II SA/Sz 611/20

II SA/Sz 611/20 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-07-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Krzysztof Szydłowski
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 360
art. 41 ust. 1 pkt 3, art. 45 ust. 3 , art. ust. 1, art. 135c , art. 135o ust. 4
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lipca 2022 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę.
Uzasadnienie
Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. Komendant Powiatowy Policji w G. na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 134 f i art. 135 o ust. 4, art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2020 r., poz. 360) zwolnił M. I. ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 2020 r. Na podstawie art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji wskazał, że prawomocnym orzeczeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. uznał st. sierż. M. I. winnym popełnienia zarzucanego mu czynu przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej określonego w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z art 14 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej i wymierzył karę wydalenia ze służby. M. I. złożył odwołanie od ww. orzeczenia. Komendant Policji orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020r. utrzymał w mocy wskazane orzeczenie dyscyplinarne.
Zdaniem organu I instancji, zgromadzony materiał dowodowy dał pełną podstawę do wydania ostatecznej decyzji w formie powyższego rozkazu, zgodnie z dyspozycją art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji.
Od rozstrzygnięcia z dnia [...] kwietnia 2020 r. M. I. złożył odwołanie, w którym wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego oraz o uchylenie w całości orzeczenia i nakazanie przywrócenia go do służby w Policji bądź ewentualnie uchylenie przedmiotowego rozkazu i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez nowego przełożonego dyscyplinarnego wraz z odstąpieniem od rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. Odwołujący się wskazał na rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 135c ust. 1 pkt 3, art. 135f ust. 6 i 7, art. 135 h ust. 1 i 2 ustawy o Policji, art. 135 g ust. 2 i art. 135 p ust. 1 ustawy o Policji w zw. z art. 17 § 1 pkt 1 i 3 k.p.k., art. 135p ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, art. 135 p ustawy o Policji w zw. z art. 366 § 1 k.p.k. oraz art. 7, 8 i 10 k.p.a. m.in. poprzez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i przekroczenie granic uznania administracyjnego przy podjęciu rozkazu [...] z obrazą art. 130 § 3 pkt 1 k.p.a. (art. 108 k.p.a.) poprzez jego bezzasadne zastosowanie, zwłaszcza z uwagi na zasadę domniemania niewinności oraz na rażące uchybienia przepisów ustawy o Policji wskazane w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w sprawie [...].
W uzasadnieniu odwołania policjant przytoczył okoliczności z postępowań w sprawach [...] i [...], co do których odniósł powyższe zarzuty naruszenia przepisów prawa. Podkreślił także, że powoływanie się przez podpisującego orzeczenie po. Komendanta KPP na umocowanie w art. 45 ust. 1 ustawy o Policji stoi w wyraźnej sprzeczności z art. 135 c ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, gdyż ww. przełożony podlega wyłączeniu w postępowaniu, ponieważ był świadkiem czynu.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Komendant Policji decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), w pkt 1 decyzji uchylił zaskarżony rozkaz Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia [...] kwietnia 2020 r. w części dotyczącej terminu zwolnienia, w pkt 2 decyzji zwolnił policjanta ze służby w Policji z dniem [...] maja 2020 r., w pkt 3 utrzymał w mocy rozkaz personalny w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji i rozkazu personalnego jest art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji określający, że policjanta zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Wymierzenie kary wydalenia ze służby, według organu, stanowi zatem podstawę do przymusowego zakończenia stosunku służbowego w Policji na mocy decyzji administracyjnej i w takiej sytuacji organ Policji ma ustawowy obowiązek zwolnienia policjanta ze służby (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Go 635/17). Z kolei art. 135 o ust. 4 ustawy o Policji stanowi o tym, że przełożony po uprawomocnieniu się orzeczenia niezwłocznie wykonuje karę wydalenia ze służby.
W związku z powyższym, zdaniem Komendanta Wojewódzkiego, organ I instancji wydał rozkaz personalny zgodnie z przepisami prawa.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ II instancji wyjaśnił, że nie dotyczą one sprawy administracyjnej, lecz postępowania dyscyplinarnego, które zostało prawomocnie zakończone i w związku z tym zarzuty te nie podlegają analizie.
Natomiast zarzut naruszenia art. 108 § 1 k.p.a. jest nietrafny. W myśl powołanego przepisu, decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.
Zdaniem organu odwoławczego za nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności przemawiał interes społeczny oraz interes służby polegający na niezwłocznym wykonaniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Należy podkreślić, że zadania z zakresu bezpieczeństwa i porządku publicznego powinny być realizowane przez osoby spełniające wymogi określone w art. 25 ustawy o Policji oraz przestrzegające przepisów służbowych i obowiązującego porządku prawnego, zgodnie z przyjętymi na siebie zobowiązaniami wynikającym z art. 27 ustawy. Od funkcjonariusza Policji wymaga się, aby zachowywał się on odpowiednio z uwagi na to, że swoją osobą reprezentuje zarówno godność Państwa, jak i pełnionej służby.
Ponadto, organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. W związku z powyższym decyzja wywołuje skutki prawne nie z chwilą jej wydania w dacie podanej decyzji, lecz z datą prawidłowego doręczenia stronie. Decyzja niedoręczona stronie jest decyzją nieistniejącą w obrocie prawnym. Mając na uwadze treść powyższego przepisu oraz to, że doręczenie rozkazu nastąpiło w dniu [...] maja 2020 r., koniecznym było określenie nowej daty zwolnienia ze służby, tj. [...] maja 2020 r.
Na powyższą decyzję M. I. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, w której zarzucił naruszenie konstytucyjnych zasad wynikających z art. 2, art. 7, art. 32, art. 42 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 1 lit. c i art. 6 ust. 3 lit. b Europejskiej Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wolności. Ponadto skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, określonych w art. art. 6, 7, 9, 10, 24, 39,40, 42 § 3, 44 oraz 61 § 4, 108 § 1, 80, 110, 136 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W tym zakresie, między innymi, wskazał na zaistniałe - jego zdaniem - uchybienia, polegające na niewyjaśnieniu sprawy, niezapewnieniu mu czynnego udziału w postępowaniu, niewyłączeniu po. Komendanta Powiatowego Policji w G. oraz Rzecznika dyscyplinarnego, oraz na nieuzasadnionym nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W zakresie zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. skarżący powołał się, tak jak w odwołaniu, na naruszenie przez organy orzekające szeregu przepisów ustawy o Policji z Rozdziału 10 "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów", dotyczących sposobu przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego, prawidłowości procedury i zasadności orzeczenia o wymierzeniu mu kary dyscyplinarnej. Skarżący opisał także okoliczności spraw dyscyplinarnych ([...]) uzasadniające - według niego - zgłoszone zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego w postępowaniu dyscyplinarnym oraz wnioski dowodowe ujęte w skardze. W ocenie strony opisane uchybienia w postępowaniu dyscyplinarnym mogły mieć istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji i rozkazu personalnego z dnia [...] kwietnia 2020 r.
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji i rozkazu organu I instancji lub o uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania sprawy z wyłączeniem p.o. Komendanta Powiatowego Policji w G. i Rzecznika dyscyplinarnego.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zdaniem organu, treść skargi determinują w zasadzie zarzuty dotyczące przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego, zakończonego orzeczeniem o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Jednocześnie organ wniósł o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie do czasu rozpoznania sprawy ze skargi M. I. w przedmiocie kary dyscyplinarnej wydalenia z Policji, toczącej się pod sygn. akt II SA/Sz 576/20.
Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2021 r. Sąd zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy ze skargi strony na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Policji z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], prowadzonej pod sygn. akt II SA/Sz 576/20, od której rozstrzygnięcia zależy wynik postępowania w sprawie ze skargi na orzeczenie o zwolnieniu ze służby w Policji.
Wyrokiem z dnia 21 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 576/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M. I. na orzeczenie Komendanta Policji z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...]
w przedmiocie wymierzenia kary wydalenia ze służby. Postanowieniem z dnia 18 marca 2022 r. stwierdzono prawomocność powyższego wyroku.
Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2022 r. Sąd podjął postępowanie w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Na wstępnie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) – na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w związku z wystąpieniem przesłanek wymienionych w tym przepisie (strony nie wyraziły woli uczestnictwa w rozprawie przeprowadzanej w trybie zdalnym).
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, że skarga nie może być uwzględniona, albowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającego ją rozkazu personalnego nie doszło do naruszenia przepisów prawa.
Kwestionowaną decyzją Komendant Policji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Komendanta Powiatowego Policji w G. (rozkaz personalny z dnia [...] kwietnia 2020 r.) o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji, zasadnie zmieniając datę tego zwolnienia na dzień doręczenia skarżącemu ww. rozkazu personalnego, tj. na dzień [...] maja 2020 r.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie orzeczeń stanowił art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.), zgodnie z którym policjanta zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby.
Okolicznością bezsporną jest, że wobec skarżącego st. sierż. M. I. została prawomocnie orzeczona kara dyscyplinarna wydalenia ze służby w Policji na mocy orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w G. nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., które orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. Komendant Policji utrzymał w mocy, zaś prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 lutego
2021 r. sygn. akt II SA/Sz 576/20 skarga M. I. na powyższe orzeczenie została oddalona.
Sprawa dyscyplinarna skarżącego została zatem prawomocnie zakończona i orzeczona kara o wydaleniu ze służby w Policji podlegała wykonaniu na zasadzie art. 135o ust. 4 ustawy o Policji, w myśl którego, przełożony, o którym mowa w ust. 3, (tj. właściwy w sprawach osobowych), po uprawomocnieniu się orzeczenia niezwłocznie wykonuje karę: wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, obniżenia stopnia lub wydalenia ze służby przez wydanie rozkazu personalnego odpowiednio o: zwolnieniu lub odwołaniu ukaranego z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego i powołaniu lub mianowaniu na niższe stanowisko służbowe, obniżeniu stopnia lub zwolnieniu ukaranego policjanta ze służby.
Uprawomocnienie się zatem orzeczenia wymierzającego karę dyscyplinarną wydalenia ze służby w administracyjnym toku instancji wywarło ten skutek, że została spełniona przesłanka określona w art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji.
W ocenie Sądu, redakcja tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że właściwy organ Policji ma obowiązek zwolnienia policjanta ze służby, jeżeli wobec tego policjanta została prawomocnie orzeczona kara dyscyplinarna wydalenia ze służby, która jest koniecznym i wystarczającym warunkiem do wydania orzeczenia w oparciu o ww. przepis.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu II instancji, że organ jest związany orzeczeniem dyscyplinarnym i nie może na zasadzie uznania administracyjnego odstąpić od wykonania kary wydalenia ze służby w Policji, która zgodnie z art. 134f ustawy o Policji oznacza zwolnienie policjanta ze służby w Policji.
Zaskarżona decyzja jest więc obligatoryjnym aktem wykonania kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby i organy orzekające na zasadzie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji nie mogą w tym postępowaniu zajmować się oceną i zasadnością wymierzenia kary dyscyplinarnej, jak i weryfikować na nowo przebiegu postępowania dyscyplinarnego, w kontekście zgłoszonych w skardze zarzutów. W sprawie dotyczącej zwolnienia policjanta ze służby ustala się wyłącznie, czy w obrocie prawnym występuje ostateczne orzeczenie potwierdzające fakt ukarania policjanta tego rodzaju karą dyscyplinarną, a nie zaś okoliczności jej wymierzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2018 r., sygn. akt I OSK 54/17; Lex).
W związku z powyższym nie mogła odnieść w tej sprawie zamierzonego skutku obszerna argumentacja skargi, która dotyczyła w istocie postępowania dyscyplinarnego, a więc odrębnego postępowania od postępowania zakończonego rozkazem personalnym (decyzją) o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji.
Podkreślenia tu wymaga, że zarzuty z obecnie rozpoznawanej skargi związane z procedurą postępowania dyscyplinarnego skarżącego były już przedmiotem rozważań i oceny Sądu w postępowaniu w sprawie z jego skargi na orzeczenie dyscyplinarne w sprawie II SA/Sz 576/20 i zostały prawomocnie oddalone. Z tego względu wnioski dowodowe dotyczące wspomnianego postępowania w żaden sposób nie mogły przyczynić się do wyjaśnienia niniejszej sprawy.
Stąd też za nietrafny Sąd uznał zarzut skarżącego w zakresie naruszenia przez organ II instancji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. na skutek utrzymania w mocy wadliwego, zdaniem strony, rozkazu personalnego o zwolnieniu go ze służby, z uwagi na naruszenie przepisów z rozdziału 10 ustawy o Policji "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów". Jak już wskazano, w tej sprawie reguły postępowania dyscyplinarnego nie miały zastosowania i nie mogły być przedmiotem powtórnej analizy organów, czy sądu, tak jak miało to miejsce w postępowaniu sądowoadministracyjnym w przedmiocie kary dyscyplinarnej.
Jako bezpodstawne należało również ocenić zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym zarzuty dotyczące naruszenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, niewyjaśnienia stanu faktycznego, czy wadliwej oceny materiału dowodowego, które de facto zmierzają do zakwestionowania wyników postępowania w sprawie wymierzenia skarżącemu kary dyscyplinarnej. Jak już podkreślono powyżej, w toku postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby organ powinien ustalić jedynie, czy policjantowi wymierzono prawomocnym orzeczeniem właściwego przełożonego dyscyplinarnego karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Z racji charakteru decyzji o zwolnieniu policjanta ze służby, będącej decyzją związaną z decyzją o karze dyscyplinarnej wydalenia ze służby, organ nie ma podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego i przeprowadzania dowodów na okoliczności uzasadniające wydalenie policjanta ze służby, którego obligatoryjną konsekwencją jest zwolnienie policjanta.
Zdaniem Sądu, organy obu instancji wystarczająco ustaliły stan faktyczny wymagany do stwierdzenia, że wobec policjanta wystąpiła przesłanka zastosowania art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, i na tej podstawie zasadnie orzekły o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji.
Sąd nie znalazł również podstaw prawnych do uwzględnienia argumentu skarżącego co do konieczności wyłączenia od orzekania o zwolnieniu go ze służby w Policji po. Komendanta Powiatowego Policji w G., który zgodnie z normami kompetencyjnymi określonymi w art. 45 ust. 3 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy o Policji, jako właściwy organ w pierwszej instancji wydał kwestionowany rozkaz.
Należy wyjaśnić, że reguły wyłączenia przełożonego z czynności w postępowaniu wskazane w art. 135c ustawy o Policji dotyczą wyłącznie osoby przełożonego dyscyplinarnie i rzecznika dyscyplinarnego występujących w odrębnym, w tej sprawie prawomocnie zakończonym, postępowaniu dyscyplinarnym.
Prawidłowo też, w ocenie sądu, organ odwoławczy rozstrzygnął kwestię nadania rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że decyzji "może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności", a więc organ w ramach tzw. uznania administracyjnego, w zależności od okoliczności sprawy, rozstrzyga w kwestii natychmiastowego wdrożenia decyzji w życie. Omawiany rygor może być nadany rozstrzygnięciu w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla ochrony wartości wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a., co w niniejszej sprawie zostało należycie uzasadnione ważnym interesem służby, przejawiającym się w szczególnym, z punktu widzenia etyki, statusie Policji i osoby Policjanta, co przekłada się wprost na określony w cytowanym przepisie tzw. interes społeczny. Jak słusznie wskazał organ, zadania z zakresu bezpieczeństwa i porządku publicznego powinny być realizowane prze osoby spełniające wymogi określone w art. 25 ustawy o Policji oraz przestrzegające przepisów służbowych i obowiązującego porządku prawnego – zgodnie z przyjętymi na siebie zobowiązaniami wynikającymi z art. 27 tej ustawy. Niewątpliwie charakter przewinienia, którego dopuścił się skarżący, świadczy o tym, że nie spełnia on powyższych wymogów. Poza tym do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, zdaniem sądu, obliguje organ wskazany powyżej przepis art. 135o ust. 4 ustawy o Policji.
Z powyżej wymienionych powodów Sąd stwierdził, że skarga podlega oddaleniu, o czym orzekł na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.