II SA/Sz 503/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2025-09-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo o ruchu drogowymrejestracja pojazduhomologacjaciągnik rolniczystwierdzenie nieważności decyzjiKodeks postępowania administracyjnegozasada praworządnościzaufanie do organów państwaskutki ekonomicznestabilność decyzji

WSA w Szczecinie oddalił skargę Prokuratora na decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności rejestracji ciągnika rolniczego sprowadzonego z Białorusi bez wymaganej homologacji, uznając, że stabilność decyzji i skutki ekonomiczne przemawiają przeciwko stwierdzeniu nieważności.

Prokurator zaskarżył decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności rejestracji ciągnika rolniczego sprowadzonego z Białorusi bez wymaganej homologacji. Sąd I instancji uchylił wcześniejszą decyzję SKO, wskazując na oczywiste naruszenie prawa przez Starostę. NSA uznał jednak, że oczywistość naruszenia nie jest wystarczająca do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. SKO, ponownie rozpatrując sprawę, odmówiło stwierdzenia nieważności, podkreślając wagę stabilności decyzji i skutków ekonomicznych. WSA w Szczecinie oddalił skargę Prokuratora, podzielając stanowisko SKO i wskazując na powszechną praktykę rejestracji pojazdów bez homologacji oraz plany legislacyjne.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego w Wałczu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 27 maja 2025 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia 15 marca 2021 r. o rejestracji ciągnika rolniczego marki B. , sprowadzonego z Białorusi. Prokurator zarzucił Staroście rażące naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym (p.r.d.) poprzez brak wymaganych dokumentów homologacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 11 maja 2023 r. (sygn. akt II SA/Sz 288/23) uchylił wcześniejszą decyzję SKO, uznając za bezsporne, że rejestracja pojazdu wymagała dokumentu homologacji, a jego brak stanowił oczywiste naruszenie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 4 grudnia 2024 r. (sygn. akt II GSK 1637/24) oddalił skargę kasacyjną uczestnika postępowania, uznając, że choć naruszenie przepisów było oczywiste, to niekoniecznie miało charakter rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). NSA podkreślił, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja wywołuje stan istotnie niezgodny z prawem, niemożliwy do pogodzenia z zasadą praworządności. Ponownie rozpatrujące sprawę SKO, uwzględniając wytyczne NSA, wydało decyzję z 27 maja 2025 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty. Kolegium wskazało, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia, charakter przepisu oraz skutki ekonomiczne. W ocenie SKO, stabilność decyzji o rejestracji, pozytywne badanie techniczne pojazdu oraz ograniczone skutki społeczne związane z rejestracją ciągnika rolniczego przemawiały przeciwko stwierdzeniu nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, rozpoznając skargę Prokuratora na decyzję SKO, podzielił stanowisko Kolegium. Sąd podkreślił, że jest związany ustaleniami sądów wyższych instancji co do oczywistości naruszenia, ale niekoniecznie co do jego rażącego charakteru. Analizując skutki społeczne i ekonomiczne, Sąd powołał się na informacje o powszechnej praktyce rejestracji około 6.460 ciągników sprowadzonych z Białorusi, Rosji i Ukrainy bez wymaganych dokumentów homologacyjnych, o wartości ponad 1 miliarda złotych. Wskazano, że organy rejestrujące przez lata nie wymagały tych dokumentów, a podstawą była pozytywna ocena stanu technicznego pojazdu. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego o ochronie zaufania obywateli do państwa i prawa, podkreślając, że prawo nie może być pułapką. Wzruszenie decyzji o rejestracji wywołałoby dolegliwe skutki dla nabywców pojazdów, którzy działali w zaufaniu do organów państwa. Sąd zauważył również, że uchylony art. 70g p.r.d. nakładał obowiązek wycofania pojazdu z obrotu, ale jego obecny brak oraz potencjalne trudności w dochodzeniu roszczeń cywilnych przemawiały przeciwko stwierdzeniu nieważności. Sąd odniósł się także do kwestii nieuczciwej konkurencji, wskazując, że problem ten jest szerszy i wymaga rozwiązań na poziomie unijnym, a nie eliminacji pojedynczych decyzji. Na koniec, Sąd wspomniał o planach legislacyjnych dotyczących przepisu abolicyjnego, który ma na celu uniknięcie negatywnych konsekwencji dla użytkowników takich pojazdów. W konsekwencji, Sąd uznał, że Kolegium trafnie oceniło, iż skutki społeczno-ekonomiczno-gospodarcze nie dają podstaw do uwzględnienia żądania Prokuratora i oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nawet jeśli naruszenie prawa jest oczywiste, nie zawsze stanowi ono rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zwłaszcza gdy przemawiają przeciwko temu stabilność decyzji, skutki ekonomiczne i społeczne oraz powszechna praktyka organów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć Starosta naruszył art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. poprzez brak dokumentu homologacji, to naruszenie to nie było rażące. W ocenie Sądu, o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie: oczywistość naruszenia, charakter przepisu oraz skutki ekonomiczne i gospodarcze. W tej sprawie, stabilność decyzji o rejestracji, pozytywne badanie techniczne pojazdu, powszechna praktyka rejestracji pojazdów bez homologacji oraz plany legislacyjne przemawiały przeciwko stwierdzeniu nieważności. Sąd podkreślił znaczenie zasady zaufania do organów państwa i pewności obrotu prawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.r.d. art. 72 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

k.p.a. art. 156 § par. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.r.d. art. 72 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2 in fine

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.r.d. art. 73

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § par. 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.r.d. art. 70g

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stabilność decyzji ostatecznej i pewność obrotu prawnego. Skutki społeczno-ekonomiczno-gospodarcze przemawiające przeciwko stwierdzeniu nieważności. Powszechna praktyka organów rejestrujących nie wymagających homologacji dla pojazdów sprowadzonych z państw trzecich. Plany legislacyjne dotyczące przepisu abolicyjnego. Ochrona zaufania obywateli do organów państwa.

Odrzucone argumenty

Rażące naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. przez Starostę poprzez brak wymaganych dokumentów homologacyjnych. Naruszenie zasady praworządności i zaufania obywatela do działań organu.

Godne uwagi sformułowania

nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. dopiero wtedy, gdy decyzja lub postanowienie kończące postępowanie wywołuje stan istotnie niezgodny z prawem - jej funkcjonowanie w obrocie prawnym jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności i zaufania obywatela do działań organu. stabilność decyzji o rejestracji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej ma większą wagę aniżeli stwierdzone naruszenie prawa. nie można lekceważyć faktu, że dla obywateli treść prawa przejawia się przede wszystkim w sposobie jego stosowania przez organy państwowe. w demokratycznym państwie prawnym stanowienie i stosowanie prawa nie może być pułapką dla obywatela, a obywatel powinien mieć możliwość układania swoich spraw w zaufaniu, iż nie naraża się na niekorzystne skutki prawne swoich decyzji i działań niemożliwe do przewidzenia w chwili podejmowania tych decyzji i działań.

Skład orzekający

Wiesław Drabik

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Wojciechowska

sędzia

Joanna Świerzko-Bukowska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w sytuacji powszechnej praktyki organów, która odbiega od literalnego brzmienia przepisów, a jej wzruszenie wywołałoby negatywne skutki dla obywateli działających w zaufaniu do państwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rejestracji pojazdów sprowadzonych z państw trzecich, gdzie istniała powszechna praktyka organów rejestrujących niezgodna z przepisami, a także kwestii stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu rejestracji pojazdów bez wymaganej homologacji, co miało miejsce na dużą skalę i dotyczyło milionów złotych. Pokazuje konflikt między literalnym brzmieniem prawa a jego stosowaniem w praktyce oraz wagę zaufania obywateli do państwa.

Milionowe rejestracje bez homologacji: Czy prawo jest pułapką dla obywateli?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 503/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-09-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Joanna Wojciechowska
Wiesław Drabik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 110
art. 70g, art. 72 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156 par. 1 pkt 2 i par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Wałczu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 27 maja 2025 r. nr SKO.4120.337.2025 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu oddala skargę.
Uzasadnienie
Starosta W. (dalej: "Starosta") wydał w dniu 15 marca 2021 r. decyzję
nr [...] na podstawie art. 73 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2020 r., poz. 110 ze zm., dalej "p.r.d."), oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.
z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a."), po rozpoznaniu wniosku K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa z siedzibą w W. (dalej "Spółka", "uczestnik postępowania"), w której zarejestrował pojazd marki B. , o numerze nadwozia [...], wydając dowód rejestracyjny oraz tablice rejestracyjne.
Pismem z 30 listopada 2022 r., Prokurator Prokuratury Rejonowej w W. (dalej "Prokurator"), złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie sprzeciw od ww. ostatecznej decyzji Starosty, w którym wniósł o stwierdzenie jej nieważności. Prokurator zarzucił Staroście, że wydał ww. decyzję z rażącym naruszeniem art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d., polegającym na wydaniu decyzji bez zgromadzenia wszystkich niezbędnych dokumentów, w tym braku świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu. W ocenie Prokuratora, w stosunku do przedmiotowego ciągnika rolniczego dokument taki był wymagany, gdyż pojazd ten był rejestrowany po raz pierwszy na terenie państwa członkowskiego UE, a został sprowadzony z terenu państwa niebędącego członkiem Unii. Prokurator powołał się na regulacje prawne dotyczące warunków wprowadzenia pojazdu do obrotu, w tym wymogi podlegania procedurze homologacji zawarte w przepisach p.r.d. oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167/2013 z 5 lutego 2013 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów rolniczych i leśnych (Dz.U. UE. L.2013.60.1 z 2 marca
2013 r.- dalej "rozporządzenie nr 167/2013").
Pismem z 27 stycznia 2023 r. Spółka przedstawiła swoje stanowisko o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty. Wskazała, że
ww. pojazd był po raz pierwszy zarejestrowany na Białorusi, co skutkowało jej zdaniem, o braku podstaw do załączenia dokumentów homologacji. W ocenie Spółki, ważniejsze są badania techniczne pojazdu, dopuszczające ciągnik do ruchu. Według Spółki, dokonanie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty w oparciu, o którą pojazd od kilku lat jest dopuszczony do ruchu spowoduje szereg komplikacji po stronie Spółki i podmiotów, które nabyły od niej ten pojazd i ewentualnie dalej nim rozporządziły.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie (dalej: "organ", "Kolegium") wydało w dniu 2 lutego 2023 r. decyzję nr SKO.4120.3571.2022, w której stwierdziło brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty. Zdaniem Kolegium, Starosta powinien odmówić dokonania rejestracji ciągnika z uwagi na brak dokumentów homologacji. Zatem brak odmowy stanowił naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d., jednakże nie w sposób rażący. Proste zestawienie treści decyzji Starosty z treścią przepisów p.r.d. nie wykazuje, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności. Sprzeczność ujawnia się dopiero po dokonaniu wykładni przepisów krajowych z przepisami unijnymi.
W wyniku rozpatrzenia skargi Prokuratora, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Szczecinie wyrokiem z 11 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Sz 288/23 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z 2 lutego 2023 r. uznając za bezsporne, że przedmiotowy pojazd podlegał procesowi rejestracji i wcześniej nie był zarejestrowany w Polsce, lecz na Białorusi.
Sąd wskazał, że art. 72 p.r.d. określa niezbędne dokumenty, stanowiące podstawę rejestracji pojazdu oraz wyłączenia i szczegółowe uregulowania w stosunku do podstaw rejestracji. Przedłożenie dokumentu homologacji pojazdu na podstawie art. 72 § 1 pkt 3 p.r.d., w sytuacji gdy była ona wymagana, jest obowiązkowe jeśli pojazd nie był wcześniej zarejestrowany na terytorium RP zgodnie z art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Spółka składając wniosek o rejestrację ciągnika nie przedłożyła dokumentu homologacji, a złożenie takiego dokument homologacji było obowiązkowe w postępowaniu rejestracyjnym.
W ocenie Sądu, stwierdzone przez Kolegium naruszenie przez Starostę art. 72 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d. jest zatem oczywiste i świadczy o rażącym naruszeniu prawa. Wbrew stanowisku Kolegium, nie sposób uznać, że w postępowaniu przed Starostą wystąpiła konieczność zastosowania złożonego procesu wykładni dla odkodowania hipotetycznego stanu faktycznego i zapisanych konsekwencji prawnych. Zdaniem Sądu, wystarczyło przepisy ze sobą zestawić, aby odczytać w sposób prawidłowy normę prawa. Znajomość obowiązujących przepisów prawa jest obowiązkiem organu administracji.
Wyrokiem z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1637/24, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną uczestnika postępowania - K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa z siedzibą w W. od ww. wyroku Sądu I instancji.
NSA uznał, że wynik kontroli zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji był zgodny z prawem, i należało ją uchylić. NSA stwierdził, że o ile istotne wątpliwości interpretacyjne ograniczają możliwość przyjęcia kwalifikowanej wadliwości decyzji, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., to przyjęcie, że doszło do naruszenia przepisu jednoznacznego w swej treści nie jest i nie może być jedyną i wystarczającą przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd II instancji wskazał, że w pełni podziela prezentowany w orzecznictwie od lat podgląd, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., można mówić dopiero wtedy, gdy decyzja lub postanowienie kończące postępowanie wywołuje stan istotnie niezgodny z prawem - jej funkcjonowanie w obrocie prawnym jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności i zaufania obywatela do działań organu.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji ograniczył się do dokonania oceny, czy treść przepisów art. 72 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d. jest dostatecznie jasna, by ich naruszenie przez organ mogło być uznane za rażące. Jakkolwiek stanowisko Sądu I instancji w zakresie oczywistości naruszenia tych przepisów, jest prawidłowe, to, biorąc pod uwagę powyższe rozważania, NSA uznał, że jest niewystarczające do stwierdzenia, że naruszenie miało charakter rażący w rozumieniu art.156 §1 pkt 2 k.p.a.
Ponownie rozpatrujące sprawę Kolegium wydało w dniu 27 maja 2025 r. decyzję nr SKO.4120.337.2025, w której odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z 15 marca 2021 r.
Organ przedstawił stan faktyczny w sprawie i wyjaśnił, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja, niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującej zasady praworządności.
Uwzględniając stanowisko WSA w Szczecinie przedstawione w wyroku o sygn. akt II SA/Sz 288/23, Kolegium uznało, że decyzja Starosty o rejestracji pojazdu została wydana z oczywistym naruszeniem prawa, gdyż rezultat wykładni przepisów p.r.d., regulujących dopuszczenie pojazdu do ruchu oraz rozporządzenia unijnego, przy zastosowaniu reguł językowych i systemowych jest jednoznaczny i niesporny – dokument, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. był wymagany dla uzyskania decyzji o rejestracji ciągnika rolniczego sprowadzonego z Białorusi, niezależnie od znaczenia pojęcia "pojazdu nowego" funkcjonującego w przepisach krajowych.
Kolegium zwróciło uwagę, iż w. ww. wyroku NSA wskazał, że oczywistość naruszenia nie jest jedyną i wystarczającą przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, gdyż nie świadczy jeszcze o rażącym naruszeniu prawa.
Analizując sprawę zgodnie z wytycznymi NSA, Kolegium uznało, że przeciwko uznaniu decyzji o rejestracji za rażąco naruszającej prawo przemawia ocena wagi naruszenia dokonana w kontekście zasady stabilności i trwałości decyzji ostatecznej oraz skutków społeczno - ekonomiczno – gospodarczych, które wywoduje decyzja. Zdaniem Kolegium, stabilność decyzji o rejestracji wydanej przez uprawniony do tego organ administracji publicznej ma większą wagę aniżeli stwierdzone naruszenie prawa. Przedmiotowy ciągnik został poddany z wynikiem pozytywnym badaniu technicznemu, co oznacza, że pojazd spełniał określone warunki techniczne oraz stan pojazdu pozwalał na jego dalsze bezpieczne użytkowanie, a w konsekwencji, że jego dopuszczenie do ruchu nie spowodowało zagrożenia bezpieczeństwa osoby korzystającej z pojazdu oraz ogółu społeczeństwa.
Zdaniem Kolegium, skoro żadna z przyczyn opisanych w art. 156 § 1 k.p.a. nie wystąpiła, brak jest również podstaw do zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. Charakter decyzji o rejestracji pojazdu wyklucza stwierdzenie wywołania przez decyzję nieodwracalnych skutków prawnych, których nie należy utożsamiać z ekonomicznymi lub gospodarczymi skutkami, które niewątpliwie wywołała decyzja i które przemawiają za pozostawieniem jej w obrocie prawnym.
Prokurator złożył skargę na ww. decyzję i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Zarzucił Kolegium naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. w zw. z art. 158 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, że decyzja Starosty nie została wydana
z rażącym naruszeniem prawa i przez to wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności ww. decyzji dotkniętej wadą kwalifikowaną przewidzianą w art. 156 § 1
pkt 2 k.p.a., polegającą na wydaniu decyzji przez Starostę bez zgromadzenia wszystkich wymaganych prawem dokumentów stanowiących podstawę rejestracji pojazdu. Zarzuty zostały uszczegółowione w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę Kolegium i uczestnik postępowania wnieśli
o jej oddalenie, ustosunkowując się do zarzutów skargi.
Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:
Spór w sprawie dotyczy prawidłowości odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty o rejestracji pojazdu.
Należy przy tym uwzględnić, że sprawa była już poddana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w wyroku z 11 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 288/23 uchylającym uprzednio wydaną w sprawie decyzję Kolegium z 2 lutego 2023 r. oraz poddana kontroli przez NSA, na co wskazuje wyrok Sądu II instancji z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1637/23. Stosownie do art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie to obejmuje ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu zarówno organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie (art. 153 p.p.s.a.).
W świetle uzasadnienia ww. orzeczeń sądowych niesporne jest, że organ ponownie prowadzący sprawę jest związany ustaleniem Sądu I instancji w zakresie oczywistości naruszenia przepisów, na podstawie których Starosta dokonał rejestracji pojazdu w dniu 21 marca 2021 r. Jednakże, jest to niewystarczające do stwierdzenia, że naruszenie miało charakter rażący w rozumieniu art.156 §1 pkt 2 k.p.a., na co zwracał uwagę Sąd II instancji.
Wszystkie zatem wyżej elementy winny być uwzględnione przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Kolegium, a przy tym organ ten miał za zadanie dokonać poszerzonej ocenie czy funkcjonowanie decyzji Starosty w obrocie prawnym jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności i zaufania obywatela do działań organu.
Sąd aktualnie badający sprawę uznał, że treść zaskarżonej decyzji świadczy
o dostosowaniu się przez Kolegium do ww. wskazań w pełni.
Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli
od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.).
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych i z tego względu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą być interpretowane w sposób ścisły.
Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty na podstawie art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d.
Kolegium, choć stwierdziło, że Starosta naruszył art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. to odmówiło stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez Prokuratora decyzji
o rejestracji ciągnika, uzasadniając to oceną wagi naruszenia dokonaną w kontekście zasady stabilności i trwałości decyzji ostatecznej oraz ocena skutków społeczno-ekonomiczno-gospodarczych. Zdaniem Kolegium, stabilność decyzji o rejestracji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej ma większą wagę, aniżeli stwierdzone naruszenie prawa. Przedmiotowy ciągnik został poddany, z wynikiem pozytywnym, badaniu technicznemu, co oznacza, że pojazd spełniał określone warunki techniczne oraz stan pojazdu pozwalał na jego dalsze bezpieczne użytkowanie, a w konsekwencji, że jego dopuszczenie do ruchu nie spowodowało zagrożenia bezpieczeństwa osoby korzystającej z pojazdu oraz ogółu społeczeństwa. Kolegium podkreśliło też, że decyzja o rejestracji dotyczy ciągnika rolniczego, który jest przeznaczony do wykonywania prac rolniczych lub leśnych, a więc jego udział w ruchu jest związany z tym przeznaczeniem i ograniczony do możliwości poruszania się w określony sposób po niektórych rodzajach i kategoriach dróg. Z tego względu skutki społeczne dopuszczenia takiego pojazdu do ruchu z ewentualnym naruszeniem przepisów również nie przemawiają za stwierdzeniem nieważności decyzji o jego rejestracji. Organ ten stwierdził, że podmiot występujący z wnioskiem o rejestrację to przedsiębiorca zajmujący się sprzedażą, serwisem i naprawą ciągników rolniczych. Przedsiębiorca, składając wniosek o rejestrację pojazdu i uzyskując pozytywną decyzję działał niewątpliwie w zaufaniu do organów państwa, które zobowiązane są do przestrzegania prawa, które z kolei w założeniu winno być spójne, jednoznaczne i zgodne z prawodawstwem unijnym. Kolegium zwróciło też uwagę na potrzebę wykładni i interpretacji przepisów p.r.d. z uwzględnieniem zasady stabilności decyzji ostatecznych, przyjaznej interpretacji przepisów, zapewnienia pewności obrotu prawnego i handlowego oraz założenie racjonalności ustawodawcy krajowego oraz unijnego.
W ocenie Sądu, Kolegium trafnie podkreśliło znaczenie zasady zaufania
do organów praworządnego państwa na podstawie, której organy zobowiązane są
do przestrzegania prawa. Organ ten słusznie powołał się także na potrzebę zapewnienia pewności obrotu prawnego i handlowego.
Dokonując oceny skutków społecznych i ekonomiczno-gospodarczych, które wywołała decyzja Starosty, zdaniem Sądu, nie można również abstrahować od danych nieznanych wprawdzie Kolegium w dacie orzekania, lecz upublicznionych przez centralne organy administracji rządowej w toku posiedzenia sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (nr 83) z dnia 5 marca 2025 r. (dostępne: https://orka.sejm.gov.pl) przed datą rozpatrywania skargi.
Jak wynika z powyższych informacji, problem braku egzekwowania wymaganych do rejestracji dokumentów homologacyjnych dotyczy około 6.460 ciągników sprowadzonych z Białorusi, Rosji i Ukrainy w latach 2009-2024. Wartość powyższych pojazdów oszacowano na ponad 1 miliard złotych (przy średniej cenie 150 tys. zł za ciągnik). Jak wskazywali w trakcie posiedzenia Komisji Sejmowej, na podstawie dostępnych im danych przedstawicie Ministerstwa Infrastruktury, zdecydowana większość z 380 starostw nie wymagała dokumentów homologacyjnych przy rejestrowaniu ciągników (w tym używanych), sprowadzonych na obszar Polski z państw trzecich. Podstawowym dokumentem wymaganym do rejestracji było zaświadczenie o pozytywnym wyniku okresowego badania technicznego przed pierwszą rejestracją w Polsce. Takie podejście było stosowane zarówno wobec ciągników rolniczych, jak i innych pojazdów, w tym pojazdów osobowych sprowadzanych z państw trzecich, np. ze Stanów Zjednoczonych.
Powyższe prowadzi do wniosku, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji ukształtowała się wieloletnia i powszechna praktyka, w której organy rejestrujące nie wymagały przedkładania do rejestracji pojazdów używanych, sprowadzanych do Polski spoza Unii Europejskiej, dokumentów homologacyjnych. Zresztą z danych przekazanych na posiedzeniu Komisji Sejmowej wynika, iż powyższa praktyka trwała nawet po roku 2021, w którym - jak wskazywał przedstawiciel Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi - ten organ podejmował interwencje w Ministerstwie Infrastruktury oraz Urzędzie Ochrony Konkurencji i Konsumentów związane z sygnałami środowisk rolniczych w sprawie podejrzenia nieprawidłowości w zakresie sprzedaży i wprowadzania do obrotu ciągników [...] B. .
Jak wskazywał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 kwietnia 1997 r., sygn. akt U 11/97 (publ. OTK-A 1997 r. Nr 5-6, poz. 67), określając treść zasady ochrony zaufania obywateli do państwa i prawa nie można lekceważyć faktu, że dla obywateli treść prawa przejawia się przede wszystkim w sposobie jego stosowania przez organy państwowe. Zdaniem Trybunału, w demokratycznym państwie prawnym stanowienie i stosowanie prawa nie może być pułapką dla obywatela, a obywatel powinien mieć możliwość układania swoich spraw w zaufaniu, iż nie naraża się na niekorzystne skutki prawne swoich decyzji i działań niemożliwe do przewidzenia w chwili podejmowania tych decyzji i działań (por. orzeczenie TK z 3 grudnia 1996 r., sygn. akt K 25/95, publ. OTK ZU Nr 6/1996, s. 301; wyrok TK z 25 listopada 1997 r., sygn. akt K 26/97; publ. OTK ZU Nr 5 i 6/1997, poz. 64).
Wobec powyższego zdaniem Sądu, w ocenie skutków stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji ciągnika, nie można też pomijać okoliczności, iż konsekwencją wnioskowanego przez Prokuratora stwierdzenia nieważności w ostatecznym rozrachunku byłoby wzruszenie wtórnych decyzji dotyczących rejestracji pojazdu przez jego nabywcę lub nabywców i dalej wycofanie pojazdu z użytkowania. Skutki takich rozstrzygnięć byłyby zatem bardzo dolegliwe nie tylko dla podmiotów, które sprowadziły pojazdy z Białorusi, ale również dla dalszych nabywców pojazdów, którzy mieli prawo przyjmować, iż kupno zarejestrowanego już ciągnika nie wiąże się z ryzykiem w zakresie legalności jego wprowadzenia na rynek UE. Jak przy tym wskazywali uczestnicy posiedzenia Komisji Sejmowej, ciągniki [...] B. były kupowane przez gospodarstwa mniej zamożne, szukające tańszego sprzętu, a pojazdy te były finansowane kredytami, które często nie są jeszcze spłacone. Wprawdzie Prokurator wskazał w powyższym zakresie na art. 70g p.r.d. stanowiący, że podmiot, który wprowadzi do obrotu pojazd bez wymaganego odpowiedniego świadectwa homologacji typu lub innego równoważnego dokumentu jest obowiązany na swój koszt wycofać ten pojazd z obrotu, to nie można tracić z pola widzenia tego, iż powyższy przepis aktualnie nie obowiązuje, gdyż został uchylony z dniem 1 lipca 2023 r. Stąd w istocie aktualni właściciele ciągników musieliby dochodzić swoich racji w trybie postępowania cywilnego, narażając się na znaczne koszty oraz nie mogąc prowadzić prawidłowo bieżącej działalności rolnej. Przy czym zważywszy na liczbę takich postępowań oraz łączną wartość potencjalnych zobowiązań ciążących na podmiocie, który wprowadził pojazdy z Białorusi na polski rynek, nawet pozytywny wynik postępowań cywilnych nie gwarantowałby możliwości faktycznego wyegzekwowania należnych kwot.
Również wskazywana przez Prokuratora okoliczność dyskryminowania innych uczestników rynku: producentów, importerów, użytkowników ciągników rolniczych, którzy respektując obowiązujące wymogi techniczne ponosili niewspółmiernie wyższe koszty w celu zapewnienia zgodności stanu technicznego ciągników rolniczych z wymaganiami w stosunku do producenta nie uzasadnia w realiach rozpatrywanej sprawy stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu. To rolą państwa było zapobieganie rejestracji pojazdów nie spełniających wymogów technicznych poprzez skuteczne egzekwowanie obowiązującego prawa. Zaniechania państwa w powyższym zakresie nie mogą obciążać tych podmiotów, które w zaufaniu do jego organów dokonywały rejestracji pojazdów oraz dalej nabywały już zarejestrowane pojazdy. Przy czym w zakresie możliwości zapobieżenia przedmiotowej nieuczciwej konkurencji nie można też tracić z pola widzenia, iż jak w toku posiedzenia Komisji Sejmowej podawali przedstawiciele Ministerstwa Infrastruktury, w momencie, w którym starostwa w Polsce przestały rejestrować ciągniki z importowane Białorusi, które nie posiadały dokumentacji homologacyjnej, importerzy przenieśli się do Bułgarii, Rumunii i do innych krajów, które tych dokumentów w aktualnie nie wymagają. Przed tutejszym Sądem zawisły zresztą sprawy dotyczące ciągników [...] B. sprowadzanych do Polski przez Rumunię (np. sprawa prowadzona pod sygn. II SA/Sz 225/25), co potwierdza prawdziwość powyższych danych. Wobec powyższego to nie eliminacja decyzji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, lecz jedynie jednolite stosowanie prawa przez wszystkich członków Unii Europejskiej oraz działania państwa mogą faktycznie zapobiec zjawisku nieuczciwej konkurencji, opisywanemu w skardze.
Wreszcie przeciw stwierdzeniu nieważności ostatecznej decyzji o rejestracji ciągnika, a w konsekwencji przeciw wyłączeniu go z ruchu, przemawiają też plany legislacyjne ujawnione na posiedzeniu Komisji Sejmowej przez przedstawicieli Ministerstwa Infrastruktury. Zgodnie z ich wyjaśnianiami projektowane są przepisy zawierające przepis abolicyjny, który pozwoli na utrzymanie zastanego stanu rzeczy
w odniesieniu do ciągników rolniczych sprowadzonych uprzednio na terytorium Polski z państw niebędących członkami Unii Europejskiej i zarejestrowanych w Polsce bez dokumentów homologacyjnych, co ma na celu uniknięcie negatywnych konsekwencji dla użytkowników tych pojazdów, głównie rolników indywidualnych. Stąd można uznać, iż podobnie jak przyjęło to Kolegium, również w ocenie centralnych organów administracji rządowej, co do zasady, brak jest przeszkód do dalszego korzystania z już zarejestrowanych pojazdów zgodnie z ich przeznaczeniem.
W konsekwencji Sąd uznał, iż Kolegium trafnie oceniło, że skutki społeczno-ekonomiczno-gospodarcze jakie wywołała rejestracja przez Starostę ciągnika sprowadzonego z Białorusi nie dają podstaw do uwzględnienia żądania Prokuratora
w zakresie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.
Z tych też przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI