II SA/Sz 549/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2025-10-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo wodnemelioracjarów melioracyjnypostępowanie administracyjneodmowa wszczęcia postępowaniaKodeks postępowania administracyjnegosąd administracyjnykontrola legalności

Podsumowanie

WSA w Szczecinie uchylił postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rowu melioracyjnego, uznając, że organy administracji błędnie zastosowały art. 61a KPA, prowadząc postępowanie dowodowe przed formalnym wszczęciem.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia funkcji rowu melioracyjnego. Skarżący domagał się nakazania właścicielowi sąsiedniej działki przywrócenia funkcji rowu lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Organy administracji dwukrotnie odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że na wskazanej działce nie istnieją urządzenia melioracji wodnych. WSA w Szczecinie uchylił te postanowienia, stwierdzając, że organy błędnie zastosowały art. 61a KPA, prowadząc postępowanie dowodowe i ustalając stan faktyczny przed formalnym wszczęciem postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę A. Spółki z o.o. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, które utrzymało w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia funkcji rowu melioracyjnego lub wykonania urządzeń melioracyjnych. Skarżący domagał się nakazania właścicielowi sąsiedniej działki przywrócenia funkcji rowu lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Organy administracji, zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, odmówiły wszczęcia postępowania, argumentując, że na wskazanej działce nie istnieją urządzenia melioracji wodnych, a w miejscu wskazanym jako rów znajduje się jedynie lokalne zagłębienie terenu. Sąd administracyjny uznał jednak, że organy błędnie zastosowały przepis art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdził, że organy podjęły czynności właściwe dla postępowania administracyjnego, gromadząc dane i dokonując ich oceny, a następnie odmówiły wszczęcia postępowania z "innych uzasadnionych przyczyn", co jest niedopuszczalne, gdy wymaga to analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. Sąd podkreślił, że niedopuszczalne jest gromadzenie dowodów i ustalanie stanu faktycznego bez formalnego wszczęcia postępowania, a następnie wydawanie postanowienia o odmowie jego wszczęcia. W przypadku wad wniosku uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie, organ powinien wezwać do uzupełnienia braków formalnych, a w przypadku stwierdzenia przesłanek zależnych od strony, postępować zgodnie z art. 79a KPA. W związku z powyższym, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji nie może gromadzić dowodów i ustalać stanu faktycznego sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania, a następnie wydawać postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a § 1 KPA. Taka odmowa jest dopuszczalna tylko w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzania dowodów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji podjęły czynności właściwe dla postępowania administracyjnego, gromadząc dane i dokonując ich oceny, a następnie odmówiły wszczęcia postępowania z "innych uzasadnionych przyczyn". Jest to niedopuszczalne, ponieważ wymagało to analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, co stoi w sprzeczności z celem art. 61a KPA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 210 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.w. art. 191 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 64 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 123 § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.w. art. 14 § 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 140

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 16 § 47

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji błędnie zastosowały art. 61a KPA, prowadząc postępowanie dowodowe przed formalnym wszczęciem postępowania. Organ powinien był wezwać do uzupełnienia braków formalnych lub postąpić zgodnie z art. 79a KPA, zamiast odmawiać wszczęcia postępowania.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów o braku istnienia rowu melioracyjnego i urządzeń wodnych na działce. Argumenty organów o braku szkód poniesionych przez skarżącego. Argumenty organów o tym, że teren skarżącego jest położony wyżej, co wyklucza jego zalewanie przez wody z działki nr [...].

Godne uwagi sformułowania

nie można wszczynać postępowania w stosunku do czegoś co nie istnieje. Organ nie może zatem gromadzić dowodów i ustalać stanu faktycznego sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania, a następnie – po stwierdzeniu, że brak podstaw do prowadzenia postępowania – wydać postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. W przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych [...] może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód.

Skład orzekający

Marzena Iwankiewicz

przewodniczący

Joanna Wojciechowska

członek

Krzysztof Szydłowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wszelkie przypadki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a KPA, gdy organ prowadzi postępowanie dowodowe przed formalnym wszczęciem."

Ograniczenia: Dotyczy głównie postępowań administracyjnych, gdzie organ błędnie stosuje procedurę odmowy wszczęcia postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych, nawet gdy organ uważa, że sprawa jest oczywista. Pokazuje pułapki proceduralne, które mogą prowadzić do uchylenia decyzji.

Błąd proceduralny organu administracji doprowadził do uchylenia decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rowu melioracyjnego.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Sz 549/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska
Krzysztof Szydłowski /sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6092 Melioracje wodne, opłaty melioracyjne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 par. 1, art. 210 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a par. 1, art. 64 par. 2, art. 79a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi A. Spółki z o.o. w S. na postanowienie D. R. Z. G. W. w S. P. G. W. W. P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie D. Z. Z. w K. P. G. W. W. P. z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od D. R. Z. G. W. w S. P. G. W. W. P. na rzecz strony skarżącej A. Spółki z o.o. Sp. k. w S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S., postanowieniem z 30 maja 2025 r. nr [...], na podstawie art.138 §1 pkt 1 w związku z art. 123 §1 i §2 art. 61a §1 oraz art. 127 §3, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 poz. 572, zwanej dalej "k.p.a."), w związku z art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2025 poz. 216, zwanej dalej "ustawą p.w."), po rozpatrzeniu zażalenia A. spółka z o.o. z siedzibą w S. (zwanej dalej Wnioskodawcą lub Skarżącym), orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, znak: [...] z dnia 11 kwietnia 2025 r., o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia funkcji rowu melioracyjnego lub wykonania urządzeń melioracyjnych w miejsce rowu na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] S. powiat [...].
Jak wyjaśniono, w dniu 8 sierpnia 2024 r. wpłynęło do organu I instancji pismo Wnioskodawcy w sprawie wszczęcia na podstawie art. 191 ust. 1 w związku z art. 140 ustawy p.w. postępowania administracyjnego mającego nakazać właścicielowi działki o nr ewid.[...] obr. geod. [...] S. - E. S., zam. S., doprowadzenie do przywrócenia poprzedniej funkcji rowu na ww. działce lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
W wyniku przeprowadzonych czynności, w tym wizji lokalnej w terenie i analizie map, organ ustalił, że na działce objętej wnioskiem nie występują urządzenia melioracji wodnych a wody gromadzące się na tej działce ze względu na ukształtowanie terenu, nie mogą podtapiać wyżej położonej działki nalężącej do Wnioskodawcy. Jednocześnie wskazano, że Wnioskodawca nie wskazał szkód poniesionych na skutek podtapiania terenu jego działki przez spływ wód z niżej położnej działki. Pismem z 31 października 2024 r. organ przekazał Wnioskodawcy powyższe ustalenia informując o braku podstaw do podjęcia wnioskowanych działań.
Kolejnym pismem, z dnia 28 stycznia 2025 r., Wnioskodawca, powołując się na nowe okoliczności faktyczne jakie ujawniły się na jego terenie, wystąpił do organu z ponownym wnioskiem o podjęcie postępowania zmierzającego do doprowadzenia funkcji rowu do stanu funkcjonalności lub wykonania innych urządzeń melioracyjnych w miejsce rowu.
W dniu 27 lutego 2025 r. pracownik Nadzoru Wodnego w K. dokonał wizji terenowej nr [...] położonych w obrębie [...] S., z której sporządzona została notatka służbowa. Na podstawie przedmiotowej notatki służbowej stwierdzono, iż:
1) na działce nr [...] wzdłuż granicy z dz. nr [...] znajduje się zbiornik chłonno-odparowujący, do którego wlotem o średnicy 25cm odprowadzone są wody opadowe i roztopowe z placów i dachów budynków zlokalizowanych ma dz. [...], której teren jest wyżej położony. Istniejący zbiornik powstał w wyniku rozbudowy odcinka rowu, którego środek stanowi granicę działek [...], rów ten posiadał odpływ poprzez posadowiony ok 40 cm nad dnem zbiornika w postaci rury stalowej o średnicy ok. 16cm do rowu zlokalizowanego w drodze gminnej oznaczonej nr ewid. dz. [...]. W czasie wizji wylot i wlot w rury byty zaślepione zaślepkami plastykowymi,
2) w dniu wizji ze zbiornika przelewała się woda na teren dz. nr [...], która jest niżej położona.
W dniu 11 kwietnia 2025 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wydał postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia funkcji rowu melioracyjnego lub wykonania innych urządzeń melioracyjnych w miejsce rowu na działce nr [...]. Wskazano w szczególności, iż na działce nr [...] nie występują urządzenia a wskazany przez Wnioskodawcę rów jest w rzeczywistości lokalnym zagłębieniem terenu z którego nie ma i nigdy nie było odpływu do niżej położonego odbiornika.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Wnioskodawca wskazywał, że nie zgadza się z odmową wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia funkcji rowu melioracyjnego lub wykonania innych urządzeń melioracyjnych w miejsce rowu. Kwestionowanemu postanowieniu zarzucił pominięcie zapisów platformy internetowej geoportal.gov.pl oraz na mapach geodezyjnych i w konsekwencji nie wzięcie pod uwagę ich treści.
Rozpatrując powyższe zażalenie organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 191 ust. 1 ustawy p.w. w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. W decyzji, o której mowa w ust. 1, określa się warunki i termin przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidacji szkód. Nakaz, o którym mowa w art. 191 ust. 1 ustawy p.w. wydawany jest w drodze decyzji. Zgodnie z art. 14 ust. 2 ww. ustawy p.w. do postępowania przed organami, o których mowa w ust. 1 pkt. 3-6, stosuje się przepisy ustawy k.p.a.
Organ wyjaśnił, iż w jego ocenie załączniki dołączone do zażalenia nie mogą stanowić dokumentacji geodezyjnej. Wskazał, że treść wpisów umieszczonych na platformie internetowej geoprtal.gov.pl, nie przesądza o tym jaki jest rzeczywisty stan faktyczny terenu. Z przepisów prawa nie wynika, jakoby dane znajdujące się na platformie internetowej geoprtal.gov.pl były w świetle obowiązującego prawa w jakikolwiek sposób wiążące w odniesieniu do rodzaju obiektów, urządzeń, cieku czy charakteru wód tam wskazanych. Mają one wyłącznie charakter porządkujący, a nie rozstrzygający. Siła ich oddziaływania wynikać winna raczej z ich spójności i dokładności. Zbiorowi temu nie przyznano żadnej mocy w przedmiocie określenia charakteru obiektów, urządzeń, cieku czy charakteru wód, a zatem nie można go autorytatywnie uznać za wiążący z w tej kwestii.
Ponadto organ II instancji stwierdził, że Wnioskodawca nie przedstawił merytorycznych uwag i zarzutów jak również nie odniósł się bezpośrednio do zapisów zawartych w postanowieniu.
W ocenie organu odwoławczego prawdopodobnie rzeczą, która skłoniła Wnioskodawcę do złożenia wniosku z dnia 8 sierpnia 2024 r. w sprawie wydania decyzji w myśl art. 191 ust 1 w związku z art. 140 ustawy p.w. jest fakt, iż w ewidencji gruntów i budynków użytek działki nr [...] obręb [...] S., został określony między innymi jako W - grunty pod rowami. Podkreślono w tym zakresie, że organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków posiada dowolność interpretacji tego, czy na rozpatrywanym gruncie znajduje się rów, jedynie na podstawie definicji zawartej w art. 16 pkt 47 ustawy p.w. Oczywiście domniemywać należy, że organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków prowadzi ją rzetelnie i na bieżąco oraz przy wprowadzaniu do niej danych podpiera się również odpowiednią dokumentacją, jednak w przypadku wystąpienia spraw ewidentnie wątpliwych można sądzić, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mogą być obarczone błędem ze względu na pomyłki bądź zaniechania.
Natomiast odnosząc się do pisma Wnioskodawcy z dnia 28 stycznia 2025 r., w którym wskazuje on na pojawienie się nowych okoliczności faktycznych w sprawie uzasadniających konieczność podjęcia postępowania zmierzającego do doprowadzenia funkcji rowu do stanu funkcjonalności lub wykonania innych urządzeń melioracyjnych w miejsce rowu, gdzie tą nową okolicznością jest bezpośrednie połączenie rowu na dz. nr [...] ze zbiornikiem chłonno-odparowującym, stwierdzono, że:
1) Na podstawie map pochodzących z zasobu Wydziału Geodezji, Kartografii i Katastru Starostwa Powiatowego w K. brak jest:
a) Naniesienia na mapy znajdujące się w zasobie Starosty [...] zbiornika chłonno-odparowującego zlokalizowanego w terenie na dz. nr [...] obr. [...] S..
b) Brak jest zaewidencjonowanego połączenia pomiędzy zbiornikiem chłonno-odparowującym a lokalnym zagłębieniem terenu na dz. nr [...].
c) Brak jest zaewidencjonowanego połączenia pomiędzy zbiornikiem chłonno-odparowującym a rowem melioracyjnym zlokalizowanym na dz. nr [...] droga gminna (stąd te korki zamykające światło rury łączącej zbiornik chłonno-odparowujący z rowem w drodze gminnej).
2) Na podstawie pozwoleń wodnoprawnych i dokumentacji zgromadzonej w trakcie ich wydawania (Pozwolenie wodnoprawne wydane przez Dyrektora ZZ w K. o znaku: [...] z dnia 20.07.2018 r. oraz Pozwolenie wodnoprawne wydane przez Dyrektora ZZ w K. o znaku: [...] z dnia 14 stycznia 2022 r.):
a) Zbiornik chłonno-odparowujący nie ma połączenia z lokalnym zagłębieniem terenu na dz. nr [...] (szczególnie to jest dobrze widoczne na projekcie zagospodarowania terenu sporządzonego w skali 1:500 na kopii mapy do celów projektowych).
b) Brak jest połączenia pomiędzy zbiornikiem chłonno-odparowującym a rowem melioracyjnym zlokalizowanym na dz. nr [...] droga gminna (szczególnie to jest dobrze widoczne na projekcie zagospodarowania terenu sporządzonego w skali 1:500 na kopii mapy do celów projektowych).
Zgodnie z mapą melioracji wodnych uzyskaną z Zarządu Zlewni w K., który prowadzi Ewidencję melioracji wodnych, na obszarze dz. nr [...] obr. [...] S., gmina S., powiat [...], województwo [...], brak jest jakichkolwiek urządzeń melioracji wodnych, w szczególności brak jest rowów melioracyjnych.
Organ I instancji w wyniku przeprowadzonych czynności materialno-technicznych, w tym przeprowadzonej wizji terenowej, ustalił, że na ternie dz. nr [...] brak jest faktycznie w rzeczywistości rowu melioracyjnego, a w miejscu wskazanym przez Wnioskodawcę i opisanym jak "rów" znajduje się lokalne zagłębienie terenu.
W ocenie organu II instancji:
1. Na działce nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym [...] S., gmina S., powiat [...], województwo [...] brak jest rowów melioracyjnych oraz jakichkolwiek urządzeń melioracji wodnych
2. Wykazany na mapie zasobu Powiatu [...] użytek znajdujący się na dz. nr [...], skalsyfikowany jako W, nie jest włączony do żadnego cieku wodnego, jeziora, rowu, przepustu, rurociągu bądź jakiegokolwiek innego odbiornika, zatem wody wprowadzone tego użytku (lokalnego zagłębienia terenu) pozostała w jego obrębie, ewentualnie mogą przelewać sią na niżej położoną część dz. nr [...]. W przypadku tego "lokalnego zagłębienia terenu" nie może być zatem mowy o funkcji melioracyjnej. W związku z powyższym nie jest to zatem rów melioracyjny,
3. Mając na uwadze, że na dz. nr [...] brak jest rowów melioracyjnych oraz Jakichkolwiek urządzeń melioracji wodnych, co zostało wyczerpująco udowodnione powyżej, nie można konserwować, remontować, przywracać odpowiedniego stanu technicznego, doprowadzać do funkcjonalności lub nakazać właścicielowi działki o nr ewid.[...], doprowadzenia do przywrócenia poprzedniej funkcji rowu na działce nr [...] lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (jak wnosi Wnioskodawca) rowu melioracyjnego, który faktycznie nie Istnieje. Nie można wszczynać postępowania w stosunku do czegoś co nie istnieje.
4. Można ewentualnie wybudować nowe urządzenie wodne zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa.
Nadto ustalono, opierając sią na mapach zasobu Powiatu [...], że teren działki nr [...] (rzędne w rejonie zagłębienia terenu zbiornika wahają sią w przedziale od 8,4 do 9,6m n.p.m.) jest położony niżej w stosunku do terenu dz. nr [...] (rzędne w rejonie zbiornika wahają sią od 9,9 do 10,4m n.p.m.). Zatem nie ma możliwości podtapiania terenu dz. nr [...] z obszaru niżej położonej dz. nr [...]. Jest wręcz odwrotnie, ponieważ podczas wizji terenowej stwierdzono, że ze zbiornika na dz. nr [...] woda przelewa się na teren niżej położonej dz. nr [...].
Końcowo wskazano, że w związku z tym, że na dz. nr [...] brak jest urządzeń melioracji wodnych oraz faktem, że Wnioskodawca nie wykazał szkód, które mogły by powstać na skutek podtapiania terenu dz. [...] przez wody spływające z obszaru dz. nr [...], organ II instancji stwierdza, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania w tej sprawie
Pismem z 2 lipca 2025 r. pełnomocnik Wnioskodawcy wystąpił ze skargą na postanowienie organu II instancji do sądu administracyjnego zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:
- art. 7 k.p.a. w zw. z 8 § 1 i art 11 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegające na zaniechaniu przeprowadzenia wszelkich czynności zmierzających do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jej właściwego załatwienia, jak również braku należytego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, a tym samym prowadzeniu przez organ postępowania z naruszeniem zasady działania w sposób budzący do niego zaufanie;
- 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 § 1 i 2, art. 61 a § 1 oraz art. 127 § 3 i 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy zażalenie skarżącej winno było zostać uwzględnione.
Wskazując na powyższe zawnioskowano o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu powyższego stanowiska wskazano, iż ramach przedmiotowego postępowania skarżąca wcale nie była biernym uczestnikiem, to ona przesłała materiał dowodowy w postaci zdjęć i wyrysów z geoportalu. Materiał ten ocenił i skrytykował organ w zaskarżonym postanowieniu, ale sam nie wykazał jakiejkolwiek inicjatywy w kierunku na ustalenie prawdy obiektywnej, która stanowi zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art 7 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślono, iż w zaskarżonym postanowieniu bardzo szczegółowo został opisany stan faktyczny sprawy, w tym kwestie rzeczywistego stanu działki nr [...] ukształtowania jej terenu, jak i braku urządzeń wodnych lub urządzeń melioracji wodnych na jej terenie, co zostało ustalone nie tylko w oparciu o dokumenty, ale także - co istotne - na podstawie dokonanych oględzin. W postanowieniu z dnia 30 maja 2025 r. zostały szeroko podane podstawy prawne jego wydania, w tym w zakresie definicji urządzeń wodnych, urządzeń melioracji wodnej czy kwestii ewentualnych konsekwencji z tytułu nienależytego utrzymywania urządzeń wodnych przez właściciela. Skarżący, jak się zdaje, pomija zupełnie, że w istocie, skoro na działce nr [...] nie ma żadnego z w/w urządzeń, to nie sposób jest nakazać przywrócenie poprzedniej jego funkcji (czy podjęcia innych czynności określonych w przepisie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego), bowiem nie aktualizują się przesłanki wynikającego z jego treści - nie ma ani urządzeń, ani też - tym bardziej - ich właściciela, a zatem nie ma także (nie istnieje) obowiązek ich utrzymania. Wreszcie, organ II instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż teren działki należącej do skarżącego jest położony wyżej niż działka nr [...], co oczywiście wyklucza jego zalewania przez wody z jej terenu, a w rzeczywistości jest przeciwnie, tj. to wody z działki skarżącego zalewają okresowo działkę nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W badanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie z 30 maja 2025 r. Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S., na mocy którego utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia funkcji rowu melioracyjnego lub wykonania mych urządzeń melioracyjnych w miejsce rowu na działce nr [...].
Podstawę wydania powyższego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a. zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
Jak wynika z uzasadnienia skarżonego postanowienia, w ocenie organu odwoławczego, skoro w toku czynności organu ustalono, że na terenie, którego dotyczy wniosek brak jest urządzeń melioracji wodnych, nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania, gdyż nie można wszczynać postępowania w stosunku do czegoś co nie istnieje. Z powyższego wynika, iż w istocie uznano, że zachodzą "inne uzasadnione przyczyny" stojące na przeszkodzie wszczęciu postępowania.
Jak wskazuje się w orzecznictwie odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj., gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., II OSK 2671/13, LEX nr 1982821; wyrok NSA z 7 października 2021 r., sygn. akt II OSK 269/21). Przeszkoda wszczęcia postępowania musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie musi wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie (wyrok WSA w Kielcach z 4 października 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 557/12). Organ nie może zatem gromadzić dowodów i ustalać stanu faktycznego sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania, a następnie – po stwierdzeniu, że brak podstaw do prowadzenia postępowania – wydać postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Białymstoku z 10 września 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 429/15). Innymi słowy niedopuszczalne jest takie działanie organu, które polega na gromadzeniu dowodów i ustalaniu stanu faktycznego sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania, a następnie - po stwierdzeniu, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania - wydanie postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z "innych uzasadnionych przyczyn" nie może być rozumiana jako sytuacja, w której odmawia się wszczęcia postępowania na podstawie oceny materialnoprawnego elementu sytuacji prawnej wnioskodawcy.
Zarówno z akt administracyjnych jak i z uzasadnienia skarżonego postanowienia wynika, że organy administracji podjęły się czynności właściwych dla postępowania administracyjnego i gromadziły dane mogące stanowić dowody w postępowaniu administracyjnym a następnie dokonały ich merytorycznej oceny przy wydaniu postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Niewątpliwie zatem w rozpatrywanym przypadku nie mamy do czynienia z sytuacją oczywistą, niewymagającą analizy sprawy i przeprowadzania dowodów tj. taką która dawałaby podstawy do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. Tym samym należało stwierdzić, iż skarżone postanowienie organu odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie organu instancji zostały wydane z naruszeniem powyższego przepisu. W tym miejscu warto dostrzec, iż co do zasady wniesienie wniosku o załatwienie sprawy administracyjnej przez uprawniony podmiot inicjuje postępowanie administracyjne. Tego rodzaju postępowanie powinno być zakończone decyzją administracyjną merytorycznie rozstrzygającą sprawę (uznającą zasadność żądania wnioskodawcy bądź stwierdzającą jego niezasadność) względnie decyzją umarzającą postępowanie, gdyby okazało się ono bezprzedmiotowe. W zakresie ustalenia organów, iż Wnioskodawca nie wskazał szkód poniesionych na skutek podtapiania terenu jego działki przez spływ wód z niżej położnej działki należy wskazać, iż jeśli wniosek obciążony jest wadami uniemożliwiającymi jego merytoryczne rozpatrzenie, organ winien wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Natomiast jeśli takich braków nie zawiera lecz zostaną stwierdzone przesłanki zależne od strony, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony, organ administracji winien postępować zgodnie z art. 79a k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzającą je postanowienie organu I instancji (punkt pierwszy sentencji wyroku). O zwrocie kosztach postępowania (punkt drugi sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a.
Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa gov.pl.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę