II SA/Sz 611/25

II SA/Sz 611/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska
Krzysztof Szydłowski /sprawozdawca/
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art.9g pkt 1, part.9x ust.2 pkt 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189f par.1 pkt 1, art. 189 par.2, art. 189 par.3, art. 7, art. 77 par.1, art. 80, art. 107 par.3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 119 pkt 2, art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi G. Spółki z o.o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 26 czerwca 2025 r. nr SKO.4177.704.2025 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nieosiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odebranych z terenu gminy P. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 czerwca 2025 r. nr SKO.4177.704.2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie (dalej jak: "Kolegium", "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P., znak: GO.6232.4.1.2025.MS z dnia 12 marca 2025 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 76.047,00 zł za nieosiągnięcie w 2023 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odebranych z terenu gminy P.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w myśl art. 9g pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r., poz. 399, dalej jako: "u.c.p.g."), podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1.
W art. 3b ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., określono poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 35% za rok 2023.
Stosownie zaś do art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji i przekazywanych do składowania (art. 9x ust. 3 u.c.p.g.).
Z wyżej przywołanych regulacji wynika, że przesłanki do nałożenia kary muszą być spełnione kumulatywnie. Po pierwsze konieczne jest by przedsiębiorca odbierał odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości. Drugim koniecznym warunkiem jest to by przedsiębiorca nie osiągnął w danym roku kalendarzowym (tutaj: 2023) w odniesieniu i do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu (tutaj: w 2023 r. - co najmniej 35%).
Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 października 2022 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2023 (M.P. z 2022 r., poz. 1009) jednostkowa stawka opłat za korzystanie ze środowiska za umieszczenie odpadów na składowisku (niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne) wynosi - 300,17 zł/Mg (załącznik nr 2, II. Jednostkowe stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku na rok 2023-Lp. 1051).
Z kolei osiągnięty poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych ustalany jest na podstawie sprawozdań składanych przez podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości stosownie do treści art. 9n ust. 4 u.c.p.g.
Jak ustalił organ odwoławczy niesporne jest to, że spółka odbierała odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości w 2023 r., a także okoliczność nieosiągnięcia w 2023 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu na poziomie 35 %, a tylko na poziomie 6,01 %. Zatem różnica wyniosła 28,99 %.
Kolegium zważyło, iż kwestią sporną jest:
a. to czy Wójt Gminy P. dokonał prawidłowej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod normę wynikającą z art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g.,
b. niezastosowanie przez organ I instancji instytucji odstąpienia od wymierzenia spornej administracyjnej kary pieniężnej w myśl art. 189f k.p.a. oraz nie zbadanie, czy w sprawie wystąpiła okoliczność o której mowa w art. 189e k.p.a. (siła wyższa).
W ocenie Kolegium przepisy u.c.p.g., jasno stanowią, iż przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Niezasadne są zatem zarzuty odwołania dotyczące braku możliwości osiągnięcia przez spółkę wymaganego poziomu recyklingu, podnoszone w kontekście absolutnego charakteru odpowiedzialności nałożonej na przedsiębiorców odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Przede wszystkim za nieracjonalne w myśl zasad konstytucyjnych należałoby uznać działanie prawodawcy, gdyby przyjąć, jak tego faktycznie domaga się odwołująca, że w świetle obowiązujących przepisów nie ma ona obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu. Takie przekonanie niewątpliwie przekładałoby się na praktykę biznesową przedsiębiorców zajmujących się gospodarowaniem odpadami, bowiem w takiej sytuacji nie byliby oni skłonni podejmować i wykonywać działalności gospodarczej skazanej na brak powodzenia ekonomicznego. Ponadto w konsekwencji takiego rozumowania przepis art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. mógłby się okazać w praktyce "martwy", ponieważ przedsiębiorca zawsze mógłby się powołać na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, uzasadniając to nieskutecznym podejmowaniem różnych dostępnych mu działań, ukierunkowanych na realizację tego celu. Spółka zawierając umowy w zakresie odbioru odpadów komunalnych zmieszanych miała możliwość oszacowania, w kontekście własnych możliwości technicznych i wymagań prawnych, w tym dotyczących poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, czy osiągnie w danym roku, przy określonej ilości podmiotów, wymagany poziom recyklingu. Wszak spółka istnieje na rynku gospodarki odpadami komunalnymi od 2012 roku. Spółka podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Spółka jako profesjonalista w branży, działająca od wielu lat, powinna być świadoma konsekwencji wynikających z ustawy u.c.p.g. za niedochowanie poziomów recyklingu. W celu zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów, winna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. To do spółki należy ocena ryzyka biznesowego z tym związanego. Z treści odwołania wynika, iż spółka przerzuca na swoich kontrahentów winę za niewypełnienie własnych obowiązków w sytuacji, gdy kontrahenci świadomie nie godzili się na zapisy obligujące ich do wystawiania posegregowanych frakcji odpadów.
Jak wskazało Kolegium, spółka nie była zobligowana do zawarcia umów dla niej niekorzystnych, tj. generujących negatywne skutki w zakresie możliwości spełnienia warunków z art. 9g u.c.p.g. Skoro spółka podjęła takie ryzyko musi ponieść jego konsekwencje. W ocenie organu II instancji powyższe nie oznacza, że przyczyny, które spowodowały brak osiągnięcia wymaganego ustawą poziomu przygotowania omawianej kategorii odpadów do ponownego użycia i recyklingu, były niezależne od strony. Uznano zatem, że brak było podstaw do przyjęcia, że odwołująca nie miała wpływu na nieosiągnięcie zgodnie z treścią art. 9g u.c.p.g. obowiązujących w 2023 r. poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Organ odwoławczy nadmienił przy tym, że decyzje w przedmiocie kary nie są uznaniowe, a organ jest zobligowany do wymierzenia kary, gdy ziszczą się przesłanki do jej nałożenia (tutaj: nieosiągnięcie stosownego poziomu recyklingu). Intencją ustawodawcy bezsprzecznie było zobligowanie przedsiębiorców do dotrzymywania poziomów recyklingu oraz nakładanie na nich kar, gdy tych poziomów nie osiągną w sposób bezwarunkowy, bez miarkowania ich odpowiedzialności, czy też uwzględniania okoliczności faktycznych, indywidualnych. Gdyby ustawodawca chciał zastosować odstępstwa od nakładania kar, wówczas przewidziałby taką okoliczność wprost w treści ustawy w kontekście kary nakładanej w oparciu o art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g.
Organ odwoławczy nie dostrzegł w ustaleniu poziomu recyklingu żadnych uchybień. Działania matematyczne w zakresie wyliczenia kary stosownie do regulacji z art. 9x ust. 3 u.c.p.g. zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia zostały wykonane przez organ I instancji w sposób jasny i należyty, a także zasadnie zaokrąglono karę stosownie do odesłania z art. 9zf u.c.p.g.
Ponadto w ocenie Kolegium w sprawie nie można przyjąć, iż w niniejszym przypadku ziściły się przesłanki do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Pierwszą z nich jest "znikoma waga naruszenia prawa" a drugą "zaprzestanie naruszenia prawa". Warunek odwołujący się do "znikomego naruszenia prawa" jest spełniony, gdy dochodzi do naruszenia nieistotnego, które nie wywołuje negatywnych następstw dla dóbr chronionych przez stosowaną regulację prawną (tutaj: ściśle określonego poziomu recyklingu). Analizując spełnienie powyższej przesłanki organ odwoławczy wziął pod uwagę dwa aspekty: rozmiar naruszenia prawa oraz wpływ tego naruszenia na poszanowanie prawa. Brakującego poziomu recyklingu wynoszącego 28,99 % (tj. wymagany w 2023 r. poziom recyklingu 35% minus 6,01% osiągnięty w 2023 przez spółkę poziom recyklingu) nie można uznać za znikome naruszenie prawa z uwagi, iż brakujący poziom recyklingu jest znaczny i stanowi ok. 83% wymaganego poziomu recyklingu. Ponadto w ocenie organu odstąpienie od wymierzenia kary w przedmiotowym przypadku byłoby nie do pogodzenia z zasadami równości wobec prawa, w szczególności wobec przedsiębiorców, którzy uzyskują wymagany prawem poziom recyklingu i odzysku.
W decyzji wskazano dalej, iż także w 2022 r. (oraz 2024 r.) spółka nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu. Spółka zatem nie zaprzestała naruszać prawa. Naruszenia tego dopuszcza się cyklicznie, a to nie zasługuje na aprobatę.
Tym samym brak jest podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary - art. 189f k.p.a.
W sprawie nie wystąpiła też przesłanka opisana w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., a także z § 2 i 3 art. 189f k.p.a. Spółka w zakończonym roku kalendarzowym 2023 nie osiągnęła wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. W związku z powyższym zaprzestanie naruszania prawa w 2023 r. jest obiektywnie już niemożliwe. Skoro usunięcie naruszenia prawa jest w okolicznościach sprawy niemożliwe, to w rachubę nie wchodziło wdrożenie rozwiązań z § 2 art. 189 k.p.a., z uwagi na brak spełnienia warunków z tego uregulowania.
W sprawie również nie wystąpiła okoliczność, o której mowa w art. 189e k.p.a. Przepis ten wyłącza możliwość ukarania strony jedynie w bardzo szczególnej sytuacji, jaką jest wystąpienie siły wyższej. W niniejszej sprawie nie może być mowy o działaniu siły wyższej w rozumieniu art. 189e k.p.a. w sytuacji, w której niedopełnienie przez spółkę obowiązków, o których mowa w art. 9g u.c.p.g. jest wynikiem braku segregacji odbieranych odpadów komunalnych oraz wystawiania do odbioru odpadów niskiej jakości przez kontrahentów spółki.
Kolegium zwróciło wreszcie uwagę, iż sprawa dotyczyła odbioru odpadów z nieruchomości niezamieszkałych. Odbiór odpadów z tych nieruchomości nie znajduje się w systemie odbioru odpadów komunalnych objętych gminnym systemem gospodarki odpadami, odbywa się to na zasadzie indywidualnych umów zawieranych przez spółkę z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych. To spółka kształtuje treść umów o odbiór odpadów z nieruchomości niezamieszkałych. Spółka ma prawo sprawdzić, czy właściciel nieruchomości niezamieszkałej dokonał selekcji odpadów i zastosować rygory np. cenowy by mieć potem środki na potencjalne kary administracyjne. Zatem błędne jest zapatrywanie, iż to tylko wyłącznie gmina ma instrumenty prawne wymuszające segregacje odpadów od właścicieli nieruchomości i stosowanie sankcji za naruszenie tego obowiązku.
Pismem z 29 lipca 2025 r. Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję zarzucając kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:
- art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g pkt 1 u.c.p.g., poprzez błędne zastosowanie wskazanych regulacji i nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w sytuacji, gdy obowiązek przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu był obiektywnie niemożliwy do spełnienia,
- art. 6 ust. 4 u.c.p.g. w zw. z § 1 ust. 2 uchwały nr [...] Rady Gminy P. z dnia 29 listopada 2019 r. w sprawie określenia górnych stawek opłat za usługi usuwania odpadów z nieruchomości na terenie gminy P. [...] oraz w zw. z § 1 pkt 2 uchwały nr [...] Rady Gminy P. z dnia 8 lutego 2023 r. w sprawie określenia górnych stawek opłat za usługi usuwania odpadów z nieruchomości na terenie gminy P. ([...], poprzez błędne uznanie, że wskazane regulacje przyznają skarżącej instrumenty prawne wymuszające segregację odpadów od właścicieli nieruchomości i pozwalające na stosowanie sankcji za naruszenie tego obowiązku, podczas gdy regulacje te określają jedynie górne granice opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości m.in. za usługi odbierania odpadów, na które to stawki wpływają czynniki kosztotwórcze w zakresie odbioru, transportu i unieszkodliwiania odpadów,
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia całości zgromadzonego materiału dowodowego, w tym nieprzeprowadzenie pogłębionej analizy okoliczności sprawy, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego i nieuwzględnieniem okoliczności braku wpływu skarżącej na osiągnięcie poziomów przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu,
- art. 189f § 1 pkt 1 oraz § 2-3 k.p.a. poprzez brak należytego rozważenia możliwości zastosowania wskazanych regulacji w świetle okoliczności sprawy, w sytuacji, gdy działanie skarżącej dotyczyło nieznacznej ilości odpadów, nie spowodowało zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, co oznacza, że zostały spełnione przesłanki pozwalające na odstąpienie od wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy P. z dnia 12 marca 2025 r.
W uzasadnieniu powyższego stanowiska wskazano w szczególności, że zarówno na etapie postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy P., jak i postępowania odwoławczego, skarżąca obszernie wyjaśniała, iż brak osiągnięcia przez nią wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2023 r. wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od strony. Nieobjęcie danych nieruchomości gminnym systemem gospodarowania odpadami komunalnymi powoduje, że już sama Gmina P. posiada ograniczone możliwości wyegzekwowania obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych przez ich pierwotnego wytwórcę. Nie może ona zwłaszcza wobec takiego wytwórcy wymierzyć tzw. opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. Z kolei skarżąca nie ma ustawowego obowiązku informowania wójta o nieprawidłowej segregacji odpadów w celu podjęcia przez organ stosownych działań Obowiązek informacyjny wskazany w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. dotyczy bowiem przypadków niedopełnienia powinności właściwej segregacji odpadów przez właścicieli nieruchomości włączonych do gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi.
Skarżąca nie zgodziła się z tezą decyzji, iż mogła podjąć szereg różnego rodzaju działań w celu osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. G. sp. z o.o., jako przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości wyłączonych z gminnego systemu gospodarowania odpadami, nie posiada bowiem instrumentów prawnych, które pozwalałaby chociażby na wymuszenie na wytwórcach odpadów prowadzenia prawidłowej segregacji tych odpadów, odmowę odbioru od tych wytwórców nieposegregowanych odpadów komunalnych czy zawarcie umów na odbiór frakcji selektywnie zebranej, jak również skutecznych uprawnień kontrolnych w tym zakresie. Skarżąca w przeciwieństwie do Wójta Gminy P., nie posiada władztwa administracyjnego. Nie jest tym samym w stanie skutecznie zwalczać niewłaściwych zachowań właścicieli nieruchomości w zakresie zbierania odpadów komunalnych, a w konsekwencji wpływać na właściwą realizację nałożonych na nią ustawowych obowiązków w przedmiocie osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Skarżąca wskazała także, iż w zaskarżonej decyzji nie uwzględniono okoliczności, iż skarżąca jest jednym z kilku podmiotów realizujących na terenie Gminy P. usługi w zakresie odbioru odpadów komunalnych na podstawie umów z właścicielami nieruchomości, a jej udział w realizacji usług na terenie Gminy wynosi tylko ok. 38 %. Natomiast strona oferuje właścicielom nieruchomości zawieranie umów w zakresie wywozu zarówno odpadów niesegregowanych, jak i segregowanych z podziałem na frakcje, podczas gdy pozostałe podmioty odbierają głównie odpady niesegregowane. Tym samym skarżąca dochowuje należytej staranności, podejmując działania służące osiągnięciu jak najefektywniejszego poziomu przygotowania odpadów do ponownego użycia i recyklingu.
Inną istotną przyczyną nieosiągnięcia przez stronę wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, niedostrzeżoną przez organ, jest okoliczność, iż w strumieniu odpadów komunalnych zbieranych na terenie Gminy P. przeważają zmieszane odpady komunalne, których skład morfologiczny i skład materiałowy jest niekorzystny z punktu widzenia recyklingu. Okoliczność powyższa także pozostaje niezależna od skarżącej.
Ponadto zdaniem skarżącej naruszenie, jakiego się dopuściła stanowi przypadek o znikomej wadze, który nie powoduje zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska.
Wskazano także, iż skoro w myśl art. 189f § 3 k.p.a. § organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia – przedstawione okoliczności stanowiły uzasadnione przesłanki do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie co najmniej rozstrzygnięcia obligującego skarżącą do przedstawienia dowodów potwierdzających powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, a następnie decyzji o odstąpieniu od nałożenia na stronę administracyjnej kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 ww. ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd - co warto podkreślić - nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
W tym kontekście należało uznać, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa.
Przedmiotem złożonej w niniejszej sprawie skargi jest decyzja o wymierzeniu Skarżącej administracyjnej kary pieniężnej za brak osiągnięcia w roku 2023 wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odbieranych z terenu Gminy, czyli za niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 9g pkt 1 u.c.p.g.
Strona skarżąca nie kwestionuje, iż w 2023 r. była zobligowana do uzyskania poziomu recyklingu na poziomie 35 %, natomiast ze złożonych przez nią sprawozdań, nie kwestionowanych co do poprawności wynika, iż faktyczny odzysk był kilkukrotnie niższy od wymaganego, wyniósł bowiem zaledwie 6,01 % łącznej masy wytworzonych odpadów. Przy czym jak wynika z przywołanej przez Kolegium decyzji, dotyczącej odzysku przez spółkę w roku 2022 była to kolejna taka sytuacja w działalności spółki. Natomiast istota sporu pomiędzy organem i spółką dotyczy tego czy ów obowiązek jest obiektywnie możliwy do spełnienia.
W art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. przewidziano, że nałożenie z tego tytułu sankcji finansowej w postaci kary pieniężnej jest następstwem obiektywnego faktu naruszenia prawa, polegającego na braku realizacji obowiązku określonego w ww. przepisach.
W tym kontekście nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi, w których skarżąca nawiązuje do braku winy w osiągnięciu spornych limitów oraz wytyka organom nieuwzględnienie stopnia przyczynienia się do powstałego naruszenia prawa, czy wręcz podnosi, że nie miała na jego zaistnienie żadnego wpływu. Należy w tym miejscu wskazać, że podmiot decydujący się na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie odbierania odpadów, przyjmuje na siebie zobowiązania wynikające z przepisów prawa jak również odpowiedzialność za ich niewypełnienie. Od strony działającej w tych ramach jako podmiot profesjonalny można bowiem oczekiwać wiedzy o obowiązujących zasadach regulujących przedmiotową materię oraz o konsekwencjach naruszenia tych reguł i dlatego planując swoją działalność powinna ona czynić to w taki sposób, aby wypełnić przewidziane prawem wymogi. W szczególności w powyższym zakresie Kolegium racjonalnie wskazało, na zależną od spółki możliwość kształtowania umów zawieranych z podmiotami oddającymi odpady oraz możliwość kontroli ich wykonywania. To zaś, że skarżąca nie ma ustawowego obowiązku informowania wójta o nieprawidłowościach oraz że z mocy ustawy nie przewidziano jej władztwa administracyjnego trafności stanowiska organu odwoławczego w żadnej mierze nie zmienia. W szczególności należy dostrzec, że dla egzekwowania prawidłowo skonstruowanych umów nie jest potrzebne władztwo administracyjne.
Nie sposób też uznać jakoby okoliczność, iż skarżąca, której udział w realizacji usług na terenie gminy ma wynosić 38%, przez sam fakt oferowania jako jedyny podmiot właścicielom nieruchomości zawierania umów w zakresie wywozu zarówno odpadów niesegregowanych jaki i segregowanych z podziałem na frakcje, w ten sposób dowiodła, iż dochowuje należytej staranności w swojej działalności. Takie stanowisko jawi się wręcz jako niezrozumiałe w kontekście wcześniejszej argumentacji spółki, iż nie jest ona w stanie "skutecznie zwalczać niewłaściwych zachowań właścicieli nieruchomości w zakresie zbierania odpadów komunalnych". Tymczasem to właśnie efektywne zwalczanie niewłaściwych zachowań wytwórców odpadów połączone z adekwatną akcją informacyjną jawią się jako właściwe sposoby podnoszące efektywność segregacji odpadów a w konsekwencji jako droga do uzyskiwania wymaganych przez ustawodawcę poziomów odzysku.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy kompleksowo i wyczerpująco uzasadnił brak podstaw do zastosowania względem skarżącej art. 189f § 1 pkt 1 oraz § 2-3 k.p.a. W szczególności nie sposób uznać, aby prawie sześciokrotnie niższy niż wymagany prawem poziom odzysku mógł być uznany – jak oczekuje tego strona skarżąca – jako dotyczący nieznacznej ilości odpadów, nie powodujący zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska. Ponadto, przy tak niskim poziomie nie sposób przyjmować, aby faktycznie powyższe nie zagrażało środowisku. Stąd też ustalenie organów, iż brakującego poziomu recyklingu wynoszącego 28,99 % nie można uznać za znikome naruszenie prawa jawi się jako trafne.
Brak jest też podstaw do twierdzenia, iż organy administracji winny były w rozpatrywanej sprawie wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa lub powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. Zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i sądowego strona nie podnosiła, aby podejmowała czynności zmierzające do usunięcia skutków naruszenia prawa, czy też do powiadomienia właściwych podmiotów o tym fakcie. Skoro zatem jest przedsiębiorcą działającym w sposób profesjonalny, a dołączony do akt sprawy materiał dowodowy nie potwierdza, aby wykazywała w niniejszym zakresie inicjatywę, to zobowiązywanie spółki do tego już po stwierdzeniu naruszenia prawa, byłoby niecelowe, gdyż nie mogłoby prowadzić do realizacji celu powyższej normy, polegającego na dążeniu do usunięcia naruszenia lub neutralizacji jego skutków.
W sprawie nie mamy także do czynienia z działaniem siły wyższej, bowiem niedopełnienie przez Spółkę obowiązków, o których mowa w art. 9g u.c.p.g., nie jest wynikiem zdarzenia zewnętrznego w stosunku do ruchu przedsiębiorstwa, o charakterze nadzwyczajnym, przejawiającym się w nieznacznym stopniu prawdopodobieństwa jego wystąpienia oraz o charakterze przemożnym, polegającym na niemożności jego "opanowania" i zapobieżenia jego skutkom na istniejącym w danej chwili poziomie rozwoju wiedzy i technik.
Jak zasadnie dostrzegło Kolegium, skoro spółka w zakończonym roku kalendarzowym 2023 nie osiągnęła wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, zaprzestanie tego naruszania prawa w 2023 r. jest już obiektywnie niemożliwe. Zresztą w sytuacji, w której sama strona skarżąca podnosi, że nie ma żadnego wpływu na zaistniałą nieprawidłowość i nie posiada w tym zakresie żadnych narzędzi, brak było podstaw do przyjmowania, aby podejmowała opasane wyżej działania.
Niezasadnymi okazały się też zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. bowiem organy - wbrew zarzutom skargi - wszechstronnie rozważyły całość zgromadzonego materiału dowodowego, a ich analiza okoliczności sprawy była adekwatna do zgromadzonych dowodów oraz przedstawionej przez stronę skarżącą argumentacji.
Sąd uznał, że postępowanie w sprawie objętej skargą przeprowadzono w sposób prawidłowy z uwzględnieniem wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie oraz w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, który poddano ocenie w sposób uprawniony, zgodny z zasadą swobodnej oceny dowodów, a wydane rozstrzygnięcie umotywowano dostatecznie wyczerpująco, czyniąc zadość wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. Tym samym wszystkie zarzuty skarżącej należało uznać za chybione.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że brak jest podstaw, które uzasadniałyby wzruszenie zaskarżonego aktu i dlatego działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł o oddaleniu skargi.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 ww. ustawy.