II SA/SZ 545/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2025-09-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
samorząd terytorialnyinstytucja kulturyodwołanie dyrektorarozstrzygnięcie nadzorczeprawo administracyjnedziałalność kulturalnaustawa o samorządzie gminnymustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Gminy Gryfice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność zarządzenia o odwołaniu dyrektora samorządowej instytucji kultury z powodu istotnego naruszenia procedury zasięgnięcia opinii stowarzyszeń.

Gmina Gryfice odwołała dyrektora Gminnego Domu Kultury, uznając, że nie ma obowiązku zasięgania opinii związków zawodowych ani stowarzyszeń twórczych, gdy dyrektor został powołany w drodze konkursu. Wojewoda stwierdził nieważność tego zarządzenia, wskazując na naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, który nakłada obowiązek zasięgnięcia opinii przy odwołaniu dyrektora. Sąd administracyjny oddalił skargę gminy, potwierdzając, że naruszenie procedury było istotne i uzasadniało stwierdzenie nieważności zarządzenia.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy Gryfice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Zachodniopomorskiego, które stwierdziło nieważność zarządzenia Burmistrza Gryfic o odwołaniu dyrektora Samorządowej Instytucji Kultury – Gryfickiego Domu Kultury. Gmina argumentowała, że odwołanie dyrektora powołanego w drodze konkursu nie wymaga zasięgnięcia opinii związków zawodowych ani stowarzyszeń twórczych. Wojewoda uznał jednak, że naruszono art. 15 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, który nakłada taki obowiązek przy odwołaniu dyrektora. Sąd administracyjny w Szczecinie, rozpoznając skargę gminy, podzielił stanowisko organu nadzoru. Sąd podkreślił, że odwołanie dyrektora instytucji kultury, nawet powołanego w drodze konkursu, wymaga zasięgnięcia opinii związków zawodowych i stowarzyszeń twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności instytucji. W ocenie Sądu, Gmina Gryfice nie dopełniła tego obowiązku w sposób prawidłowy, uzyskując opinię jedynie jednego stowarzyszenia i nie wykazując należytej staranności w ustaleniu kręgu podmiotów, od których należało uzyskać opinie. Naruszenie procedury zostało uznane za istotne, co skutkowało oddaleniem skargi gminy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, odwołanie dyrektora instytucji kultury, nawet powołanego w drodze konkursu, wymaga zasięgnięcia opinii związków zawodowych działających w tej instytucji oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję.

Uzasadnienie

Sąd powołując się na jednolite orzecznictwo NSA, wskazał, że przepis art. 15 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej nakłada obowiązek zasięgnięcia opinii przy odwołaniu dyrektora, a wyłączenie dotyczące konkursu dotyczy tylko powołania, a nie odwołania. Pominięcie tego obowiązku stanowi istotne naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.d.k. art. 15 § 1

Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

Pomocnicze

u.s.g. art. 30 § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 90 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 88

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § 4

Ustawa o samorządzie gminnym

u.p.d.k. art. 16

Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez Gminę Gryfice art. 15 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej poprzez brak zasięgnięcia wymaganych opinii związków zawodowych i stowarzyszeń twórczych przy odwołaniu dyrektora instytucji kultury. Naruszenie to ma charakter istotny i uzasadnia stwierdzenie nieważności zarządzenia o odwołaniu dyrektora. Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody było zgodne z prawem i podlegało kontroli sądu administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Argument Gminy Gryfice, że odwołanie dyrektora powołanego w drodze konkursu nie wymaga zasięgnięcia opinii związków zawodowych i stowarzyszeń twórczych. Argument Gminy Gryfice, że naruszenie procedury było nieistotne. Argument Gminy Gryfice, że rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody nie podlegało kontroli sądu administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

Odwołanie dyrektora następuje w tym samym trybie. Pominięcie zasięgnięcia opinii tych podmiotów stanowi istotne naruszenie prawa. Naruszenie art. 15 ust. 1 u.p.d.k. ma charakter istotny, skutkujący stwierdzeniem jego nieważności.

Skład orzekający

Renata Bukowiecka-Kleczaj

przewodniczący

Joanna Wojciechowska

sprawozdawca

Joanna Świerzko-Bukowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku zasięgnięcia opinii związków zawodowych i stowarzyszeń twórczych przy odwołaniu dyrektora instytucji kultury, nawet jeśli został powołany w drodze konkursu, oraz kwalifikacja tego naruszenia jako istotnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odwołania dyrektora instytucji kultury i interpretacji art. 15 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu zarządzania instytucjami kultury i procedur administracyjnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i samorządowym.

Czy odwołanie dyrektora domu kultury wymaga opinii stowarzyszeń? Sąd wyjaśnia kluczowy obowiązek samorządu.

Sektor

kultura

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 545/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-09-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Joanna Wojciechowska /sprawozdawca/
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 90 ust. 1, art. 88
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 87
art. 15 ust. 1
Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Szeliga-Rydzewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi Gminy Gryfice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 29 maja 2025 r. nr P-1.4131.179.2025.KN w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia w sprawie odwołania Dyrektora Samorządowej Instytucji Kultury – Gryfickiego Domu Kultury oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz Gryfic (dalej "skarżący"), działając m.in. na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 z zm.; dalej "u.s.g."), art. 15 ust. 1 i ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 87; dalej "u.p.d.k.") wydał w dniu 31 marca 2025 r. zarządzenie nr 362/2025, w którym odwołał K. W. ze stanowiska Dyrektora [...] Domu Kultury (GDK) z dniem 31 marca 2025 r.
W uzasadnieniu zarządzenia podano, że w GDK nie stwierdzono związków i stowarzyszeń, wskazanych w art. 15 ust. 1 u.p.d.k., zatem brak jest obowiązku opiniowania odwołania dyrektora z tymi podmiotami.
Wojewoda Zachodniopomorski, działając na podstawie art. 91 ust. 1 u.s.g. wydał w dniu 29 maja 2025 r. rozstrzygnięcie nadzorcze, w którym stwierdził nieważność zarządzenia Burmistrza Gryfic nr 362/2025.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru podał, że skarżący mógł odwołać dyrektora instytucji kultury, powołanego na czas określony, przed upływem okresu na który został powołany. Jednakże może to nastąpić wyłącznie zgodnie z art. 15 ust. 1 i ust. 6 u.p.d.k. Organ nadzoru wskazał, że wystąpił do skarżącego o wyjaśnienie czy przed wydaniem ww. zarządzenia zasięgnął opinii związków zawodowych, działających w GDK oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez ww. instytucję kultury. Pismem z 30 kwietnia 2025 r. skarżący podał, że dyrektor GDK został wyłoniony w drodze konkursu i zdaniem skarżącego, nie ciążył na nim obowiązek zasięgnięcia opinii od ww. podmiotów. W piśmie z 21 maja 2025 r. skarżący wskazał, że spotkał się z członkami Stowarzyszenia [...]" oraz z kapelmistrzem orkiestry [...], wysłuchał ich opinii na temat współpracy z dyrektorem GDK, problemów w tej współpracy oraz ich opinii w kwestii dalszego kierowania jednostką przez dyrektora i ewentualnego odwołania dyrektora GDK. Opinie obu organizacji w postaci wiadomości elektronicznej skarżący otrzymał w dniu 25 marca 2025 r. i 26 marca 2025 r. Według skarżącego, zasięgnięcie opinii podmiotów, wymienionych w art. 15 ust. 1 u.p.d.k. nie stanowi naruszenia prawa o charakterze istotnym. Do ww. pism skarżący załączył własną notatkę służbową oraz wydruki mejli podpisane przez instruktorki Z.P. i R. [...]" oraz ZTL [...]" J. N. oraz A. J.-K. oraz przez K. M. – kapelmistrza Orkiestry. Organ nadzoru zauważył, że skarżący jest niekonsekwentny w swoich wyjaśnieniach, gdyż z jednej strony podaje, że art. 15 ust. 1 u.p.d.k. nie ma zastosowania do dyrektora wybranego w drodze konkursu, a z drugiej wskazuje na brak stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez GDK, a mimo to twierdzi, iż uzyskał opinię dwóch, działających stowarzyszeń kulturalnych.
Zdaniem organu nadzoru, skarżący naruszył art. 15 ust. 1 u.p.d.k., gdyż przepis ten wprowadza ustawowy obowiązek współdziałania organów administracji publicznej z innymi podmiotami przy podejmowaniu określonych rozstrzygnięć. Oznacza to, że zobowiązany do zasięgnięcia opinii organ musi zapoznać się ze stanowiskiem określonego podmiotu i to stanowisko rozważyć. Wyłączenie jakie zawiera ten przepis co do braku konieczności zasięgnięcia opinii związków zawodowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych dotyczy przypadku wyłonienia kandydata na dyrektora w drodze konkursu, zaś w przypadku odwołania dyrektora – opinie te są wymagane.
W ocenie organu nadzoru, przed odwołaniem dyrektora GDK skarżący winien zwrócić się o wydanie opinii do działających na terenie Gminy stowarzyszeń zawodowych i twórczych, niezależnie od tego, czy odwołany dyrektor przynależał do takich stowarzyszeń, czy też nie. Po stronie skarżącego istniał obowiązek ustalenia, czy w ww. instytucji działają związki zawodowe oraz jakie stowarzyszenia zawodowe i twórcze - właściwe ze względu na rodzaj działalności GDK - działają na terenie Gminy. Według ustaleń, na ternie GDK nie działają związki zawodowe.
Organ nadzoru przeanalizował statut GDK oraz wskazał, że na terenie Gminy działa kilka stowarzyszeń, których cele działalności związane są z działalnością kulturalną i twórczą, m.in. Stowarzyszenie [...]"; Stowarzyszenie [...]; Stowarzyszenie [...]; Stowarzyszenie "[...]". Według organu nadzoru, zaniedbanie powyższego obowiązku stanowi o istotnym naruszeniu procedury odwołania dyrektora z zajmowanego stanowiska.
Na podstawie akt organ nadzoru ustalił, że przed wydaniem kwestionowanego zarządzenia uzyskano jedynie opinię Stowarzyszenia [...]", na co wskazuje mejl z 26 marca 2025 r., w którym J. N. i A. J.-K. - osoby upoważnione do reprezentacji Stowarzyszenia [...]" przekazały, że nie są upoważnione do oceny merytorycznej dyrektora GDK, jednakże w korespondencji tej zawarły swoje zastrzeżenia dotyczące współpracy z dyrektorem GDK. Wprawdzie, z przesłanej wiadomości nie wynika wprost, że stanowi ona opinię o odwołaniu dyrektora GDK, to jednak całość dokumentacji (w tym notatka służbowa skarżącego) w ocenie organu nadzoru, pozwala przyjąć, że skarżący zasięgnął opinii ww. Stowarzyszenia w przedmiotowej sprawie. Według organu nadzoru, nie można uznać jednak, że zasięgnięto opinii Stowarzyszenia [...]. Skarżący nadesłał protokół z sesji Rady Miasta z dnia 16 stycznia 2025 r., na którym omawiano, m.in. warunki współpracy ww. Stowarzyszenia z dyrektorem GDK. Organ nadzoru wskazał, że mejl nadesłany przez K. M. nie świadczy o uzyskaniu opinii ww. Stowarzyszenia, bowiem wyżej wymieniona osoba nie reprezentuje zarządu Stowarzyszenia. Również w zebraniu w dniu 25 marca 2025 r. nie brała udziału osoba, mogąca reprezentować ww. Stowarzyszenie.
Ponadto organ nadzoru stwierdził, że do wyrażenia opinii w przedmiocie odwołania dyrektora GDK uprawnione były także Stowarzyszenie "[...]" w G. oraz Stowarzyszenie [...]" w G.. Z Krajowego Rejestru Sądowego Stowarzyszenia "[...]" wynika, że celem działania tej organizacji m.in. jest: działalność na rzecz wszechstronnej aktywizacji społeczności lokalnej, w tym aktywizacji zawodowej, kulturalnej, naukowej i sportowej, działalność kulturalna i dobroczynna, działalność twórcza i krajoznawczo-turystyczna. Natomiast, z Ewidencji Stowarzyszeń Zwykłych wg. stanu na dzień 13 marca 2025 r., prowadzonej przez Starostę Gryfickiego wynika, że celem działania Stowarzyszenia [...]" jest działalność na rzecz wszechstronnej aktywizacji społeczności lokalnej, w tym aktywizacji kulturalnej, działalność kulturalna i dobroczynna, działalność twórcza i krajoznawczo-turystyczna.
W ocenie organu nadzoru, nie ma znaczenia fakt, że Stowarzyszenie "[...]" nie współpracowało z GDK. Stowarzyszenie to - podobnie jak Stowarzyszenie [...]" - spełnia przesłanki z art. 15 ust. 1 u.p.d.k., a co za tym idzie, skarżący winien, przed odwołaniem dyrektora GDK, zasięgnąć opinii ww. Stowarzyszeń.
Zdaniem organu nadzoru, wydane zarządzenie w sposób istotny narusza prawo, w związku z czym stwierdzono jego nieważność.
Skarżący złożył skargę na ww. rozstrzygnięcie nadzorcze i wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzucił organowi nadzoru naruszenie:
1. art. 91 ust. 1 u.s.g., przez niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że zarządzenie Burmistrza Gryfic nr 362/2025 z dnia 31.03.2025 r. jest sprzeczne z prawem w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności zarządzenia, podczas gdy prawidłowa ocena zarządzenia i okoliczności jego podjęcia prowadzi do wniosków, odmiennych;
2. art. 91 ust. 4 u.s.g., przez jego niezastosowanie, pomimo zaistnienia do tego przesłanek;
3. art. 15 ust. 1 u.p.d.k., przez błędną jego interpretację wyrażającą się w przyjęciu, że odwołanie dyrektora instytucji kultury, powołanego w drodze konkursu, bez zasięgania opinii stowarzyszeń twórczych, wymaga uprzedniego zasięgnięcia opinii stowarzyszeń twórczych, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu, uwzględniająca reguły wykładni prawa, musi prowadzić do wniosku odmiennego, a mianowicie do takiego, że opinia stowarzyszeń nie była wymagana;
4. art. 91 ust. 1 u.s.g., przez wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do zarządzenia, które zostało przedłożone wojewodzie w trybie art. 90 u.s.g. i nie podlegało obowiązkowi jego przedłożenia.
Zarzuty zostały uszczegółowione w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie, ustosunkowując się do zarzutów skargi.
W piśmie z dnia 23 września 2025 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o przeprowadzenie dowodu z pisma Starosty Gryfickiego z 4 lipca 2025 r., z którego wynika, że Stowarzyszenie [...]" nie działa i brak jest możliwości uzyskania od niego opinii. Ponadto skarżący podniósł, że 16 stycznia 2025 r. na sesji Rady Miasta dyskutowano na temat współpracy dyrektora GDK ze Stowarzyszeniem [...] co może być uznane za ustną opinię, wymaganą przez art. 15 ust. 1 u.p.d.k. Na poparcie tego skarżący przywołał wyrok NSA z dnia 17 września 2013 r. o sygn. akt II OSK 1904/13.
Na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.") przeprowadził dowód z dokumentu. dołączonego do pisma skarżącego z dnia 23 września 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Spór dotyczy wydania przez organ nadzoru rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność zarządzenia z dnia 31 marca 2025 r. nr 362/2025 o odwołaniu dyrektora GDK.
Skarżący zarzucił, że po stronie organu nadzoru brak było podstaw prawnych do wydania ww. rozstrzygnięcia z uwagi na to, że nie jest to akt, o którym mowa w art. 90 ust. 1 u.s.g., którego dotyczy obowiązek przedłożenia wojewodzie w określonym terminie.
Z powyższym nie można się zgodzić, bowiem art. 90 ust. 1 u.s.g. dotyczy wyłącznie obowiązku przedłożenia organowi nadzoru uchwał rady oraz aktów ustanawiających przepisy porządkowe, co jednak nie wyklucza poddania nadzorowi wojewody innych aktów wydawanych przez organy gminy.
Wojewoda na podstawie art. 88 u.s.g. ma prawo wezwać organ, wydający zarządzenie do przedłożenia tego aktu, a następnie poddać go ocenie zgodności z prawem.
Kwesta ta nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 maja 2016 r. o sygn. akt III SA/Kr 290/15; wyrok NSA z dnia 17 września 2013 r. o sygn. akt II 1904/13).
Również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2003 r. o sygn. akt P 9/02, odnosząc się do wątpliwości dotyczących zakresu nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego w sprawie mającej charakter sprawy z zakresu prawa pracy - stwierdził, że jeśli wola organu otrzymała formę prawną aktu władczego opartego na przepisach prawa administracyjnego, to niezależnie od charakteru kształtowanych stosunków prawnych i ich skutków, akt ten podlega nadzorowi administracyjnemu. Trybunał wyraźnie zaakcentował, że nie ma podstaw do odmowy orzekania przez sąd administracyjny o rozstrzygnięciu nadzorczym wojewody, chociażby wynik takiej kontroli zależny był od oceny uchwały podjętej z zakresu prawa pracy. Sądowa ochrona samodzielności jednostek samorządu terytorialnego przed sądem administracyjnym nie oznacza utraty przez inne podmioty prawa do ochrony ich interesów przed innymi sądami.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.k., dyrektora instytucji kultury powołuje organizator na czas określony, z zastrzeżeniem ust. 3, po zasięgnięciu opinii związków zawodowych działających w tej instytucji kultury oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. Odwołanie dyrektora następuje w tym samym trybie. Zasięganie opinii związków zawodowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych nie jest konieczne w przypadku wyłonienia kandydata na dyrektora w drodze konkursu, o którym mowa w art. 16.
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że zawsze w sytuacji odwołania dyrektora instytucji kultury zasięgnięcie opinii związków zawodowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych jest konieczne (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r. o sygn. II OSK 459/17; wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2016 r. o sygn. akt II OSK 585/16; wyrok NSA z dnia 15 lipca 2025 r. o sygn. akt II OSK 325/23).
Pominięcie zasięgnięcia opinii tych podmiotów stanowi istotne naruszenie prawa.
Zgodzić należy się z organem nadzoru, że aby stowarzyszenia zawodowe i twórcze uprawnione były do opiniowania aktu odwołania dyrektora instytucji kultury, muszą spełnić dwa warunki. Po pierwsze, powinny one działać na obszarze, na którym dana instytucja kultury prowadzi działalność kulturalną. Po drugie, zakres ich działania powinien dotyczyć bezpośrednio rodzaju działalności kulturalnej prowadzonej przez instytucję kultury.
Oczywiste jest, że nie chodzi o to, żeby organ wykonawczy gminy konsultował się ze wszystkimi podmiotami działającymi na obszarze, na którym dana instytucja kultury prowadzi działalność kulturalną.
Z drugiej strony, orzecznictwo sądowe dopuściło sytuacje, w których organ wykonawczy gminy konsultował się ze stowarzyszeniami, mającymi zasięg ogólnokrajowy i posiadającymi siedzibę poza terenem gminy, na której działa instytucja kultury (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 sierpnia 2025 r. o sygn. akt II SA/Sz 184/25).
Bezspornie na ternie GDK nie funkcjonują związki zawodowe. Skarżący, przed odwołaniem dyrektora GDK, winien uzyskać opinie stowarzyszeń zawodowych i twórczych, których działalność jest zbieżna z działalnością instytucji kultury.
Prawidłowo zatem organ nadzoru przeanalizował statut GDK i ustalił krąg stowarzyszeń kulturalnych, działających na terenie gminy.
Skarżący podał, że uzyskał opinię Stowarzyszenia [...]" i Stowarzyszenia [...], zaś Stowarzyszenie "[...] nie współpracowało z GDK, poza pojedynczym wynajęciem sali. Ponadto w piśmie z 23 września 2025 r. wskazał, że Stowarzyszenie [...]" nie działa, brak jest zatem możliwości uzyskania opinii ww. podmiotu.
Słusznie organ nadzoru wskazał, że nie ma znaczenia okoliczność, że Stowarzyszenie "[...] nie współpracowało z GDK, gdyż liczy się fakt, że jego działalność obejmuje krzewienie kultury. Załączenie do skargi pisma z 21 maja 2025 r. (k. 39) ww. Stowarzyszenia nie może zostać potraktowane jako zachowanie procedury z art. 15 ust. 1 u.p.d.k.
Zdaniem Sądu, ustalenie obecnie, że Stowarzyszenie "[...]" nie działa nie ma zasadniczego znaczenia dla rozpoznania sprawy. To obowiązkiem skarżącego było ustalenie listy stowarzyszeń, których opinie winien uzyskać. Gdyby w odpowiednim czasie skarżący starał się uzyskać o opinię ww. Stowarzyszenia, ustaliłby fakt braku jego działalności. Ww. stowarzyszenie nie było jedynym podmiotem na terenie Gminy, którego działalność związana była z kulturą.
Podkreślić należy, że opinia w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.k. jest formą uzgodnienia między podmiotami, lecz nie ma charakteru wiążącego. Istotny jest sam fakt wystąpienia o opinię.
Powyższy przepis nie określa formy opinii. Może być ona wyrażona w sposób różny, lecz stanowisko podmiotu w niej zawarte musi być jasne do odczytania przez podmiot, występujący o opinię.
Organ nadzoru uznał, że skarżący uzyskał opinię od Stowarzyszenia [...]", wyrażoną w formie mejla z 26 marca 2025 r., w którym J. N. i A. J.-K. (osoby upoważnione do reprezentacji zarządu Stowarzyszenia - KRS 0000330309 - w dniu 26 marca 2025 r.).
Sąd zgodził się z organem nadzoru, że skarżący nie uzyskał opinii Stowarzyszenia [...] Mejl z 25 marca 2025 r. jest w istocie prywatną opinią K. M., pracownika GDK, skonfliktowanego z dyrektorem GDK (co wynika z akt sprawy), który pełni funkcję kapelmistrza w ww. Orkiestrze.
Podkreślić należy, że ww. Orkiestra działa w ramach GDK, zaś odrębnym od niej bytem jest Stowarzyszenie [...]
Jak wynika z pisma z 19 grudnia 2024 r. Stowarzyszenia [...] (dołączonego do skargi, k.12), K. M. nie pełni żadnych funkcji w ww. Stowarzyszeniu i nie jest członkiem tego Stowarzyszenia (KRS 0000766398).
W spotkaniu w dniu 25 marca 2025 r., na które powołuje się skarżący, nie brał udziału przedstawiciel Stowarzyszenia [...], lecz K. M. i to do niego skarżący skierował zapytanie o opinię na jego prywatny adres mejlowy i od tej osoby otrzymał odpowiedź mejlową w dniu 25 marca 2025 r.
Nie można zgodzić się również z twierdzeniem skarżącego, że opinia Stowarzyszenia [...] została wyrażona na posiedzeniu Rady Miasta w dniu 16 stycznia 2025 r. Przywołany przez skarżącego wyrok NSA z dnia 17 września 2013 r. o sygn. akt II OSK 1904/13 dotyczył innych okoliczności. W wyroku tym NSA dopuścił możliwość uzyskania przez organ wykonawczy gminy ustnej opinii wyrażonej na posiedzeniu rady miasta, lecz było to w sytuacji gdy sesja rady miasta dotyczyła odwołania dyrektora instytucji kultury.
W niniejszej sprawie porządek obrad XII sesji Rady Miejskiej w Gryficach w dniu 16 stycznia 2025 r. obejmował: sprawy regulaminowe, m.in. porządek obrad, przyjęcie protokołu XI sesji; podjęcie uchwały w sprawie zmiany budżetu i zmian w budżecie gminy na 2025 r.; podjęcie uchwały w sprawie zmiany wieloletniej prognozy finansowej Gminy Gryfice na lata 2025-2035; podjęcie uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego; podjęcie uchwały w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie w trybie bezprzetargowym kolejnej umowy dzierżawy z dotychczasowym dzierżawcą; informacje Przewodniczącego Rady; wolne wnioski i zapytania (https://gryfice.eu/aktualnosci/xii-sesja-rady-miejskiej-w-gryficach.html).
Jak wynika z protokołu obrad, znajdującego się w aktach, w ramach wolnych wniosków wystąpił K. M., zarzucając dyrektorowi GDK brak współpracy z Orkiestrą. Z protokołu wynika, że dyrektor GDK nie był poinformowany o tym, że na sesji będzie omawiana ww. kwestia. Dyrektor GDK zjawił się w trakcie posiedzenia i ustosunkował się do zarzutów K. M. . Z treści protokołu wynika, że na sali była obecna również A. S.-C., przedstawicielka zarządu Stowarzyszenia [...] (skarbnik).
W ocenie Sądu, wypowiedzi K. M. i A. S.-C. nie można uznać za opinię Stowarzyszenia [...] wyrażoną na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.d.k. Była to w istocie skarga w rozumieniu przepisów k.p.a. na działalność dyrektora GDK.
Istnienie konfliktu pomiędzy dyrektorem GDK a K. M. wynika bezspornie z akt sprawy.
Sąd podzielił stanowisko organu nadzoru, że skarżący naruszył procedurę odwołania dyrektora GDK przez brak uzyskania opinii stowarzyszeń kulturalnych. Opinia jedynie jednego stowarzyszenia nie może zrealizować celu, wynikającego z art. 15 ust. 1 u.p.d.k. jakim jest wpływ na kształt szeroko pojętej kultury. Możliwość wypowiedzenia się przedstawicieli tych podmiotów, jest istotny, gdyż stanowi konkretny głos umożliwiający zapoznanie się z argumentami środowiska związanego z kulturą.
Naruszenie art. 15 ust. 1 u.p.d.k. ma charakter istotny, skutkujący stwierdzeniem jego nieważności. Naruszenie procedury związanej z wydaniem przedmiotowego zarządzenia nie może być uznane za naruszenie nieistotne jak twierdzi skarżący. Nie sposób też przyjąć, jak czyni to skarżący, że nawet gdyby uzyskał opinie stowarzyszeń byłyby one w wydźwięku negatywne dla dyrektora GDK i zostałoby podjęte przez niego identyczne zarządzenie. Nie jest to argument świadczący za prawidłowością wydanego przez skarżącego przedmiotowego zarządzenia.
Na skarżącym jako organie wykonawczym gminy ciąży obowiązek działania zgodnie z prawem. Tymczasem skarżący już w uchwale zaprezentował błędne stanowisko o braku potrzeby konsultacji ze stowarzyszeniami twórczymi i dopiero na wezwanie organu nadzoru i przywołanych przez niego argumentów, starał się przedstawić dowody na zasięgnięcie opinii podmiotów, zajmujących się kulturą.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI