II SA/SZ 609/04

II SA/Sz 609/04 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2005-07-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Grzegorz Jankowski /przewodniczący/
Kazimierz Maczewski /sprawozdawca/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c art. 135 art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie: Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk – Gawęcka Asesor WSA Kazimierz Maczewski /spr./ Protokolant st. sekr.sąd. Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2005r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie rejestracji pojazdu I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego z dnia [...]. Nr [...], II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu
Uzasadnienie
Decyzją Starosty z dnia [...] r. dokonano rejestracji pojazdu samochodowego marki [...]o nr nadwozia [...], nr silnika [...]i kartą pojazdu [...], należącego do P. S., wydając wnioskodawcy dowód rejestracyjny seria nr [...]oraz tablice rejestracyjne nr [...]. P. S. w dniu [...]r. sprzedał ten samochód K. G., który do wniosku o rejestrację pojazdu przedłożył otrzymane od zbywcy pojazdu wymienione wyżej dokumenty: dowód rejestracyjny i kartę pojazdu oraz tablice rejestracyjne. Starosta, m. in. na podstawie tych dokumentów, decyzją z dnia [...]r. zarejestrował ten pojazd, wydając K. G. dowód rejestracyjny seria nr [...], kartę pojazdu seria nr [...]oraz tablice rejestracyjne nr [...].
Wobec ustalenia, że rejestracji pojazdu na wniosek P. S. dokonano na podstawie zafałszowanych dokumentów, Starosta po wznowieniu postępowania, decyzją nr [...]z dnia [...]r. uchylił swoją decyzję z dnia [...]r. o rejestracji pojazdu, jednocześnie unieważniając wydany dowód rejestracyjny, kartę pojazdu oraz tablice rejestracyjne.
W związku z otrzymaniem w dniu [...]r. wymienionej decyzji Starosty, uchylającej decyzję o rejestracji pojazdu, Starosta również wznowił postępowanie w sprawie rejestracji, a następnie decyzją z dnia [...]r. znak: [...], uchylił własną decyzję z dnia [...]r. o zarejestrowaniu wymienionego pojazdu samochodowego marki [...]należącego do K. G., unieważnił dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne oraz wpis do karty pojazdu i odmówił jego rejestracji.
Po powzięciu wiadomości o decyzji Starosty z dnia [...]r. uchylającej decyzję o rejestracji w/w pojazdu dokonanej na wniosek P. S., K. G. w dniu [...]r. wniósł od niej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając, iż nie został powiadomiony o toczącym się postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania, co uniemożliwiło mu aktywny udział w tym postępowaniu i skorzystanie z przysługujących mu uprawnień strony.
Po rozpatrzeniu odwołania K. G., decyzją z dnia [...]r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 i art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515), Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze w przedmiocie uchylenia decyzji Starosty z dnia [...] r. dotyczącej rejestracji pojazdu marki [...]należącego do P. S.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przesłanką umorzenia postępowania odwoławczego było stwierdzenie braku interesu prawnego K. G. dotyczącego jego wyniku, wobec czego organ odwoławczy uznał, iż odwołujący się nie był stroną tego prowadzonego postępowania odwoławczego w rozumieniu art. 28 K.p.a. Zdaniem organu odwoławczego, w myśl tego przepisu, skarżący, będący aktualnym właścicielem przedmiotowego pojazdu, nie może zostać uznany za stronę wznowionego postępowania administracyjnego. Postępowanie to toczy się bowiem w sprawie P. S. – właściciela pojazdu w czasie wszczęcia postępowania - i dotyczy jego interesu prawnego (zgodnie z art. 28 K.p.a.). Postępowanie to zakończone zostało ostateczną decyzją z dnia [...]r. o rejestracji pojazdu, uwzględniającą P. S., jako jedyną stronę postępowania. W wyniku wznowienia postępowania wydana została przez organ I instancji decyzja uchylająca wymienioną decyzję Starosty z dnia [...]r. w sprawie rejestracji pojazdu marki [...], unieważniająca równocześnie wydany dowód rejestracyjny, kartę pojazdu i tablice rejestracyjne oraz odmawiająca rejestracji przedmiotowego pojazdu.
Organ odwoławczy stwierdził w związku z tym, że w postępowaniu wznowionym postanowieniem Starosty z dnia [...]r., za stronę można uznać wyłącznie P. S., tj. podmiot będący stroną w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną o rejestracji pojazdu (z dnia [...]r.), która została następnie uchylona decyzją z dnia [...]r. wydaną w wyniku wznowienia postępowania. Zdaniem organu odwoławczego, istotnym w sprawie jest bowiem to, iż skutki zaskarżonej decyzji uchylającej dotyczą wyłącznie P. S., który jest jedyną stroną w postępowaniu, jako właściciel pojazdu w czasie wszczęcia postępowania oraz w czasie jego rejestrowania na podstawie dokumentu uznanego następnie za fałszywy.
Organ odwoławczy stwierdził także, iż K. G. - jako aktualnemu właścicielowi pojazdu - przymiot strony przysługuje w odrębnym postępowaniu administracyjnym prowadzonym obecnie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, sygn. akt: [...], w związku z jego odwołaniem z dnia [...]r. od decyzji Starosty z dnia [...]r., znak: [...], orzekającej o uchyleniu decyzji z dnia [...]r. o zarejestrowaniu przedmiotowego pojazdu samochodowego marki [...], a także unieważniającej wydany K.G. dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne i wpis do karty pojazdu oraz odmawiającej rejestracji przedmiotowego pojazdu.
Wskazując także na odrębność tych dwóch postępowań administracyjnych w sprawie rejestracji pojazdu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło umorzyć postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie.
Skarżąc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. umarzającą postępowanie odwoławcze, K. G. zarzucił decyzji, iż została ona wydana z naruszeniem jego uprawnień jako strony postępowania, wynikających z art. 10 i art. 81 w związku z art. 28 K.p.a. oraz z naruszeniem art. 73 ustawy prawo o ruchu drogowym, bowiem dochowując należytej staranności przy zakupie pojazdu, stał się jego właścicielem, a ewentualne nieprawidłowości związane z odprawą celną mogą dotyczyć jedynie zbywcy pojazdu. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nie znajdując postaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Sąd administracyjny, w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 tejże ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że decyzja ta nie odpowiada prawu, a skarga jest zasadna we wskazanym poniżej zakresie.
Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) "stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek".
Dla rozstrzygnięcia, czy skarżący, jako nabywca pojazdu samochodowego, miał przymiot strony we wznowionym z urzędu postępowaniu administracyjnym dotyczącym uchylenia wydanej uprzednio na wniosek zbywcy pojazdu decyzji o zarejestrowaniu pojazdu samochodowego i unieważnienia wydanych przy tej rejestracji dokumentów i tablic rejestracyjnych, niezbędne jest dokonanie analizy przepisów prawa materialnego dotyczących kwestii rejestracji takich pojazdów.
Zgodnie z art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515): "1. Dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Przepis ten nie dotyczy pojazdów, o których mowa w ust. 3.
2. Pojazdy określone w ust. 1 są dopuszczone do ruchu, jeżeli odpowiadają warunkom określonym w art. 66 oraz są zarejestrowane i zaopatrzone w zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne, a w przypadku pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli, w nalepkę kontrolną."
Przepis art. 72 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym stanowi, że: "Rejestracji dokonuje się na podstawie:
1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;
2) karty pojazdu, jeżeli była wydana;
5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany;
6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy" (punkty 3 i 4 pominięto, jako nieistotne w niniejszej sprawie).
W myśl art. 73 ust. 1 omawianej ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania, wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana.
Ponadto, zgodnie z art. 78 ust. 1 - 3 ustawy: "1. W razie przeniesienia na inną osobę własności pojazdu zarejestrowanego, dotychczasowy właściciel przekazuje nowemu właścicielowi dowód rejestracyjny i kartę pojazdu, jeżeli była wydana.
2. Właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o:
1) nabyciu lub zbyciu pojazdu;
2) zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym.
3. Zdarzenia, o których mowa w ust. 2, są dokumentowane w karcie pojazdu; odpowiednich wpisów dokonuje starosta."
Rozważając na podstawie przytoczonego stanu prawnego kwestię posiadania przez K. G. interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym uchylenia przez organ administracyjny decyzji o zarejestrowaniu pojazdu należącego do innej osoby, która zbyła ten pojazd na rzecz skarżącego, stwierdzić należy na wstępie, iż nabywca pojazdu samochodowego niewątpliwie jest zainteresowany tym (ma interes majątkowy i prawny), aby nabyty pojazd nie był obciążony wadami, zarówno fizycznymi, jak i prawnymi. Możliwość normalnego (prawidłowego) korzystania z takiej rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem uzależniona jest właśnie m. in. od tego, czy jest ona wolna od takich wad. Jedną z najważniejszych cech pojazdu samochodowego, bez której nie jest możliwe korzystanie z pojazdu, jest możliwość jego rejestracji (art. 71 ust. 1 i 2 ustawy). Wobec faktu, iż w razie pochodnego nabycia pojazdu, nabywca przy jego rejestracji obowiązany jest przedłożyć m. in. dowód rejestracyjny pojazdu dotychczasowego właściciela oraz kartę pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy) i prawidłowość (ważność) tych dokumentów jest jednym z warunków rejestracji pojazdu, uznać należy, że wszczęcie (wznowienie) postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest uchylenie decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz zbywcy pojazdu oraz unieważnienie dokumentów niezbędnych przy rejestracji pojazdu przez nabywcę, dotyka bezpośrednio także interesu prawnego nabywcy. Wynik tego postępowania (w tym unieważnienie dowodu rejestracyjnego i karty pojazdu) rzutuje bowiem bezpośrednio na sytuację prawną nabywcy. Normalnym skutkiem unieważnienia dowodu rejestracyjnego zbywcy pojazdu może być podważenie prawidłowości rejestracji pojazdu przez nabywcę i w konsekwencji również unieważnienie dowodu rejestracyjnego uzyskanego uprzednio przez nabywcę pojazdu. Taka sytuacja oznacza wprost, że nabywca nie będzie mógł korzystać z nabytego pojazdu i to także wtedy, gdy skutecznie nabył prawo własności tego pojazdu. Ponadto dla umożliwienia nabywcy pojazdu wykonania obowiązków wynikających z art. 72 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy, ustawodawca nałożył na zbywcę obowiązek przekazania nowemu właścicielowi dowodu rejestracyjnego i karty pojazdu, jeżeli była wydana (art. 78 ust. 1 ustawy).
Kwestie związane z rejestracją pojazdów samochodowych mają istotne znaczenie nie tylko dla posiadaczy tych pojazdów, ale również dla porządku publicznego i dlatego właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić starostę, w terminie nieprzekraczającym 30 dni, o nabyciu lub zbyciu pojazdu i fakt ten dokumentowany jest przez starostę w karcie pojazdu (art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3 ustawy). Oznacza to równocześnie, iż starosta wznawiając postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu, posiada informację, kto jest ewentualnym nabywcą pojazdu.
Zdaniem Sądu, z podanych wyżej powodów, postępowanie administracyjne w przedmiocie uchylenia decyzji o rejestracji i unieważnienia dowodu rejestracyjnego zbywcy pojazdu dotyczy także interesu prawnego nabywcy tego pojazdu, wobec czego nie można go pozbawić uczestniczenia w takim postępowaniu. Nie można w związku z tym podzielić poglądu organu odwoławczego, iż skutki zaskarżonej odwołaniem decyzji uchylającej decyzję o rejestracji dotyczą wyłącznie P. S. i że jest on jedyną stroną w postępowaniu, jako właściciel pojazdu w czasie wszczęcia postępowania oraz w czasie jego rejestrowania na podstawie dokumentu uznanego następnie za fałszywy.
Należy też wskazać, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.11.2004 r., sygn. akt OSK 802/04 (ONSAiWSA 2005/3/53), wyrażono pogląd, iż: "W sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zarejestrowaniu pojazdu, wydanej na rzecz poprzedniego właściciela, osoba, która nabyła od niego pojazd i jest aktualnym właścicielem tego pojazdu, zarejestrowanego już na jej rzecz, ma interes prawny w tej sprawie w rozumieniu art. 28 K.p.a. w związku z art. 72 ust. 1 pkt 4 i art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 129, poz. 1444 ze zm.)". Ponadto w uzasadnieniu wyroku stwierdzono, iż "nie ulega żadnej wątpliwości, że w tych warunkach już samo wzruszenie poprzedniej decyzji rejestracyjnej może oddziaływać na prawa osoby, która z powołaniem się na tę decyzję uzyskała rejestrację pojazdu i jest aktualnym właścicielem pojazdu". Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela przytoczone poglądy NSA.
Mając wszystko powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego stwierdzająca, iż skarżący K. G. nie jest stroną postępowania (z uwagi na brak interesu prawnego), oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania (art. 10 § 1 w zw. z art. 28 K.p.a.), a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego orzeczono jak w sentencji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w zw. z art. 135 i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).