II SA/Sz 505/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-09-20
NSAochrona środowiskaWysokawsa
prawo wodneopłaty za usługi wodnepozwolenie wodnoprawneoczyszczalnia ściekówwprowadzanie ściekówochrona środowiskagminaadministracja publiczna

WSA w Szczecinie oddalił skargę Gminy na decyzję określającą opłatę stałą za wprowadzenie ścieków do wód, uznając, że opłata jest należna od momentu uzyskania ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego, nawet jeśli inwestycja nie została jeszcze ukończona.

Gmina P. zaskarżyła decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. określającą opłatę stałą za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi. Gmina argumentowała, że opłata nie powinna być naliczana, ponieważ inwestycja (oczyszczalnia ścieków) nie została jeszcze oddana do użytkowania. Sąd uznał, że zgodnie z art. 271 ust. 5a Prawa wodnego, opłata stała jest należna od dnia uzyskania ostateczności pozwolenia wodnoprawnego, niezależnie od faktycznego rozpoczęcia korzystania z urządzenia wodnego, ponieważ oczyszczalnia ścieków nie jest obiektem liniowym, do którego stosuje się odmienny przepis (art. 271 ust. 5b).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę Gminy P. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która określiła Gminie opłatę stałą za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Gmina kwestionowała zasadność naliczenia opłaty, powołując się na art. 271 ust. 5b Prawa wodnego, który uzależnia ponoszenie opłaty od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego, argumentując, że inwestycja (oczyszczalnia ścieków) nie została jeszcze ukończona. Organ administracji oraz Sąd uznali jednak, że zastosowanie ma art. 271 ust. 5a Prawa wodnego, zgodnie z którym opłata stała ponoszona jest za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne stało się ostateczne. Sąd podkreślił, że oczyszczalnia ścieków nie jest obiektem liniowym, a samo posiadanie ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego stanowi podstawę do naliczenia opłaty stałej, niezależnie od faktycznego rozpoczęcia korzystania z urządzenia wodnego. Sąd oddalił skargę Gminy, uznając decyzję organu za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Opłata stała jest należna od dnia uzyskania ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego, zgodnie z art. 271 ust. 5a Prawa wodnego, chyba że dotyczy to obiektów liniowych, dla których obowiązuje art. 271 ust. 5b.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że oczyszczalnia ścieków nie jest obiektem liniowym, w związku z czym zastosowanie ma art. 271 ust. 5a Prawa wodnego. Przepis ten stanowi, że opłata stała ponoszona jest za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne stało się ostateczne, niezależnie od faktycznego rozpoczęcia korzystania z urządzenia wodnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

p.w. art. 271 § ust. 5a

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 271 § ust. 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.w. art. 273 § ust. 6

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 271 § ust. 4 i 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 14 § ust. 2 i 6 pkt 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 271 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 271 § ust. 5b

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 298 § pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw art. 9

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne art. 10 § ust. 1

Prawo budowlane art. 3 § pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 3 § pkt 3a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opłata stała za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest należna od dnia uzyskania ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego, zgodnie z art. 271 ust. 5a Prawa wodnego. Oczyszczalnia ścieków nie jest obiektem liniowym, co wyklucza zastosowanie art. 271 ust. 5b Prawa wodnego. Przepis art. 271 ust. 5a Prawa wodnego ma zastosowanie również do pozwoleń wodnoprawnych wydanych przed jego wejściem w życie.

Odrzucone argumenty

Opłata stała nie powinna być naliczana, ponieważ inwestycja (oczyszczalnia ścieków) nie została jeszcze oddana do użytkowania. Zastosowanie powinien mieć art. 271 ust. 5b Prawa wodnego, ponieważ Gmina realizuje przedsięwzięcie w zakresie obiektów liniowych.

Godne uwagi sformułowania

Sama potencjalna możliwość korzystania ze środowiska poprzez wprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód nie stanowi podstawy do wymierzenia opłaty za tę usługę wodną, w sytuacji, gdy brak jest urządzeń wodnych... Opłata stała ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Złożoność takiego obiektu nie pozwala na uznanie, że oczyszczalnia ścieków komunalnych stanowi obiekt liniowy. Opłata stała za usługi wodne ma charakter niezmiennej, ryczałtowej kwoty o ustalonej wysokości i wynika ona z możliwej do realizacji presji na środowisko, powstającej podczas korzystania z wód, określonego w pozwoleniu wodnoprawnym.

Skład orzekający

Bolesław Stachura

sprawozdawca

Elżbieta Dziel

przewodniczący

Marzena Kowalewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących opłat stałych za usługi wodne, w szczególności w kontekście momentu powstania obowiązku zapłaty oraz definicji obiektu liniowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji Gminy i budowy oczyszczalni ścieków, ale jego zasady mogą być stosowane do innych przypadków naliczania opłat stałych na podstawie pozwoleń wodnoprawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa wodnego i opłat środowiskowych, który może być interesujący dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie oraz dla samorządów.

Czy gmina musi płacić za ścieki, zanim zbuduje oczyszczalnię? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 505/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Elżbieta Dziel /przewodniczący/
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2625
art. 273 ust.6, art. 271 ust. 4 i 5, art. 14 ust. 2 i 6
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2023 r. sprawy ze skargi Gminy P. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] marca 2023 r. , nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w K., na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 5, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. 2022 poz. 2625), dalej: "p.w." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2022 r. poz. 2000 ze zm.) określiło Gminie P. (dalej: "Gmina", "skarżąca"), za okres [...] stycznia 2023 r. - [...] grudnia 2023 r. opłatę stałą w wysokości [...] zł za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
W dniu [...] marca 2023 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w K. (dalej jako: "PGWWP Zarząd Zlewni w K." lub "organ") na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 pkt 4 p.w. ustaliło, w formie informacji rocznej, Gminie za okres [...] stycznia 2023 r. - [...] grudnia 2023 r. opłatę stałą w wysokości [...] zł.
Jednocześnie w informacji tej wskazało, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w czterech kwartalnych ratach płatnych kwartalnie po [...] zł w podanych terminach.
Powołana informacja roczna została doręczona Gminie w dniu [...] marca 2023 r.
W dniu [...] marca 2023 r., z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 p.w. Gmina złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty stałej, powołując się na art. 271 ust. 5b p.w., który stanowi, że w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych. Gmina poinformowała, że rozpoczęcie inwestycji określonej w decyzji Starosty S. z dnia [...] lipca 2017 r., znak [...] zaplanowano na rok bieżący, zatem nie wykonano ani nie oddano do użytkowania kanalizacji deszczowej.
PGWWP Zarząd Zlewni w K. nie uznało reklamacji Gminy i wydało decyzję z dnia [...] marca 2023 r. określającą opłatę stałą za wprowadzenie ścieków do wód lub ziemi w wysokości [...] zł za okres od [...] stycznia 2023 r. do [...] grudnia 2023 r.
W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że pozwolenie wodnoprawne udzielone Gminie przez Starostę Sławieńskiego decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr: [...] zgodnie z pkt 3 dotyczy wprowadzania oczyszczonych ścieków z oczyszczalni w miejscowości P., gm. P. do ziemi – do wód ( rzeka M. dz. nr [...] obr. P. , gm. P.).
Oczyszczalnia ścieków została wymieniona w katalogu obiektów budowlanych stanowiących budowlę (art. 3 pkt 3 Prawo budowlane). Złożoność takiego obiektu nie pozwala na uznanie, że oczyszczalnia ścieków stanowi obiekt liniowy. Sam fakt posiadania przez Gminę ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego, wydanego dla planowanej budowy oczyszczalni stanowi podstawę do naliczenia opłaty stałej. Organ wskazał, że zgodnie z art. 271 ust. 5a p.w. opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę.
Gmina korzysta z usługi wodnej na podstawie ww. pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] lipca 2017 r. na wprowadzanie oczyszczonych ścieków z oczyszczalni w miejscowości P., gm. P. do wód (rzeka M. dz. nr [...] obr. P. , gm. P.), poprzez wylot w ilości do: Qmax.roczne=[...] m3/r, Qśr.d.=[...] m3/d, Qmax.h=[...] m3/h co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 p.w. obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne.
Zdaniem organu, w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za okres [...] stycznia 2023 r. - [...] grudnia 2023 r. Organ przedstawił sposób wyliczenia opłaty w wysokości [...] zł, w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 5 p.w. oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. 2022 poz. 2438). Wskazano, że zgodnie z art. 271 ust. 5 p.w. wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi wyrażonej w m3/s. Powołano także treść § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, z którego wynika, że jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi [...] zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. Stąd według organu, opłata stała za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej [...] zł na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi w ilości [...] m3/h i wynoszącej po przeliczeniu [...] m3/s.
Gmina reprezentowana przez Wójta złożyła skargę na ww. decyzję z dnia [...] marca 2023 r. do WSA w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie bądź stwierdzenie nieważności, względnie też o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniu prawa, tj. art. 271 ust. 5b p.w., który uzależnia możliwość zastosowania opłaty stałej od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych. Skarżąca wskazała, że kwestionowaną opłatę zastosowano w związku z realizacją przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie kanalizacji sanitarnej wraz z lokalną oczyszczalnią ścieków w P. realizowaną na podstawie decyzji nr [...] o pozwoleniu na budowę z dnia [...] lutego 2018 r., znak [...] wydanej przez Starostę S. Rozpoczęcie ww. inwestycji nastąpiło w roku bieżącym, zatem nie wykonano ani nie oddano do użytkowania kanalizacji deszczowej.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.
Organ stanął na stanowisku, że prawidłowo zastosowano art. 271 ust. 5a p.w., podczas gdy brak było podstaw do zastosowania art. 271 ust. 5b p.w., gdyż oczyszczalnia ścieków nie jest obiektem liniowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej "p.p.s.a.").
Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym na wniosek organu, który wydał zaskarżoną decyzję, któremu to wnioskowi nie sprzeciwiła się strona skarżąca (stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
Przedmiotem sprawy objętej skargą wniesioną przez Gminę jest decyzja organu, określająca opłatę stałą za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi.
Istota sporu w sprawie koncentruje się wokół kwestii dopuszczalności ustalenia wymienionej opłaty stałej, w sytuacji gdy adresat pozwolenia wodnoprawnego nie wykonał urządzenia wodnego, objętego pozwoleniem wodnoprawnym.
Zgodnie z art. 271 ust. 1 pkt 4 p.w., wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty.
Jak wynika z art. 271 ust. 5 p.w., wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s.
Na tle stosowania wskazanych przepisów powstał spór prawny, a rzecz dotyczyła tego, od której daty powinna być naliczana opłata stała – czy od daty wydania pozwolenia wodnoprawnego, którego ustalenia stanowią podstawę do naliczenia tej opłaty, czy też od daty ukończenia realizacji inwestycji i faktycznego rozpoczęcia korzystania ze środowiska. Spór ten powstał głównie w sprawach dotyczących budowy obiektów liniowych, jakimi są drogi publiczne, w przypadku których proces inwestycyjny może trwać przez długi okres czasu, a pozwolenie wodnoprawne inwestor jest obowiązany dołączyć do wniosku o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej. W orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych przeważało stanowisko, że możliwość korzystania z usługi wodnej aktualizuje się dopiero wówczas, gdy istnieją urządzenia wodne, które mogą posłużyć do przechwytywania i odprowadzania opadów atmosferycznych do wód. W braku tego rodzaju urządzeń wodnych, nie ma możliwości realizowania usługi odprowadzania wód określonej w art. 35 ust. 3 pkt 7 p.w. z 2017 r.
W takiej sytuacji nie można również mówić o ziszczeniu się hipotezy art. 268 ust. 1 pkt 3 obligującego podmiot do uiszczenia naliczonej przez organ opłaty (m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 11 lipca 2018 r., II SA/Gd 325/18, wyrok WSA we Wrocławiu z 7 sierpnia 2018 r., II SA/Wr 388/18, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Pogląd ten został następnie podzielony przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazywał, iż nie można przyjąć, że sama potencjalna możliwość korzystania ze środowiska poprzez wprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód stanowi podstawę do wymierzenia opłaty za tę usługę wodną, w sytuacji, gdy brak jest urządzeń wodnych, za pomocą których wody opadowe i roztopowe miałyby być odprowadzane do wód, a więc nie istnieje faktyczna możliwość "zanieczyszczania środowiska" (por. wyroki NSA z: 13 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 3686/18, z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 167/19, z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 232/19, z 21 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 475/20). Przedstawiona wykładnia przyjęła się w judykaturze również na gruncie spraw dotyczących określenia opłaty stałej za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi.
Wskazana linia orzecznicza sądów administracyjnych była jedną z przyczyn nowelizacji ustawy – Prawo wodne z 2017 r., dokonanej ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2170), która weszła w życie 23 listopada 2019 r. Ustawą nowelizującą wprowadzono art. 271 ust. 5a i 5b p.w., w których ustawodawca wprost wskazał, iż opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę (art. 271 ust. 5a). Wyjątek od tej zasady określono w art. 271 ust. 5b p.w., który stanowi, iż w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych.
Niesporne jest w sprawie, że właściwy starosta decyzją z dnia [...] lipca 2017 r, nr [...] udzielił Gminie pozwolenia wodnoprawnego na:
1. Wykonanie urządzenia wodno-betonowego wylotu oczyszczonych ścieków z oczyszczalni w m. P., usytuowanego w skarpie rzeki M.,
2. Przejście poprzeczne rurociągów kanalizacji pod rzeką M.,
3. Szczególne korzystanie z wód poprzez wprowadzanie oczyszczonych ścieków z oczyszczalni w miejscowości P., gm. P. do wód (rzeka M. działka nr [...] obręb P., gm. P.).
Decyzja ta jest ostateczna.
W reklamacji skarżąca podnosiła, że rozpoczęcie inwestycji określonej w decyzji Starosty S. z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...] zaplanowano na rok bieżący. Jak wskazywała skarżąca, rozpoczęcie ww. inwestycji rozpoczęto w roku bieżącym, zatem nie wykonano ani nie oddano do użytkowania kanalizacji deszczowej, co oznacza brak podstaw do naliczenia przedmiotowej opłaty.
W przedmiotowym stanie faktycznym organ zastosował art. 271 ust. 5a p.w., przyjmując za podstawę obliczenia opłaty stałej za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi z oczyszczalni ścieków w miejscowości P., okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne było już ostateczne, tj. od dnia [...] stycznia 2023 r. do dnia [...] grudnia 2023 r.
W ocenie Sądu zaskarżonej decyzji nie sposób zarzucić, iż została wydana z naruszeniem przepisów Prawa wodnego.
Sąd uznał, że organ zasadnie zastosował art. 271 ust. 5a p.w. W sprawie nie znajduje zastosowania art. 271 ust. 5b. p.w., gdyż przepis ten dotyczy obiektów liniowych. Zgodnie z art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego, przez obiekt liniowy należy rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable zainstalowane w kanalizacji kablowej, kable zainstalowane w kanale technologicznym oraz kable telekomunikacyjne dowieszone do już istniejącej linii kablowej nadziemnej nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego. Oczyszczalnia ścieków została wymieniona w katalogu obiektów budowlanych stanowiących budowlę (art. 3 pkt 3 Prawa budowalnego). Budowla ta stanowi obiekt o złożonym charakterze, w którym można wyodrębniać mniejsze obiekty, które samodzielnie także mogłyby stanowić odrębne obiekty budowlane. Bez wątpienia złożoność takiego obiektu nie pozwala na uznanie, że oczyszczalnia ścieków komunalnych stanowi obiekt liniowy.
W zaistniałej sytuacji prawidłowe było rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji ze względu na brzmienie art. 271 ust. 5a p.w., bowiem sam fakt posiadania przez Gminę ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego, wydanego dla planowanej budowy oczyszczalni komunalnej stanowi podstawę nałożenia opłaty stałej. W świetle art. 271 ust. 5a p.w., w aktualnym stanie prawnym, nietrafny jest zarzut skargi, że brak jest podstaw do uiszczenia spornej opłaty, w sytuacji gdy budowa oczyszczalni jest w toku, a zatem Gmina nie ma faktycznej możliwości korzystania z usługi wodnej ze względu na nieistnienie obiektu generującego powstawanie ścieków. W przypadku budowli oczyszczalni ścieków organ nie miał obowiązku uprzedniego sprawdzenia, czy doszło do wybudowania urządzenia wodnoprawnego i wprowadzenia ścieków do wód.
Art. 271 ust. 5a p.w., jak wyżej wskazano, wszedł w życie z dniem 23 listopada 2019 r. Zgodnie z tym przepisem opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Przepis ten miał na celu doprecyzowanie okresu za który ustala się opłaty stałe za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych oraz za odprowadzanie do wód opadowych lub roztopowych bądź wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast, a także za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że przepis ten ma zastosowanie dopiero do pozwoleń wodnoprawnych lub pozwoleń zintegrowanych, które stały się ostateczne dopiero po dniu 23 listopada 2019 r. Tym samym nawet w przypadku, gdy pozwolenie wodnoprawne lub zintegrowane stało się ostateczne przed dniem wejścia w życie Prawa wodnego (tj. przed dniem 1 stycznia 2018 r.), to art. 271 ust. 5a p.w. nie zakazuje naliczania opłat stałych za m.in. pobór wód podziemnych. Pozwolenia wodnoprawne wydane przed dniem 1 stycznia 2018 r. zachowały bowiem obowiązywanie także po tej dacie, co wprost wynika z art. 545 ust. 7 p.w. Nadto, brak przepisów intertemporalnych dla stosowania ust. 5a art. 271 p.w. przemawia za bezpośrednim stosowaniem ten normy prawnej, zgodnie z ogólną zasadą obowiązująca w polskim porządku prawnym działania nowego prawa wprost.
Zdaniem Sądu, normy prawne mogą regulować stany faktyczne, które rozpoczęły się jeszcze przed wejście w życie danej regulacji, a które nadal trwają.
Z retrospektywnością prawa mamy bowiem do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", ciągłym, czyli takie, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia ("w stosunki w toku"), które rozpoczęły się, powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 1986 r. sygn. U 5/86 - OTK 1986 poz. 1 i z dnia 28 maja 1986 r. sygn. U 1/86 - OTK 1986 poz. 2; E. Łętowska, Polityczne aspekty prawa intertemporalnego, [w:] Państwo, prawo, obywatel, Wrocław 1989, s. 355)."
Takim przykładem jest wydanie przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne pozwoleń wodnoprawnych, które stanowią podstawę do naliczania opłat stałych za pobór wód dokonywany na ich podstawie.
W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji organ dokonał prawidłowego wyliczenia spornej opłaty stałej, trafnie uwzględniając wyrażonych w m3 na godzinę maksymalnych ilości możliwych do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, przeliczonym na m3/s, co ma miejsce, gdy pozwolenie wodnoprawne nie określa zakresu korzystania z wód w m3/s. Zgodnie bowiem z art. 271 ust. 5 p.w. wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s.
To treść pozwolenia wodnoprawnego określająca maksymalna ilość wody która na jego podstawie może być wprowadzona, stanowi jedną ze składowych pozwalających na jej obliczenie. Opłata stała za usługi wodne ma charakter niezmiennej, ryczałtowej kwoty o ustalonej wysokości i wynika ona z możliwej do realizacji presji na środowisko, powstającej podczas korzystania z wód, określonego w pozwoleniu wodnoprawnym. Wprowadzenie takiej opłaty służy uzyskaniu zwrotu kosztów ponoszonych w związku z dostępnością i ochroną zasobów wodnych oraz rozwijaniem, zarzadzaniem i utrzymywaniem wód i urządzeń wodnych służących realizacji usług wodnych. Opłata stała pobierana jest za potencjalną możliwość wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi i stanowi ekwiwalent za gotowość środowiska do świadczenia usług określonych w pozwoleniu wodnoprawnym
Nie można zapominać o motywach, jakimi kierował się ustawodawca zmieniając dotychczasowe przepisy ustawy Prawo wodne. W uzasadnieniu do projektu powołanej ustawy nowelizującej wskazano m.in., że nowelizacja ustawy miała na celu usunięcie dotychczasowych wątpliwości interpretacyjnych i dodanie do ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne przepisu jednoznacznie wskazującego wartość, którą należy przyjąć do ustalenia opłaty stałej w przypadku wydanych na podstawie przepisów dotychczasowych pozwoleń wodnoprawnych albo pozwoleń zintegrowanych, które nie określały maksymalnej ilości poboru wód, maksymalnej ilości odprowadzanych wód, a także maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s. Takie doprecyzowanie nastąpiło w dodanym w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne art. 552a (zob. druk sejmowy nr 3695 - rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw). W art. 9 ustawy nowelizującej z dnia 11 września 2019 r. wskazano, że art. 552a p.w. stosuje się po raz pierwszy do opłat stałych za usługi wodne za rok 2020.
Reasumując, w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym, zasadne jest ustalenie opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, mimo że adresat pozwolenia wodnoprawnego nie wykonał urządzenia wodnego, objętego pozwoleniem skoro pozwolenie obejmowało szczególne korzystanie z wód poprzez wprowadzanie oczyszczonych ścieków z oczyszczalni w miejscowości P., gm. P. do wód rzeki M., a oczyszczalnia niewątpliwie nie jest obiektem liniowym.
W ocenie Sądu, ustalenie opłaty stałej organ zasadnie powiązał z obowiązującym pozwoleniem wodnoprawnym wydanym na rzecz skarżącej w 2017 r. Wyliczona prawidłowo przez organ opłata stała w wysokości [...] zł, przy uwzględnieniu maksymalnej wielkości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi o ilości [...] m3/h (zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym), a po przeliczeniu na m3/s [...] m3/s, nie narusza tym samym przepisów prawa stanowiących podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji.
Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę Gminy, uznając ją za niezasadną.
Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI