II SA/Sz 522/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania dodatku dla gospodarstw domowych, uznając, że głównym źródłem ciepła nie może być kominek niepodłączony do centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej, nawet jeśli został zgłoszony w CEEB.
Skarżący domagał się przyznania dodatku dla gospodarstw domowych, wskazując jako główne źródło ciepła kominek opalany drewnem. Organy administracji odmówiły, uznając, że głównym źródłem ciepła jest kocioł gazowy z funkcją centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej, co wynikało z danych w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że kominek, niebędący głównym źródłem ogrzewania w rozumieniu ustawy, nie kwalifikuje się do dodatku.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych, który miał być przyznany w przypadku, gdy głównym źródłem ciepła jest m.in. kominek opalany drewnem. Skarżący wskazał kominek jako główne źródło ciepła we wniosku, jednak dane w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) wskazywały, że głównym źródłem ciepła z funkcją centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej jest kocioł gazowy. Organy administracji, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, uznały, że dodatek przysługuje tylko wtedy, gdy główne źródło ciepła jest faktycznie wykorzystywane do ogrzewania gospodarstwa domowego i podgrzewania wody, co w przypadku kominka nie zostało wykazane w CEEB. Sąd podkreślił, że ustawa nie definiuje pojęcia "głównego źródła ciepła", ale jego interpretacja systemowa i celowościowa wskazuje, że musi to być źródło faktycznie pełniące funkcję grzewczą dla całego gospodarstwa. Skarga została oddalona, ponieważ skarżący nie wykazał, że kominek jest głównym źródłem ciepła w rozumieniu przepisów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, kominek nie może być uznany za główne źródło ciepła, jeśli nie pełni funkcji centralnego ogrzewania i podgrzewania wody użytkowej, nawet jeśli został zgłoszony w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB).
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na wykładni językowej i celowościowej, uznał, że "główne źródło ciepła" musi być źródłem faktycznie wykorzystywanym do ogrzewania gospodarstwa domowego i podgrzewania wody. Dane w CEEB, wskazujące kocioł gazowy jako źródło z funkcją CO i CWU, przesądzają o tym, że to on jest głównym źródłem, a nie kominek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.o.s.z.w.z.s.n.p. art. 24 § 1
Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw
Dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje, gdy głównym źródłem ciepła jest jedno ze wskazanych źródeł (w tym kominek na paliwo stałe), zgłoszone lub wpisane do CEEB do określonej daty. Kluczowe jest, aby źródło to było "główne", co sąd interpretuje jako źródło faktycznie ogrzewające gospodarstwo i podgrzewające wodę.
Pomocnicze
u.o.s.z.w.z.s.n.p. art. 24 § 20
Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw
Nakazuje weryfikację wniosku o dodatek, w szczególności zgłoszenia głównego źródła do CEEB.
u.o.s.z.w.z.s.n.p. art. 24 § 22
Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw
Pozwala na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w przypadku wątpliwości co do stanu faktycznego gospodarstwa domowego.
u.o.w.t.i.r.o.c.e.b. art. 27a § 1
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków
Reguluje prowadzenie Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB).
u.o.w.t.i.r.o.c.e.b. art. 27a § 2
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków
Określa dane gromadzone w CEEB, w tym informacje o źródłach ciepła.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia niezasadnej skargi.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
u.o.s.z.z.p.p.i.z.c.COVID-19 art. 15zzs § 4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w określonych okolicznościach.
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wydania decyzji przez organ pierwszej instancji.
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Główne źródło ciepła musi faktycznie pełnić funkcję centralnego ogrzewania i podgrzewania wody użytkowej, co wynika z wykładni językowej i celowościowej przepisów. Dane w CEEB dotyczące funkcji ogrzewania są kluczowe dla ustalenia głównego źródła ciepła. Brak podstaw do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, gdy dane w CEEB są jasne i niekwestionowane co do funkcji.
Odrzucone argumenty
Kominek, nawet jeśli nie jest podłączony do CO i CWU, może być uznany za główne źródło ciepła, jeśli został zgłoszony w CEEB. Organ nie może samodzielnie ustalać definicji "głównego źródła ciepła" i powinien przyjąć deklarację wnioskodawcy. Naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez bezprawne działanie organu.
Godne uwagi sformułowania
"Główne źródło ciepła" to zasadnicze źródło ciepła w danym gospodarstwie domowym. Innymi słowy, to źródło ciepła, które spełnia funkcję centralnego ogrzewania. "Przymiotnik 'główny' – zgodnie ze słownikiem języka polskiego – to najważniejszy, podstawowy, zasadniczy lub taki, który ma najważniejsze znaczenie wśród innych obiektów tego samego rodzaju lub w sytuacji, o którą chodzi." "Nie jest co prawda wprost wyrażone w ustawie, że główne źródło ciepła musi być wykorzystywane do ogrzania gospodarstwa domowego, lecz stosując wykładnię systemową i celowościową art. 24 ust. 1 ustawy można wyprowadzić wnioskowanie, iż główne źródło ciepła musi być wykorzystywane do ogrzania gospodarstwa domowego czyli być eksploatowane i spełniać funkcję centralnego ogrzewania, skoro warunkiem koniecznym jest także używanie konkretnego rodzaju paliwa."
Skład orzekający
Renata Bukowiecka-Kleczaj
przewodniczący sprawozdawca
Patrycja Joanna Suwaj
sędzia
Krzysztof Szydłowski
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"głównego źródła ciepła\" na potrzeby przyznawania dodatków energetycznych, znaczenie danych w CEEB, obowiązki organów weryfikujących wnioski."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o dodatkach dla gospodarstw domowych i interpretacji pojęcia "głównego źródła ciepła" w kontekście CEEB. Może być mniej relewantne po wygaśnięciu przepisów o dodatkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu ogrzewania domów i dostępu do świadczeń socjalnych, co czyni ją interesującą dla szerszego grona odbiorców, choć prawniczy aspekt jest dość techniczny.
“Kominek to nie zawsze główne źródło ciepła. Sąd wyjaśnia, kiedy dodatek energetyczny nie przysługuje.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Sz 522/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzs indeks 4 ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1967
art. 24 ust. 1 pkt 1, ust. 20, ust. 22
Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 438
art. 27a ust. 1, ust. 2,; roz. 5a
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku dla gospodarstw domowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r., nr [...], Prezydent Miasta K., na podstawie art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 24 ust. 1, art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm.), odmówił P. K. dodatku dla gospodarstwa domowego.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że w złożonym w dniu 3 listopada 2021 r. wniosku o dodatek dla gospodarstw domowych, strona jako główne źródło ogrzewania zaznaczyła kominek oraz rodzaj wykorzystywanego paliwa – drewno kawałkowe. W wyniku weryfikacji wniosku odwołującego się ustalono, że głównym źródłem ciepła w jego gospodarstwie domowym (które jest zainstalowane i eksploatowane w liczbie 1) jest kocił gazowy /bojler gazowy /podgrzewacz gazowy przepływowy /kominek gazowy z zaznaczoną funkcją c.o. oraz c.w.u. Natomiast kominek /koza /ogrzewacz powietrza na paliwo stałe widnieje jako zainstalowany, eksploatowany w liczbie 1 bez zaznaczonej funkcji c.o. Powyższe jest zgodne z deklaracją dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 26 czerwca 2022 r. Jednocześnie z uwagi na treść art. 24 wspomnianej ustawy z dnia 15 września 2022 r., wnioskowany dodatek dla gospodarstwa domowego przysługuje w wypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest m.in. kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy (zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków).
W odwołaniu od powyższej decyzji P. K. zarzucił organowi, że działał on bez podstawy prawnej ustalając, iż głównym źródłem ciepła w rozumieniu art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, w przypadku jego budynku jest kocioł gazowy, a nie wskazany we wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych kominek. Organ uzasadnił w decyzji, że dokonał takiego ustalenia, ponieważ zgodnie z jego deklaracją zgłoszoną do centralnej ewidencji emisyjności budynków kocioł gazowy ma zaznaczoną funkcję c.o., a kominek nie. Organ nie uzasadnił na podstawie jakiego przepisu prawa dokonał powyższego ustalenia. Odwołujący się zaznaczył, że ani przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, ani przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków nie przewidują definicji pojęcia "głównego źródła ciepła". Wobec tego, organ ustalając, że główne źródło ciepła w przypadku odwołującego się, to to z zaznaczoną funkcją c.o. działał bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem art. 6 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 24 ust. 1, ust. 20, ust. 26 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Zdaniem tego organu, strona nie może być beneficjentem dodatku dla gospodarstw domowych z uwagi na to, że nie spełniła łącznie przesłanek warunkujących jego przyznanie. We wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych wskazała, że głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest kominek zasilany drewnem kawałkowym. Jednakże z danych ujawnionych w centralnej ewidencji emisyjności budynków wynika, że strona wskazała źródła ciepła dla budynku jednorodzinnego położonego w K. przy ul. [...] – z kategorii:
- kocioł, bojler, podgrzewacz przepływowy, kominek na gaz, które jest zainstalowane i eksploatowane "w jednej sztuce o funkcji centralne ogrzewanie (...) i ciepła woda użytkowa". Skarżący po dniu 11 sierpnia 2022 r. nie składał do wspomnianej ewidencji nowej deklaracji.
Bezspornym – w ocenie Kolegium – jest, że do dnia 11 sierpnia 2022 r. strona zgłosiła kominek do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, który jak deklaruje we wniosku jest głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego. Jednakże dodatek dla gospodarstw domowych może być przyznany nie wtedy, gdy strona ma ujawnione we wspomnianej ewidencji główne źródło ciepła, a tylko wtedy, gdy z danych zgłoszonych do niej do 11 sierpnia 2022 r. wynika, że wskazane we wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych główne źródło ciepła jest zainstalowane, eksploatowane, a ponadto spełnia funkcję grzewczą dla gospodarstwa domowego. Skoro strona do dnia 11 sierpnia 2022 r. nie ujawniła w tej ewidencji dla kominka powyższych parametrów (przeznaczenia), a wskazała je dla pieca gazowego to dodatek dla gospodarstw domowych jej nie przysługuje.
Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego, Kolegium wskazało, że ustawa regulująca materię dodatku dla gospodarstw domowych, czy też materię związaną z Centralną Ewidencją Emisyjności Budynków nie definiuje pojęcia "głównego źródła ciepła". To wnioskodawca we wniosku wskazuje, co jest głównym źródłem ciepła, a sprawdzenie jego przeznaczenia w ww. ewidencji wynika z art. 24 ust. 20 ustawy. Organ podkreślił, że ustawodawca w tym unormowaniu posłużył się zwrotem "w szczególności", a zatem wymienił tylko przykładowo, co należy weryfikować w tej ewidencji. Katalog ujawnionych w niej danych, jest zatem katalogiem otwartym i zależy od stanu faktycznego sprawy. Wobec tego organ musi brać pod uwagę okoliczność ujawnienia danych dotyczących funkcji c.o. bądź jej nieujawnienia.
W ocenie Kolegium, odkodowanie pojęcia "głównego źródła ciepła" nie nastręcza trudności. Przymiotnik "główny" – zgodnie ze słownikiem języka polskiego – to najważniejszy, podstawowy, zasadniczy lub taki, który ma najważniejsze znaczenie wśród innych obiektów tego samego rodzaju lub w sytuacji, o którą chodzi. Wobec tego, "główne źródło ciepła" to zasadnicze źródło ciepła w danym gospodarstwie domowym. Innymi słowy, to źródło ciepła, które spełnia funkcję centralnego ogrzewania. Nie jest co prawda wprost wyrażone w ustawie, że główne źródło ciepła musi być wykorzystywane do ogrzania gospodarstwa domowego, czyli być eksploatowane i spełniać funkcję centralnego ogrzewania lecz stosując wykładnię systemową i celowościową art. 24 ust. 1 ustawy można wyprowadzić wnioskowanie, iż główne źródło ciepła musi być wykorzystywane do ogrzania gospodarstwa domowego czyli być eksploatowane i spełniać funkcję centralnego ogrzewania, skoro warunkiem koniecznym jest także używanie konkretnego rodzaju paliwa (tutaj: drewna kawałkowego). Ponadto, żaden przepis ustawy nie nakazuje organowi weryfikacji, czy dane ujawnione w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków są kompletne np. co do funkcji źródła ciepła w przypadku, gdy na nieruchomości są zainstalowane dwa źródła ciepła.
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, P. K., reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, zarzucił jej naruszenie:
1. art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące odmową przyznania dodatku dla gospodarstw domowych, mimo zgłoszenia we wniosku o ten dodatek kominka, jako głównego źródła ciepła ujawnionego w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków,
2. art. 24 ust. 20 cytowanej wyżej ustawy, poprzez dokonanie błędnej weryfikacji zgłoszonego we wniosku głównego źródła ciepła, polegającej na ustaleniu, że kominek jako główne źródło ciepła, wskazane we wniosku o dodatek dla gospodarstw domowych, mimo zgłoszenia i wpisania do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, nie może być uznany jako główne źródło ciepła uzasadniające przyznanie przedmiotowego dodatku, gdyż zdaniem organu nie można przypisać temu źródłu funkcji grzewczych, bowiem nie jest ono podłączone do instalacji centralnego ogrzewania,
3. art. 6 k.p.a. poprzez bezprawne działanie organu, polegające na zastosowaniu definicji głównego źródła ciepła – ustalonej samodzielnie i w sposób nieuprawniony przez organ w wyniku, jak twierdzi organ, zastosowania wykładni systemowej oraz celowościowej.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zdaniem skarżącego, argumentacja Kolegium nie jest niczym poparta, a wręcz jest absurdalna. Kominek, bez względu na to czy jest podłączony czy nie jest podłączony do centralnego ogrzewania, zawsze będzie spełniał funkcję grzewczą dla gospodarstwa domowego. Odmienna argumentacja jest nieracjonalna. Na podstawie stanu faktycznego, wynikającego z przedmiotowej sprawy, trudno uznać za dopuszczalne twierdzenie organu II instancji, że źródło ciepła, które nie pełni funkcji centralnego ogrzewania nie może zostać uznane za główne źródło ciepła na potrzeby art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2023 r., poz. 259 - dalej "p.p.s.a.").
Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż akt ten odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K., odmawiającą skarżącemu przyznania dodatku dla gospodarstwa domowego.
Podstawę materialnoprawną decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm.) – zwana dalej "ustawą".
Zgodnie z art. 24 ust. 1 wspomnianej ustawy, dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest:
1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo
2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo
3) kocioł olejowy
- zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący dokonał w wymaganym terminie zgłoszenia źródeł ogrzewania, o których mowa powyżej - w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, jak również i to, że zgłosił dwa źródła ciepła zainstalowane i eksploatowane. Pierwsze z nich – kocioł gazowy/ bojler gazowy/ podgrzewacz gazowy przepływowy/ kominek gazowy strona wskazała jako źródło ogrzewania z funkcją "c.o." oraz "c.w.u.". Natomiast drugie – kominek/ koza/ ogrzewacz powietrza na paliwo stałe (drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy, węgiel) wskazała bez podania jakiejkolwiek funkcji.
Bezsporne jest także i to, że we wniosku z dnia 1 grudnia 2022 r. o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, skarżący jako główne źródło ogrzewania podał kominek, zaś rodzaj używanego paliwa – drewno kawałkowe.
Zdaniem organu okoliczność, że strona wymieniła jako źródło ogrzewania z podaniem funkcji: "centralne ogrzewanie" oraz "ciepła woda użytkowa" - kocioł, bojler, podgrzewacz przepływowy, kominek na gaz - przesądza, że jest to główne źródło ciepła w rozumieniu cytowanego wyżej art. 24 ust. 1 ustawy. Tym samym głównym źródłem tego ciepła nie jest kominek opalany drewnem kawałkowym, a wobec tego strona nie może być beneficjentem dodatku dla gospodarstw domowych.
Strona skarżąca nie zakwestionowała okoliczności, że kocioł gazowy pełni w jej budynku wspomniane wyżej funkcje ("centralne ogrzewanie" oraz "ciepła woda użytkowa"), jednak w jej ocenie, powyższe w żadnym razie nie świadczy o tym, że jest to główne źródło ogrzewania. Ustawa nie zawiera bowiem definicji głównego źródła ciepła, a organ nie może w sposób subiektywny i dowolny "opiniować przeznaczenia wskazanego przez wnioskodawcę głównego źródła ciepła".
W ocenie Sądu argumentacja strony skarżącej jest nietrafna.
Nie ulega wątpliwości, że ani ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, ani ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji nie zwierają definicji pojęcia "głównego źródła ciepła".
Zgodnie z art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 438), minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa prowadzi centralną ewidencję emisyjności budynków, zwaną dalej "ewidencją", oraz jest administratorem danych zgromadzonych w tej ewidencji.
Z kolei w art. 27a ust. 2 tej ustawy wskazano dane, które gromadzi się w tej ewidencji. Wśród nich wymieniono m. in.:
- dane i informacje o budynkach i lokalach w zakresie:
- źródła ciepła, w tym zasilania z sieci ciepłowniczej, wykorzystywanego na potrzeby budynku lub lokalu,
- źródła energii elektrycznej, wykorzystywanego na potrzeby budynku lub lokalu w celu ogrzewania lub podgrzania wody użytkowej,
- źródła spalania paliw, w rozumieniu art. 157a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, o nominalnej mocy cieplnej mniejszej niż 1 MW, niewymagającego pozwolenia, o którym mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, albo zgłoszenia, o którym mowa w art. 152 ust. 1 tej ustawy,
- przeprowadzonej kontroli lub czynności, o której mowa w przepisach ustaw wymienionych w tym przepisie,
- przekazanej premii termomodernizacyjnej, przekazanej premii remontowej oraz zwrotu takich premii,
- ulgi podatkowej, o której mowa w art. 26h ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.),
- udzielonego ze środków publicznych finansowania albo dofinansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych, przedsięwzięć niskoemisyjnych lub przedsięwzięć remontowych, odnawialnych źródeł energii, o których mowa w art. 2 pkt 22 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, innych przedsięwzięć związanych z ochroną powietrza,
- przyznanych świadczeń z pomocy społecznej lub innych form wsparcia finansowego ze środków publicznych w zakresie dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, dodatku energetycznego, o którym mowa w art. 5c ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 716, z późn. zm.), zasiłku celowego z przeznaczeniem na ogrzewanie, o którym mowa w art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;
- dane właścicieli lub zarządców budynków lub lokali.
Z powyższych uregulowań wynika, że osoba składając deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw nie ma obowiązku wskazywania głównego źródła ogrzewania. Jednakże wnioskowany przez stronę dodatek do źródeł ciepła dla gospodarstw domowych może zostać przyznany (z uwagi na treść art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r.) wyłącznie wtedy gdy dane źródło – tak jak w przypadku skarżącego – kominek – jest "głównym źródłem ciepła".
Należy zaznaczyć, że przepisy dotyczące centralnej ewidencji emisyjności budynków zawarte w rozdziale 5a ustawy o wspieraniu termomodernizacji, dodane zostały przez art. 1 pkt 15 ustawy z dnia 28 października (Dz.U. z 2020 r., poz. 2127) o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz niektórych innych ustaw. Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ostatniej ustawy, miała ona stwarzać warunki do podjęcia realnych działań w celu eliminacji zjawiska smogu, w tym przede wszystkim tzw. niskiej emisji pochodzącej z sektora komunalno-bytowego. Zaproponowano działania na rzecz udoskonalenia funkcjonującego od lutego 2019 r. pilotażowego instrumentu na rzecz termomodernizacji (w tym wymiany nieekologicznych źródeł ciepła) budynków jednorodzinnych osób ubogich energetycznie, zwanego dalej "Programem Stop Smog". Za kluczowe uznano podjęcie działań na rzecz zdiagnozowania źródeł niskiej emisji. W tym kontekście stwierdzono, że niezbędne jest rozpoczęcie gromadzenia jednolitych i uspójnionych danych w skali całego kraju dotyczących budynków i pochodzących z nich źródeł emisji, które stanowią kluczowy element do planowania działań naprawczych (por. raport Najwyższej Izby Kontroli z dnia 27 sierpnia 2018 r. LKR.430.003.2018 Nr ewid. 150/2018/P/17/078/LKR). W celu zdiagnozowania i zidentyfikowania źródeł emisji z budynków przewidziano utworzenie i uruchomienie Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, zwanej dalej "CEEB". Dodatkowo projektowana ustawa wprowadzić miała zmiany niezbędne do usprawnienia działania funkcjonującego rządowego programu priorytetowego "Czyste Powietrze" zarządzanego przez Narodowy Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, zwany dalej "NFOŚiGW".
Zgłoszone w deklaracjach CEEB źródła ciepła ustawodawca powiązał z możliwością otrzymania szeregu dodatków, mających zapewnić zrównoważenie gospodarstwom domowym i podmiotom użyteczności publicznej wzrastających cen energii – w 2022 r. Weszły wówczas w życie m.in. przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, czy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw.
Ustawodawca uznał, że warunkiem koniecznym do przyznania dodatku dla gospodarstw domowych jest zgłoszenie lub wpisanie do centralnej ewidencji emisyjności budynków – źródła ciepła (m.in. kominka), które stanowi w danym gospodarstwie domowym główne źródło ciepła. Wprowadzone w tym przepisie pojęcie "głównego źródła ciepła", nie zostało (o czym była już mowa wcześniej) w ustawie wyjaśnione, nie było też użyte w ustawie o wspieraniu termomodernizacji. Jak słusznie zwróciło uwagę Kolegium, ustawa z dnia 15 września 2022 r. w art. 24 wymienia źródła ciepła, a zatem ta kwestia nie może budzić wątpliwości. Prawidłowo też organ uznał, że konieczne jest wyjaśnienie jakie źródło ciepła jest źródłem "głównym" i uczynił to w oparciu o znaczenie przymiotnika "główny" według Słownika języka polskiego. Skoro "główny" to najważniejszy, podstawowy, zasadniczy lub taki, który ma największe znaczenie wśród innych obiektów tego samego rodzaju lub w sytuacji, o którą chodzi, zatem w rozpatrywanym przypadku niewątpliwie chodzi o takie źródło ciepła, które w danym gospodarstwie domowym jest najważniejsze.
Nie sposób nie zgodzić się z Kolegium, że spośród wskazanych przez skarżącego w CEEB dwóch źródeł ciepła za główne należy uznać to, które pełni funkcję centralnego ogrzewania oraz ogrzewania wody, nie zaś to, które żadnej z tych funkcji nie pełni. Strona sama wskazała w deklaracji wspomniane funkcje tylko przy jednym z tych źródeł i do chwili obecnej nie podnosiła, że zapisy te są błędne czy pomyłkowe. Skarżący nie kwestionuje okoliczności, że kominek nie jest źródłem centralnego ogrzewania oraz ogrzewania wody a jedynie dowodzi, że nie jest to wymóg konieczny bowiem z niczego nie wynika, że główne źródło ciepła to takie, które stanowi centralne ogrzewanie. Z przyczyn omówionych powyżej, ze stanowiskiem tym nie można się jednak zgodzić. Sposób rozumienia zapisów ustawy proponowany przez skarżącego w istocie prowadziłby do zastosowania przepisu art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. wbrew jej brzmieniu. Dodatek dla gospodarstwa domowego przysługiwałby bowiem – przy takim rozumowaniu – praktycznie w wypadku każdego – dowolnego - źródła ciepła w danym gospodarstwie domowym, a nie - jak stanowi ustawa – w wypadku źródła ciepła "głównego".
Niezrozumiały jest przy tym podnoszony przez stronę zarzut błędnej weryfikacji zgłoszonego we wniosku źródła ciepła i nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie czy źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest źródło wskazane przez wnioskodawcę.
Zgodnie bowiem z treścią art. 24 ust. 22 tej ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wspomniany wywiad środowiskowy wówczas gdy podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego, przy czym chodzi tu o ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych.
W przywołanym przez stronę art. 24 ust. 20 ustawy wskazano natomiast na obowiązek weryfikacji (przez wójta, burmistrza albo prezydenta) wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła do centralnej ewidencji emisyjności budynków.
W przypadku skarżącego wpis został dokonany, a skarżący nie wskazuje, że jest on wadliwy. Nie wiadomo zatem jaka okoliczność miałaby zostać ustalona w drodze wywiadu środowiskowego. Ani w odwołaniu, ani w skardze skarżący nie wskazuje na to, że kominek jest źródłem centralnego ogrzewania bądź ogrzewania wody. Co więcej strona stwierdzając, że kominek stanowi "główne źródło ogrzewania" w gospodarstwie domowym nie wskazuje żadnej konkretnej funkcji, jaką kominek jej zdaniem ma pełnić w omawianym zakresie, nie dowodzi jakie to funkcje pełnione przez to źródło ciepła świadczą o tym, że jest ono "główne". Wobec powyższego należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie brak jest takich wątpliwości, które wymagałyby wyjaśnienia.
Z tego względu za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia wskazanego wyżej przepisu oraz zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, a także art. 6 k.p.a.
Uwzględniając powyższe uwagi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca odpowiadają prawu. Dlatego skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) – na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w związku z wystąpieniem przesłanek wymienionych w tym przepisie (skarżący nie wyraził woli uczestnictwa ani w rozprawie ani w rozprawie prowadzonej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI