II SA/Sz 546/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-09-14
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo jazdyzatrzymanie prawa jazdyprzekroczenie prędkościmandat karnyTrybunał Konstytucyjnypostępowanie administracyjneKodeks postępowania administracyjnegoPrawo o ruchu drogowymustawa o kierujących pojazdami

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, uznając, że prawomocny mandat karny stanowił wystarczającą podstawę do zatrzymania dokumentu, nawet w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego kwestionujący podstawę prawną zatrzymania prawa jazdy wyłącznie na podstawie informacji o przekroczeniu prędkości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, argumentując, że prawomocny mandat karny stanowił odrębną i wystarczającą podstawę do zatrzymania prawa jazdy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko Kolegium i podkreślając, że sytuacja przyjęcia prawomocnego mandatu karnego pozostaje poza zakresem orzekania Trybunału Konstytucyjnego.

Sprawa dotyczyła skargi A. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Starosty o zatrzymaniu prawa jazdy. Starosta zatrzymał prawo jazdy skarżącej na okres trzech miesięcy z powodu przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h na obszarze zabudowanym, opierając się na informacji z policji i prawomocnym mandacie karnym. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2022 r. (sygn. akt K 4/21), który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis pozwalający na zatrzymanie prawa jazdy wyłącznie na podstawie informacji o ujawnieniu wykroczenia przez organ kontroli ruchu drogowego, bez możliwości kwestionowania tej informacji przez kierowcę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, wskazując, że wyrok Trybunału nie obejmuje sytuacji, gdy podstawą zatrzymania prawa jazdy jest prawomocne rozstrzygnięcie w postaci mandatu karnego. Kolegium podkreśliło również, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie jest postępowaniem merytorycznym, a wady proceduralne nie zawsze prowadzą do nieważności decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę. Sąd uznał, że przyjęcie przez skarżącą prawomocnego mandatu karnego stanowiło wystarczającą podstawę do zatrzymania prawa jazdy, a sytuacja ta pozostaje poza zakresem orzekania Trybunału Konstytucyjnego. Sąd podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wyłączył z zakresu swojego orzekania przypadki, gdy kierowca nie kwestionuje ustaleń organu kontroli ruchu drogowego i przyjmuje mandat karny. Sąd stwierdził również, że naruszenia proceduralne w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie miały charakteru rażącego i nie wpłynęły na ostateczne rozstrzygnięcie. W związku z tym, Sąd uznał, że decyzja Kolegium była zgodna z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, prawomocny mandat karny stanowi wystarczającą podstawę do zatrzymania prawa jazdy, a sytuacja ta pozostaje poza zakresem orzekania Trybunału Konstytucyjnego, który skupił się na przypadkach, gdy kierowca nie kwestionuje ustaleń organu kontroli ruchu drogowego i nie przyjmuje mandatu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przyjęcie przez skarżącą prawomocnego mandatu karnego było odrębną i wystarczającą podstawą do zatrzymania prawa jazdy. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył sytuacji, w których kierowca nie przyjął mandatu i kwestionował ustalenia policji, a nie sytuacji, gdy mandat został przyjęty i stał się prawomocny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.k.p. art. 102 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

p.r.d. art. 135 § 1 pkt 2 lit. a

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o zm. k.k. art. 7 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw

Uznany częściowo za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim stanowił wyłączną podstawę do zatrzymania prawa jazdy na podstawie informacji organu kontroli ruchu drogowego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 151

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawomocny mandat karny stanowił wystarczającą podstawę do zatrzymania prawa jazdy. Sytuacja przyjęcia prawomocnego mandatu karnego pozostaje poza zakresem orzekania Trybunału Konstytucyjnego. Naruszenia proceduralne nie miały charakteru rażącego.

Odrzucone argumenty

Decyzja Starosty została wydana bez podstawy prawnej w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Odmowa stwierdzenia nieważności naruszyła zasady sprawiedliwej i rzetelnej procedury administracyjnej. Przepis art. 7 ust. 2 ustawy z 2015 r. został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP i nie mógł stanowić podstawy decyzji. Starosta wydał decyzję wyłącznie na podstawie informacji z policji.

Godne uwagi sformułowania

Sytuacje takie są poza zakresem orzekania Trybunału w niniejszej sprawie. Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać jakimkolwiek wątpliwościom. Samo naruszenie przepisów proceduralnych może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji jedynie wyjątkowo.

Skład orzekający

Renata Bukowiecka-Kleczaj

przewodniczący sprawozdawca

Patrycja Joanna Suwaj

członek

Krzysztof Szydłowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 4/21 w kontekście prawomocnego mandatu karnego jako podstawy zatrzymania prawa jazdy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyjęcia prawomocnego mandatu karnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia wpływu wyroku Trybunału Konstytucyjnego na postępowania administracyjne, szczególnie w kontekście praw jazdy i mandatów karnych. Pokazuje, jak sądy interpretują orzeczenia TK w praktyce.

Czy prawomocny mandat karny nadal pozwala na zatrzymanie prawa jazdy po wyroku TK?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 546/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151, art. 120, art. 119 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 par. 1  pkt 2, art. 16 par. 1,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2015 poz 541
art. 7 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 102 ust. 1 pkt 4, ust. 1c, ust. 1e
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2023 r. sprawy ze skargi A. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją administracyjną z dnia 15 lutego 2023 r., nr [...], Starosta S. na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U z 2021 r. poz. 1212 ze zm. dalej również jako: "u.k.p.") w związku z art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U z 2022 r. poz. 988 ze zm., dalej również jako: "p.r.d.") i art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej również jako: "k.p.a."), zatrzymał A. U., dalej również jako: "skarżąca", prawo jazdy kategorii B, dokument nr: [...], druk nr: [...], na okres od dnia wykroczenia tj. od 27 stycznia 2023 r. do dnia 27 kwietnia 2023 r.
W motywach uzasadnienia wskazano m.in., że w dniu 8 lutego 2023 r. do Starostwa Powiatowego w S. wpłynęła informacja z Komisariatu Policji w D. w związku z kierowaniem przez skarżącą pojazdem z prędkością przekraczającą prędkość dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Do pisma załączono kserokopie: notatki urzędowej z odnotowanego zdarzenia, z której treści wynika m.in., że wobec kierującej zastosowano "postępowanie mandatowe seria i numer [...]" oraz kserokopię wypełnionego przez funkcjonariuszy policji zawiadomienia, z którego treści wynika, że popełniony czyn skutkował wydaniem prawomocnego rozstrzygnięcia w postaci mandatu karnego o wyżej wskazanym numerze.
Starosta wskazał, że wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, dlatego zatrzymał dokument prawa jazdy opisany w decyzji. Skarżąca, jak to wynika z dowodu doręczenia, decyzję odebrała w dniu 20 lutego 2023 r.
Po otrzymaniu decyzji, w terminie otwartym do wniesienia odwołania, pismem
z dnia 6 marca 2023 r., działając przez pełnomocnika, skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Starosty z dnia 15 lutego 2023 r. oraz natychmiastowe wstrzymanie wykonania tej decyzji z uwagi na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W uzasadnieniu wniosku strona powołała się m.in. na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21 (Dz. U. z dnia 19 grudnia 2022 r., poz. 2659, dalej również jako "wyrok Trybunału").
W dalszej części wniosku strona oświadczyła, że nie zgadza się z nałożonym 27 stycznia 2023 r. mandatem karnym i kwestionuje podstawy jego wydania (zarówno z powodu skutków ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ale także z uwagi na tzw. błąd pomiaru) wskazując, że złożony został wniosek o uchylenie prawomocnego mandatu karnego do właściwego Sądu Rejonowego. W związku z tym wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów i przesłuchań świadków.
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 6 marca 2023 r. (punkt 1) oraz odmówiło wstrzymania wykonania decyzji Starosty z dnia 15 lutego 2023 r. (punkt 2).
Z kolei decyzją z dnia 13 kwietnia 2023 r. nr SKO.4121.898.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 157 oraz art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, w związku z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 541 ze zm., dalej również jako: "ustawa o zm. k.k.", "ustawa z 2015 r."), odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia 15 lutego 2023 r.
W motywach uzasadnienia decyzji Kolegium powołało oprócz przepisów prawa materialnego wskazanych w podstawach wydanego rozstrzygnięcia również art. 102 ust. 1e, jak i art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Następnie przytoczyło sentencję wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21 i wskazało, że na skutek omawianego wyroku przepis art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o zm. k.k. traci moc we wskazanym w wyroku rozumieniu i zakresie, a więc w sytuacji, gdy podstawą decyzyjnego zatrzymania prawa jazdy jest wyłącznie informacja od Policji o przekroczeniu prędkości na obszarze zabudowanym o więcej niż 50 km/h.
Wyrok ten nie obejmuje natomiast tej kategorii stanów faktycznych, w których Starosta wydał decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy po uzyskaniu informacji o prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym popełnienie czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Chodzi tu również o sytuacje, gdy podczas kontroli drogowej kierujący pojazdem nie formułuje zastrzeżeń dotyczących prawidłowości ustaleń organu kontroli ruchu drogowego i przyjmuje mandat karny, który staje się w ten sposób prawomocny.
Następnie organ rozpoznający wniosek wskazał, że następuje to w trybie nieważnościowym, który stanowi nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji, stanowiący odstępstwo od zasady trwałości, wyrażonej w art. 16 k.p.a. i w którym niedopuszczalne jest stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów określających zastosowanie tego nadzwyczajnego środka. Stwierdzenie nieważności może mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest wadą nieważności, tj. gdy rozstrzygnięcie pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa. Organ prowadzący postępowanie w zakresie stwierdzenia nieważności, co do zasady, dokonuje ustaleń, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przed jej wydaniem i na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ogranicza się zatem do zbadania, czy kwestionowane rozstrzygnięcie jest dotknięte jedną z kwalifikowanych wad, wymienionych enumeratywnie w powyższym artykule, uzasadniających stwierdzenie nieważności i nie bada się w nim na nowo wszystkich zarzutów strony, a także nie rozpatruje powołanych przez nią wniosków dowodowych.
Kolegium ustaliło, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty S. został oparty na zarzucie wydania tej decyzji na podstawie przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją, co zdaniem wnioskodawcy stanowi rażące naruszenie prawa oraz dowodzi braku podstawy prawnej do wydania decyzji uznając, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Punktem wyjścia rozważań prawnych organ ten uczynił treść art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., literaturę przedmiotu i orzecznictwo sądowe.
W tym aspekcie sprawy organ nadzoru wskazał, że wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że decyzja nie ma podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym, zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022). Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi natomiast wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Co istotne, rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu, tj. takim, który nie wymaga dalszych wyjaśnień i wykładni. Przyjąć należy, że rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa, którego nie można utożsamiać z każdym naruszeniem, nawet istotnym (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 636/20). Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne. Ugruntowane zarówno w doktrynie, jak i judykaturze pozostaje stanowisko, że kwalifikowanego naruszenia prawa nie stanowi naruszenie będące wynikiem wadliwej wykładni przepisu prawa materialnego.
Według Kolegium, jakkolwiek niesprzecznie zapadł wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na który powołuje się strona, to przepis art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami nadal obowiązuje w kształcie niezmienionym, natomiast art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2015 r., będący przedmiotem zaskarżenia przed Trybunałem, został uznany częściowo za niezgodny z Konstytucją, a więc w pozostałym zakresie zachował moc prawną, obowiązuje i stanowi uzasadnioną podstawę wydania decyzji.
Zdaniem Kolegium uszło uwadze strony, że przedmiotem oceny Trybunału był taki zakres przepisu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r., który odnosi się jedynie do stanu, w którym podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o kierujących pojazdami jest wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. W przedmiotowej sprawie, choć organ pierwszej instancji powołał się w decyzji jedynie na okoliczność uzyskania informacji od Policji o przekroczeniu prędkości, to z akt sprawy - dokumentów uzyskanych od Policji wynika, że zapadło również prawomocne rozstrzygnięcie za stwierdzone naruszenie w drodze prawomocnego mandatu karnego, które mogło stanowić wyłączny dowód, w oparciu o który organ był uprawniony i zobowiązany do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, co jednoznacznie wynika zarówno z sentencji wyroku Trybunału, jak i z jego uzasadnienia. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji takie prawomocne rozstrzygnięcie obowiązywało, a fakt złożenia do sądu wniosku o uchylenie prawomocnego mandatu karnego pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Kolegium argumentowało, że dostrzegło, na co powołała się również strona we wniosku, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy procedury administracyjnej, gdyż nie zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, a przed wydaniem decyzji strona nie miała możliwości wypowiedzenia się w sprawie i przedstawienia swojego stanowiska, co uczyniła dopiero w treści wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
Kolegium wskazało, że możliwe jest oparcie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. na rażącym naruszeniu zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego, aczkolwiek przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Naruszenie reguł dowodowych wyrażonych np. w art. 7, art. 10, art. 77 czy art. 80 k.p.a. nie może, co do zasady, stanowić więc wystarczającej, samodzielnej podstawy do eliminacji z obrotu prawnego decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, chyba że zostanie wykazane, iż końcowy rezultat uchybień w prowadzeniu postępowania administracyjnego stanowi rozstrzygnięcie, które ze względu na swoją treść jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. II SA/G1 1117/17). W niniejszej sprawie, z przyczyn wyżej opisanych, taka okoliczność, zdaniem Kolegium, nie zachodzi. Samo naruszenie przepisów proceduralnych może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności badanego aktu, jeżeli zostało wyszczególnione w art. 156 § 1 k.p.a. Dotyczyć to będzie sytuacji wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, wydania decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie i niewykonalność decyzji. Inne naruszenia przepisów proceduralnych nie mogą być kwalifikowane jako wyczerpujące dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Pomimo braku przeprowadzenia postępowania w sposób zgodny z przepisami postępowania organ oparł zaskarżoną decyzję z dnia 15 lutego 2023 r., na wystarczającym materiale dowodowym, a mianowicie na informacji od Policji o prawomocnym rozstrzygnięciu - przyjętym przez stronę mandacie karnym, a także informacji o przekroczeniu prędkości. Organ wydający decyzję nie był w takim stanie rzeczy uprawniony do weryfikowania przypisanego kierowcy wykroczenia, za które został ukarany prawomocnym mandatem karnym, pod względem merytorycznym, w tym nie mógł on prowadzić postępowania administracyjnego zmierzającego do weryfikacji zasadności nałożenia na kierowcę prawomocnego mandatu karnego za ujawnione wykroczenie.
Końcowo Kolegium uznało, że w sprawie nie zachodzi przesłanka stwierdzenia jej nieważności przewidziana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzja ta nie jest również obarczona żadną z pozostałych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.,
A. U., działając przez adwokata, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję Kolegium z dnia 13 kwietnia 2023 r. zarzucając naruszenie:
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Starosty z dnia 15 lutego 2023 r., podczas gdy została ona wydana bez podstawy prawnej w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. K 4/21;
- art. 2 Konstytucji w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia 15 lutego 2023 r., co spowodowało naruszenie zasad sprawiedliwej i rzetelnej procedury administracyjnej w sytuacji, w której kierujący pojazdem nie ma możliwości kwestionowania treści informacji organu kontroli ruchu drogowego i przedstawienia dowodów mogących świadczyć o nieprawidłowościach podczas pomiaru prędkości lub ustalenia liczby przewożonych pasażerów przez organ kontroli ruchu drogowego;
- art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2015 r., rozumianego w ten sposób, że podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, podczas gdy w świetle wyroku Trybunału, artykuł ten został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP;
- art. 102 ust. 1 pkt 4, ust. 1c i 1e ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia 15 lutego 2023 r., w sytuacji, gdy organ ten wydał decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wobec skarżącej wyłącznie na podstawie otrzymanej informacji z Komisariatu Policji w D..
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji,
stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z dnia 15 lutego 2023 r. oraz zwrot kosztów, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wnosząca skargę w jej uzasadnieniu wskazała, że Kolegium w żaden sposób nie odniosło się do najważniejszego zarzutu nieważnościowego, a mianowicie jaki jest faktyczny wpływ wyroku Trybunału na sytuację prawną kierowców w Polsce, a jedynie stwierdziło, że decyzja Starosty, choć narusza przepisy postępowania administracyjnego, nie naruszyła ich rażąco.
Według skarżącej Starosta wydał decyzję o zatrzymaniu jej prawa jazdy na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2015 r., rozumianego w ten sposób, że podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Takie postępowanie Starosty - w świetle obowiązującego wyroku Trybunału Konstytucyjnego – jest, zdaniem skarżącej, niezgodne z prawem.
Po przytoczeniu najważniejszych, jej zdaniem, tez ze wskazanego uzasadnienia wyroku Trybunału, wnosząca skargę stwierdziła, że na chwilę obecną, brak jest trybu i środków prawnych umożliwiających wszechstronne i rzetelne wyjaśnienie okoliczności dotyczących podstawy ukarania jej przez Starostę.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, jeśli zostaną uzupełnione jej braki formalne oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2023 r., poz. 1643 - dalej "p.p.s.a.").
Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do uznania, że akt ten odpowiada prawu w stopniu nie powodującym konieczności usunięcia go z obrotu prawnego.
Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 15 lutego 2023 r., orzekającej o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącej.
Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.), w trybie uproszczonym na wniosek organu, któremu to wnioskowi nie sprzeciwiła się strona skarżąca (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 156 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (§ 2).
W judykaturze wskazuje się, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od przyjętej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, która służy realizacji takich wartości jak pewność prawa, zaufanie do państwa, czy ochrona praw nabytych. Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać jakimkolwiek wątpliwościom. Nie jest dopuszczalne opieranie się w tym zakresie na okolicznościach ocennych. W szczególności dotyczy to osądu, czy doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2023 r., sygn. I OSK 2023/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 842/22; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 2997/19).
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej stanowi formę nadzoru i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzyga sprawę merytorycznie, natomiast w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji przedmiotem działania organu jest ustalenie, czy decyzja wydana została z kwalifikowanymi wadami, wymienionymi enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a., których wystąpienie uzasadnia stwierdzenie jej nieważności.
Tym samym w toku tego postępowania nie dokonuje się, jak w postępowaniu zwykłym oceny przysługujących stronie praw, czy ciążących na niej zobowiązań, a jedynie ocenia się legalność decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Nie jest także dopuszczalne, by organ rozstrzygający w tym przedmiocie dokonywał nowych bądź dodatkowych ustaleń faktycznych, jak również nie jest uprawniony do kwestionowania stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną, poddaną weryfikacji organu nadzoru. Innymi słowy, istotą tego postępowania jest ocena, czy weryfikowana decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania i czy nie zawiera wad powodujących jej nieważność. Ocena ta jest dokonywana zasadniczo przez pryzmat akt postępowania zwykłego, jednakże ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 365/15; z dnia 20 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 2330/21).
Oceny legalności decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności aktu dokonuje się z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. W badanej sprawie była nią przesłanka rażącego naruszenia prawa zawarta w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego zrozumienia, zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów materialnoprawnych. Wady z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to zasadniczo wady dotyczące naruszenia prawa materialnego, zaś uchybienia przepisom postępowania mogą uzasadniać stwierdzenie nieważności decyzji jedynie wyjątkowo, gdy w sposób bezsporny rzutowały na treść weryfikowanej decyzji. Ponadto w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji bierze się pod uwagę stan prawny obowiązujący w dacie wydania kontrolowanej decyzji (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2073/11).
W niniejszej sprawie strona powołała się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21, w którym Trybunał orzekł, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541, ze zm.), rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, ze zm.), stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wobec powyższego, należy przedstawić skutki prawne wynikające z treści tego orzeczenia.
Wyrok Trybunału pełni funkcję prejudykatu dla składu orzekającego, który związany jest nie tylko sentencją rozstrzygnięcia, lecz także jego uzasadnieniem. Uzasadnienie zawiera argumentację wskazującą przyczynę niekonstytucyjności ustawowej normy prawnej, a także przewidywane skutki wyroku dla obrotu prawnego. Ponadto, co jest istotne Trybunał ustala przede wszystkim znaczenie zaskarżonego przepisu, a w szczególności jego zakres podmiotowy i przedmiotowy, lokując go w określonym otoczeniu normatywnym (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt III OSK 5440/21).
W części III w punkcie 4 uzasadnienia wyroku zatytułowanym "Problem konstytucyjny i zakres orzekania w niniejszej sprawie" podpunkcie 4.3.1 wskazano m.in., że: "Trybunał stwierdził jednocześnie, że źródłem zarzutów niekonstytucyjności, które przedstawił Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, nie jest samo literalne brzmienie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2015 r., lecz jest nim sposób rozumienia tego przepisu, jaki utrwalił się w orzecznictwie sądów administracyjnych w następstwie wydania przez NSA uchwały z 2019 r. W punkcie 1 tej uchwały NSA wyjaśnił, że podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 [u.k.p.] w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 [ustawy z 2015 r.] może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym". Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego formułuje w istocie wątpliwości dotyczące konstytucyjności takiego sposobu odczytania treści normatywnej art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2015 r., który skutkuje bezwzględnym związaniem organu administracji (starosty) informacją otrzymaną od organu kontroli ruchu drogowego oraz automatyzmem wydawania decyzji o zastosowaniu sankcji prawnej w postaci zatrzymania prawa jazdy (...).
W tych okolicznościach Trybunał, przyjął, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2015 r., rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p., stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 p.r.d."
Co istotne w podpunkcie 4.3.2. tej części uzasadnienia cyt. wyroku wskazano, że:
"Trybunał odnotował jednocześnie, że do zatrzymania prawa jazdy w trybie przewidzianym w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p. może dojść w stanach faktycznych istotnie różniących się względem siebie. Przede wszystkim już sam art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2015 r., do którego odsyła przepis będący przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, wyróżnia, z jednej strony, sytuacje, gdy obowiązek informowania starosty o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 p.r.d. spoczywa na podmiocie, który ujawnił taką okoliczność, a więc organie kontroli ruchu drogowego, oraz z drugiej strony, sytuacje, gdy właściwy organ wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie prawa. Ta druga kategoria stanów faktycznych nie budzi wątpliwości Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego. Wnioskodawca nie formułuje argumentów, które miałyby przemawiać za niekonstytucyjnością rozwiązań prawnych przewidujących zatrzymanie prawa jazdy na mocy decyzji administracyjnej w wypadku uzyskania przez starostę informacji o prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym popełnienie czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym lub przewożeniu osób w liczbie przekraczającej dopuszczalną. Ta druga kategoria stanów faktycznych nie budziła również kontrowersji w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co zwrócił uwagę NSA w uchwale z 2019 r., stwierdzając, iż "[o] ile nie budzi wątpliwości, że prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie może stanowić wyłączny dowód w oparciu, o który organ wyda decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (jeżeli nie zachodzą okoliczności wyłączające, o których mowa w art. 102 ust. 1aa u.k.p.), o tyle wątpliwość taka pojawia się w związku z możliwością wydania decyzji wyłącznie w oparciu o informację o ujawnieniu popełnienia naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. [obecnie: art. 135 ust. 1 pkt 2 p.r.d.].
W tej drugiej – niekwestionowanej – kategorii stanów faktycznych chodzi zatem w szczególności o stwierdzenie popełnienia takiego naruszenia w drodze prawomocnego wyroku sądowego wydanego w ramach postępowania w sprawie o wykroczenie. Chodzi również o sytuacje, gdy podczas kontroli drogowej kierujący pojazdem nie formułuje zastrzeżeń dotyczących prawidłowości ustaleń organu kontroli ruchu drogowego i przyjmuje mandat karny, który staje się w ten sposób prawomocny. Sytuacje takie są poza zakresem orzekania Trybunału w niniejszej sprawie.
Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny, zarzuty Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego dotyczą sytuacji, gdy kierujący pojazdem formułuje argumenty i przedstawia dowody mające świadczyć o tym, że w rzeczywistości nie popełnił naruszenia, lecz starosta w ramach postępowania administracyjnego tych argumentów i dowodów nie bierze pod uwagę z tego powodu, iż – z uwagi na art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2015 r. (w rozumieniu przyjętym w uchwale NSA z 2019 r.) – nie prowadzi samodzielnie postępowania dowodowego, czyniąc podstawą decyzji o zastosowaniu sankcji polegającej na zatrzymaniu prawa jazdy wyłącznie treść informacji otrzymanej od organu kontroli ruchu drogowego.".
Przenosząc powyższe na niniejszą sprawę należy zauważyć, że istota sporu sprowadza się do tego czy objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącej na okres od dnia wykroczenia tj. od 27 stycznia 2023 r. do dnia 27 kwietnia 2023 r., dotknięta jest wadą kwalifikowaną, tj. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W sprawie bezsporne jest przy tym, że skarżąca w dniu 27 stycznia 2023 r. przyjęła mandat karny serii [...] nr [...], za kierowanie pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Kolegium stanęło na stanowisku, że jakkolwiek niesprzecznie zapadł wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn.: K 4/21, na który powołuje się strona, to przepis art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami nadal obowiązuje w kształcie niezmienionym, natomiast art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, będący przedmiotem zaskarżenia przed Trybunałem, został uznany częściowo za niezgodny z Konstytucją, a więc w pozostałym zakresie zachował moc prawną, obowiązuje i stanowi uzasadnioną podstawę wydania decyzji.
W przedmiotowej sprawie, choć organ pierwszej instancji powołał się w decyzji jedynie na okoliczność uzyskania informacji od Policji o przekroczeniu prędkości, to z akt sprawy - dokumentów uzyskanych od Policji wynika, że posiadał także informację o wydaniu prawomocnego mandatu karnego za stwierdzone naruszenie, które mogło stanowić wyłączny dowód, w oparciu o który organ był uprawniony i zobowiązany do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, co jednoznacznie wynika zarówno z sentencji wyroku Trybunału, jak i z jego uzasadnienia. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji takie prawomocne rozstrzygnięcie obowiązywało, a fakt złożenia do sądu wniosku o uchylenie prawomocnego mandatu karnego pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Przy tym, według organu, nie mogą być samoistną przesłanką nieważnościowią stwierdzone naruszenia przepisów procesowych w postępowaniu przed organem I instancji.
Skarżąca wywodzi z kolei, że Kolegium niezgodnie z prawem:
1. nie uwzględniło zarzutu wystąpienia przesłanki nieważnościowej z art. 156 1 pkt 2 k.p.a. poprzez:
- odmowę uwzględnienia petitum wniosku w ogóle nie odnosząc się do braku podstawy prawnej do wydania weryfikowanej decyzji Starosty, a taki stan rzeczy, jej zdaniem, wynika z treści wyżej powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego;
- przyjęcie, że odmowa wyrażona w zaskarżonej decyzji spowodowała brak możliwości kwestionowania informacji organu ruchu drogowego w rzetelnej procedurze, w której można przedstawić stosowne dowody podważające m.in. prawidłowość dokonanego pomiaru prędkości;
2. przyjęło rozumienie przepisu art. 7 ust. 2 ustawy z 2015 r. w sposób wskazany przez NSA w uchwale z 2019 r. (sygn. akt I OPS 3/18), podczas gdy Trybunał Konstytucyjny uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją RP;
3. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji, mimo że starosta wydał decyzję wyłącznie na podstawie otrzymanej informacji od Komendanta Komisariatu Policji
w D..
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji objętej wnioskiem skarżącej o stwierdzenie nieważności stanowiły przepisy art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami w związku z art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu z dnia wydania weryfikowanej
w trybie nadzwyczajnym decyzji.
W myśl pierwszego z nich starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Przy czym w sprawie nie występuje sytuacja przewidziana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt K 24/15 (Dz.U.2016.2197). Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis traci moc w zakresie, w jakim nie przewiduje sytuacji usprawiedliwiających - ze względu na stan wyższej konieczności - kierowanie pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Drugi z powołanych przepisów przewiduje, że policjant zatrzyma wydane w kraju prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Z kolei z brzmienia art. 7 ust. 2 ustawy z 2015 r. wynika, że podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1d i art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5, jest informacja, o której mowa odpowiednio w pkt 1 lub 3.
Jak już wcześniej wspomniano, w niniejszej sprawie, przed wydaniem kwestionowanej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, zgodnie z załącznikiem do informacji Komendanta Komisariatu Policji w D., wobec skarżącej wydano prawomocne rozstrzygnięcie – mandat karny serii [...], w związku z wynikiem kontroli drogowej i stwierdzeniem przekroczenia prędkości dopuszczalnej o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Skarżąca mandat przyjęła, co należy odczytywać jako niekwestionowanie ustaleń funkcjonariusza Policji w zakresie stwierdzonego wykroczenia. Ponadto mimo otwartego terminu do zaskarżenia decyzji Starosty z dnia 15 lutego 2023 r., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, skarżąca złożyła wyłącznie wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji formułując w nim zastrzeżenia co do mandatu i deklarując, że wstąpi na drogę sądową, w celu jego podważenia.
Z powyższego wynika, że z powodu niekwestionowanego wystąpienia w sprawie deliktu na gruncie Prawa o ruchu drogowym oraz w sytuacji gdy po doręczeniu decyzji, przed Starostą kierująca pojazdem nie kwestionowała prawidłowości ustaleń przedstawionych w jej uzasadnieniu (nie wniosła odwołania od decyzji Starosty
z dnia 15 lutego 2023 r. wobec czego decyzja stała się ostateczna), nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku z dnia 6 marca 2023 r.
W ocenie Sądu, trafne, na gruncie tej sprawy, jest stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opierające się na poglądzie prawnym zaczerpniętym z uchwały NSA sygn. akt I OPS 3/18, w tej części gdzie wskazuje się, że zapadłe prawomocne rozstrzygnięcie za stwierdzone naruszenie w drodze prawomocnego mandatu karnego mogło stanowić wyłączny dowód, w oparciu o który organ był uprawniony i zobowiązany do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
W sprawie nie może być mowy o wadliwym rozumieniu przepisu art. 7 ust. 2 ustawy z 2015 r. skoro u podstaw zatrzymania prawa jazdy leży prawomocny mandat karny, wydany w związku z przekroczeniem przez stronę prędkości dopuszczalnej o więcej niż 50 km/h, a nie tylko informacja na którą powołuje się strona. W takiej sytuacji nie sposób przyjąć, że doszło do niezgodnego z prawem – jak sugeruje skarżąca – zatrzymania prawa jazdy wyłącznie w oparciu o informację o jakiej mowa w tym przepisie. Również w orzecznictwie sądowym jest zauważane, że Trybunał wyraźnie zawęził swoją wypowiedź wyłącznie do sytuacji faktycznych nieprzyjęcia mandatu przez kierowcę (punkt 4.3.2. uzasadnienia wyroku) – (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt III SA/Po 385/23). Ponadto uważa się, że powołany art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2015 r. nie może być już stosowany w kształcie normatywnym uznanym przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją RP co najmniej od 19 grudnia 2022 r. (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 2478/19).
Raz jeszcze należy podkreślić, że sam Trybunał Konstytucyjny przyjął w swoim wyroku, iż sytuacje, w których kierujący pojazdem nie formułuje zastrzeżeń dotyczących prawidłowości ustaleń organu kontroli ruchu drogowego i przyjmuje mandat karny, który staje się w ten sposób prawomocny znajduje się poza zakresem orzekania Trybunału w omawianej sprawie.
Sytuacji skarżącej nie zmienia przy tym późniejsze zakwestionowanie prawomocnego mandatu karnego. Na marginesie jedynie zauważyć należy, że do chwili obecnej brak jest informacji o jego uchyleniu przez właściwy Sąd Rejonowy.
Za prawidłowe należy też uznać stanowisko Kolegium co do stwierdzonego naruszenia zasad postępowania administracyjnego. Organ słusznie uznał, że strona nie wykazała, iż niezawiadomienie jej o toczącym się postępowaniu miało charakter rażący i pozostawało w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.
Zgodnie z przedstawionymi na wstępie przesłankami kwalifikowania rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), wada tego rodzaju musi polegać na wydaniu rozstrzygnięcia w oczywistej sprzeczności do jednoznacznej treści przepisu prawnego, przy czym charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W ocenie Sądu, w świetle art. 102 ust. 1 pkt 4, ust. 1c) i 1e) u.k.p. art. 135 ust. 1 pkt 2 p.r.d., nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, wydanie przez Starostę objętego wnioskiem rozstrzygnięcia. Sąd nie stwierdził też by w sprawie miało miejsce ustalenie dyrektywy postępowania w sposób ewidentnie i jaskrawo sprzeczny z jednoznaczną i niepodlegającą wariantowej interpretacji treścią przepisu prawa. Nie sposób w decyzji Starosty dostrzec działania wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 12 października 2022 r., sygn. akt II OSK 1475/21; 11 października 2022 r., sygn. akt III OSK 1339/21). Wykazuje to również niezakwestionowana wyżej przez Sąd argumentacja organu nadzoru.
Przy tym, niezrozumiała jest argumentacja skargi o zaistnieniu przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z powodu braku przepisu stanowiącego podstawę wydania decyzji, gdyż w sprawie nie wystąpiła sytuacja braku regulacji pozwalającej na wydanie decyzji. Podstawą wydania decyzji Starosty były wymienione już wyżej przepisy art.102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w związku z art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a) p.r.d.
W ocenie Sądu, nieuprawnione jest dopatrywanie się przez skarżącą zależności prawa do rzetelnej procedury administracyjnej w postępowaniu administracyjnym zwykłym od wyniku postępowania o stwierdzenie nieważności wszczętym w stosunku do decyzji z dnia 15 lutego 2023 r. Ma to swoje źródło zarówno w fakcie, że na osi czasu zawsze musi pojawić się jako pierwsze ostateczne rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu administracyjnym zwykłym, jak i w aktywności strony bądź jej braku w tym postępowaniu.
Podobnie rzecz się ma z twierdzeniami wnoszącej skargę dotyczącymi wydania objętej wnioskiem decyzji wyłącznie na podstawie informacji Komendanta Komisariatu Policji, w sytuacji gdy niesporne jest w sprawie, że prawomocny mandat karny istniał w dniu wydania decyzji Starosty, a załącznikiem do informacji uczyniono notatkę urzędową z dnia 27 stycznia 2023 r., w której treści z kolei umieszczono informację
o postępowaniu mandatowym. Nie ulega zatem wątpliwości, że wydając decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy Starosta dysponował informacją o wydaniu w dniu 27 stycznia 2023 r. mandatu karnego. W uzasadnieniu decyzji Starosta zdawkowo, jednak wyraźnie wskazał, że informacja od Komendanta Policji wpłynęła "z powodu kierowania przez w/w z prędkością dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym (...) dlatego należało zatrzymać dokument prawa jazdy strony". Jednocześnie z akt sprawy wynika, że załącznikiem do tej informacji była wspomniana wcześniej notatka z dnia 27 stycznia 2023 r. (wskazująca na zastosowanie wobec kierującej pojazdem postępowania mandatowego serii [...] nr [...]). Z treści uzasadnienia i zgormadzonych akt sprawy wynika zatem, że organ I instancji wydając decyzję miał pewność, że skarżąca przekroczyła dopuszczalną prędkość w terenie zabudowanym o 51 km/h.
Podsumowując, zarzuty skargi okazały się niezasadne. Sąd działając z urzędu także nie dostrzegł wad, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI