IV SA/GL 481/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przedłużenia dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, uznając przepis rozporządzenia o terminie złożenia oświadczenia za niezgodny z ustawą i Konstytucją.
Skarżąca U. C. domagała się przedłużenia prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Organy administracji odmówiły, powołując się na niezłożenie wymaganego oświadczenia w terminie określonym w rozporządzeniu. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że przepis rozporządzenia wykracza poza delegację ustawową i narusza Konstytucję, co uzasadnia odmowę jego zastosowania.
Sprawa dotyczyła odmowy przedłużenia prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka dla skarżącej U. C. Decyzje organów I i II instancji opierały się na fakcie niezłożenia przez skarżącą oświadczenia w terminie określonym w § 22 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej. Sąd administracyjny uznał jednak, że wskazany przepis rozporządzenia wykroczył poza delegację ustawową zawartą w art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Sądu, delegacja ta nie uprawniała Ministra do uzależnienia nabycia prawa do dodatku od złożenia oświadczenia w określonym terminie. Wprowadzenie takiego dodatkowego ograniczenia, nie wynikającego z ustawy, stanowiło naruszenie art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd, działając na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji, odmówił zastosowania niekonstytucyjnego przepisu podustawowego i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z pominięciem wadliwego wymogu. W związku z tym uchylono decyzje obu instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis rozporządzenia wykonawczego wykroczył poza delegację ustawową i naruszył Konstytucję RP, w związku z czym Sąd odmówił jego zastosowania.
Uzasadnienie
Delegacja ustawowa nie uprawniała Ministra do wprowadzenia dodatkowego ograniczenia w postaci terminu złożenia oświadczenia, które nie wynikało z ustawy. Wprowadzenie takiego wymogu stanowiło naruszenie art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
u.ś.r. art. 60 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
u.ś.r. art. 23 § ust. 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Delegacja ta nie uprawniała do wprowadzenia dodatkowych ograniczeń w zakresie nabycia prawa do dodatku.
rozp. MPSp. § § 22
Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne
Uznany za niezgodny z ustawą i Konstytucją z powodu wyjścia poza delegację ustawową.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis rozporządzenia został wydany z naruszeniem tego przepisu.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa prawna dla odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu podustawowego przez Sąd.
PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis § 22 rozporządzenia wykonawczego narusza delegację ustawową i Konstytucję RP, wprowadzając nieuzasadnione ograniczenie czasowe. Sąd ma prawo odmówić zastosowania przepisu podustawowego niezgodnego z Konstytucją.
Godne uwagi sformułowania
Przepis ten wykroczył bowiem poza delegację ustawową z art. 23 ust. 5 wymienionej ustawy, w oparciu o którą to rozporządzenie zostało wydane. W żadnym razie delegacja ta nie uprawniała Ministra do uzależnienia możliwości nabycia prawa do omawianego dodatku, na warunkach przewidzianych w art. 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, od złożenia przez stronę w określonym terminie oświadczenia, że sytuacja w jej rodzinie nie uległa zmianie. W rezultacie należy uznać, że ów § 22 rozporządzenia został wydany z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Ponieważ zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji sędziowie podlegają tylko konstytucji oraz ustawom, dlatego Sąd może odmówić zastosowania niekonstytucyjnego przepisu podustawowego.
Skład orzekający
Szczepan Prax
przewodniczący-sprawozdawca
Beata Kalaga-Gajewska
członek
Teresa Kurcyusz-Furmanik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych, kontrola zgodności przepisów wykonawczych z ustawą i Konstytucją, zasady stosowania prawa przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego związanego z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz przepisami rozporządzenia, które w międzyczasie mogły ulec zmianie lub uchyleniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne mogą kwestionować przepisy wykonawcze, jeśli wykraczają one poza upoważnienie ustawowe i naruszają Konstytucję, co jest ważnym aspektem kontroli praworządności.
“Sąd: Rozporządzenie niezgodne z Konstytucją. Kluczowy przepis stracił moc.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Gl 481/06 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2007-03-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-05-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Beata Kalaga-Gajewska Szczepan Prax /przewodniczący sprawozdawca/ Teresa Kurcyusz-Furmanik Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2007r. sprawy ze skargi U. C. na decyzję Samorządowego kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. nr [...] Uzasadnienie Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Naczelnik Wydziału Świadczeń Rodzinnych, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B., na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 3 pkt 17, art. 12, art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105, poz. 881 ) odmówił U. C. przedłużenia prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał, iż w świetle § 22 ww. rozporządzenia, aby otrzymać dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres od 1 maja 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r. w wysokości [...]zł miesięcznie należało złożyć oświadczenie do dnia 31 sierpnia 2005 r., iż sytuacja strony nie uległa zmianie. Z kolei wymagane oświadczenie, złożone zostało przez stronę dopiero w dniu [...] stycznia 2006 r. Dlatego też z uwagi na termin złożenia przedmiotowego oświadczenia oraz z uwagi na brak zmiany sytuacji rodzinnej strony, organ odmówił jej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego na okres od 1 maja 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. W odwołaniu od decyzji organu I instancji U. C. wyraziła swe niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podała, iż wymagane oświadczenie wypisywała po dniu 20 czerwca 2005 r., wniosła też o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podano, iż w aktach sprawy brak jest stosownego oświadczenia złożonego w oparciu o § 22 rozporządzenia. W dalszej kolejności wskazano, iż w aktach znajduje się co prawda oświadczenie U. C. z dnia [...] kwietnia 2005 r., w którym opisuje swą trudną sytuację rodzinną, jednak nie może ono zostać uwzględnione jako złożone w związku z § 22 rozporządzenia. Dotyczyło bowiem wniosku strony o zmianę decyzji określającej okres na jaki przyznano dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W wyniku przedmiotowego oświadczenia organ I instancji wydał decyzję z dnia [...]r. mocą, której skrócono okres na jaki przyznano przedmiotowy dodatek z okresu od 1 stycznia 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r. do okresu od 1 stycznia 2005 r. do dnia 2005 r. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że możliwość przedłużenia okresu pobierania przedmiotowego dodatku do dnia 31 sierpnia 2005 r. pojawiła się dopiero w związku z nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych, która weszła w życie 1 czerwca 2005 r., natomiast wymogi formalne dotyczące wymaganego oświadczenia ustalone zostały w rozporządzeniu, które weszło w życie 30 czerwca 2005 r., zatem oświadczenie złożone w dniu [...] kwietnia 2005 r. – w ocenie organu – nie może zostać uznane za złożone zgodnie z wymogami ustalonymi w przepisach, które weszły w życie w okresie późniejszym. Organ wskazał również, iż strona na okoliczność podnoszonej kwestii złożenia oświadczenia po dniu 20 czerwca 2005 r. nie przedstawiła żadnych dowodów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Powtórnie wskazała, iż wymagane oświadczenie "wypisywała po 20 czerwca 2005 r.", jednak dokładnej daty nie pamięta. Na koniec wyraziła ogólne niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu II instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Otóż z ustaleń organów administracyjnych obu instancji wynika, że skarżąca może spełniać określone w art. 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanki, od których uzależnione było nabycie prawa do przedmiotowego dodatku do 31 sierpnia 2005 r. Negatywna decyzja wynikła jedynie z przekroczenia terminu do złożenia oświadczenia, wyznaczonego w § 22 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. Należy w tej sytuacji stwierdzić, że wskazany przepis rozporządzenia nie może stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprawy. Przepis ten wykroczył bowiem poza delegację ustawową z art. 23 ust. 5 wymienionej ustawy, w oparciu o którą to rozporządzenie zostało wydane. W żadnym razie delegacja ta nie uprawniała Ministra do uzależnienia możliwości nabycia prawa do omawianego dodatku, na warunkach przewidzianych w art. 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, od złożenia przez stronę w określonym terminie oświadczenia, że sytuacja w jej rodzinie nie uległa zmianie. § 22 rozporządzenia wprowadził więc nie wynikające z ustawy dodatkowe ograniczenie w zakresie uprawnienia nabywanego z mocy prawa – art. 60 ust. 2 cyt. ustawy. W dodatku przepis ten został umieszczony wśród przepisów przejściowych i dostosowujących, a zatem tam też musiałaby się znaleźć delegacja do wydania aktu wykonawczego precyzującego warunki nabycia omawianego prawa. W rezultacie należy uznać, że ów § 22 rozporządzenia został wydany z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Ponieważ zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji sędziowie podlegają tylko konstytucji oraz ustawom, dlatego Sąd może odmówić zastosowania niekonstytucyjnego przepisu podustawowego. Oznacza to w niniejszej sprawie, że winna być ona ponownie rozpatrzona z pominięciem przewidzianego w § 22 rozporządzenia warunku złożenia oświadczenia w terminie do 31.VIII.2005 r. Wypadnie przy tym zauważyć, że przepis ten został już uchylony rozporządzeniem zmieniającym z dnia 27 marca 2006 r. ( Dz. U. Nr 58, poz. 401 ). Zachodzi więc konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przesłanek z art. 60 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co uzasadnia uchylenie decyzji obu instancji, zwłaszcza że sytuacja, którą należy podciągnąć pod pojęcie naruszenia prawa materialnego, w równym stopniu odnosi się do tych dwóch decyzji. Z powyższych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI