II SA/SZ 590/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2024-09-12
NSAinneŚredniawsa
świadczenie pielęgnacyjneświadczenia rodzinneemeryturaniepełnosprawnośćopieka nad osobą starszązmiana przepisówprawo przejścioweZUS

WSA w Szczecinie oddalił skargę na decyzję odmawiającą świadczenia pielęgnacyjnego z powodu pobierania emerytury, uznając, że prawo do świadczenia na starych zasadach nie powstało przed 31 grudnia 2023 r.

Skarżąca domagała się świadczenia pielęgnacyjnego na ojca, jednak organ odmówił, wskazując na pobieranie przez nią emerytury. Pełnomocnik argumentował, że organ powinien poinformować o możliwości zawieszenia emerytury, aby umożliwić przyznanie świadczenia. Sąd uznał, że prawo do świadczenia na dotychczasowych zasadach nie powstało przed 1 stycznia 2024 r., ponieważ skarżąca nie zawiesiła emerytury przed tą datą, co wykluczyło zastosowanie przepisów przejściowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy R. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Główną przesłanką odmowy było ustalenie, że skarżąca pobiera emeryturę, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Pełnomocnik skarżącej podnosił, że organy powinny były poinformować o możliwości zawieszenia emerytury, co umożliwiłoby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza w kontekście zmiany przepisów od 1 stycznia 2024 r. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw, w których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. Ponieważ skarżąca nie zawiesiła emerytury przed tą datą, nie można było zastosować przepisów dotychczasowych, a tym samym uznać, że prawo do świadczenia powstało. Sąd wskazał również, że skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien był być świadomy konieczności zawieszenia emerytury.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pobieranie emerytury wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach, jeśli prawo do świadczenia nie powstało do 31 grudnia 2023 r. z powodu braku zawieszenia emerytury.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest powstanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed 1 stycznia 2024 r. Skoro skarżąca nie zawiesiła emerytury przed tą datą, nie można było zastosować przepisów przejściowych, a tym samym przyznać świadczenia na starych zasadach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.ś.r. art. 17 § 5 pkt 1 lit. a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

u.ś.w. art. 63 § 1

Ustawa o świadczeniu wspierającym

Przepis przejściowy; do spraw o świadczenie pielęgnacyjne, do których prawo powstało do 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 17 § 1b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Przepis uznany częściowo za niekonstytucyjny przez TK, ale w kontekście daty powstania niepełnosprawności.

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek informowania strony o możliwości usunięcia przeszkód.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach przed 1 stycznia 2024 r. z powodu nie zawieszenia emerytury.

Odrzucone argumenty

Organ powinien był poinformować o możliwości zawieszenia emerytury w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Pobieranie emerytury nie powinno stanowić negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z wyrokiem TK K 38/13.

Godne uwagi sformułowania

do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe brak jest podstaw do uznania, że przy wydawaniu skarżonej decyzji Kolegium miało podstawy do zastosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym.

Skład orzekający

Krzysztof Szydłowski

sprawozdawca

Marzena Iwankiewicz

przewodniczący

Patrycja Joanna Suwaj

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym i ich zastosowanie do spraw o świadczenie pielęgnacyjne, gdzie kluczowe jest powstanie prawa do świadczenia przed 31 grudnia 2023 r."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, w której prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało przed 1 stycznia 2024 r. z powodu niespełnienia warunku zawieszenia emerytury.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii świadczeń opiekuńczych i ich dostępności w kontekście zmian prawnych, co jest istotne dla wielu osób. Pokazuje praktyczne konsekwencje zmian przepisów.

Czy można stracić świadczenie pielęgnacyjne przez emeryturę? Kluczowa data 31 grudnia 2023 r.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 590/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski /sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący/
Patrycja Joanna Suwaj
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2024 poz 572
art. 9, art. 10  par. 1, art. 79a  par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 27 listopada 2023 r. Wójt Gminy R., po rozpatrzeniu wniosku E. P. z dnia 2 listopada 2023 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką na ojcem: W. K., odmówił przyznania przedmiotowego prawa.
Organ w swojej decyzji przywołał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych wraz z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym jego częściową niekonstytucyjność. Wyjaśnił, że Wnioskodawczyni jest córką osoby wymagającej opieki dysponującej orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym z 5 kwietnia 2023 r. Datę stwierdzenia stopnia niepełnosprawności określono na 13 marca 2023 r., przy czym początku niepełnosprawności nie da się ustalić. Orzeczenie zostało wydane na stałe. Z powyższego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że podopieczny Wnioskodawczyni wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ze względu na stan zdrowia ojca Wnioskodawczyni podjęła się całodobowego sprawowania opieki. Pomaga ojcu w jego codziennym funkcjonowaniu. Przygotowuje i podaje posiłki, leki, mierzy ciśnienie, pomaga w higienie osobistej, sprząta, pierze, robi zakupy, w miarę swoich umiejętności rehabilituje ojca, umawia wizyty lekarskie i załatwia wszystkie sprawy urzędowe. Wspiera ojca i pomaga mu podczas wykonywania czynności dnia codziennego.
Na podstawie danych pozyskanych z PUE ZUS organ ustalił, że Wnioskodawczyni od 1 czerwca 2020 r. ma ustalone prawo i pobiera emeryturę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie. Nadto wskazał, że od dnia 1 października 2023 r. zatrudniona była na podstawie umowy zlecenie w wypożyczalni elektronarzędzi i cykliniarek.
Uzasadniając decyzję odmowną wyjaśniono, że Wnioskodawczyni nie spełnia warunków wymaganych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bowiem z art. 17 ust. 1 i ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że nie przysługuje ono osobie, która ma ustalone prawo do emerytury.
Pismem z 6 grudnia 2023 r. pełnomocnik Wnioskodawczyni wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie:
- przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i pominięcie okoliczności, że w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;
- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na pominięciu celów tej ustawy i przyjęciu, że pobieranie emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowana opieką nad niepełnosprawnym ojcem.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie decyzją z 24 maja 2024 r. nr SKO.4111.3155.2023 orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
Kolegium stwierdziło, że uzasadnieniem rozstrzygnięcia organu I instancji była okoliczność powstania niepełnosprawności ojca po określonym ustawowo wieku, niespełnienie okoliczności rezygnacji z zatrudnienia, fakt posiadania przez Wnioskodawczynię prawa do świadczenia emerytalnego.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji dokonał nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych gdyż organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Kolegium wskazało jednak, że w realiach niniejszej sprawy brak jest możliwości uznania, że doszło do rezygnacji z zatrudnienia albo niepodejmowania pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem ze względu na fakt posiadania przez Wnioskodawczynię uprawnień do świadczenia emerytalnego. Zdaniem organu trudno uznać, że Wnioskodawczyni nie podejmuje zatrudnienia wyłącznie ze względu na konieczność sprawowania opieki nad ojcem. Niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to sytuacja, w której wnioskodawca z własnej woli zaprzestaje wykonywania czynności zarobkowych wymienionych w art. 3 pkt 22 tej ustawy.
Powyższe doprowadziło organ odwoławczy do konkluzji, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem ze względu na fakt osiągnięcia przez Wnioskodawczynię wieku emerytalnego i przyznania prawa do świadczenia emerytalnego. Uznano, że w sprawie występuje przesłanka negatywna do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, tj. Wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury.
Pismem z 26 czerwca 20224 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na pominięciu celów tej ustawy i przyjęciu, że pobieranie emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną ojcem.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącej wskazał w szczególności, że Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie stwierdzał, że warunkiem do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń - świadczenie pielęgnacyjne czy świadczenie emerytalno - rentowe. Wybór ten można zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do świadczenia emerytalno - rentowego, co skutkować będzie wstrzymaniem jego wypłaty - a co z kolei skutkować będzie odpadnięciem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a.
Pełnomocnik Skarżącej wywiódł, iż organ powinien był poinformować o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i przeszkodą jest pobieranie świadczenia emerytalno - rentowego. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do tego świadczenia (a to będzie miało miejsce w przypadku Skarżącej), możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych.
W skardze podniesiono także, iż w toku postępowania organ powinien poinformować Wnioskodawczynię o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i przeszkodą jest pobieranie świadczenia emerytalno - rentowe. W przedmiotowej sprawie, organ I instancji w decyzji z dnia 27 listopada 2023 r. obok przesłanki pobierania emerytury oparł się także na przesłance negatywnej momentu powstania niepełnosprawności (kryterium wieku). Tym samym, jeśli Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż kryterium wieku nie może być podstawą odmowy świadczenia, to właśnie ten organ powinien poinformować Skarżącą, że jeśli doprowadzi do zawieszenia emerytury, świadczenie pielęgnacyjne zostanie jej przyznane.
Wyjaśniono dalej, że Skarżąca nie mogąc przewidzieć jakie będzie stanowisko organu II instancji, odnośnie podnoszonych przez nią w odwołaniu zarzutów, nie mogła wcześniej złożyć wniosku o zawieszenie emerytury, albowiem w razie podzielenia przez SKO stanowiska organu I instancji, pozostawiona by była bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia, do czego organy zgodnie z orzecznictwem NSA nie mogą doprowadzić.
Zdaniem Skarżącej w myśl art. 63 ust 1 ustawy o świadczeniu wspierającym należy uznać, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem w badanej sprawie powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. Zawieszenie emerytury stanowiłoby tylko pewnego rodzaju czynność techniczną umożliwiającą wypłatę Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z przepisami byłoby one wypłacane od miesiąca, w którym nie doszłoby do wypłaty emerytury, tym samym nie miałoby miejsca kumulatywne pobieranie świadczeń
Zdaniem pełnomocnika, Skarżąca nie może być "ofiarą" zmiany przepisów i wejścia w życie od dnia 1 stycznia 2024 r. ustawy o świadczeniu wspierającym. Złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w dniu 30 października 2023 r. stojąc na stanowisku, iż to prawo powstało i świadczenie powinno zostać jej przyznane. To w wyniku nieprawidłowego działania organu I instancji, który zastosował normę prawną wyrażoną w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych niezgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego rozpatrzenie przedmiotowej sprawy przesunęło się na rok 2024 r. Decyzje organów nie mogą prowadzić do naruszenia zasady równego traktowania Wnioskodawców. Nie mogą one niejako "premiować" tych Wnioskodawców, którzy złożyli wnioski wcześniej w ciągu 2023 r. i mieli czas na zawieszenie emerytury przed zmianą przepisów, a "karać" tych, którzy złożyli wnioski przed końcem roku i postępowanie w ich sprawie zakończyło się już w roku 2024. Wielokrotnie to sytuacja życiowa wnioskodawców i osób niepełnosprawnych determinuje moment złożenia wniosku o rzeczone świadcznie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa, na podstawie wniosku strony skarżącej oraz organu administracji została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę skarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 323).
Zgodnie z powyższym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z akt, Skarżąca do 31 października 2023 r. była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia na stanowisku ekspedient w wypożyczalni elektronarzędzi i cykliniarek. Umowa ta - jako zawarta na czas określony - z powyższą datą wygasła. Stąd brak jest podstaw do przyjmowania, iż w dacie orzekania, czy to przez organ I instancji, czy organ odwoławczy nie zrezygnowała ona z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną legitymującą się stosownym orzeczeniem.
W istocie jednak podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia przez organy administracji było stwierdzenie pobierania przez Skarżącą emerytury od 1 maja 2020 r. Powyższe jest niesporne i było wskazywane przez pełnomocnik Skarżącej już we wniosku a dodatkowo zostało potwierdzone na kolejnych etapach postępowania organów administracji. Z akt wynika, że do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został załączony zaadresowany do ZUS, lecz niepodpisany i niewypełniony przez Skarżącą wniosek o zawieszenie emerytury. Jak wynikało ze stanowiska Wnioskodawczyni, ów wniosek miał być złożony do ZUS, "gdy pobieranie emerytury będzie jedyną przesłanką negatywną do uzyskania prawa".
W realiach badanej sprawy, z uwagi na nowelizację przepisów normujących zasady ustalania świadczenia pielęgnacyjnego i tworzących instytucję świadczenia wspomagającego należy zwrócić szczególną uwagę na to, iż z dniem 1 stycznia 2024 roku, na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) nastąpiła istotna zmiana zasad przyznawania świadczeń rodzinnych. Zgodnie z art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Z powyższego wynika, iż dla zastosowania obowiązujących dotychczas przepisów przez organ rozpatrujący wniosek istotne znacznie ma to, czy prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez Skarżącą powstało do dnia 31 grudnia 2023 r.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż skoro strona ma ustalone prawo do renty a przepisy prawa umożliwiają jej wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez Stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie (uwzględniając zasady procesowe wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a.), powinien przedsięwziąć takie czynności, aby wnioskodawca mógł z tego prawa wyboru skorzystać. W takim przypadku - w razie złożenia do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty i jego zawieszenia przez organ rentowy skutkującego wstrzymaniem jej wypłaty - poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty uznawano, że dochodziło do eliminacji negatywnej przesłanki wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W takim też przypadku możliwym było płynne przejście strony z systemu świadczeń emerytalno-rentowych na system świadczeń rodzinnych.
W tym zakresie co do zasady trafne jest stanowisko pełnomocnika Skarżącej, iż zawieszenie prawa do świadczenia emerytalno – rentowego skutkowałoby odpadnięciem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a. Nie można jednak nie dostrzegać, że do takiego zdarzenia nie doszło do 31 grudnia 2023 r. a jedynie wówczas możliwe byłoby rozpatrzenie wniosku na podstawie przepisów dotychczasowych. Z powołanego w skardze art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym wynika wprost, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. A contrario brak powstania prawa do 31 grudnia 2023 r. np. z uwagi na brak rezygnacji z pobierania emerytury wyklucza stosowanie przepisów dotychczasowych.
Brak jest podstaw do uznania za zasadne twierdzenia pełnomocnika Skarżącej, że skoro organ odwoławczy uznał, iż kryterium wieku nie może być podstawą odmowy świadczenia, to właśnie ten organ powinien poinformować Skarżącą, że jeśli doprowadzi do zawieszenia emerytury, świadczenie pielęgnacyjne zostanie jej przyznane. Jak wynika z decyzji organu I instancji, w jej uzasadnieniu wprawdzie obszernie zacytowano art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednak wbrew tezie odwołania i skargi z treści uzasadnienia nie wynika, aby powyższy przepis stanowił podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z owej decyzji podstawą odmowy przyznania świadczenia było ustalenie, że Wnioskodawczyni "nie spełnia warunków ustawowych do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym organ odmawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem W. K. ze względu na wystąpienie warunku określonego w art.17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, tzn. brak rezygnacji z zatrudnienia i posiadanie prawa do emerytury".
Jakkolwiek co do zasady zgodzić należy się tezą, iż w przypadku gdy pobieranie emerytury stanowiło jedyną przesłankę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organy administracji, na zasadzie art. 10 § 1 w zw. z art. 79a § 1 k.p.a., winny były informować stronę o powyższym fakcie wskazując, iż dla jej usunięcia niezbędne jest przedstawienie decyzji organu emerytalnego o wstrzymaniu wypłaty emerytury, zaś przedstawienie takiej decyzji będzie stanowić podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak ze względu na zasadę informowania stron wyrażoną w art. 9 k.p.a. takie działanie mogło a nawet powinno było być podejmowane w okresie obowiązywania ustawy o świadczeniach rodzinnych w "starym" brzmieniu i w sytuacji, gdy strona miała realną możliwość usunięcia negatywnej przesłanki ustawowej. W realiach badanej sprawy braku zastosowania powyższego przepisu przez organ odwoławczy nie daje się zakwalifikować jako naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli zważyć na to, że odwołanie Skarżącej wpłynęło do Kolegium w dniu 15 grudnia 2023 r. Mając zatem na względzie konieczność zapoznania się organu z aktami sprawy oraz terminy obiegu korespondencji, brak jest podstaw do przyjęcia, iżby organ odwoławczy miał realnie możliwość podjęcia powyższych działań przed wejściem w życie znowelizowanych przepisów, a Skarżąca była w stanie przedłożyć organowi odwoławczemu decyzję o wstrzymaniu wypłaty świadczenia przez organ emerytalno-rentowy przed wejściem w życie przepisów ustawy o świadczeniu wspomagającym tj. przed 31 grudnia 2023 r. Nie można nie dostrzegać, iż spóźniona informacja w tym przedmiocie oraz ewentualne uzyskanie i przedłożenie organowi odwoławczemu opisanej wyżej decyzji ZUS po 2023 roku, nie dawałoby podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach. Zatem opisane działanie mogłoby doprowadzić do nieakceptowalnej sytuacji, w której strona pozbawiona byłaby środków zarówno z sytemu emerytalno-rentownego a także z systemu świadczeń rodzinnych.
Warto też dostrzegać, iż w powyższej sprawie strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i z uwagi na treść składanych pism było jej niewątpliwie wiadomym, że rezygnacja z pobierania emerytury jest warunkiem koniecznym przyznania świadczenia objętego wnioskiem. O ile faktycznie na etapie postępowania organu I instancji strona mogła mieć obawy, iż istnieją inne niż pobieranie emerytury negatywne przesłanki przyznania jej świadczenia, to z treści uzasadnienia decyzji Wójta doręczonej pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 1 grudnia 2023 r. można było z łatwością odczytać, że w istocie jedynie pobieranie emerytury stanowi jedyną skuteczną podstawę decyzji odmownej. Stąd możliwe było podjęcie przez samą stronę - jeszcze przed końcem 2023 r. - wymaganych działań przed organem emerytalno – rentowym. Natomiast organ odwoławczy miał obowiązek uwzględnić w toku stosowania przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym, że warunkiem procedowania na dotychczasowych zasadach uregulowanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych niezbędne byłoby stwierdzenie, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r.
Skoro w badanej sprawie Skarżąca nie dokonała wyboru świadczenia i nie doszło do wstrzymania wypłaty świadczenia przez organ emerytalno-rentowy przed wejściem w życie przepisów ustawy o świadczeniu wspomagającym brak jest podstaw do uznania, że przy wydawaniu skarżonej decyzji Kolegium miało podstawy do zastosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym.
Z powyższych względów Sąd, nie stwierdziwszy podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, zobowiązany był oddalić skargę, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI