I OSK 2881/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów administracji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując na potrzebę ponownego rozpatrzenia wniosku z uwzględnieniem wcześniejszego przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego S. P. z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Sądy administracyjne niższych instancji uznały, że nie istniał związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia a opieką, a także że inni członkowie rodziny mogli sprawować opiekę. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone orzeczenia, wskazując na istotne uchybienia proceduralne i brak spójności w ocenie tych samych okoliczności faktycznych przez organy administracji w kontekście przyznawania świadczeń.
Skarżący S. P. ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką oraz wskazując na możliwość sprawowania opieki przez rodzeństwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji. Sąd kasacyjny uznał, że organy i WSA nie dostrzegły istotnej okoliczności, jaką było wcześniejsze przyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad tą samą matką, co sugerowało istnienie związku przyczynowego i konieczności rezygnacji z pracy. NSA podkreślił, że odmienna ocena tych samych okoliczności faktycznych przez organy w różnych postępowaniach, bez odpowiedniego uzasadnienia, narusza zasady prawdy obiektywnej, rozpatrywania całego materiału dowodowego i swobodnej oceny dowodów, a także zasadę zaufania do władzy publicznej. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organy administracji i sąd niższej instancji nieprawidłowo oceniły materiał dowodowy i nie uwzględniły istotnej okoliczności pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego, co sugerowało istnienie związku przyczynowego.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że odmienna ocena tych samych okoliczności faktycznych w postępowaniach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, przy zbieżnych przesłankach, bez uzasadnienia, narusza zasady postępowania administracyjnego i zasadę zaufania do władzy publicznej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 1a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 16a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądach administracyjnych
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądach administracyjnych
k.p.a. art. 8 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej w przypadku odmiennej oceny tych samych okoliczności faktycznych w różnych postępowaniach.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy i WSA zasady prawdy obiektywnej, rozpatrzenia całego materiału dowodowego i swobodnej oceny dowodów poprzez odmienną ocenę tych samych okoliczności faktycznych w postępowaniu o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, bez uzasadnienia. Naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 135 p.p.s.a. jako nieskuteczne w skardze kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
W obrocie prawnym nie powinno dochodzić do przypadku funkcjonowania indywidualnych aktów administracyjnych, które na gruncie tych samych okoliczności faktycznych sprawy i przy istnieniu tożsamych przesłanek materialnoprawnych rozbieżnie kształtują sytuację prawną strony postępowania. Odmienna ocena sytuacji skarżącego w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne w stosunku do oceny sformułowanej wcześniej w postępowaniu o specjalny zasiłek opiekuńczy, przy zbieżnych przesłankach przyznania obu tych świadczeń bez jednoczesnego rzetelnego uzasadnienia przyjętego w tym zakresie stanowiska stanowi bowiem w takim przypadku naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) ale przede wszystkim zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady nakazującej rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a.
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Monika Nowicka
sprawozdawca
Arkadiusz Blewązka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasad postępowania administracyjnego przez organy przy ocenie tych samych okoliczności faktycznych w różnych postępowaniach dotyczących świadczeń o zbieżnych przesłankach, a także zasady zaufania do władzy publicznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ wydaje sprzeczne rozstrzygnięcia w oparciu o te same fakty i podobne przepisy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest spójne działanie organów administracji i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli fakty wydają się podobne do tych rozpatrywanych wcześniej.
“Czy organ może oceniać te same fakty dwa razy inaczej? NSA odpowiada!”
Sektor
pomoc społeczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2881/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-12-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Arkadiusz Blewązka Jolanta Rudnicka /przewodniczący/ Monika Nowicka /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane III SA/Kr 1878/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-05-10 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2022 poz 2000 art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2022 poz 615 art. 17 ust. 1, art. 16a Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj. Sentencja Dnia 4 grudnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1878/22 w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 29 września 2022 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 6 maja 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz S. P. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 10 maja 2023 r. (sygn. akt III SA/Kr 1878/22), oddalił skargę S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 29 września 2022 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W/w wyrok został wydany w oparciu o następujące okoliczności sprawy: Wnioskiem z dnia 23 lutego 2022 r., S.P. wystąpił do Urzędu Miasta [...] Biuro Wsparcia Rodzin o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Z treści wniosku wynikało, że skarżący po raz ostatni był zatrudniony od 1 stycznia 2018 r. do 7 stycznia 2019 r. a umowa o pracę została rozwiązana za porozumieniem stron. Matka skarżącego jest wdową. Legitymuje się orzeczeniem z 2008 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, który istnieje od 27 października 2008 r., niepełnosprawność zaś - od 2006 r. Przyczyną niepełnosprawności są choroby narządu ruchu (05-R) oraz choroby neurologiczne (10-N). Poza skarżącym posiada jeszcze czwórkę dzieci: córkę E.P. i syna J. P., którzy pracują w Wielkiej Brytanii, syna D. P., który pracuje w [...] i syna M. P. pracującego w [...]. Zdaniem skarżącego, rodzeństwo nie miało możliwości opiekować się matką ze względu na: miejsce zamieszkania, pracę zawodową i fakt posiadania własnych rodzin na utrzymaniu. Ponadto skarżący wskazywał, że od 1 czerwca 2019 r. to on był uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego, z którego zrezygnuje, jeżeli zostanie mu przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Ostatnią decyzję w przedmiocie w/w zasiłku organ wydał w dniu 17 września 2021 r. przyznając stronie zasiłek opiekuńczy do dnia 31 października 2022 r. W dniu 14 marca 2022 r. został przeprowadzony ze skarżącym wywiad środowiskowy, z którego wynikało, że zrezygnował on z pracy w 2019 r. ze względu na problemy zdrowotne. Po rekonwalescencji nie szukał już natomiast zatrudnienia ze względu na potrzebę zaopiekowania się matką, której stan zdrowia uległ pogorszeniu. Fakt ten wynikał zresztą także z treści zaświadczenia z dnia 26 kwietnia 2022 r. w którym wskazano, że u matki skarżącego nasiliły się dolegliwości ze strony kręgosłupa. Skarżący podał też, że wykonuje wszystkie czynności usługowe oraz pielęgnacyjne przy matce. Musi ją też nadzorować, ponieważ zdarzają się jej upadki. Decyzją z dnia 6 maja 2022 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...] orzekł o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez S. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, decyzją z dnia 29 września 2022 r., utrzymało w mocy ww. decyzję Burmistrz Miasta [...]. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że nie zostały w tym przypadku spełnione przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia. Zakres czynności opiekuńczych, wykonywanych przez stronę, zdaniem również organu odwoławczego, nie był tego rodzaju, aby wymagał od skarżącego definitywnej rezygnacji z zatrudnienia. Ponadto Kolegium podkreślało, że brak było w materiale dowodowym dowodów na okoliczność, iż rodzeństwo odwołującego się nie mogło wywiązywać się z obowiązku alimentacyjnego względem matki. Obowiązek ten nie koniecznie bowiem musi polegać na osobistych staraniach a może też przybierać postać lożenia na utrzymanie danej osoby. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 29 września 2022 r. wniósł S.P. podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji. Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że nie była ona zasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiadała prawu. W ocenie Sądu I instancji, prawidłowo przyjęto w zaskarżonej decyzji, że pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad matką nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przede wszystkim – jak podnosił Sąd Wojewódzki - zakres wskazanych przez stronę czynności opiekuńczych nie wykluczał podjęcia zatrudnienia. Ponadto nie zachodził też związek czasowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego) a opieką nad matką. Skarżący zrezygnował bowiem z pracy w 2019 r. z powodu problemów ze zdrowiem, natomiast znaczny stopień niepełnosprawności matki istnieje od roku 2008 r. Równocześnie - mimo wezwania organów - skarżący nie wyjaśnił, ani nie przedstawił dokumentacji potwierdzającej, że po 2019 r. doszło do takiego pogorszenia stanu zdrowia matki, że nie mógł on już podjąć zatrudnienia. Z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia wynikało co prawda, że stan zdrowia matki skarżącego uległ pogorszeniu, ale nie wynikało z niego na czym to pogorszenie stanu zdrowia polegało, a skarżący również w swoich oświadczeniach nie wyjaśnił tej okoliczności. Ponadto Sąd Wojewódzki podkreślił, że ocena istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a opieką nad matką powinna uwzględniać okoliczność, że poza skarżącym zobowiązana do alimentacji względem matki była jeszcze czwórka dzieci, które pozostawały aktywne zawodowo. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, gdy istniały bowiem inne jeszcze osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak było obiektywnych przeszkód w realizacji ustawowego obowiązku, brak było również związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, ponieważ w opiece nad matką powinny uczestniczyć także pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, S.P. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie: I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj: 1. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia oraz że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia nie występuje zawiązek przyczynowy. 2. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dziecku osoby niepełnosprawnej konieczne jest wykazanie iż pozostałe dzieci niepełnosprawnej są obiektywnie niezdolne do sprawowania opieki i wywiązywania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego, podczas gdy prawidłowa wykładania tego przepisu nakazuje przyjąć iż możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego przez pozostałe osoby zobowiązane w tym samym stopniu pozostaje bez wpływu na prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego. II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj: 1. art. 135 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całości materiału dowodowego w sprawie, czego skutkiem było niesłuszne oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. oraz uznanie, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa; 2. art. 135 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przy orzekaniu całości okoliczności faktycznych w przedmiotowej sprawie w postaci niewzięcia pod uwagę faktu, iż skarżący od 3 lat pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z rezygnacją z zatrudnienia i sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką; 3. art. 151 p.p.s.a. poprzez niesłuszne oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszniem art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a., bowiem organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym oceniając go zupełnie dowolnie, czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów zdecydowanie wykraczając poza granice tej swobody. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi (na podstawie art. 188 p.p.s.a.), ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji (na podstawie 185 § 1 p.p.s.a.) a ponadto wnosił o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący oświadczył, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej - jej autor - podnosił m.in., że zarówno organ odwoławczy jak i Sąd I instancji błędnie oceniły przy orzekaniu okoliczność pobierania przez skarżącego od 2019 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przesłanki przyznania obu świadczeń w zakresie opieki i rezygnacji z zatrudnienia, są zaś zasadniczo identyczne, zatem niezrozumiałym było, dlaczego zarówno organ odwoławczy jak i Sąd I instancji orzekły zupełnie odwrotnie aniżeli miało to miejsce w postępowaniu dotyczącym specjalnego zasiłku opiekuńczego (przez przyznanie którego 4 razy z rzędu uznano, iż występuje związek przyczynowy między sprawowaniem opieki przez skarżącego nad matką a rezygnacją przez niego z zatrudnienia oraz, że zakres tej opieki uniemożliwiał stronie podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.) Ani organ odwoławczy, ani sąd I instancji nie wskazały również na jakich dowodach i okolicznościach oparły swoje stanowisko w powyższym zakresie, kwestionując spełnienie przesłanek, które prawomocnie uznane zostały za spełnione w postępowaniach prowadzonych na podstawie analogicznych treściowo przepisów prawa materialnego. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administarcyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 135 p.p.s.a., wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, iż naruszenie tego przepisu nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ stanowi on uprawnienie dla wojewódzkiego sądu administracyjnego do orzekania w granicach danej sprawy, a nie dla wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji publicznej (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2013 r., I OSK 1199/12; z 11 grudnia 2014 r., II GSK 1979/13; z 17 maja 2018 r., I FSK 205/18). Norma z art. 135 p.p.s.a. wyznacza więc jedynie zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Ustalenie, że poza zaskarżonym aktem konieczne jest jeszcze wzruszenie (zweryfikowanie) innych aktów organu administracji, powoduje po stronie sądu obowiązek zastosowania tego przepisu. W sytuacji zaś, gdy sąd nie korzysta z przepisu art. 135 p.p.s.a., to znaczy nie uchyla lub nie stwierdza nieważności decyzji organu I instancji lub innego rozstrzygnięcia wydanego w granicach sprawy, w sentencji wyroku nie zamieszcza się rozstrzygnięcia w tym zakresie. Jednocześnie żaden przepis nie nakłada na sąd administracyjny obowiązku wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował art. 135 p.p.s.a. W ramach zatem zarzutu, dotyczącego naruszenia art. 135 p.p.s.a., w przypadku oddalenia skargi przez Sąd I instancji - jak w rozpoznawanej sprawie - nie można było skutecznie kwestionować przeprowadzonej przez ten Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji także pod kątem oceny ustaleń faktycznych poczynionych przez organy. Zasadny okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Zgodzić się bowiem należy z autorem skargi kasacyjnej, że w analizowanej sprawie wystąpiła istotna okoliczność, która nie została dostatecznie wyjaśniona przez orzekające w sprawie organy, a czego nie dostrzegł Sąd I instancji oddalając skargę. Z akt sprawy wynikało, że skarżący od 2019 r. pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Ostatnią decyzję przyznającą skarżącemu to świadczenie do dnia 31 października 2022 r. Burmistrz Miasta [...] wydał zaś w dniu 17 września 2021 r. i to w okresie pobierania w/w specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego ww. decyzją, skarżący - wnioskiem z dnia 23 lutego 2022 r. - zwrócił się do organu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśnić w związku z tym należy, że w myśl art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie zaś z treścią art. 16a ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z treści cytowanych przepisów wynika zatem, że podobnie jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, również przy ocenie przesłanek przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego istotne jest to, czy istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą a rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia) przez opiekuna. Okoliczność, że dana osoba rezygnuje z zatrudnienia albo nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie stanowi więc sama w sobie wystarczającej przesłanki nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Koniecznym jest bowiem, aby rezygnacja z zatrudnienia lub jego podjęcia była powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Niezbędne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Aby można było przyznać stronie specjalny zasiłek opiekuńczy, w rezultacie kluczowe znaczenie ma zbadanie okoliczności i powodów tej rezygnacji. Nadto należy ustalić, że zachodzi wyraźny i bezpośredni związek czasowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą najbliższą. Tak więc zarówno w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego, tożsamą podstawową przesłanką jego przyznania jest to, że dana osoba rezygnuje z zatrudnienia albo nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą bliską. W tym zakresie przesłanka ta pozostaje zatem identyczna. Jak wynika z treści znajdującej się w aktach sprawy decyzji z dnia 17 września 2021 r. – Burmistrz Miasta [...], przyznając skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy do 30 października 2022 r. uznał, że wymagane ustawowo przesłanki w tej materii zostały przez niego spełnione w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad matką, tymczasem w niniejszej sprawie, ten sam organ I instancji - dokonując oceny zasadności wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożonego w okresie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego ww. decyzją - przyjął, że brak było związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką a rezygnacją przez niego z zatrudnienia. Podobnie uczynił organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organ I instancji. Przy czym, co istotne, odnotowując jedynie fakt pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego, organy nie przedstawiły żadnego uzasadnienia w zakresie odmiennej oceny tych samych okoliczności faktycznych na tle prawa wprawdzie do różnych świadczeń, ale o zbieżnych przesłankach ich przyznawania. Nie wyjaśniły tym samym rozbieżności co do zmiany okoliczności uzasadniającej zmianę stanowiska w kontekście spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub jego podjęcia, wynikającej z przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego i nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Brak rozważenia materiału dowodowego w tym zakresie zaakceptował następnie Sąd Wojewódzki, który przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji, w ogóle nie odniósł się do tej kwestii. Skład orzekający pragnie w związku z tym zwrócić uwagę, że w obrocie prawnym nie powinno dochodzić do przypadku funkcjonowania indywidualnych aktów administracyjnych, które na gruncie tych samych okoliczności faktycznych sprawy i przy istnieniu tożsamych przesłanek materialnoprawnych rozbieżnie kształtują sytuację prawną strony postępowania. Odmienna ocena sytuacji skarżącego w sprawie o oświadczenie pielęgnacyjne w stosunku do oceny sformułowanej wcześniej w postępowaniu o specjalny zasiłek opiekuńczy, przy zbieżnych przesłankach przyznania obu tych świadczeń bez jednoczesnego rzetelnego uzasadnienia przyjętego w tym zakresie stanowiska stanowi bowiem w takim przypadku naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) ale przede wszystkim zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady nakazującej rozpatrzeć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Tych uchybień - jak wyżej wskazano – nie dostrzegł Sąd I instancji oddalając skargę. Z uwagi zatem na powyższe, konieczne stało się w tej sytuacji uchylenie zaskarżonego wyroku, zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Burmistrza Miasta [...] o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Ponownie rozpoznając wniosek S.P. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, organ I instancji uwzględni rozważania zawarte w niniejszym wyroku i dokonując wnikliwej oraz wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego odniesie się również do okoliczności pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją z dnia 17 września 2021 r. a następnie wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, na obecnym etapie postępowania, odniesienie się przez Sąd Kasacyjny do zarzutów naruszenia prawa materialnego należało uznać za przedwczesne. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracji na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. i w zw. z art. 182 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 i art. 193 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI