II SA/Sz 607/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2021-02-25
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo wodnestrefa ochronnaujęcie wodyzwykłe korzystanie z wódLasy Państwowegospodarstwo domowedziałalność gospodarczaadministracja wodnaWSA Szczecin

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o ustanowieniu strefy ochronnej ujęcia wody podziemnej, uznając, że organy błędnie zinterpretowały pojęcie 'zwykłego korzystania z wód' przez Lasy Państwowe.

Sprawa dotyczyła skargi Nadleśnictwa na decyzję o ustanowieniu strefy ochronnej ujęcia wody podziemnej przy leśniczówce. Organy uznały, że działalność gospodarcza Lasów Państwowych wyklucza 'zwykłe korzystanie z wód'. Sąd administracyjny uchylił decyzję, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały pojęcie 'zwykłego korzystania z wód', które może przysługiwać również osobom prawnym, i nie zbadały dokładnie ilości pobieranej wody oraz jej przeznaczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo C. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, która utrzymała w mocy decyzję o ustanowieniu strefy ochronnej dla ujęcia wody podziemnej przy leśniczówce. Organy administracji wodnej uznały, że pobór wody z tej studni nie stanowi 'zwykłego korzystania z wód', ponieważ Nadleśnictwo prowadzi działalność gospodarczą, a budynek leśniczówki służy celom mieszkaniowym i służbowym. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd podzielił pogląd, że pojęcie 'zwykłego korzystania z wód' przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym, w tym jednostkom organizacyjnym takim jak Lasy Państwowe, pod warunkiem, że pobór wody nie przekracza określonych limitów (5 m³ na dobę) i służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub rolnego. Sąd zarzucił organom naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności nie zbadano ilości pobranej wody i jej przeznaczenia, a także błędnie z góry założono, że działalność Nadleśnictwa wyklucza możliwość zwykłego korzystania z wód. W związku z tym, decyzja o ustanowieniu strefy ochronnej została wydana przedwcześnie.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, 'zwykłe korzystanie z wód' może przysługiwać osobom prawnym, w tym jednostkom organizacyjnym takim jak Lasy Państwowe, pod warunkiem, że pobór nie przekracza 5 m³ na dobę i służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub rolnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy Prawa wodnego nie wyłączają możliwości zwykłego korzystania z wód przez osoby prawne. Organy błędnie z góry założyły, że działalność gospodarcza Nadleśnictwa wyklucza taką możliwość, nie badając faktycznego sposobu i ilości poboru wody.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § par. 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo wodne art. 33 § ust. 1-4

Ustawa Prawo wodne

Zwykłe korzystanie z wód przysługuje właścicielowi gruntu, w tym osobom prawnym, i służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub rolnego, z ograniczeniem ilościowym do 5 m³ na dobę.

Prawo wodne art. 120 § pkt 1

Ustawa Prawo wodne

Prawo wodne art. 121 § ust. 1-3

Ustawa Prawo wodne

Strefę ochronną ustanawia się dla każdego ujęcia wody, z wyłączeniem ujęć służących do zwykłego korzystania z wód.

Prawo wodne art. 135 § ust. 1

Ustawa Prawo wodne

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 64 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo wodne art. 7

Ustawa Prawo wodne

Prawo wodne art. 77

Ustawa Prawo wodne

Prawo wodne art. 80

Ustawa Prawo wodne

Prawo wodne art. 107 § par. 3

Ustawa Prawo wodne

K.p.a. art. 6

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 78

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7a

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 35 § § 3

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 36 § § 2

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 12

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 9

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy błędnie zinterpretowały pojęcie 'zwykłego korzystania z wód', wyłączając z niego podmioty instytucjonalne jak Lasy Państwowe. Organy nie zbadały dokładnie ilości pobranej wody i jej przeznaczenia, co jest kluczowe dla ustalenia, czy mamy do czynienia ze zwykłym korzystaniem z wód. Organy naruszyły przepisy K.p.a. dotyczące dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów, że działalność gospodarcza Nadleśnictwa wyklucza zwykłe korzystanie z wód. Stanowisko organów, że pobór wody z ujęcia przy leśniczówce nie służy zaspokojeniu potrzeb gospodarstwa domowego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd podziela powszechnie wyrażany w orzecznictwie pogląd, że zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym. Organy 'Polskich Wód' nieprawidłowo, bo z naruszeniem przepisów prawa materialnego, z góry założyły, że Nadleśnictwo prowadzi działalność gospodarczą, której nie da się pogodzić z ustawowymi celami korzystania zwykłego z wód. Dopiero przeprowadzenie dokładnych ustaleń i rozważań na temat tej kluczowej dla sprawy kwestii, umożliwi odpowiedź na pytanie o dopuszczalność ustanowienia strefy ochronnej.

Skład orzekający

Maria Mysiak

przewodniczący sprawozdawca

Patrycja Joanna Suwaj

członek

Renata Bukowiecka-Kleczaj

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'zwykłego korzystania z wód' przez podmioty prawne, w tym jednostki organizacyjne Skarbu Państwa, w kontekście Prawa wodnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji poboru wody z ujęcia przy leśniczówce, ale zasada prawna jest szerzej stosowalna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów Prawa wodnego w kontekście działalności instytucji państwowych, co ma znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów.

Lasy Państwowe a zwykłe korzystanie z wody: Sąd wyjaśnia granice prawa.

Sektor

rolnictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Sz 607/20 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Maria Mysiak /przewodniczący sprawozdawca/
Patrycja Joanna Suwaj
Renata Bukowiecka-Kleczaj
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 5018/21 - Wyrok NSA z 2024-10-23
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 64 ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 310
art. 33 ust. 1-4, art. 120, art. 121 ust. 1-3, art. 128, art. 133 ust. 1, 135 ust. 1, art. 136
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2021 r. sprawy ze skargi S. P. Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo C. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. P. G. W. W. P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia strefy ochronnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w S. P. G. W. W. P. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. P. G. W. W. P. na rzecz strony skarżącej S. P. Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo C. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2020 r., znak [...], Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor RZGW") po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo C. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w S. (dalej: "Dyrektor ZZ") z [...] marca 2019 r., znak: [...], w przedmiocie ustanowienia strefy ochronnej obejmującej ujęcie wody podziemnej.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor RZGW wskazał art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.: Dz. U. z 2020 poz. 256, dalej: "K.p.a."), w zw. art. 33 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 310 ze zm.; dalej: "Prawo wodne").
Wymienioną decyzją z [...] marca 2019 r. Dyrektor ZZ orzekł o ustanowieniu strefy ochronnej, obejmującej wyłącznie teren ochrony bezpośredniej ujęcia wody podziemnej, składającego się z jednej studni, zlokalizowanego w miejscowości L. , stanowiący obszar o kształcie czworokąta w odległości 2 m od obudowy studni, położony na części działki nr [...] ob. L. , gm. C., a także nałożył określone obowiązki związane z ustanowieniem ochrony bezpośredniej na terenie.
Organ I instancji doszedł do przekonania, że pobór wód podziemnych z ujęcia w miejscowości L. nie stanowi zwykłego korzystania z wód. Świadczy o tym charakter korzystania z leśniczówki, na którą składają się lokal mieszkalny oraz grunt. Budynek mieszkalny służy zarówno do celów mieszkaniowych, jak i służbowych. Mając na względzie powyższe, organ I instancji wskazał, że w sprawie nie można przyjąć, że leśniczówka powinna być traktowana jak gospodarstwo domowe.
Dyrektor ZZ zauważył, że sporne ujęcie wody podziemnej składa się z jednej studni wierconej położonej w odległości ok. 7 m do 9 m od budynków. Obudowa studni wykonana jest z kręgów betonowych o średnicy 1,4 m z włazem. Woda pobierana z ww. ujęcia, użytkowana jest na potrzeby socjalno-bytowe mieszkańców leśniczówki, budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W budynku leśniczówki jedno z pomieszczeń wydzielone jest na biuro służące do pracy leśniczego. Właścicielem działki jest Skarb Państwa, w zarządzie PGL LP Nadleśnictwo C..
Dyrektor RZGW uznał, że wniesione przez Nadleśnictwo odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. O zasadności przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody podziemnej stanowił wykaz eksploatowanych ujęć wód podziemnych przeznaczonych do zaopatrzenia ludności w wodę pitną, powzięty z Urzędu Miejskiego w C. z [...] kwietnia 2018 r. Kwestia lokalizacji ujęcia wody została uzupełniona uproszczonym wypisem z rejestru gruntów przedłożonym przez Starostę G. .
W ocenie Dyrektora RZGW, w postępowaniu dowodowym ustalono, że PGL LP prowadzi działalność gospodarczą, której nie da się pogodzić z ustawowymi celami zwykłego korzystania z wód. Zwykłe korzystanie z wód stanowi osobliwy rodzaj korzystania, podlegający nadzorowi władzy wodnej w bardzo ograniczonym zakresie, w związku z czym rozszerzająca interpretacja uprawnienia, które przysługuje wyłącznie właścicielowi wód czy gruntów, a nie posiadaczom zależnym, jest nieuprawniona. Prawo cywilne i sformułowane w nim zasady "obrotu uprawnieniami" przysługujące właścicielowi, nie mają pierwszeństwa przed regulacjami Prawa wodnego w kwestii korzystania z zasobów wodnych. Jednocześnie, Lasy Państwowe są jedną z wielu instytucji, która reprezentuje Skarb Państwa. Nie daje to podstawy do przyznania osobliwych uprawnień do korzystania z wód, podobnie jak nie przysługują one samemu Skarbowi Państwa i posiadaczom zależnym korzystającym z mienia Skarbu Państwa.
Według Dyrektora RZGW zwykłe korzystanie z wód nie dotyczy leśniczówek oraz innych budynków, w których prowadzona jest działalność gospodarcza związana z gospodarką leśną, co oznacza, że korzystanie z wód na potrzeby takich budynków wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Jednocześnie do obowiązków zaliczyć należy również składanie oświadczeń dotyczących wielkości usług wodnych i ponoszenia opłat za usługi wodne, a także obowiązek ustanawiania stref ochronnych ujęć wód, których celem jest zapewnienie odpowiedniej jakości wód ujmowanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia.
Dyrektor RZGW nie podzielił zarzutów naruszenia wskazanych przepisów K.p.a.
Nadleśnictwo zaskarżyło decyzję Dyrektora RZGW, zarzucając naruszenie:
1. przepisów proceduralnych, tj. art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 78 art. 107 § 3 K.p.a., polegające na zaniechaniu poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych odnośnie celu korzystania z wody podziemnej pobieranej ze spornego ujęcia wody oraz wielkości dobowego poboru wody pod kątem zbadania, czy nie dochodzi do zwykłego korzystania z wody, a tym samym pominięcie dowodu z oględzin na gruncie przedmiotowej studni w celu ustalenia faktycznego sposobu korzystania z niej;
2. art. 7a K.p.a., poprzez zaniechanie zastosowania tego przepisu w sytuacji wątpliwości co do znaczenia pojęcia "zwykłego korzystania z wody" i "dostarczania wody ludności";
3. art. 33 w zw. z art. 35 ust. 1 Prawa wodnego polegające na błędnej interpretacji i uznaniu, że zwykłe korzystanie z wody nie może dotyczyć podmiotu instytucjonalnego, takiego jakim jest Nadleśnictwo reprezentujące Skarb Państwa, bez szczegółowego odniesienia się do faktycznego sposobu korzystania z wody podziemnej;
4. art. 120 pkt 1 Prawa wodnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie przez organ, że konieczne jest w przedmiotowym stanie faktycznym utworzenie strefy ochrony bezpośredniej, pomimo że dostarczanie wody nie dotyczy zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi ani zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości, ani także nie służy w tym stanie ochronie zasobów wodnych;
5. art. 121 ust. 3 Prawa wodnego poprzez błędne uznanie, że przedmiotowe ujęcie służy zaopatrzeniu ludności w wodę i nie jest ujęciem służącym zwykłemu korzystaniu z wód.
Dodatkowo, Nadleśnictwo podniosło, że naruszono art. 35 § 3 w zw. z art. 36 § 2 K.p.a., nie rozpatrując sprawy w ustawowym terminie, zatem naruszono zasadę szybkości i prostoty prowadzenia postępowania (12 K.p.a.) oraz zasadę informowania stron (art. 9 K.p.a.). Nadleśnictwo wskazało również na brak umocowania do działania osoby podpisującej wykaz z [...] kwietnia 2018 r., na podstawie którego zostały wydane decyzje organów I i II instancji.
Nadleśnictwo wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor RZGW wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zakreślając ramy prawne sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 120 pkt 1 Prawa wodnego zapewnieniu odpowiedniej jakości wód ujmowanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości, a także ochronie zasobów wodnych służy ustanawianie stref ochronnych ujęć wody.
Jak stanowi art. 121 ust. 1-3 Prawa wodnego strefę ochronną stanowi obszar ustanowiony na podstawie art. 135 ust. 1, na którym obowiązują nakazy, zakazy i ograniczenia w zakresie użytkowania gruntów oraz korzystania z wód. Strefa ochronna obejmuje wyłącznie teren ochrony bezpośredniej albo teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej. Strefę ochronną obejmującą wyłącznie teren ochrony bezpośredniej ustanawia się dla każdego ujęcia wody, z wyłączeniem ujęć wody służących do zwykłego korzystania z wód.
Strefę ochronną obejmującą wyłącznie teren ochrony bezpośredniej ustanawia się na mocy decyzji z urzędu (art. 133 ust. 1, art. 135 ust. 1 Prawa wodnego).
Ustanawiając strefę ochronną obejmującą wyłącznie teren ochrony bezpośredniej, właściwy organ Wód Polskich określa obszar terenu ochrony bezpośredniej, a także wskazuje do stosowania obowiązki wynikające z art. 128 (art.136 Prawa wodnego).
Zgodnie z art. 33 ust. 1 Prawa wodnego właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się na jego gruncie. Z ust. 2 tego przepisu wynika, że prawo do zwykłego korzystania z wód nie uprawnia do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganej zgody wodnoprawnej. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 3). Definicję zwykłego korzystania z wód wprowadza art. 33 ust. 4 Prawa wodnego, stanowiąc, że zwykłe korzystanie z wód obejmuje:
1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 mł na dobę,
2) wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 mł na dobę.
Spór w sprawie sprowadza się w zasadzie do wykładni "zwykłego korzystania z wód".
Organ stoi bowiem na stanowisku, że przez sam fakt, że PGL LP prowadzi działalność gospodarczą, nie można przyjąć, że leśniczówka powinna być traktowana jak gospodarstwo domowe. Pobór wód podziemnych z miejscowości L. nie stanowi więc zwykłego korzystania z wód. Świadczy o tym charakter korzystania z leśniczówki, na którą składają się lokal mieszkalny oraz grunt. Budynek mieszkalny służy zarówno do celów mieszkaniowych, jak i służbowych.
Powyższe uzasadniało zatem ustanowienie strefy ochronnej na podstawie art. 135 ust. 1 Prawa wodnego.
Z kolei, w ocenie strony skarżącej, organy dokonały błędnej interpretacji i bezpodstawnego uznania, że zwykłe korzystanie z wody nie może dotyczyć podmiotu instytucjonalnego, takiego jakim jest Nadleśnictwo reprezentujące Skarb Państwa. Powyższe stanowisko skutkowało bezpodstawnym przyjęciem przez organy, że konieczne jest w przedmiotowym stanie faktycznym utworzenie strefy ochrony bezpośredniej, pomimo że dostarczanie wody nie dotyczy zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi ani zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości, ani także nie służy w tym stanie ochronie zasobów wodnych.
Mając na uwadze tak zarysowany spór wskazać należy, że Sąd podziela powszechnie wyrażany w orzecznictwie pogląd, że zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym. Świadczy o tym treść art. 33 ust. 1 Prawa wodnego, która w sposób wyraźny przyznaje prawo zwykłego korzystania z wód każdemu właścicielowi gruntu, a nie tylko takim właścicielom gruntów, którzy są osobami fizycznymi. Inne brzmienie tego przepisu prowadziłoby do oczywistej sprzeczności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, który nakazuje tak samo traktować prawo własności należne różnym podmiotom prawa.
W wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie – m.in. z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1391/18 i sygn. akt II SA/Rz 1389/18 Sąd przyjął, że sformułowanie "potrzeby własnego gospodarstwa domowego", jakim posługuje się ustawodawca, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w takim rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód, wynikających z art. 33 ust. 4 Prawa wodnego - pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 mł na dobę, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 mł na dobę (zob. także wyrok WSA w Rzeszowie z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1351/19). Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje zaprezentowaną w powołanych wyrokach wykładnię "zwykłego korzystania z wód", wskazując, że termin ten był również tak rozumiany w poprzednim stanie prawnym - pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121, ze zm.), gdzie odpowiednikiem obecnego art. 33 był art. 36 (por. wyrok NSA z 21 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2919/16).
Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości stanowiących Lasy Państwowe, zaś zarząd tym mieniem wykonuje specjalistyczna jednostka organizacyjna jaką jest Państwowe Gospodarstwo Leśne "Lasy Państwowe". Skarżąca działa więc w ramach osobowości prawnej Skarbu Państwa, co oznacza, że jej działania są działaniami ww. osoby prawnej. Przepisy ustawy o lasach powierzając Lasom Państwowym zarząd składnikami mienia państwowego, decydują o możliwości wykonywania przez tą jednostkę organizacyjną uprawnień właścicielskich, w tym co oczywiste czerpania z uprawnień wypływających z przepisów Prawa wodnego, a przewidujących zwykłe korzystanie z wód. W świetle prawa Skarbowi Państwa przysługują te uprawnienia, które w jego imieniu wykonuje podmiot publiczny jakim są jednostki organizacyjne Lasów Państwowych. Dlatego słusznie strona skarżąca podnosi brak prawnej możliwości wyłączenia z zarządu lasami państwowymi prawa do zwykłego korzystania z wód. Nadleśnictwo wykonując swe ustawowe zadania, zobligowane jest zachowywać się jak właściciel, w imieniu którego zarządza nieruchomościami stanowiącymi lasy państwowe. Dlatego Nadleśnictwo pomimo, że nie posiada osobowości prawnej, z racji wykonywania czynności zarządu składnikami leśnymi mienia Skarb Państwa może być adresatem przepisów definiujących korzystanie zwykłe z wód, tj. art. 33 ust. 1 Prawa wodnego (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 17 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 558/19).
Jak wskazuje się w doktrynie, organy administracji leśnej są terenowymi organami rządowej administracji specjalnej łączącymi funkcje z zakresu administracji państwowej ze specjalistycznymi zadaniami spoza obszaru stosunków administracyjnych (J. Boć (red.:), Prawo administracyjne, Wrocław, 1993 r.). Taki status prawny Lasów Państwowych nie pozwala ujmować ich działalności wyłącznie jako nastawionej na działalność gospodarczą (zarobkową).
Z treści skargi wynika, że pobierana woda podziemna służy zaopatrzeniu w wodę gospodarstwa domowego leśniczego, któremu, jako pracownikowi Nadleśnictwa, zapewniono lokal mieszkalny usytuowany w osadzie leśnej na działce [...] L. gm. C., gdzie znajduje się sporne ujęcie wody podziemnej składające się z jednej studni wierconej umiejscowionej pomiędzy budynkiem mieszkalnym i garażem.
W świetle tej argumentacji musiały znaleźć potwierdzenie te zarzuty skargi, które kwestionują przeprowadzony przez organy proces dochodzenia do prawdy materialnej - art. 7, 77, 80, 107 § 3 K.p.a. Organy "Polskich Wód" nieprawidłowo, bo z naruszeniem przepisów prawa materialnego, z góry założyły, że Nadleśnictwo prowadzi działalność gospodarczą, której nie da się pogodzić z ustawowymi celami korzystania zwykłego z wód. Jak wykazano wyżej, Lasy Państwowe nie są podmiotem, którego działalność zamyka się wyłącznie w czynnościach zarobkowania, stąd należało dokładnie wyjaśnić potrzeby funkcjonowania leśniczówki, której mieszkańcy dokonują poboru wody podziemnej. Ze względu na pełnienie przez Lasy Państwowe funkcji administracyjnych, zbliżonych zresztą do tych jakimi posługują się organy "Polskich Wód" (w obu tych sytuacjach mamy do czynienia z instytucjami administrującymi dostępem do dóbr publicznych), trudno było bezkrytycznie założyć wykorzystywanie pobieranej wody podziemnej dla celów działalności gospodarczej, która w świetle art. 121 ust. 3 Prawa wodnego, generuje potrzebę ustanowienia strefy ochronnej. Tym bardziej, że organy nie dokonały żadnych ustaleń na okoliczność ilości pobranych wód oraz tego czy może się ona mieścić w dozwolonych właścicielowi granicach korzystania, tj. w ilości 5 mł średniorocznie na dobę. Dopiero przeprowadzenie dokładnych ustaleń i rozważań na temat tej kluczowej dla sprawy kwestii, umożliwi odpowiedź na pytanie o dopuszczalność ustanowienia strefy ochronnej obejmującej teren ochrony bezpośredniej ujęcia wody podziemnej - studni w miejscowości L. (działka nr [...] gmina C. ).
Skoro organy nie wyjaśniły czy Nadleśnictwo korzysta z wód w ramach przysługującego Skarbowi Państwa korzystania zwykłego, to jego decyzja o ustanowieniu strefy ochronnej, obejmującej teren studni przy leśniczówce w L. , została wydana przedwcześnie. Dokładne wyjaśnienie kwestii przesądzających o zwykłym korzystaniu przez Nadleśnictwo z wód podziemnych w ramach prowadzonej leśniczówki, pozwoli rozstrzygnąć organom o dopuszczalności ustanowienia strefy ochronnej obejmującej ujęcie wody podziemnej.
Stwierdzone przez Sąd uchybienia w zakresie stosowania przepisów K.p.a. dotyczących obowiązku dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego sprawy w postaci art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., mogły mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem nie wykazano przesłanek pozwalających na zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego w postaci art. 133 ust. 1, art. 135 ust. 1 i art. 136 Prawa wodnego, a więc przepisów stanowiących podstawę wydania decyzji o ustanowieniu strefy ochronnej obejmującej wyłącznie teren ochrony bezpośredniej, a także przepisów art. 120 i 121 Prawa wodnego stanowiących co stanowi strefę ochronną i jakie działania podejmowane są celem zapewnienia odpowiedniej jakości wód.
Z tych powodów należało orzec jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej, w skrócie: "p.p.s.a.").
Z uwagi na fakt, że wskazanych powyżej naruszeń proceduralnych dopuścił się zarówno organ I, jak i II instancji, Sąd orzekł o uchyleniu również decyzji organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Koszty postępowania należne skarżącej obejmują poniesione przez nią opłaty sądowe, w tym wpis od skargi ([...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę [...] zł) oraz [...] zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę