II SA/Sz 547/23

II SA/Sz 547/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Wiesław Drabik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Akta stanu cywilnego
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 64e, 151a par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par.2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
II SA/Sz. 547/23 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 04 lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący : sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze sprzeciwu A. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] . w przedmiocie sprostowania treści aktu urodzenia oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
A. W. (dalej jako skarżąca) działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 28 października 2022 r. złożyła wniosek o sprostowanie aktu urodzenia sporządzonego na osobę M. B.
nr [...] poprzez wykreślenie następujących danych :
Ojciec - imię pierwsze : [...]
Ojciec - nazwisko : W.
Ojciec - nazwisko rodowe : W.
Ojciec - data urodzenia :[...]
Ojciec – miejsce urodzenia : D.
i pozostawienie w rubryce nr 7 (wzmianki dodatkowe) informacji, że Sąd Rejonowy
w G. wyrokiem z dnia 24 kwietnia 1992 r. sygn. akt III RC [...] rozwiązał przysposobienie M. J. urodzonego [...] r. w G. przez J. J. urodzonego [...] r. w B.. Przysposobiony zachowuje nazwisko nabyte przez przysposobienie "J. ".
Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego (dalej jako organ I instancji) pismem z dnia 22 grudnia 2022 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie sprostowania aktu urodzenia ww. poprzez pozostawienie wzmianki w 7 rubryce o rozwiązaniu przysposobienia zgodnie z ww. wyrokiem Sądu Rejonowego w G. i usunięcia danych dotyczących ojca M. J..
Organ I instancji decyzją z dnia 13 lutego 2023 r. nr [...] odmówił sprostowania treści ww. aktu urodzenia ww. poprzez usunięcie danych dotyczących E. W. jako ojca M. J.. Podstawę odmowy sprostowania aktu urodzenia ww. w ocenie organu I instancji stanowił wyrok Sądu Powiatowego w G. z dnia 11 maja 1972 r. sygn. akt 373/72 ustalający, że ojcem ww. jest E. W.. Powyższa wzmianka została uwidoczniona na postawie ww. wyroku zgodnie z art. 21ust 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Organ I instancji podkreślił, że na podstawie art.125 § 1 oraz art. 126 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 poz. 1359 tj.) w wyniku rozwiązania przysposobienia, został przywrócony stan pokrewieństwa sprzed przysposobienia i na tej podstawie ponownie wpisano nazwisko E. W. jako ojca ww.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył pełnomocnik skarżącej podnosząc zarzut, że w akcie urodzenia umieszczono wzmiankę o orzeczeniu o rozwiązaniu przysposobienia przez J. J. bez danych jego ojca. Zdaniem skarżącej dodatkowe informacje o rzekomych danych ojca zostały dopisane kilkanaście lat później po uwidocznieniu wzmianki o rozwiązaniu przysposobienia.
Decyzją z dnia 20 kwietnia 2023 r. Wojewoda (zwanym : ,,organ odwoławczy" ) nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przyczynami uchylenia decyzji było to, że:
- pełnomocnictwo dołączone do akt reprezentowania skarżącej jest zbyt ogólnikowe, z treści udzielonego pełnomocnictwa wynika, że został upoważniony adwokat jako pełnomocnik do sprostowania aktu urodzenia bez określenia konkretnej osoby. Treść tego pełnomocnictwa ogranicza się do wskazania reprezentowania skarżącej w sprawie sprostowania aktu urodzenia. Po wtóre organ pierwszej instancji nie sprostał obowiązkowi dokładnego zbadania czy zachodzą przesłanki do sprostowania aktu urodzenia M. J.. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji nie dokonał także ustalenia czy skarżąca posiadała interes prawny do żądania sprostowania ww. aktu urodzenia.
Pełnomocnik skarżącej złożył sprzeciw od ww. decyzji Wojewody, zarzucając, że została ona wydana w oparciu o błędne ustalenia sprzeczne z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
a polegająca na bezpodstawnym uznaniu, że reprezentujący skarżącą pełnomocnik nie był należycie umocowany do reprezentowania jej w niniejszym postępowaniu.
W ocenie pełnomocnika należycie zostały wykazane przesłanki, że wnioskodawczyni posiada interes prawny i faktyczny do wnioskowania sprostowania ww. aktu urodzenia.
Ponadto pełnomocnik wnosił o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do niniejszego sprzeciwu na okoliczność zasadności wniosku skarżącej o sprostowanie aktu urodzenia M. J.. Pełnomocnik wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w całości i zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz zwrotu uiszczenie opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na sprzeciw organ II instancji wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu uczyniono rozstrzygnięcie Wojewody, mocą którego to na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylono decyzję organu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023., poz. 259 tj., dalej jako "p.p.s.a.") od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. p.p.s.a.), zaś w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).
Powołane wyżej przepisy znacznie ograniczają zakres kontroli sądowoadministracyjnej w sprawach ze sprzeciwu. Sąd w takim przypadku ustala jedynie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji z art. 138 § 2 k.p.a., a więc uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest więc władny odnosić się do jakichkolwiek innych kwestii, które nie wiążą się bezpośrednio z problematyką stosowanej przez organ odwoławczy normy z art. 138 § 2 k.p.a.
Przepis art. 138 § 2 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasatoryjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasatoryjnej.
W argumentacji podjętego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy nie zgadzając się ze stanowiskiem organu I instancji uznał, że ten organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy skarżąca posiada interes prawny do wnioskowania do sprostowania aktu urodzenia.
Oceniając przyczyny wydania przez Wojewodę zaskarżonej decyzji kasatoryjnej, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie wykazano, że zaktualizowały się przesłanki do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że dokonana przez organ odwoławczy ocena, że organ I instancji nie dokonał żadnych ustaleń, co do faktu wykazania interesu prawnego skarżącej do wnioskowania sprostowania aktu urodzenia M. J. jest w pełni uzasadniona. Ponadto organ I instancji nie odniósł się do zarzutu w sprawie czasookresu wpisu wzmianki o danych dotyczących ojca M. J..
Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych wykazywany
w takiej procedurze interes prawny strony musi wynikać z przepisu prawa materialnego, czyli z normy prawa, stanowiącego podstawę ustalenia praw lub obowiązków. Mieć interes prawny w sprawie znaczy zatem to samo, co wskazać przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać ochrony. O tym, czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decyduje norma prawa, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa lub obowiązki (vide: wyroki NSA z 13 marca 2001, sygn. akt I SA 2312/99 - LEX nr 78956, z dnia 1 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA 72/00 i z 12 lutego 2002, sygn. akt V SA 1123/01 - dostępne a stronie htp//orzeczenia.nsa.gov.pl - baza CBOSA). Pojęcie interesu prawnego, od którego zależy legitymacja strony w postępowaniu administracyjnym, ma zatem charakter materialnoprawny i jego ustalenie wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków, a obowiązującym systemem prawa. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać normy prawa powszechnie obowiązującego, która stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniała ją do żądania stosownych czynności organu administracji. Posiadanie przez dany podmiot statusu strony nie zależy więc od subiektywnej oceny tego podmiotu w tym zakresie, zaś okoliczności występujące w danej sprawie muszą w sposób nie budzący wątpliwości wskazywać na przesłanki określone w art. 28 k.p.a. Cechami interesu prawnego jest bowiem to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Gdy źródłem interesu prawnego jest tak ogólna norma prawna, jak normy kreujące zasady dziedziczenia, wnioskodawca musi wykazać też szczególne, konkretne oraz aktualne okoliczności faktyczne.
Należy także uwzględnić stanowisko organu II instancji, że pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą dla jej pełnomocnika w ocenie Sądu jest zbyt ogólnikowe i z niego nie można uznać, że był on należycie umocowany do jej reprezentowania w sprawie sprostowania aktu urodzenia M. J..
Jak już wyżej podniesiono, kasacja decyzji warunkuje jedynie ustalenie, że organ I instancji dopuścił się uchybień natury proceduralnej, które wiązałoby się z koniecznością wyjaśnienia sprawy i to w zakresie przekraczającym kompetencję organu odwoławczego. Tymczasem analiza akt sprawy potwierdza, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził i nie zebrał stosownego materiału dowodowego dotyczących postępowań karnych i cywilnych na które powoływała się skarżącą.
Podsumowując tę część rozważań stwierdzić należy, że będące powodem uchylenia decyzji organu pierwszej instancji kwestie, organ odwoławczy nie może wyjaśnić we własnym zakresie, co z kolei implikuje do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
Końcowo wyjaśnić należy, że kognicja sądu administracyjnego przy rozpoznaniu sprzeciwu - inaczej niż w przypadku skargi na decyzje wydane na innej podstawie niż art. 138 § 2 k.p.a. - jest ograniczona, na mocy art. 64e p.p.s.a, wyłącznie do badania przesłanek zastosowania właśnie tego przepisu. W rezultacie ramach tego postępowania ocena motywów organu drugiej instancji dokonywana powinna być tylko pod kątem, czy wykazano zasadność wydania decyzji kasacyjnej. Sprawowana kontrola ma zatem charakter formalny. Z tych też względów Sąd nie mógł odnieść się do podniesionych w sprzeciwie zarzutów naruszenia prawa materialnego. Nie bez znaczenia jest tu także fakt, że w postępowaniu sądowym wywołanym sprzeciwem, stronami są wyłącznie podmiot wnoszący sprzeciw oraz organ, natomiast pozostałe strony, choćby brały czynny udział w postępowaniu administracyjnym, nie mogą bronić swoich interesów przed sądem. Z uwagi na to, że nie wszystkie podmioty traktowane jako strony przez organy, uczestniczą w postępowaniu sądowym, to celowa jest konkluzja, że kontrola decyzji kasacyjnej nie może obejmować ani kwestii merytorycznych, ani procesowych innych niż wynikające z art. 138 § 2 k.p.a. Właśnie ta kontrola przeprowadzona w granicach określonych art. 64e p.p.s.a. doprowadziła do stwierdzenia, że sprzeciw okazał się niezasadny.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny Szczecinie na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. oddalił sprzeciw.