójt Gminy wydał zaskarżoną obecnie decyzję nr [...] którą orzekł wobec skarżącego, dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obręb W., nr KW [...], o powierzchni 3.704 m2 (w tym 3.556 m2 powierzchni utwardzonej) za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 r. opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji w wysokości [...] zł, po [...] zł za każdy kwartał.
Organ dla przypomnienia wskazał, że Gmina bada sprawę w istocie już od 2018 r., w którym po raz pierwszy naliczono opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla działki [...], co od początku było przez stronę kwestionowane. W dniu [...] maja 2019 r. w ramach toczącego się wówczas postępowania wyjaśniającego z urzędu przeprowadzono wizję w terenie. Oględziny działki [...] odbyły się przy udziale uprawnionego geodety, który wykonał pomiary powierzchni biologicznie czynnej (na koszt Gminy). Strona powiadomiona została o tym fakcie zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr pisma [...]
W przedstawionym przez geodetę protokole z przeprowadzonego pomiaru powierzchni biologicznie czynnych w działce nr [...] obręb W. wynika, że wybetonowana powierzchnia wynosiła 3556 m2 co stanowiło ok. 95 % całości działki.
W związku z brakiem złożenia przez stronę oświadczenia, o którym mowa w art. 552 §2 b u.p.w. oraz brakiem przedstawienia dokumentacji dot. wielkości powierzchni utwardzonej na przedmiotowej działce należało zdaniem organu przyjąć, iż jego ustalenia w tym zakresie są prawidłowe i strona co do tej kwestii zastrzeżeń nie ma.
Organ wskazał, że kwestią sporną pozostaje w dalszym ciągu zagadnienie ujęcia danej nieruchomości w system kanalizacji otwartej i zamkniętej.
Organ wskazał, iż nie ma wątpliwości, że działka jest wyposażona w wewnętrzny system kanalizacji, natomiast system ten nie jest w żaden sposób podłączony do gminnej sieci kanalizacji deszczowej - co przesądza o konieczności naliczenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej.
Ustosunkowując się do zarzutu strony odnośnie potwierdzenia przez organ decyzją z dnia [...] października 2020 r., że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej, organ wyjaśnił, że w przedmiotowej kwestii kształtowały się sprzeczne poglądy orzecznictwa i w ówczesnym stanie wiedzy na temat orzecznictwa WSA takie stanowisko było uzasadnione. Jednakże decyzja dotyczyła tylko konkretnego roku 2018 i nie była wiążąca dla organu w odniesieniu do innych lat. Aktualny pogląd (i niniejsze rozstrzygnięcie) organu, oparty jest o najnowsze i jednolite orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zostało wyrażone w odniesieniu do kilku decyzji wydanych przez tutejszy organ w analogicznych sprawach i z udziałem tego samego podatnika.
Ponadto organ wskazał, że definiując pojęcie "systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej" należy kierować się jego słownikowym znaczeniem. Zgodnie z tym znaczeniem "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej", którym posługuje się u.p.w. należy rozumieć jako zespół urządzeń służących do odprowadzenia z danego obszaru wód opadowych i roztopowych, którymi mogą być urządzenia kanalizacji deszczowej jak i ogólnospławnej.
Organ wskazał, że obszar, na którym znajduje się nieruchomość stanowiąca działkę nr [...], obręb W. nie jest podłączony do takiego systemu. Wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności nawet w przypadku posiadania instalacji/urządzeń do retencjonowania wody. W przypadku posiadania urządzeń do retencjonowania wody (w zależności od ich pojemności) stawka opłaty jest niższa zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne.
Organ dodał, że zgodnie z posiadanym przez stronę pozwoleniem wodnoprawnym z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], odbiornikiem wód opadowych i roztopowych jest ziemia (rów melioracyjny), a nie system kanalizacji deszczowej. Organ odwołał się przy tym do orzeczenia NSA z dnia 15 marca 2022 r. sygn. akt III OSK 794/21, w którym to NSA nie podzielił poglądu wyrażonego przez stronę, że istniejąca na nieruchomości kanalizacja z odprowadzeniem wód do rowu melioracyjnego, niestanowiącego elementu zarządzanej i zorganizowanej całości - jest systemem, o którym mowa w u.p.w.
W ocenie organu, wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności, nawet w przypadku posiadania instalacji do retencjonowania wody. Organ wskazał przy tym, że zdaniem NSA wyrażonym w cytowanym orzeczeniu istotne jest także rozróżnienie pojęcia obszaru od pojęcia nieruchomości, które nie są tożsame. Pojęcie obszaru pojawia się w u.p.w. wielokrotnie i rozumiane jest jako ograniczona część przestrzeni (np. obszary dorzeczy - art. 16 pkt 33). Co za tym idzie nie można przyjąć, że obszar należy utożsamiać wyłącznie z powierzchnią danej nieruchomości.
Organ w całej rozciągłości podzielił wyżej przedstawione stanowisko.
Organ wskazał również, że ustawodawca w art. 269 ust 2 u.p.w. wprowadził tylko dwa zwolnienia przedmiotowe, które dotyczą jezdni dróg publicznych oraz dróg kolejowych i za te nieruchomości nie ponosi się opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji.
Organ nie znalazł zatem podstawy prawnej do uznania reklamacji i ustalił wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że działka nr [...], obręb W., nr KW [...] posiadająca wewnętrzny system kanalizacji deszczowej nie jest w żaden sposób podłączona do systemu kanalizacji otwartej działającej na obszarze Gminy K., podczas gdy system kanalizacji deszczowej na działce nr [...] jest podłączony z systemem kanalizacji deszczowej na działce nr [...] ([...], przy czym aktualnie działka została przyłączona do innej KW), przez który wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego, który to odprowadza dalej wody opadowe i roztopowe z terenu tej nieruchomości oraz wielu innych do rzeki B. położonej w granicy administracyjnej miasta S., zapewniając odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w szczególności do wód powierzchniowych;
2) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w zakresie ustalenia przesłanek zastosowania opłaty o jakiej mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w.;
3) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
2. Naruszenie prawa materialnego tj.:
1) art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla zwolnienia z obowiązku opłaty wskazanej ww. przepisie jest konieczne, aby wewnętrzny system kanalizacji deszczowej istniejący na działce [...] (znajdujący się w kompleksie 19 działek, które wzajemnie są podłączone między sobą systemem kanalizacji deszczowej) był dodatkowo podłączony do zewnętrznego systemu kanalizacji deszczowej, podczas gdy ustawodawca nie wprowadza konieczności podłączenia nieruchomości do zewnętrznej kanalizacji deszczowej bezpośrednio, a wymaga aby dana nieruchomość była podłączona do systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej jaki funkcjonuje na danym obszarze;
2) § 9 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy działka [...], obręb W., nr KW [...] posiada urządzenia do retencjonowania wody;
3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że działka nr [...], obręb W., nr KW [...] posiadająca wewnętrzny system kanalizacji nie jest w żaden sposób podłączona do systemu kanalizacji otwartej działającej na obszarze Gminy K., podczas gdy system kanalizacji deszczowej na działce nr [...] (znajdujący się w kompleksie 19 działek, które wzajemnie są połączone między sobą systemem kanalizacji deszczowej) jest połączony z systemem kanalizacji deszczowej konkretnie na działce nr [...], przez który wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego, który to odprowadza dalej wody opadowe i roztopowe z terenu tej nieruchomości oraz wielu innych do rzeki B. położonej w granicy administracyjnej miasta S., zapewniając odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w szczególności do wód powierzchniowych.
W uzasadnieniu skargi, skarżący szczegółowo uzasadnił podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pismem z dnia 24 listopada 2023 r. skarżący uzupełnił argumentację skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 - dalej "p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wyżej powołanych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Sąd na wstępie zmuszony jest jednak wskazać, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd, który wyrokiem z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 675/22, uchylił poprzednio wydaną w niniejszej sprawie decyzję. Wyroku tego, żadna ze stron sporu nie zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec czego stał się on prawomocny. W związku z tym, zarówno organ jak i Sąd ponownie rozstrzygając tę sprawę, działają w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami wynikającymi z ww. wyroku II SA/Sz 675/22, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a.
Podkreślenia wymaga, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 353/16, CBOSA).
Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018).
Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. akt II FSK 1393/21, CBOSA). Związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych. Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji (bądź innego aktu czy czynności) do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Jednocześnie, w orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że naruszenie przez organy administracyjne zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności) (por. T. Woś (w:) H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r., I FSK 506/05; CBOSA).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w uzasadnieniu wyroku uchylającego poprzednią decyzję, WSA w Szczecinie wytknął organowi naruszenie przepisów postępowania, przede wszystkim poprzez wydanie decyzji mimo istotnych braków w materiale dowodowym sprawy. W związku z powyższym Sąd wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organu będzie uzupełnienie akt sprawy o dowody wykazujące okoliczności w zakresie odnoszącym się do istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. utwardzonej powierzchni działki oraz charakteru zastosowanej na działce kanalizacji (czyli oceny czy działka objęta jest systemem kanalizacji typu zewnętrznego i wewnętrznego) i wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o kompletne akta (tj. na podstawie zebranego i dołączonego do akt kompletnego materiału dowodowego). Zasadne będzie też wykazanie okoliczności, że przeprowadzone w sprawie dowody zostały dokonane z poszanowaniem praw Skarżącego zagwarantowanych w K.p.a.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym obecnie, organ ponownie rozpatrując sprawę wypełnił wskazania Sądu zawarte w powyższym wyroku, a zatem decyzja nie narusza art. 153 p.p.s.a.
Odnosząc się do meritum sprawy wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 34 pkt 4 u.p.w., jako szczególne korzystanie z wód kwalifikowane jest wykonywanie na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Stosownie do art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., opłatę za usługi wodne uiszcza się za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3.500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Zgodnie z § 9 pkt 1 rozporządzenia j.s.o., jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej wynoszą bez urządzeń do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem - [...] zł za 1 m2 na 1 rok.
Sąd orzekający w sprawie podzielił stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2022 r. o sygn. akt III OSK 866/21, w którym podkreślono, że sytuacji, kiedy nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, nie można utożsamiać jedynie z faktycznym zapewnieniem odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z danej nieruchomości. Sama techniczna możliwość odprowadzenia deszczówki z danej nieruchomości nie stanowi podstawy do przyjmowania, że jest to nieruchomość ujęta w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., nie chodzi bowiem o zebranie wód z opadów atmosferycznych (ewentualnie roztopów) do jakiegokolwiek systemu kanalizacji, ale o odprowadzenie ich do takiego systemu, który przewidziany jest na danym obszarze do odbioru wód opadowych i roztopowych (tak m.in. najnowsze wyroki NSA z dnia 26 września 2023 r. sygn. akt III OSK 2873/21, czy z dnia z 8 marca 2023 r., III OSK 1995/21). Przez systemy kanalizacji zamkniętej lub otwartej ustawodawca rozumie w ogóle organizację odprowadzania wód opadowych: zarówno jej stronę techniczną, jak i podmiotową. System to nie tylko zespół współpracujących urządzeń, ale również zarządzanie tymi urządzeniami. Nie może przy tym chodzić o system kanalizacji wewnętrznej należący do właściciela nieruchomości i przez niego zarządzany (tak też NSA w ww. wyrokach). Z definicji legalnej art. 16 pkt 59 u.p.w. wynika, że przez system kanalizacji zbiorczej należy rozumieć sieć w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zakończoną oczyszczalnią ścieków albo końcowym punktem zrzutu ścieków. Stosownie do art. 2 pkt 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków sieć to przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Należy zatem przyjąć, że sformułowanie "odprowadzanie do wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast" zakłada, że odprowadzane wody są ujmowane w system do tego przeznaczony, który transmituje je dopiero do wód. System ten ma służyć przekazaniu wód opadowych z nieruchomości do wód. W przypadku zmniejszenia retencji nie tyle chodzi o ujęcie wód opadowych do systemu, ile o nieujęcie całego obszaru w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W świetle powyższego nie jest uzasadnione twierdzenie, że istnienie rowu melioracyjnego oznacza, że cały obszar ujęty jest w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. NSA m.in. w cytowanym wyżej wyroku III OSK 866/21 nie podzielił poglądu, że istniejąca na nieruchomości kanalizacja z odprowadzaniem wód do rowu melioracyjnego, niestanowiącego elementu zarządzanej i zorganizowanej całości jest systemem, o którym mowa w przepisach u.p.w. W ocenie NSA, obszar, na którym znajdowała się nieruchomość (co dotyczyło działki nr [...] obręb W.), nie jest podłączona do takiego systemu. Wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności, nawet w przypadku posiadania instalacji do retencjonowania wody.
Podobne rozważania NSA zawarł w wyroku z 15 marca 2022 r. o sygn. akt III OSK 794/21, dotyczącym działki [...] obręb W., w którym wskazał, że odprowadzanie przez skarżącego wód opadowych i roztopowych do gruntu (rowu melioracyjnego) przez istniejący na nieruchomości system kanalizacyjny nie mogło stanowić o wyłączeniu obowiązku uiszczenia opłaty za ograniczenie retencji.
Podkreślić należy, że działki terenu ([...] i [...]) w stosunku do których zapadły powyższe wyroki NSA znajdują się w bardzo bliskim sąsiedztwie działki [...]. Znajdują się zatem na tym samym obszarze, który, jak wyżej wskazano, nie jest podłączony do systemu kanalizacji o cechach wyżej opisanych, będącego własnością gminy lub innego podmiotu prawnego. W tym kontekście nie są przekonujące polemiczne uwagi skarżącego, że Gmina nie ma gminnej sieci kanalizacji deszczowej, zaś skarżąca nie ma możliwości podłączenia się do takiej sieci oraz że rów melioracyjny stanowi system kanalizacji otwartej, ponieważ woda jest odprowadzana dalej rzeką B. do rzeki O. . Skarżący kwestionuje przy tym zasadność ustalenia stanu faktycznego sprawy, m.in w oparciu o pozwolenie wodnoprawne z [...] stycznia 2008 r., jednak organ przywołuje ten dokument na okoliczność w zasadzie niesporną pomiędzy stronami, tj. odprowadzania wód do rowu melioracyjnego. Wypada w tym miejscu wskazać, że opłata za zmniejszenie naturalnej retencji wód jest opłatą alternatywną do opłaty za usługi wodne wiążące się z odprowadzaniem do wód, wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 35 ust. 3 pkt 7 u.p.w.). Przy tym opłaty za odprowadzanie do wód, wód opadowych i roztopowych pobierają Wody Polskie, a za zmniejszenie retencji organ administracji samorządowej szczebla gminnego.
Tylko na marginesie należy zauważyć, że skarżący podawał częściowo sprzeczne informacje. W reklamacji wskazał, iż system kanalizacji deszczowej na działce [...] podłączony jest do systemu kanalizacji deszczowej na działce nr [...] i [...]. W skardze skarżący wskazał, że przedmiotowa działka podłączona jest do systemu kanalizacji deszczowej na działce nr [...]. Podkreślić należy jednak, że samo istnienie kanalizacji na działce [...] nie jest przy tym okolicznością sporną w sprawie. Powyższą okoliczność potwierdza przedłożona opinia geodety A. K..
Sąd nie podziela argumentacji skargi opartej o decyzję organu z [...] października 2020 r. o odstąpieniu od określenia wysokości spornej opłaty na przedmiotowej działce za 2018 r. Wskazać trzeba bowiem, że ustalając opłatę za 2022 r. organ oparł się na aktualnej interpretacji art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w. i pojęcia systemu kanalizacji otwartej dokonanej przez NSA w wymienionych wyżej wyrokach, którą to interpretację Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela.
Nie są trafne zarzuty dotyczące naruszenia § 9 pkt 1 rozporządzenia j.s.o. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby na nieruchomości będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji istniały urządzenia do retencjonowania (przechowywania) wody.
Wskazać należy, że Sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według Sądu, w rozpoznawanej sprawie o takim naruszeniu nie może być mowy. Strony toczą kilkuletni spór, w którym zasadniczą kwestią sporną jest sposób interpretacji pojęcia obszarów nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, o których mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 i art. 272 ust. 8 u.p.w., przy uwzględnieniu okoliczności, że na terenie gminy nie istnieje gminna sieć kanalizacji deszczowej, a wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego. W ocenie, Sądu, organ zebrał materiał dowodowy, dokonał jego oceny i wywiódł z niego logiczne wnioski. Okoliczność, że skarżący nie podziela stanowiska organu, nie świadczy o tym, że organ naruszył przepisy postępowania.
Nietrafne są również zarzuty odnośnie oparcia ustalonej powierzchni biologicznie czynnej na 2022 rok na podstawie protokołu z [...] maja 2019 r. dotyczącego stanu na dzień 13 maja 2019. Sąd zauważa, że został on sporządzony przez uprawnionego geodetę, nie podniesiono pod jego adresem żadnych skutecznych merytorycznych zarzutów. Sąd nie kwestionuje że powierzchnia ta może się zmieniać w czasie, jednak zarzut Strony w tym zakresie nie został poparty jakimkolwiek dowodem i stanowi jedynie gołosłowną polemikę z ustaleniami organu.
Sąd wyjaśnia nadto, że na podstawie art. 273a u.p.w., w przypadku złożenia reklamacji, o której mowa w art. 273 ust. 1 u.p.w., przepisów art. 10 § 1 oraz art. 61 § 4 K.p.a., nie stosuje się. Przepis ten wyłącza stosowanie rozwiązań kodeksowych w zakresie czynnego udziału strony w postępowaniu, w szczególności dotyczących możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, a także gdy chodzi o zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego. Przepis ten ma mobilizować stronę do aktywnej postawy w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Ograniczenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wprowadzone przepisami ustawy jest dopuszczalne i znane polskiemu systemowi prawnemu (por. art. 3 ustawy z dnia z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – Dz. U. z 2022 r. poz.1775).
Sąd dostrzegł, że Strona reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika do skargi załączyła szereg dokumentów: wyroków, decyzji, opinii określając je w treści skargi mianem "dowód". Jednocześnie Strona w treści skargi nie zawarła wniosku o przeprowadzenie z nich dowodu. Sąd zatem wyjaśnia, że na postawie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Załączone do skargi dokumenty, jak Strona sama wskazuje przedkładała już w ramach postępowania, nadto nie wnioskowała w skardze o przeprowadzenie z nich dowodu. Sąd zaś działając z urzędu nie uznał że przeprowadzenie z nich dowodu byłoby niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości – albowiem takich wątpliwości w sprawie nie powziął.
Nie mogły również, wobec wszelkich powyższych okoliczności zmienić oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia argumenty strony podniesione w dodatkowym piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2023 r.
Mając powyższe na uwadze, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przywołane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.